193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde, "Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır..." denilmiştir.
Gelir Vergisi Kanununa 4369 sayılı Kanunla eklenen geçici 7 nci maddede, "1.1.1999-31.12.2008 tarihleri arasında, Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde sayılan serbest meslek faaliyetlerinden elde edilen hasılatın aynı Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin birinci ve ikinci gelir dilimleri toplamını aşan kısmı için 18 inci maddedeki istisna uygulanmaz.
Bu istisnanın Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur." hükmü yer almış ve istisna edilecek tutara sınırlama getirilmiştir.
Söz konusu istisna tutarı 1999 yılı için 7.000.000.000 liradır. Serbest meslek kazançlarına tanınan bu istisna, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiyi kapsamamaktadır.
Konuya ilişkin olarak 19.02.1999 tarih ve 23616 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 221, 4.3.1999 tarih ve 23629 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 223 ve 7.4.1999 tarih ve 23659 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 224 seri Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinde gerekli açıklamalar yapılmış bulunmaktadır.
1.1.1999 tarihinden itibaren elde edilen hasılatlarla ilgili olarak aşağıda açıklandığı şekilde işlem yapılması gerekmektedir.
Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesi kapsamına giren faaliyetlerin mutad meslek halinde ifa edildiği durumda, bu faaliyetten kazanç temin edilmemiş olsa dahi yıllık beyanname verilmesi gerekmektedir. Bu durumda, faaliyetinizi mutad olarak sürdürmeniz halinde, bu faaliyetinizden dolayı elde edeceğiniz hasılatı, istisna tutarına bakmaksızın yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmeniz, beyan edeceğiniz gelir vergisi matrahının hesaplanmasında da istisna tutarını indirmeniz gerekecektir.Ayrıca, faaliyetiniz ile ilgili giderlerinizi, istisna edilen kısma isabet eden ve [(İstisna Tutarı/Toplam Hasılat) x Toplam Gider] formülüne göre hesaplanan giderler hariç olmak üzere, indirim konusu yapmanız mümkün bulunmaktadır.
Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 121 inci maddesi hükmü gereğince, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gereken 18 inci madde kapsamındaki serbest meslek kazançları üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, istisna tutarına isabet eden kı-sım hariç tevkif edilen vergiler [(İstisna Tutarı / Toplam Hasılat) x Toplam Tevkifat] for-mülüne göre mahsup edilecektir.
Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan faaliyetinizi arızi olarak yapmanız ve bir takvim yılında elde ettiğiniz hasılatın istisna tutarını aşmaması halinde, beyanname verilmeyecek ve yapılan vergi tevkifatı nihai vergileme olacaktır. Fakat, elde ettiğiniz hasılatın istisna tutarını geçmesi ve istisnadan sonra elde edilen kazancınızın da aynı Kanunun 80 inci maddesinde yer alan tutarı (bu tutar 1999 yılı için 3.500.000.000 liradır) aşması halinde, aşan kısım için yıllık gelir vergisi beyannamesi vermeniz gerekecektir.
Diğer yandan, 224 seri Gelir Vergisi Genel Tebliğinde de açıklandığı üzere, mutad meslek olarak yapılsa dahi, münhasıran Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde belirtilen türden faaliyette bulunulması ve eserlerin sadece aynı Kanunun 94 üncü maddesinde belirtilen kişi ve kurumlara teslim edilmesi şartına bağlı olarak istenilmesi halinde, defter tasdik ettirilmeyecek ve tutulmayacak ve belge düzenlenmeyecektir. Buna göre, defter tutma ve belge düzenleme yükümlülüğü gerektiren başka bir serbest meslek faaliyetiyle uğraşanlardan 18 inci maddede sayılan türden faaliyette bulunanlar ile münhasıran 18 inci maddede sayılan türden faaliyette bulunmakla birlikte 94 üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmak zorunda olanların dışındakilere mal ve hizmet teslimi olanlar, bu faaliyetlerini mutad meslek olarak icra etmeleri halinde, hasılatları 4369 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde belirtilen istisna tutarına (1999 yılı için 7.000.000.000 liradır) ulaşıncaya kadar defter tasdik ettirmeyecek ve belge düzenlemeyeceklerdir. İstisna tutarının yıl içinde aşılması halinde ise takip eden ayın başından itibaren defter tutma ve belge düzenleme zorunluluğu başlayacaktır.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmesini gerektiren serbest meslek faaliyetinde bulunulması halinde, Gelir Vergisi Kanununun 68 inci maddesinde sayılan giderlerin, istisna edilen kısma isabet eden ve [(İstisna Tutarı / Toplam Hasılat) x Toplam Gider] formülüne göre hesaplanan giderler hariç olmak üzere, serbest meslek kazancının tespitinde hasılattan indirilmesi mümkün bulunmaktadır.
Bilgi edinilmesini rica ederim.
Full & Egal Universal Law Academy