T.C.
GAZİANTEP
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : ...
KARAR NO : ..
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ..
ÜYE : ..
ÜYE : ..
KATİP :..
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : GAZİANTEP 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : ..
NUMARASI : ..
DAVACI : 1 -...
VEKİLİ : Av. ..
DAVACI : 2 -..
VEKİLLERİ : Av. ...
DAVALI : ..
VEKİLLERİ : Av. ..
İHBAR OLUNAN : ..
VEKİLLERİ : Av. Y...
DAVANIN KONUSU : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : ..
KARAR YAZIM TARİHİ : ..
Mahalli mahkemesince verilen karara karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve ilgili dosya dairemize gelmiş olup, dosyanın inceleme aşamasında duruşma yapılmadan karar verilebilecek hallerden olduğu anlaşılmış olmakla, dosya heyetçe incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl dosyada;
Davacı vekili, davacının .. ilinde güneş enerjisi paneli üretimimi sektöründe öncü firmalardan olduğunu, .. tarihinde akşam..sıralarında davacının yan tarafında bulunan davalıya ait un fabrikasının buğday depolama silosunun patlaması sonucu davacı şirketin duvarlarının yıkıldığını, yıkılan duvarlar patlayan siloyla birlikte fabrika içerisinde bulunan üretim hattı makinalarının ve hammaddelerinin üzerine devrildiğini, bu nedenle davacıya ait iş yerinde meydana gelen hasarın tespiti ile ilgili olarak ...değişik iş numaralı dosyasıyla .. tarihinde talepte bulunduklarını, açmış oldukları delil tespit davasında mahkemece keşfe gidildiğini, ancak bilirkişilerin halen dosyaya rapor sunmadıklarını, davalımın da ..değişik iş numaralı dosyayla meydana gelen kaza ile ilgili olarak tespit talebinde bulunduğunu, davalının kendi hasarlarının tespitinden sonra dosyaya talepte bulunarak müvekkilinin işyerinde meydana gelen hasarın tespiti talebinden vazgeçtiğini, meydana gelen bu olay nedeniyle müvekkiline ait işyerindeki bütün makinalarının makine hatlarının, bina, tesisatlarının hammaddelerinin zarar gördüğünü, makinelerin onarılma ihtimalinin olmadığını, bütün üretimin olay tarihinden itibaren durduğunu, müvekkilinin güneş enerjisi paneli üretiyor olmasından tam sezon başlangıcında bu olayın meydana geldiğini, müvekkilinin tam kapasite çalışıyor olması nedeniyle müvekkilinin yapacağı iş karşılığında elde edeceği karlardan da yoksun kaldığını, davalının kendi kusurundan meydana gelen bu kaza nedeniyle müvekkilinin zararlarını karşılamadığını, yapılan arabuluculuk görüşmesinde anlaşamama tutanağının düzenlendiğini belirterek müvekkilinin zarar ziyanın davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı .. Un vekili cevap dilekçesinde, davanın husumet yönünden reddinin gerektiğini, davacının dava dosyasına konu ettiği emtia ve taşınmazların mülkiyet hakkının .. Bankası Anonim Şirketi'ne ait olduğunu, davacının davacılık sıfatının olmadığını, davacının anlattığı vakıalarda meydana gelen zararda müvekkiline kusur atfedilemeyeceğini, müvekkilinin basiretli bir tacirden beklendiği üzere ticari faaliyetlerinde gerekli dikkat ve özeni gösterdiğini, bu hususun aksini ispat edebilecek herhangi bir olay ve olgunun söz konusu olmadığını, davacının davaya konu ettiği olayın davalının öngöremeyeceği bir şekilde meydana geldiğini, davalının sorumluğunun bulunmadığını, davacının yaptığı delil tespitinin davaya cevap dilekçesinde belirtilen nedenlerden dolayı gerçeği yansıtmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.
Birleşen ..Esas sayılı Dosyasında;
Birleşen dosyada davacı .. Bankası vekili tarafından, davacı bankanın kredi borçlusu olan dava dışı .. Enerji San. ve Tic. A.Ş.'nin bankaya olan borçlarını tasfiye etmek amacıyla .. tarihinde Borç Tasfiye Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereği bankaya devredilen taşınmazın yan tarafında bulunan davalı .. Un Sanayi ve ticaret A.Ş.'ne ait Un fabrikasının buğday depolama silosunun patlaması sonucu duvarları yıkıldığını taşınmazın içerisinde bulunan makinelerin zarar gördüğünü, ciddi anlamda zarar gördüğünü, zararın karşılığı olarak fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik .. TL maddi tazminatın olay tarihi olan .. tarihinden itibaren davalı şirketten avans faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
Birleşen dosyada davalı vekili cevap dilekçesinde, dava konusu olayda davalı şirketin sorumluluğunun olmadığını, davacı makine ve teçhizatlarını koruyacak herhangi bir önlem almadığı gibi makinelerini komşu iş yerine çok yakın konumlandırarak minimum dikkat ve özeni dahi göstermediğini, ayrıca .. Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş'nin üretim faaliyetlerinin tamamen durduğu iddiasının da gerçek dışı olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.
İlk derece mahkemesince, ...Esas sayılı Asıl Dava Bakımından; davanın Kabulü ile;..USD hasar tazminatı ve .. TL kar kaybı tazminatının .. TL hasar tazminatının ve .. TL kar kaybı tazminatının dava tarihi olan ..tarihinden tarihinden bakiye kısmının ıslah tarihi olan .. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı .. Enerji San. ve Tic. A.Ş.'ne verilmesine, ..Esas sayılı Birleşen Davası Bakımından; davanın Kabulü ile; .. TL tazminatının .. TL'sinin ..tarihinden itibaren .. tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı T. .. Bankası A.Ş.'ne verilmesine karar verilmiştir.
Hükme karşı ihbar olunan .. Sigorta A.Ş vekili tarafından, davaya konu zararların poliçe teminatı dışında kaldığı, davaya konu hasar nedeni ile davacının zararının doğmasına sebebiyet verip vermediği, illiyet bağını kesip kesmediğinin tespitinin gerektiği, ancak mahkemece yapılan yargılamada anılan hususlara değinilmediği, taşınır ve taşınmazların mülkiyeti Solartürk firmasına ait değilken davacı, uyuşmazlıkta davacı olma sıfatına sahip olmadığı, asıl ve birleşen davanın davacıları arasında davaya konu makine ve ekipmanlarının mülkiyeti konusunda işbu dosyanın iki davacısı arasında yargıya intikal etmiş ve.. Esas sayılı davasında derdest bulunan mülkiyet hakkına ilişkin ihtilafın çözülmemiş olması dolayısıyla davanın bekletici mesele yapılmadan hüküm kurulmasının da hatalı olduğu, bir diğer husus döviz üzerinden hüküm kurulmasının da usule ve yasaya aykırı olduğu, davaya konu makine ve ekipmanları tamir edilmiş ve çalışır duruma getirilmiş olması ve bilirkişi raporunda gerçek zararın ancak tarafların ticari defter ve fatura kayıtları üzerinde yapılacak inceleme sonunda tespit edileceğinin belirtilmiş olmasına rağmen, mahkeme tarafından bu husus göz ardı edilerek sadece dosya içerisinde mevcut hiçbir hukuki değeri olmayan fiyat teklifleri üzerinden değerlendirme yapılarak bu fiyat teklifleri üzerinden davanın kabulüne karar verilmesinin hukuku aykırı olduğu gerekçeleriyle istinaf yoluna başvurulmuştur.
Hükme karşı .. vekili tarafından, kabul anlamına gelmemek kaydıyla belirtelim ki sayın bilirkişilerin en azından hasar gören makinelerin kaza tarihindeki piyasa değerini dikkate almaları gerektiğinin vurgulandığı, ancak bu yöndeki beyanların değerlendirilmeden hüküm kurulduğu, aynı zamanda bu makinelerin tamir edilemez şekilde hasar görmesinden dolayı bankanın taşınmazında değer kaybı meydana gelmiş olup, değer kaybına yönelik de herhangi bir hesaplama veya tespitte bulunulmadığı, mahkemece eksik araştırma ve inceleme neticesinde verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle istinaf yoluna başvurulmuştur.
Hükme karşı .. Un Sanayi ve Ticaret A.Ş vekili tarafından, davaya konu makine ve ekipmanlarının mülkiyeti konusunda dosyanın iki davacısı arasında yargıya intikal etmiş ve .. Esas sayılı davasında derdest bulunan mülkiyet hakkına ilişkin ihtilafın çözülmediği, davacılardan .. A.Ş tarafından Türk Lirası üzerinden açılan davaya USD üzerinden karar verildiği, davaya konu makine ve ekipmanları tamir edilmiş ve çalışır duruma getirilmiş olması ve bilirkişi raporunda gerçek zararın ancak tarafların ticari defter ve fatura kayıtları üzerinde yapılacak inceleme sonunda tespit edileceğinin belirtilmiş olmasına rağmen, mahkeme tarafından bu husus göz ardı edilerek sadece dosya içerisinde mevcut hiçbir hukuki değeri olmayan fiyat teklifleri üzerinden değerlendirme yapılarak bu fiyat teklifleri üzerinden davanın kabulüne karar verildiği, her iki davacı tarafından da davalar ıslah edilirken, yabancı para birimi kurları bakımından kazanın meydana geldiği tarihteki merkez bankası kur fiyatları esas alınması gerekirken ıslah tarihlerindeki kur fiyatlarının esas alınmasının da hakkaniyete aykırı olduğu, mahkemece yanılgılı değerlendirme neticesinde verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle istinaf yoluna başvurulmuştur.
Asıl ve birleşen dava; TBK 69. maddesi kapsamında yapı malikinin sorumluluğundan kaynaklanan tazminat talebine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. maddesi gereğince ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.
6098 Sayılı TBK'nın 49 uncu maddesi gereğince kusurlu ve hukuka aykırı bir eylemle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür.Aynı Kanunun 50/1. fıkra gereğince zarar gören de zararını ve zarar verenin kusurunu ispatla yükümlüdür.
Kusursuz zorumluluk türlerinden olan olay tarihinde yürürlükte bulunan 6098 Sayılı TBK'nun 69 maddesi gereğince bir binanın veya yapı eserlerinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden dolayı oluşan zararı gidermekle yükümlüdür.
Yargıtay kararlarında, öğretide bina ve yapı malikinin sorumluluğunun objektif özen yükümlülüğüne aykırılıktan doğan "ağırlaştırılmış" "olağan sebep sorumluluğu" olarak isimlendirilen bir kusursuz sorumluluk halidir. Zarar ile özen eksikliği arasında uygun nedensellik bağının sorumluluk için yeterli olup özel hukuk sorumluluğu bakımından her zaman kusur unsurlarının bulunması zorunlu değildir. Bu gibi durumlarda kusur aranmayacaktır. Burada malike kurtuluş kanıtı sunma olanağı tanınmamıştır. Malik ancak illiyet bağını kesen sebeplerin (mücbir sebep, zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusuru gibi) varlığı durumunda sorumluluktan kurtulabilir.
İlk derece mahkemesince..tarihli ek karar ile ihbar olunan .. Sigorta A.Ş.nin davaya katılmadığı ve taraf sıfatı kazanmadığı, ihbar olunan hakkında hükümde kurulmadığı anlaşılmakla ihbar olunan vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verildiğinden ihbar olunan .. Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf istemi inceleme konusu yapılmamıştır.
Somut olayda; .. tarihinde davalıya ait un fabrikasının buğday depolama silosunun patlaması sonucu asıl ve birleşen davada davacılara ait güneş enerjisi paneli üretim fabrikası içerisinde bulunan üretim hattı makinalarının ve hammaddelerinin üzerine devrilmesi sonucu oluşan zararın ve kay kaybının tazmini istemiyle eldeki asıl ve birleşen davanın açıldığı, yerel mahkemenin gerekçeli kararında da belirtildiği üzere davalının ruhsatsız olduğu tespit edilen buğday silosunun devrilmesi neticesinde zararın meydana gelmiş olduğu, zarar ile davalının silosunun devrilmesi arasında uygun illiyet bağı mevcut olduğu, illiyet bağını kesen bir sebep görülmediği ve davalının TBK'nın 69. madde hükmü gereği yapı malikinin sorumluluğu kapsamında davacıların oluşan zararından sorumlu olduğu, yine asıl ve birleşen davada davacılar arasındaki sözleşmeyi bir vefa sözleşmesi olarak nitelendirmişse de taraflar arasındaki anlaşmanın inanç sözleşmesine dayalı temlik olarak nitelendirilmesinde de bir isabetsizlik bulunmadığı, sözleşmeye göre asıl dava davacısı .. Enerji ve Sanayi A.Ş. tarafından birleşen dava davacısı .. Bankası A.Ş.'ne temlik olunan makine ve ekipman ve malzemelerin sözleşme ekinde açık olarak yer aldığı, eldeki dosyada ve celbedilen değişik iş tespit dosyasında bilirkişilerce bu sözleşme gözetilerek zarar gören makine ve malzemeler doğrultusunda davacı tarafların zarar ve varsa kazanç kaybının ayrı ayrı belirlendiği, zarar hesabında bir mükerrerlik bulunmadığı diğer taraftan ...Esas sayılı dosyası ile görülmekte olan dava da taraflar arasındaki sözleşmesi uyarınca ikame edilmiş bir dava olup taraflar arasındaki iç ilişkiye yönelik bir uyuşmazlık niteliğinde olduğundan eldeki davanın konusu ile ilgisi bulunmadığı anlaşılmakla davalı vekilinin .. Esas Sayılı dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğine dair istinaf itirazının yerinde olmadığı, yine birleşen dava davacısının bilirkişi raporunda eksik ve hatalı hesaplama yapıldığına dair istinaf itirazlarının bilirkişi ek raporunda karşılanmış olduğu mahkemece hükme esas alınan rapor ve ek raporun raporunun dosya kapsamına uygun detaylı, denetime elverişli ve hükme esas alınabilecek nitelikte olduğu görülmekle yerinde bulunmadığı anlaşılmakla birleşen davada davacı vekilinin tüm istinaf itirazları davalı vekilinin ise aşağıdaki bent haricindeki istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.
... sayılı ilamının ilgili kısmında; "6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 99. maddesi uyarınca; borç ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ise borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden ülke parası ile de ödenmesini isteyebilir. Diğer bir anlatımla, borcun aslı yabancı para alacağı (döviz) ise alacaklının, borcun fiili ödeme günündeki TL karşılığı döviz veya doğrudan TL olarak talepte bulunma konusunda seçimlik hakkı bulunmaktadır. Seçimlik hakların söz konusu olması halinde seçimlik hak kullanılmak suretiyle edim tayin edilmiş olur ve seçimlik hakkı ortadan kalkar (., Borçlar Hukuku-Genel, s.227). Dolayısıyla, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklıya tanınan seçimlik bir hak sözkonusu olup hakkın kullanılması yenilik doğurucu nitelikte olduğundan talep hakkını kullanan alacaklının artık bu tercihinden dönmesi mümkün değildir .." açıklamasına yer verilmiştir.
Somut olaya uygulanması gereken 6098 sayılı TBK'nın 99. maddesi (BK 83. md) uyarınca konusu para olan borç ülke parasıyla ödenir. Ancak ödemenin ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödenmesi kararlaştırılmış ise alacak ödemenin bu para birimiyle veya ülke para birimiyle ödenmesini istemede seçimlik hakka sahiptir. Ancak yenilik doğurucu nitelikteki bu hakkın kullanılmasıyla birlikte hakkı kullanan kişi bu kararından geri dönemez. Somut olayda asıl davada davacı .. Enerji ve Sanayi A.Ş. Dava dilekçesinde zarar ve kazanç kaybı olarak TL cinsinden talepte bulunmuş olup artık seçimlik hakkını ülke para birimi olan TL'den yana kullandığı, ıslahla bu tercihinden dönerek borcun yabancı para üzerinden tahsilini de talep edemeyeceği gözetilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken Mahkemece hatalı değerlendirmeye dayalı olarak yazılı şekilde yabancı para üzerinden hüküm tesisi doğru görülmemiştir. Davacı .. Enerji ve Sanayi A.Ş.nin bu durumda raporda hesaplanan .. USD hasar tazminatını olay tarihindeki . . Efektif Satış Kuru karşılığı olarak TL cinsinden talepte bulunabileceği anlaşılmaktadır.
Ortada sözleşme dışı bir sebepten kaynaklanan tazminat talebinin bulunduğu açıktır. Sözleşmeye dayalı olmayan tazminat taleplerinde, yabancı paraya hükmedileceği konusunda yasalarımızda açık bir hüküm yoktur. BK.83 maddesi sözleşmelerle ilgili olup, haksız eylemden kaynaklanan tazminat taleplerine uygulama olanağı da yoktur. Bilindiği gibi; mala ilişkin zarar haksız fiilin gerçekleştiği anda meydana gelir. Zarar gideriminden amaç ise; haksız fiil tarihinde zarar görenin malvarlığında haksız fiilden kaynaklanan azalmanın giderilmesidir. Bu durumda .. sayılı kararı da gözönünde bulundurularak, davacının zararının, haksız fiil tarihinde ve memleket parası üzerinden gerçekleştiğinin kabulü ile olay günündeki yabancı para üzerinden saptanan zararın Türk parasına çevrilmesi suretiyle hüküm kurulması gerekirken yerel mahkemece anılan yönün gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi de doğru değildir...Davalının buna ilişkin istinaf itirazı yerindedir.
Sonuç İtibariyle; yukarıda yer verildiği üzere davalı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1-Birleşen dosya davacısı .. Bankası A.Ş vekilinin istinaf isteminin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Davalı . Un Sanayi ve Ticaret A.Ş vekilinin istinaf talebinin KABULÜNE,
-Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince ..Sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3- Davalı tarafından peşin yatırılan istinaf karar harcının talep halinde iadesine,
4-Taraflarca tarafından karşılanan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda değerlendirilmesine,
5-Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği, avans ve harç tahsil / iade işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
İlişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 Sayılı HMK'nun 362. Maddesi (1-a) bendi uyarınca 14/07/2025 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 14/07/2025
. .
Başkan
.
¸e-imzalıdır
. .
Üye
.
¸e-imzalıdır
. .
Üye
.
¸e-imzalıdır
. .
Katip
..
¸e-imzalıdır