AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 3573/06
Mustafa GELİR / Türkiye
ve diğer 3 başvuru
(bk. ekli liste)
Başkan
Paul Lemmens,
Yargıçlar
Ksenija Turković,
Jon FridrikKjølbro,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 28 Mart 2017 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), yukarıda anılan ve ekli tabloda belirtilen çeşitli tarihlerde yapılan başvuruları dikkate alarak, yapılan müzakerelerin ardından aşağıdaki şekilde karar vermiştir.
OLAY VE OLGULAR
1. Türk vatandaşları olan başvuranların isimleri ve doğum tarihleri ve temsilcilerinin isimleri ekte yer almaktadır.
2. Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Dava koşulları
3. Davaya konu olaylar, taraflarca ibraz edildiği şekliyle, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
4. Başvuranlar, kamusal orman alanının bir parçası olarak belirlenen arsaların sahipleriydiler. Daha sonra, başvuranlar ve/veya idari yetkililer, ulusal mahkemelerde yargılamaları başlatmışlardır. Bu yargılamalar neticesinde, başvuranların tapuları iptal edilmiş ve ihtilaf konusu arsalar Hazine adına kaydedilmiştir. Başvuranlara herhangi bir tazminat ödenmemiştir.
5. Başvurulara ilişkin ayrıntılar ekli tabloda yer almaktadır.
B. İlgili iç hukuk ve uygulama
6. Aşağıda belirtilen Tazminat Komisyonuna (§§ 10-11 ilişkin iç hukuk ve uygulamasıyla ilgili açıklamalara Savaşçın ve Diğerleri / Türkiye ((k.k.), no. 15661/07, 7 Haziran 2016) kararından erişilebilir.
ŞİKÂYET
7. Başvuranlar, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, herhangi bir bedel ödenmeksizin mülkiyetlerinden yoksun bırakıldıkları hususunda şikâyette bulunmuşlardır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
8. Mahkeme, Mahkeme İç Tüzüğü’nün 42 § 1 maddesi doğrultusunda, başvuruların benzer olay ve hukuki arka planlarını dikkate alarak, birleştirilmesi gerektiği kanısına varmıştır.
9. Başvuranlar, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, tapularının bedel ödenmeksizin iptal edilmesinin, orantısız bir yük getirdiğini ve bu nedenle mal ve mülk dokunulmazlığı haklarının ihlalini teşkil ettiğini belirterek şikâyette bulunmuşlardır.
10. Hükümet, 25 Mart 2016 tarihli görüşünde, 9 Haziran 2013 tarih ve 6384 sayılı Kanun uyarınca, yargılamaların uzunluğuna, kararların geç icra edilmesine veya icra edilmemesine ilişkin başvuruların incelenmesi amacıyla yeni bir Tazminat Komisyonunun kurulduğunu belirtmiştir. Hükümet ayrıca, Tazminat Komisyonunun yetkilerinin 16 Mart 2014 ve 9 Mart 2016 tarihli bir kararnameyle genişletilerek, diğerlerine ilaveten ilgili arazinin kamusal orman alanının bir parçası olarak sınıflandırıldığı davalarda başvuranlara ait tapuların iptali nedeniyle mal ve mülk dokunulmazlığı hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkin şikâyetlerin incelenmesinin de Komisyonun yetkileri kapsamına dâhil edildiğine dikkat çekmiştir. Hükümet bu bağlamda, başvuranların Tazminat Komisyonuna başvurmadıklarını ve dolayısıyla iç hukuk yollarını tüketmediklerini ileri sürmüştür
11. Mahkeme, Hükümet tarafından da belirtildiği üzere, Ümmühan Kaplan/Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) davasında pilot karar usulünün uygulanmasının ardından, Türkiye’de yeni bir iç hukuk yolunun oluşturulduğunu gözlemlemektedir. Söz konusu pilot karar sonrasında Mahkeme, Savaşçın ve Diğerleri / Türkiye ((k.k.), no. 15661/07, 7 Haziran 2016) davasında, başvuranların iç hukuk yollarını, yani yeni hukuk yolunu tüketmedikleri gerekçesiyle başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Mahkeme, bu kararı verirken, özellikle, söz konusu yeni hukuk yolunun, başvuranların arazilerinin kamusal orman alanının bir parçası olarak sınıflandırılması nedeniyle tapularının iptal edilmesine ilişkin şikâyetler bakımından erişilebilir ve makul bir çözüm sunacak nitelikte olduğunu değerlendirmiştir.
12. Mahkeme, Ümmühan Kaplan (yukarıda anılan, § 77) kararında, Hükümete hâlihazırda tebliğ edilmiş olan bu tür başvuruları normal usul uyarınca incelemeye devam edebileceğini vurgulamış olduğuna dikkat çekmektedir.
13. Ancak Mahkeme, Hükümetin başvuranların 6384 sayılı Kanun ile tesis edilmiş olan yeni iç hukuk yoluna başvurmamış olduklarına ilişkin ilk itirazını dikkate alarak, yukarıda anılan Savaşçın ve Diğerleri davasında varmış olduğu sonucu yinelemeyi uygun görmektedir.
14. Mahkeme, yukarıdaki hususları dikkate alarak, başvuranların şikâyetlerinin, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine,
Başvuruların kabul edilemez olarak beyan edilmesine karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş olup, 4 Mayıs 2017 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Hasan BakırcıPaul Lemmens
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EK
Başvuru no. ve dava adı
Başvuru tarihi
Başvuranın ismi, Doğum tarihi ve İkamet ettiği il
Temsilcisi
İhtilaflı araziye ilişkin ayrıntılar
Arazi tapusunu iptal eden ilk derece mahkemesi kararının tarih ve
Yargıtay’ın nihai karar tarihi ve ile tebliğ tarihi
3573/06
Gelir
04/01/2006
Mustafa Gelir,
01/08/1958, Kayseri
Kayseri, Melikgazi, Kıranardı,
Ada No. 5,
Parsel No. 2486
Kayseri Kadastro Mahkemesi,
17/03/2004
E: 2003/75
K: 2004/13
15/07/2005
E:2005/6874
K:2005/9931
ve
26/07/2005
5985/07
Su
01/02/2007
Ethem Su,
19/01/1945, Balıkesir
M. Cavit Tuna,
Balıkesir
Balıkesir, Burhaniye, Yunuslar,
Ada No. 4,
Parsel No. 807
Burhaniye Asliye Hukuk Mahkemesi,
13/07/1999
E: 1998/514
K: 1999/278
01/11/2006
E:2006/11720
K:2006/11439
ve
20/11/2006
(başvuran tarafından açılan tazminat davasının ardından verilmiştir)
49503/07
Kundakçı
08/11/2007
Hatice Kundakçı,
05/04/1951,
İzmir
Akif Kundakçı,
İzmir
İzmir, Buca, Kırıklar,
Ada No. 10,
Parsel No. 630
İzmir Asliye Hukuk Mahkemesi,
24/01/2006
E: 2002/592
K: 2006/6
12/04/2007
E:2007/3599
K:2007/4972
ve
29/05/2007
50856/07
S.S. Deniz KabuğuSahilArsaKonutYapıKooperatifi
08/11/2007
S.S. Deniz Kabuğu Sahil Arsa Konut Yapı Kooperatifi
Zühal Dönmez,
Ankara
İzmir, Dikili, Çandarlı,
Parsel No. 1847
Dikili Asliye Hukuk Mahkemesi,
27/04/2000
E: 1999/38
K: 2000/76
19/11/2007
E:2007/13047
K:2007/14396
ve
14/12/2007
(başvuran tarafından açılan tazminat davasının ardından verilmiştir)
Full & Egal Universal Law Academy