Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/M.H.A.-01/2 (Devralma)
Karar Sayısı : 01-12/112-27
Karar Tarihi : 13.3.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M.Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER
B- RAPORTÖR : M.Haluk ARI
C-BİLDİRİMDE BULUNAN: - General Electric Company
- Honeywell International Inc.
temsilcisi Av. Bahar Demirel
Güllü Sk. No:1 80630 3. Levent/İSTANBUL
D- TARAFLAR : - General Electric Company
3135 Easton Turnpike Fairfield Connecticut 06431, ABD
- Honeywell International Inc.
101 Columbia Road P.O. Bon 4000 Morristown NJ.
07962-2497, ABD
E- DOSYA KONUSU: General Electric Company (General Electric)'nin Honeywell
International Inc. (Honeywell)'i devralması işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.2.2001 tarih, 675 sayı ile giren bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 23.2.2001 tarih, D4/1/M.H.A.-01/2 sayılı
Birleşme (Devralma) Ön İnceleme Raporu 12.3.2001 tarih, REK.0.08.00.00/14 sayılı
Başkanlık önergesi ile 01-12 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: Raportörlerce, ABD’de yerleşik General Electric'in
yine ABD’de yerleşik Honeywell'i devralma işleminin pazarın genel yapısında bir
değişiklik yaratmayacağı ve rekabeti önemli ölçüde sınırlandırmayacağı, bu nedenle
söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
2
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: İlgili ürün pazarı; nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları açısından
tüketici gözünde aynı olan ürünler ve bunlarla yüksek ikame edilebilirliğe sahip diğer
mallardan oluşan pazardır. Devralma işleminin tarafları çok geniş ürün yelpazesine
sahip teşebbüslerdir. Tarafların faaliyette bulundukları herbir sektör de bir çok alt
bölüme ayrılabilmektedir. General Electric ve Honeywell'in faaliyette bulunduğu
sektörlerden dünya genelinde 4 tanesinde, uçak motorları, güç sistemleri, sınai
sistemler ve plastik sektörlerinde aynı ilgili pazarda faaliyet gösterme potansiyeli
bulunmaktadır. Türkiye açısından bakıldığında ise tarafların değinilen iş kollarında
faaliyetleri bulunmakla birlikte, söz konusu sanayilerin değişik bölümlerinde faaliyette
bulunmaktadırlar ve bu açıdan aynı pazarda kabul edilmemektedirler.
Tarafların Türkiye'deki faaliyetlerinin çakıştığı tek alan uçak motorları aksesuar ve
kontrollerinin tamir ve bakımı pazarıdır. Ayrıca, tarafların faaliyetlerinin çok farklı
alanlarda olmasının bir sonucu olarak, inceleme konusu devralma işleminde
devralınan taraf olan Honeywell'in faaliyetlerinin de ayrı ayrı ilgili pazar olarak
alınması gerekmektedir. Buna göre ilgili ürün pazarı, uçak motorları aksesuar ve
kontrollerinin tamir ve bakımı pazarı, dağıtılmış kontrol sistemleri, HVAC kontrolleri,
fren ürünleri, turbo şarjörleri, yan güç birimleri tamir ve bakımı pazarları olarak
belirlenmiştir.
Coğrafi Pazar: İlgili coğrafi pazar; homojen rekabet koşullarının varlığı ile
açıklanabilir. Kanun’un 2. maddesi “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” ifadesine yer
vererek, ilgili coğrafi pazar için olabilecek en geniş çerçeveyi tanımlamıştır. 1997/1
sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde de coğrafi pazar, “teşebbüslerin, mal ve hizmetlerin arz
ve talebi konusunda faaliyet gösterdikleri, rekabet koşullarının yeterli derecede
homojen ve özellikle rekabet koşulları komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı
olduğu için bu bölgelerden kolayca ayrılabilen bölgelerdir.” şeklinde
tanımlanmaktadır. İlgili ürünler açısından bakıldığında, devralma işlemi sonucunda
etkilenecek coğrafi pazarın bütün ülkeyi kapsadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu
nedenle, ilgili coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvuru konusu işlem her ikisi de geniş bir ürün yelpazesinde faaliyet gösteren
Amerikan şirketlerinden General Electric’in Honeywell’i devralmasına ilişkindir. Her iki
şirketin de Türkiye’de üretim merkezine sahip olmamasına rağmen Türkiye’ye
yaptıkları satışlardan dolayı, Rekabet Kurumu’na başvuru yapılmıştır.
Devir sözleşmesine göre, devralma işlemi sonucunda, Honeywell şirketi General
Electric şirketinin tüm hisselerine sahip olduğu bir bağlı kuruluşu haline gelecektir.
3
Birleşme ve devralmaların Rekabet Kurulu'na bildirilmesi usul ve esaslarının ilan
edildiği 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi birleşme ve devralma sayılan halleri
sıralamıştır. Buna göre “Bağımsız iki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi” ve
“Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığının yahut
ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi
olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi” fıkraları gözönüne
alındığında bildirime konu işlemin bir “devralma” işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
Söz konusu Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde, “Ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur.” denilerek, birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği getirilmiştir.
Devralma işleminin taraflarının bu eşikler karşısındaki durumu aşağıdaki tabloda
gösterilmiştir:
General Electric Honeywell
Türkiye Cirosu (1000 TL) ….………………….. ……………………
Toplam Ciro (1000 TL) ……………………… …………………..
İlgili Ürün Pazar Payı
HVAC Kontrolleri ……. …….
Dağıtılmış Kontrol Sistemleri ……. …….
Fren Ürünleri ……. …….
Turbo Şarjörleri ……. …….
Yan Güç Birimleri Tamir ve Bakımı ……. …….
Yukarıda yer verilen bilgiler de dikkate alındığında, incelemeye konu olan devralma
işleminin, ilgili ürün pazarı dikkate alındığında sadece pazar payı eşiğini, toplam
satışlar gözönüne alındığında da her iki eşiği birden aştığı görülmektedir. Bu
nedenle, devralma işleminin gerçekleşebilmesi için Kurul’dan izin alınmasının zorunlu
olduğu anlaşılmaktadır.
Kanun’un 7. maddesinde hukuka aykırı bulunarak yasaklanan, “ Bir ya da birden
fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da
güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal
veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları … devralması"dır.
Devralma işleminin tarafları aynı üretim seviyesinde faaliyet göstermektedirler.
Dolayısıyla yatay bir birleşme söz konusudur. Ancak yukarıda da ifade edilmiş olduğu
gibi taraflar geniş çaplı sanayilerin değişik bölümlerinde faaliyet gösterdikleri için
pazarda mevcut olan yapı değişmeyecektir. Türkiye pazarında tarafların faaliyetleri
birbirinden çok farklı alanlardadır. Dolayısıyla devralma işlemi sonucunda hakim
durum yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi söz konusu değildir.
4
Esasen tarafların faaliyetlerinin çakıştığı tek alan motor aksesuar ve kontrollerinin
tamir ve bakımıdır. General Electric'in bu alandaki cirosu ………………... TL ve pazar
payı %…. iken, Honeywell'in bu alandaki cirosu …………………. TL ve pazar payı
%….'dur. Sonuç olarak devralma işlemi neticesinde etkilenecek olan tek pazarda
tarafların ciro ve pazar payları eşiklerin çok altında kalmaktadır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler ışığında, ABD’de yerleşik General
Electric Company'nin yine ABD’de yerleşik Honeywell International Inc. şirketini
devralmasına ilişkin bildirimin değerlendirilmesi sonucunda; söz konusu işlemin, 4054
sayılı Kanunun 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir devralma olduğuna, ancak, bu devralma
sonucunda, aynı Kanun maddesi hükmünde belirtilen bir hakim durumun yaratılması
veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde
etkilenmesinin sözkonusu olmadığına, bu nedenle de bildirim konusu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy