Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-247 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-04/37-17
Karar Tarihi : 12.1.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler :Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : İbrahim AYDEMİR, Nur Seda KÖKTÜRK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: 20
- GE Medical Systems Türkiye Ltd. Şti.
Sun Plaza Dereboyu Sok. No:24/7
34398 Maslak/Istanbul
E. DOSYA KONUSU: GE Medical Systems Türkiye Ltd. Şti.(GE)’nin 18.2.2009
tarihli ve 09-07/128-39 sayılı Rekabet Kurulu kararında yer verilen şartlara
uymadığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 18.09.2009 tarih ve 6775 sayı
ile giren şikayet dilekçesinde özetle;
- Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının servisi pazarında faaliyet göstermekte
olan bir firma oldukları, 30
- GE firmasının, Rekabet Kurulu’nun 18.2.2009 tarih ve 09-07/128-39 sayı ile
vermiş olduğu, tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları pazarında faaliyet
gösteren firmaların bu cihazların teknik servisi ve yedek parça satışı
uygulamalarıyla ilgili kararda öne sürülen şartlara uymadığı,
- Bu bağlamda yedek parça fiyat taleplerine karşılık olarak, Rekabet Kurulu
kararında yer almamasına rağmen, kendilerinden parçanın kullanılacağı cihaz
için müşteri unvanı, cihazın kurulu olduğu hastane adı ve cihazın seri
numarası gibi bilgilerin talep edildiği,
- Bu bilgilerin sağlanmaması halinde, uluslararası ticaret kuralları sebebiyle,
talep edilen parçalar için kendilerine fiyat teklifi verilemeyeceğinin bildirildiği, 40
- Yaptıkları araştırmalar sonucunda Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu
herhangi bir uluslararası anlaşmada konu ile ilgili herhangi bir hükme
ulaşılamadığı, bu firmanın bir yerli firma statüsünde olmasından dolayı
yalnızca Türkiye Cumhuriyeti kanunlarıyla bağlı olduğu,
- Rekabet Kurulu kararı ile üretici firmaların, cihazların en çok kullanılan 100
yedek parça fiyat listesini internet sitelerinde yayınlamak zorunda oldukları
10-04/37-17
2
ancak GE’nin halen bu hükmün gereğini yerine getirmediği, Kurul kararına
uymadığı,
- GE markalı MR ve BT cihazlarına yapılan yeni bir yazılım güncellemesi ile bu
cihazlara teknik servis verebilmek için gerekli menülere ulaşımın değişken bir 50
şifreye bağlandığı oysa daha önceden bu cihazlarda böyle bir şifrenin var
olmadığı,
- Talep üzerine verilen şifrenin geçerliliğinin 2 gün ile sınırlı olduğu ve bu
sürenin cihaza servis verebilmek için yetersiz kaldığı, tekrar şifre istemenin ise
kendilerine her defasında 24 saate mal olduğu ve bu şekilde tamir süresinin
uzadığı,
- Kendi firmalarının bakım onarım sözleşmesi altında bulunan GE markalı bir
cihazın ayarlarını yapabilmek için gerekli olan servis disketine ilişkin
taleplerine GE firmasından herhangi bir cevap alamadıkları ve bu durumun
Rekabet Kurulu kararına aykırı olduğu, 60
- GE’nin, Kurul kararında yer alan cihazların satış aşamasında müşterilerin
yazılı olarak bilgilendirilmesi ile ilgili hükme uymadığı, müşteriler ile imzalanan
sözleşmelerde bunun açıkça görülebileceği
iddia edilmiş, GE’nin ilgili Kurul kararına aykırı eylemleri sebebiyle konu hakkında
gereğinin yapılması talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 18.09.2009 tarih ve 6775 sayı
ile giren şikayet dilekçesi üzerine hazırlanan 28.10.2009 tarih ve 2009-2-247/ İİ-09-
HSÖ sayılı İlk İnceleme Raporu, 30.10.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-110/446 sayılı
Kurul gündeminde ele alınmış ve Rekabet Kurulu’nun 04.11.2009 tarih ve 09-
52/1254-M sayılı kararı ile GE Medical Systems Türkiye Ltd. Şti. hakkında 70
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 6.1.2010 tarih ve 2009-2-247/ÖA-10-İA sayılı Önaraştırma
Raporu 8.1.2010 tarih, REK.0.06.00.00-110/10 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-04
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; GE’nin 18.2.2009 tarih ve 09-07/128-39
sayılı Rekabet Kurulu kararında yer verilen şartlara uymadığı şikâyetlerine ilişkin
olarak, GE Medical Systems Ltd. Şti. hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun kapsamında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı sonucuna
ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 80
Şikayet dilekçesinde de yer verildiği üzere, Rekabet Kurulu 18.2.2009 tarih ve 09-
07/128-39 sayılı kararı ile tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları pazarında faaliyet
gösteren teşebbüsler tarafından;
1. Tıbbi cihazların garanti sürelerinin bitiminden sonra, cihazları satın alan
müşterilerin yazılı talepte bulunması veya bu yazılı talepleri müşterilerden
alan teknik servislerin yazılı başvuruda bulunması durumunda, cihazlara
ilişkin şifrelerin veya bu anlama gelecek her türlü dahili sistemin firmalar
tarafından mücbir sebepler haricinde, çalışma günlerinde olmak kaydıyla, 24
(yirmidört) saat içerisinde ücretsiz olarak temin edilmesi,
2. Cihaz harici takılan ve anılan cihazlara ilişkin teknik servis verilmesine 90
olanak sağlayan aparatlar/cihazların, müşterilerin yazılı talepte bulunması
10-04/37-17
3
veya bu yazılı talepleri müşterilerden alan teknik servislerin yazılı başvuruda
bulunması durumunda, talep anından itibaren en çok 3 (üç) gün içerisinde
müşteriye tesliminin yapılması,
3. Bu aparatlara ilişkin kiralama ücretlerinin, ayrımcı olmayacak şekilde ve
aparatın maliyetiyle orantılı bir biçimde belirlenmesi,
4. Cihazların ilk satımı aşamasında yukarıda yer verilen hususlar konusunda
müşterilerin yazılı olarak bilgilendirilmesi,
5. Tıbbi cihazların, son 3 (üç) yıllık satış verilerine dayanarak, en çok kullanılan
100 (yüz) yedek parçanın güncel fiyat listelerinin internet ortamında herkesin 100
ulaşabileceği şekilde ilan edilmesi,
6. Müşterilerden ve rakip servis sağlayıcılardan gelen yedek parça fiyat
taleplerinin en geç 3 (üç) işgünü içerisinde cevaplandırılması,
7. Yedek parça satışında rakip servis sağlayıcılara ve onların müşterilerine
yönelik, objektif kriterlere dayanmayan ayrımcı uygulamalar yapılmaması,
aksi takdirde 4054 sayılı Kanun çerçevesinde haklarında işlem başlatılacağının söz
konusu teşebbüslere bildirilmesi hususlarında aynı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü
fıkrası uyarınca görüş yazısı gönderilmesi için Başkanlığa yetki verilmesine
hükmetmiştir. Kararda, tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazı üreticisi teşebbüslerin kendi
ürünlerine yönelik olarak verdikleri bakım onarım hizmeti (servis) ve cihazlarının 110
yedek parçaları pazarında ayrı ayrı hakim durumda olduklarından bahisle bu
teşebbüslerin eylemleri Kanun’un 6. maddesi kapsamında değerlendirilmiştir. Söz
konusu kararda, GE firması ile ilgili olarak, firma yetkililerinin cihazlara erişim için şifre
ya da benzeri bir araç kullanılmadığını, cihazı tanıyan bir mühendisin bütün teşhisleri
ve ayarları yapabileceğini ve Türkiye’den yedek parça talebinde bulunan müşterilerin
ve rakip servis sağlayıcıların bu taleplerinin 1-2 gün içinde karşılandığını ifade
ettikleri ve yapılan incelemede anılan beyanların aksini ortaya koyan belgelere
rastlanmadığı belirtilmiştir.
Bunun yanında 04.09.2009 tarihinde ilgili Rekabet Kurulu kararından sonra sektörde
yaşanan gelişmeleri takip etmek amacıyla hakkında karar alınmış olan teşebbüslere 120
gidilmiş ve yetkililer ile görüşmeler yapılmıştır. Bu bağlamda GE yetkilileri;
- Cihazların bakım, onarım ve kalibrasyonları gibi ilk aşama uygulamalar için
şifreye ihtiyaç bulunmadığını,
- Yedek parça fiyat listelerinin yayınlanması konusunda çalışmalarının devam
ettiğini
belirtmişlerdir.
Öncelikle, şikayet dilekçesinde yer alan GE’nin yedek parça fiyat listesini internet
sitesinde yayınlamadığı iddiasının geçerli olmadığı görülmüştür. Firma halihazırda
içerisinde yaklaşık 100 adet yedek parçanın bulunduğu bir fiyat listesine internet
sitesinde yer vermektedir. 130
Şikayet dilekçesinde yer alan, GE’nin cihazlarına şifre uygulamasına başladığı
yönündeki beyanları ise, gerek önaraştırma esnasında gerekse daha sonraki
görüşmelerde GE’nin cihazlarına teknik servis verilebilmesi için herhangi bir şifreye
ihtiyaç olmadığı ifadeleri ile çelişir durumdadır. Ancak belirtilmelidir ki tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazları üreticilerinin cihazlarına şifre koymamaları gerektiği
yönünde herhangi bir Kurul kararı bulunmamaktadır. Aynı şekilde, yukarıda yer
10-04/37-17
4
verilen 09-07/128-39 sayılı Kurul kararında da cihazlara şifre konulmasına yönelik bir
yükümlülük getirilmemekte, cihazlarda halihazırda var olan şifrelerin veya bu anlama
gelecek her türlü sistemin üretici firmalar tarafından mücbir sebepler haricinde
bedelsiz olarak bağımsız servislere veya son kullanıcılara temin edilmesi hüküm 140
altına alınmaktadır. Bu anlamda şikayet dilekçesinde yer aldığı şekliyle GE firmasının
bakım-onarım verebilmek için cihazlarına şifre uygulamaya başlamasının, 09-07/128-
39 sayılı Kurul kararına aykırı ve/veya rekabet ihlali oluşturacak bir uygulama
olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
Öte yandan şikayet dilekçesinde, talep halinde GE markalı tıbbi cihazlara servis
verebilmek için gerekli olan şifrelerin kendilerine sağlandığı ancak bunların sınırlı bir
süre açık bırakıldığı ve 2 günün sonunda değiştirildiği belirtilmektedir. 09-07/128-39
sayılı Kurul kararında şifrelerin ne kadar süre açık bırakılacağı yönünde herhangi bir
hüküm bulunmamaktadır. İhlal nitelemesi yapabilmek için bu sürenin bakım onarım
hizmetini ciddi bir şekilde sekteye uğratacak kadar kısa olması gerekmektedir. 150
Şikayet dilekçesinde GE tarafından sağlanan şifrelerin 2 (iki) günlük sürenin bakım
onarım hizmetini sekteye uğratacak bir süre olmadığı, bu sürede tamamlanamayacak
bazı bakım onarım hizmetleri bakımından ise aynı cihaz için geçerli olan yeni şifrenin
talep edilme ve alınma imkanının bulunması sebebiyle, GE firmasının bahse konu
uygulamasının bağımsız servis firmalarını piyasada zor durumda bırakacak nitelikte
olmadığı görülmektedir.
Son olarak, GE’nin, bağımsız servis sağlayıcıların yedek parça taleplerinin
karşılanması için cihazların kullanıcısı ve seri numarası gibi bilgilerin verilmesini talep
etmesi, teşebbüs yetkilileri tarafından şirketin ABD merkezinin bazı uygulamalarına
uymak zorunda oldukları şeklinde açıklanmıştır. Söz konusu açıklamanın ve 160
dolayısıyla ilgili uygulamanın makul karşılanabileceği anlaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; başvuru konusu iddialara
ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy