Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-2-115 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-88/1218-351
Karar Tarihi : 29.12.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
II. Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Ayşe Özlem UZUN, Erdem AYGÜN.
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Koch Industries, Inc.
Vekili Av. Nilüfer MÜLDÜR ÇAKMAKLI
Eski Büyükdere Caddesi Park Plaza No: 22/11 20
Maslak, 34398, İstanbul
D. TARAFLAR : - Koch Industries, Inc.
4111 East 37th Street North Wichita, Kansas 67220 ABD
- Georgia Pacific Corporation
133 Peachtree Street NE, 51st Floor Atlanta GA 30303 ABD
E. DOSYA KONUSU: Georgia Pacific Corporation hisselerinin %100’ünün Koch
Industries, Inc. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.11.2005 tarih ve 8113 sayı ile giren 30
bildirimde eksiklikler tespit edilmesi üzerine 29.11.2005 tarih ve 5061 sayılı yazı ile
eksikliklerin ve diğer ihtiyaç duyulan ek bilgilerin tamamlanması istenilmiş, talep
edilen ek bilgilerin 7.12.2005 tarih ve 8743 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmesi
neticesinde 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
21.12.2005 tarih ve 2005-2-115/Öİ-05-ÖU sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
26.12.2005 tarih ve REK.0.06.00.00-120/209 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-88
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G.RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 40
Koch Industries Inc. ile Georgia Pacific Corporation (GP) arasında gerçekleşen
devralma işleminin, tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar payları ve ciro
büyüklükleri itibariyle 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu,
Georgia Pacific’in İpek Kağıt A.Ş.’deki hisseleri vasıtasıyla temizlik kağıtları
pazarında ve alt dallarında sahip olduğu pazar payları bakımından en büyük üç
rakibinin paylarına kıyasla göreli büyüklüğü sebebiyle hakim durumda olduğu, ancak
işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, Koch
Industries’in Koch Cellulose aracılığıyla kağıt hamuru pazarındaki faaliyetleri 50
05-88/1218-351
2
dolayısıyla bir alt pazar olan temizlik kağıtları pazarında rekabeti dikey olarak
kısıtlama potansiyeline sahip olduğu, buna karşın, Türkiye’ye kağıt hamuru ithal eden
pek çok uluslararası firmanın bulunduğu ve Koch Cellulose’un da Türkiye’de İpek
Kağıt A.Ş. dışındaki pek çok temizlik kağıdı üreticisine satış yaptığı, bu sebeplerle
pazarın dikey olarak da rekabetçi bir yapı arz ettiği ve bu nedenle söz konusu işleme
izin verilmesinde sakınca bulunmadığı
ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı 60
Temizlik kağıdı ürünleri, tüketici ürünleri ve şirketlere yönelik (işyeri, restoran ve
oteller) ürünler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır1. Ev içinde kullanılan ürünler “tüketici
ürünleri”, şirketlere yönelik ürünler ise “ev harici kullanım amaçlı” (EHKA) olarak
adlandırılmaktadır. Tüketiciye yönelik ve EHKA temizlik kağıdı ürünleri aşağıdaki alt
gruplardan oluşmaktadır:
Tuvalet kağıdı
Yüz temizleme mendilleri ve peçeteler
Mutfak havluları
Kağıt masaüstü ürünler
Genel temizlik ve hasta bakımı ile ilgili kağıt ürünleri 70
Tüketici ürünleri, perakende dağıtıcılar aracılığıyla satılmakta iken EHKA ürünler,
daha uzmanlaşmış dağıtıcılar aracılığıyla satılmaktadır. Bu sebeple müşteriler,
dağıtım metodları, ürün kalitesi, göreceli fiyatlar ve markalı ürünlerin göreli önemi
arasındaki farklılıklar dolayısıyla, tüketici ürünleri ve EHKA ürünlerin farklı ürün
pazarları olduğu görülmektedir. Bu çerçevede, “tüketici ürünleri”nin tuvalet kağıdı,
mutfak havluları, el mendilleri, peçeteler ve yüz temizleme mendilleri alt
pazarlarından oluştuğu ve “EHKA ürünleri”nin tuvalet kağıdı, el silme ve kurulama
mendilleri, genel temizlik, hasta bakımı ile ilgili kağıt ürünler ve peçeteler olmak üzere
beş adet alt pazardan meydana geldiği belirlenmiştir. Tuvalet kağıdı ve peçeteler,
hem tüketici ürünü hem de EHKA ürünü olarak satılmakta ise de, bu ürünlerin farklı 80
ürün pazarları olduğu ve farklı dağıtım kanalları ile müşterilere satıldıkları için ikame
edilemeyecekleri sonucuna varılmıştır.
GP, Türkiye’de bu iki pazarın her ikisinde birden faaliyet göstermektedir. Bu sebeple,
dosya konusu devralma işleminde ilgili ürün pazarı, genel olarak “ temizlik kağıdı
ürünleri pazarı” olarak tespit edilmiştir.
Ayrıca devralma işleminin tarafları olan GP ve Koch Industries Inc. (KII), kağıt
pazarının üst pazarı sayılabilecek olan kağıt hamuru pazarında faaliyet
göstermektedirler. KII, Koch Cellulose aracılığıyla Amerika’da kağıt hamuru
pazarında faaliyet göstermektedir. KII’nın Türkiye’de kağıt sektöründe üretimi
bulunmamakta, şirket Türkiye’ye kağıt hamuru ithal etmektedir. 90
1 Avrupa Komisyonu’nun çeşitli karalarında da bu yönde ayırım yapılmaktadır. (Karar No IV/M.623-
Kimberley-Clark/ Scott, 16 Ocak 1996, Karar No COMP/M.2097-SCA/ Metsa Tissue, 31 Ocak 2001,
Karar No COMP/ M.2522-SCA Hygiene Products/ Cartoinvest, 3 Mart 2002)
05-88/1218-351
3
Koch Cellulose, ince ve iğne yapraklı ağaçlardan elde edilen kağıt hamuru türü olan
“yumuşak ağaç hamuru (soft wood)” üretmektedir. GP ise Amerika’daki tesisinde
geniş yapraklı ağaçlardan elde edilen ağaç hamuru türü olan “sert ağaç hamuru
(hard wood)” üretmektedir. Ağacın ince, iğne ve geniş yapraklı olmasına göre elde
edilecek hamurun özellikleri de değişiklik göstermektedir. İnce yapraklı ağaç elyafları
uzun olup nihai ürüne dayanıklılık katarken buradan elde edilen kağıt hamuru,
paketleme ve yüzey kaplamada kullanılan ambalaj kağıtlarında avantaj
sağlamaktadır. Öte yandan, geniş yapraklı ağaç elyafları daha kısa olup yüzeyin
pürüzsüz olmasını sağlamakta, bu hamur türü baskı ve yazı kağıtlarında 100
kullanılmaktadır. Temel olarak beyazlaştırılmış iğne yapraklı ağaçtan elde edilen
kahverengi kalın kağıda yönelik olan yumuşak kağıt hamuru ise çocuk bezleri gibi
kağıt dışı alanlarda kullanılmaktadır.
KII’nın Türkiye’ye yaptığı kağıt hamuru satışları, yumuşak ağaç hamuru ile iğne
yapraklı ağaç hamurundan ibarettir. GP’nin Türkiye’ye ihracatı ise sadece geniş
yapraklı ağaç hamurundan ibarettir.
Kağıt hamurunun üretiminde kullanılan ağacın yumuşak ya da sert olması, hamurun
geçirdiği beyazlatma işlemleri ve kimyasal veya mekanik sürecin kullanılması
bakımlarından farklı özellikler gösterebilmektedir. Bununla birlikte üretimde önemli
oranda arz ikamesinin mevcut olması sebebiyle kağıt hamurunun tek bir ürün pazarı 110
olarak ele alınabileceği anlaşılmaktadır. Bu sebeple KII ve GP’nin genel olarak “kağıt
hamuru üretimi pazarı”nda faaliyet gösterdikleri kanaatine ulaşılmaktadır. Kağıt
pazarının üst pazarı sayılabilecek olan kağıt hamuru pazarı, ilgili ürün pazarına dahil
edilmemekle birlikte etkilenen pazar olarak ele alınmaktadır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Bildirim konusu işlemde, GP’nin Türkiye’deki faaliyetlerinin devri için izin
istenilmektedir. Bu faaliyetlere konu olan üretimin Türkiye sınırları içerisinde
gerçekleştirilmesi nedeniyle ilgili coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak
tespit edilmiştir.
H.2. Taraflar Hakkında Bilgi 120
H.2.1. Koch Industries, Inc. (KII)
Dosya mevcudu bilgilere göre; Amerika menşeli uluslararası bir şirket olan KII,
iştirakleri aracılığı ile tüm dünyada rafine ürünler, elyaf, kimyevi maddeler, likit gaz,
ham petrol hizmetleri, madencilik hizmetleri, enerji hizmetleri, sermaye hizmetleri, yol
ve inşaat malzemeleri, çiftlik işletmeciliği, kağıt hamuru ticareti ve çok çeşitli temel
ürünün ticareti faaliyetini yürütmektedir. KII, Türkiye’de, Cogrin Kömür ve Kömür
Mamulleri Ticaret A.Ş. (Cogrin) isimli iştiraki aracılığıyla faaliyet göstermektedir.
Ayrıca, KII’nın iştiraki olan ve merkezi İsviçre’nin Cenevre kenti olan INVISTA
Products S.A.’nın (Invista) İstanbul’da bürosu bulunmaktadır. Invista, tekstil
sektöründe faaliyet gösteren uluslararası bir şirkettir. KII, merkezi Amerika’da 130
bulunan iştiraki Koch Cellulose’un Türkiye’ye yaptığı kağıt hamuru satışlarından da
gelir elde etmektedir. KII’nın hissedarlık yapısı aşağıda sunulmaktadır.
05-88/1218-351
4
Tablo 1. KII’nın Hissedarlık Yapısı
Hissedar(lar) Hisse Oranı (%)
Charles G. Koch
David H. Koch
E. Pierce Marshall
Diğer
Toplam
KII, kağıt sektöründe KFP’nin dışında, Nisan 2004’te devraldığı Koch Pulp & Paper
Trading (KPPT) şirketi aracılığıyla, kağıt hamuru ve kağıt ürünleri alanlarında 140
faaliyette bulunanlara sabit fiyatlı SWAP anlaşması (fixed price swap agreement)
şeklinde mali türev araçlar sağlayarak risk yönetimi ürünleri temin etmektedir. Ticareti
yapılan mali araçlar piyasa hamuru, oluklu mukavva/paketleme malzemesi ve geri
dönüşümlü kağıttan oluşmaktadır.
H.2.2. Koch Forest Products (KFP)
Dosyada yer alan bilgilere göre; KII’nın %100 iştiraki olan KFP, GP’nin hisselerini
çağrı yoluyla devralmak amacıyla Amerika’nın Georgia eyaletinde yeni kurulmuş bir
şirkettir. Dolayısıyla, KFP’nin halihazırda bir faaliyeti bulunmamaktadır. Çağrının
tamamlanmasıyla KFP ve GP birleşecek ve KFP’nin hukuki varlığı sona erecektir.
KFP’nin çıkarılmış tüm hisselerinin sahibi, Koch Forest Products Holding, LLC’dir. 150
Amerika’da Delaware’de kurulu olan bu şirketin hisselerinin tamamına, yine
Delaware’de kurulu olan Koch Renewable Resources, LLC adlı bir başka şirket
sahiptir. Koch Renewable Resources, LLC’nin hisselerinin tamamına ise Koch
Renewable Resources, Inc. şirketi sahiptir. Koch Renewable Resources, Inc.
şirketinin hisselerinin tamamı KII’nın kontrolü altındadır. Dolayısıyla, KFC’nin kontrolü
dolaylı olarak KII’da bulunmaktadır.
H.2.3. İpek Kağıt A.Ş. (İpek Kağıt)
İpek Kağıt, temizlik kağıdı ürünleri üretmek amacıyla 1969 yılında Eczacıbaşı
Topluluğu tarafından kurulmuştur. Eczacıbaşı, şirketin kapasite, verimlilik ve ürün
kalitesini artırmak amacıyla 1989 yılında James River Corporation ile %50-50 160
ortaklığa girmiştir. James River, 1997 yılında diğer bir temizlik kağıdı üreticisi olan
Fort Howard ile “Fort James” adı altında birleşerek dünyanın ikinci büyük temizlik
kâğıdı üreticisi haline gelmiştir. Fort James, 2000 yılının son döneminde ABD'nin
önde gelen temizlik kağıdı kuruluşlarından Georgia Pacific ile, “Georgia Pacific”
bünyesi altında birleşmiştir.
İpek Kağıt; tuvalet kağıdı, kağıt havlu, peçete, mendil, kutu mendil ve ev dışı kullanım
ürünleri üretimi ve pazarlaması faaliyetiyle iştigal etmektedir. Ürünlerini Selpak, Solo,
Silen, Servis, Marathon ve Lotus Professional markaları adı altında pazarlamaktadır.
Ev dışı kullanıma yönelik olarak Marathon ve Lotus Professional markaları altında
hastane, restoran, otel ve iş yerlerine dispenser peçete, dispenser havlu ve compact 170
tuvalet kâğıdı gibi farklı ürün çeşitleri üretip satmaktadır. İpek Kağıt’ın GP dışındaki
hisselerinin dağılımı aşağıda yer almaktadır.
05-88/1218-351
5
Tablo 2. İpek Kağıt’ın GP dışındaki hisse yapısı
Eczacıbaşı Holding A.Ş
Eczacıbaşı İlaç San. ve Tic. A.Ş.
Eczacıbaşı Yatırım Holding A.Ş.
Diğer
Toplam
H.2.4. Georgia Pacific Corporation (GP)
Dosyada yer alan bilgilere göre; merkezi A.B.D.’nin Georgia eyaletinin Atlanta 180
şehrinde olan GP, New York Borsası’nda işlem gören halka açık bir şirkettir. Kağıt ve
kağıt hamuru, kağıt temizlik ürünleri (tuvalet kağıdı, kağıt mendil ve havlu vb.),
ambalaj kağıdı (konteyner palet ahşabı, astar ahşabı, düz ve tırtıllı paket malzemeleri
vb.), yapı malzemeleri (kontraplak, kaplama ahşabı vb.) ve ilgili kimyevi maddelerin
imalatı ile iştigal etmektedir. GP, Türkiye’de, temizlik kağıdı ürünlerinin satışı,
pazarlaması ve imalatı ile uğraşan İpek Kağıt A.Ş.’nin %50 ortağıdır. Türkiye’de
satılan ürünler şirketin Karamürsel’de bulunan tesislerinde üretilmektedir. Bunun
dışında, GP’nin Fransa’daki tesislerinde ürettiği Demak’Up marka pamuklu makyaj
silme pedleri de Türkiye’de satılmaktadır. Bildirim Formu’nda belirtildiği üzere, GP’nin
Türkiye’de başka hiçbir faaliyeti bulunmamaktadır. Şirket, Türkiye’deki üretimine 190
paralel olarak Amerika’da Old Town’daki tesisinden kağıt hamuru ithal etmektedir.
GP, Old Town’daki tesisi dışında herhangi bir şirketten kağıt hamuru ithal etmemekte
ve İpek Kağıt dışında hiçbir Türk kağıt üreticisine kağıt hamuru satışı
yapmamaktadır. GP’nin hisselerinin tamamı halka açıktr. Dolayısıyla şirketin
kontrolünü elinde bulunduran bir grup ya da kişi bulunmamaktadır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosya konusu devralma işlemi, KII’nın halka çağrı yoluyla GP’nin kontrolünü dolaylı
yoldan devralmasını kapsayan ve AB, ABD ve Kanada’yı da etkileyecek olan
uluslararası bir işlemdir. Devralma işlemi sonucunda KII, dolaylı olarak kontrol ettiği
KFP vasıtasıyla GP’nin kontrolünü ele geçirecektir. İşlem, KFP ve GP’nin Georgia 200
Ticaret Kanunu uyarınca birleşmeleri suretiyle gerçekleştirilecektir. Bu sebeple, ilgili
işlemin taraflarını KII, KFP ve GP oluşturmaktadır. 13.11.2005 tarihinde taraflar,
GP’nin hisselerini hisse başına … ABD Doları bedelle çağrı yoluyla iktisabına yönelik
bir Birleşme Plan ve Sözleşmesi (Birleşme Sözleşmesi) imzalamışlardır. GP’nin tüm
dünyadaki paketleme, yapı malzemeleri, kağıt ve beyazlatılmış karton faaliyetleri de
dahil bütün faaliyetlerini kapsayacak olan işlem, GP ve KII yönetim kurulları
tarafından oybirliği ile onaylanmıştır. KFP, sözleşme uyarınca, 18.11.2005 tarihine
kadar GP’nin tüm adi hisselerinin iktisabı için çağrı yapmakla yükümlü tutulmuştur.
Çağrı ile KFP, GP hisselerinin tamamını iktisap edecek ve GP ile birleşecektir.
Birleşmeyi müteakip KFP’nin tüzel kişiliği sona erecek, GP’nin tüzel kişiliği devam 210
edecektir. GP, tüm dünyada GP ismiyle iş yapmaya devam edecek ve bütün
faaliyetleri A.B.D.’nin Georgia eyaleti Atlanta şehrindeki merkezinden, bağımsız
yönetime sahip şirket kisvesiyle yönetilecektir. GP, tamamına KII’nın sahip olduğu bir
şirket olarak yönetilecektir. Bu itibarla, GP’nin tüm oy hakları KII’nın kontrolüne
geçecektir.
KII, 2004 yılında, GP’nin Mississippi-New Augusta ve Georgia-Brunswick’te yer alan
bağımsız pazarlama ve yumuşak tüylü kağıt hamuru işletmelerini devralmıştır. KII, bu
tesisleri Koch Cellulose adı altında işletmektedir. Bildirim konusu işlemin
tamamlanması ile bu tesisler GP’nin iş alanlarıyla yeniden entegre edilecektir.
05-88/1218-351
6
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2 (b) maddesine göre, “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin 220
diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya
da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya
kontrol etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmiştir.
Söz konusu devralma işlemiyle GP’nin adi hisselerinin ve kontrolünün tümü KII’a
geçmektedir. GP, dünya çapındaki faaliyetlerine bağımsızca devam edecek fakat
kontrolü KII’nın elinde olacaktır. Bu işlemin Türkiye’ye etkisi bakımından İpek Kağıt
A.Ş.’nin %50 hissesi de dolaylı olarak KII’nın eline geçecek ve İpek Kağıt, Eczacıbaşı
ile KII’nın ortak kontrolünde olacaktır. Söz konusu kontrol değişikliği nedeniyle,
başvuru konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralma
işlemidir. 230
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4 üncü maddesi uyarınca “… bir
birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin
almaları zorunludur.”
Dosyadaki bilgilere göre tarafların 2004 yılı ciroları aşağıda sunulmaktadır.
Tablo 3. GP ve KII’nın ciroları2
Şirket Dünya Çapında Türkiye’de
KII
GP
Tablo 3’de temsil edilen GP cirosu, şirketin İpek Kağıt A.Ş.’deki hisseleri nedeniyle 240
Türkiye’de ürettiği temizlik kağıdı ürünlerine ilişkin ciro rakamıdır. Temsil edilen KII
cirosu ise, şirketin bütün faaliyetlerinden elde ettiği ciroyu temsil etmektedir. Şirketin
2004 yılında kağıt hamuru işinden elde ettiği ciro ise ……ABD Doları’dır (……TL).
Yukarıdaki tablolardan da görüldüğü gibi, KII’nın ve GP’nin ciroları toplamı 1997/1
sayılı Tebliğ’de öngörülen 25 trilyon TL eşiğini aşmaktadır.
Tarafların pazar payları açısından ise, temizlik kağıdı ürünleri pazarında KII’nın
Türkiye’de herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Dolayısıyla şirketin bu pazardaki
payı sıfırdır. Öte yandan GP, İpek Kağıt’taki faaliyetleri vasıtasıyla pazarda önemli bir
büyüklüğe sahiptir. GP’nin ve pazardaki en büyük üç rakibinin 2004 yılı pazar payları
ve bu oranların üç yıl önceye göre artış ve azalışları aşağıda gösterilmektedir: 250
Tablo 5
2 TCMB’nin 15.12.2005 tarihli döviz alış kuruyla TL’ye çevrilmiştir.
05-88/1218-351
7
Alt Pazar/Şirket Toplam Pazar Büyüklüğü
(Milyon Euro)
Pazar Payı
(%)
+/- Son
Üç Yıl
Satışlar (Milyon
Euro)
Kağıt Mendil
Ürünleri
GP(İpek Kağıt)
Viking
Toprak
Dentas
Kağıt Masaüstü
Ürünleri
GP(İpek Kağıt)
Viking
Toprak
Dentas
Mutfak Havluları
GP(İpek Kağıt)
Viking
Toprak
Dentas
Yüz İçin Mendiller
GP(İpek Kağıt)
Viking
Toprak
EKS
Tuvalet Kağıdı
GP(İpek Kağıt)
Viking
Toprak
Dentas
Görüldüğü gibi, temizlik kağıdı ürünleri pazarında ve alt dallarında GP (İpek Kağıt), 260
Tebliğ’de öngörülen %25 pazar payı eşiğini aşmaktadır. Pazar payı eşikleri açısından
da KII-GP devralma işlemi, 1997/1 sayılı Tebliğ bakımından Rekabet Kurulu’ndan izin
alması gereken bir işlemdir.
05-88/1218-351
8
4054 sayılı Kanun’un “Birleşme ve Devralma”lara ilişkin 7. maddesine göre, “Bir ya
da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da
güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal
veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç 270
olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır.”
Bu sebeple, KII ile GP arasındaki devralma işleminin Kanun’un 7. maddesi açısından
hakim durum yaratıp yaratmadığı veya mevcut bir hakim durumu güçlendirip
güçlendirmediği değerlendirilmiştir. KII’nın ilgili ürün pazarında faaliyetinin
bulunmaması sebebiyle GP’nin pazardaki konumu ön plana çıkmaktadır. Mevcut
durumda, GP ve Türkiye’deki rakiplerinin pazar payları incelendiğinde GP’nin (İpek
Kağıt’ın) rakiplerine kıyasla çok daha büyük pazar paylarına sahip olduğu göze
çarpmaktadır. Temizlik kağıtları pazarının alt dallarında GP (İpek Kağıt), en büyük 3
rakibinin pazar payları toplamından çok daha büyük payların sahibidir.
Pazar payı, hakim durumun tespitinde tek başına yeterli olmayan ancak diğer 280
faktörlere göre her zaman öncelikli öneme sahip olan bir göstergedir. Çok yüksek
pazar payı ise hakim durumun varlığına ilişkin çok güçlü bir emaredir. Belirli ve
uzunca bir süre boyunca sabit bir şekilde seyreden pazar payları, genelde bir
pazarda faaliyet gösteren firmaların o pazarda sahip oldukları pazar gücünün bir
ifadesidir. Dolayısıyla uzunca bir süre yüksek bir pazar payını koruyabilmiş olan
teşebbüsün hakim durumda olduğu veri kabul edilir.
Pazar payı ve pazardaki rakiplerin son üç yıl içindeki büyüme oranları açısından
yapılacak bir değerlendirme sonucunda, GP’nin (İpek Kağıt) pazarda hakim durumda
olduğu tespitine ulaşılmıştır. Ancak, KII’nın temizlik kağıtları pazarında herhangi bir
faaliyeti bulunmaması sebebiyle devir işlemi yoğunlaşmayı arttırıcı bir etki 290
yaratmamaktadır. İşlem, GP’nin mevcut hisselerinin KII’a geçmesinden ibarettir.
Devralma işleminin rekabet açısından önem arz eden ve dikkate alınması gereken
noktası, KII’nın kağıt hamuru pazarındaki faaliyetleri dolayısıyla bir alt pazar olan
temizlik kağıtları pazarındaki rekabeti dikey olarak kısıtlama potansiyelidir. KII,
tüketiciye yönelik ve EHKA ürünleri de dahil olmak üzere kağıt sektöründe
hammadde sağlayıcısıdır. Bu bakımdan KII’nın Türkiye’ye ithalatı ve KII dışındaki
kağıt hamuru temin kaynaklarının varlığı önem kazanmaktadır. Zira, temizlik kağıtları
pazarında hakim durumda olan bir firmanın bu pazara hammadde sağlayan ve
pazarda önemli paya sahip olan bir firma tarafından devralınması, alternatif temin
kaynaklarının yeterli seviyede olmaması durumunda dikey olarak pazarı kapatma 300
riski taşımaktadır.
KII’nın selüloz üretimi ile iştigal eden iştiraki Koch Cellulose’un İpek Kağıt A.Ş.
dışında Türkiye’de bir çok kuruluşa satışı bulunmaktadır. Şirketin müşterileri arasında
Alkim Kağıt Sanayi ve Ticaret A.Ş., İpek Kağıt, Kombassan Konya Matbaa Basım
Ambalaj, Mopak, Tezol Tütün Kağıt Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Toprak Kağıt, kağıt
ürünleri imalatçılarıdır. Bunlardan İpek Kağıt, Tezol Tütün Kağıt Sanayi A.Ş. ve Hayat
Temizlik ve Sağlık Ürünleri A.Ş. temizlik kağıdı üreticileridir. Bunun gibi, Koch
Cellulose dışında Türkiye’ye kağıt hamuru satışı yapan pek çok uluslararası firma
bulunmaktadır. Pazarda, daha büyük paylara sahip uluslar arası şirketler
bulunmaktadır. Pazar, oldukça rekabetçi bir yapı arz etmektedir. Bu sebeple, 310
devralma işlemi ertesinde dikey açıdan da herhangi bir rekabet kısıtı oluşmayacağı
kanaatine ulaşılmıştır.
05-88/1218-351
9
I.SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Koch Industries Inc. ile Georgia Pacific Corporation arasında gerçekleşen
devralma işleminin, tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar payları ve
ciro büyüklükleri itibarıyla 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi bir
işlem olduğuna,
2. Georgia Pacific, İpek Kağıt A.Ş.’deki hisseleri vasıtasıyla ilgili pazarda hakim 320
durumda bulunmakla birlikte, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında
rekabetin önemli ölçüde azalması sonucunu doğuracak bir devralma işlemi
olmadığına,
3. Koch Industries’in Koch Cellulose aracılığıyla kağıt hamuru pazarındaki
faaliyetleri dolayısıyla bir alt pazar olan temizlik kağıtları pazarında rekabeti
dikey olarak kısıtlama potansiyeline sahip olduğu, buna karşın, Türkiye’ye
kağıt hamuru ithal eden pek çok uluslararası firmanın bulunduğu, Koch
Cellulose’un da Türkiye’de İpek Kağıt A.Ş. dışındaki pek çok temizlik kağıdı
üreticisine satış yaptığı, bu sebeplerle pazarın dikey olarak da rekabetçi bir
yapı arz ettiğine, 330
dolayısıyla bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy