Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-252 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 09-04/93-33
Karar Tarihi : 4.2.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE 10
B. RAPORTÖRLER : İbrahim AYDEMİR, Hüseyin ORMAN
C. ŞİKAYET EDEN : - Aydın Saat A.Ş.
Tefken Tower Büyükdere Caddesi 209/7
4. Levent/İstanbul
- Onur AYGIT
D. HAKKINDA İLK 20
İNCELEME YAPILAN: - Gitti Gidiyor Bilgi Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş.
Eski Üsküdar Cad., Çayıryolu Sok., No:1, PARTAŞ Center
K:16, 34752, Kadıköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Gittigidiyor A.Ş.’ye ait “” adlı Internet
sitesinin fahiş fiyat uyguladığı ve haksız rekabet yaptığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Aydın Saat A.Ş. (Aydın Saat) Yetkilisi Ahmet AYDIN
tarafından gönderilen şikâyet yazısında özetle;
- Yasalara göre yurt dışından saat ithal edebilmek için teknik servis bulundurma,
Sanayi Bakanlığı’ndan yasalara uygun garanti belgesi alma gibi belli 30
yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerektiği,
- Ancak, “” adlı internet sitesinin adı, sanı ve adresi belli
olmayan kişilerce, yukarıda yer verilen yasal yükümlüklerini yerine getirmeksizin
gümrüğe dahi uğramaksızın posta yoluyla kaçak olarak yurt dışından saat
getirterek nihai tüketicilere sattığı,
- Anılan siteden Katma Değer Vergisi (KDV) alınmadığı,
- Söz konusu durumun kendileri aleyhine haksız rekabet teşkil ettiği,
- Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre ticari şirketlerin kuruluş amacının kâr
elde etme gayesi olduğu,
ifade edilerek konunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde incelenmesi talep edilmektedir. 40
Yukarıda yer verilen şikâyet sonrası aynı internet sitesine yönelik Onur AYGIT
tarafından gönderilen şikayet dilekçesinde de özetle;
- “Sıfır ve ikinci el malların internet üzerinden açık arttırma usulü ile el
değiştirmesine aracılık” hizmeti sunan “” adlı internet
sitesinin hakim durumunu kötüye kullandığı,
- Kendi web sayfalarında anılan sitenin “2 milyondan fazla kayıtlı kullanıcısı, 450
binden fazla günlük ziyaretçisi ve 1 milyonun üzerinde günlük satışları ile
Türkiye’nin en işlek alış veriş merkezi” olduğunun belirtildiği ve bu ifadenin de
söz konusu sitenin hakim durumda olduğunun bir göstergesi olduğu,
- Söz konusu sitenin; satışı yapılmak istenilen ürünler için listeme ücreti, satılan 50
ürünlerin satış fiyatı üzerinden %10-15 arası değişen komisyon ücreti talep
ettiği, oysa yurt dışındaki benzer sitelerin müşterilerinden en fazla %5 civarında
komisyon ücreti aldığı, şikayete konu komisyon bedelinin fahiş olduğu ve diğer
kullanıcılar açısından şebeke dışsallığı yaratıldığı,
- Bahse konu sitenin ortaklarının aynı zamanda online tanışma ve arkadaşlık
siteleri olan “”, “”, “” siteleri ile
online alışveriş sitelerinden olan “” adlı sitenin de sahibi olduğu,
ifade edilerek konunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde incelenmesi talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına sırasıyla 23.12.2008 tarih, 8300 sayı ve
29.12.2008 tarih, 8393 sayılı ile giren başvurular üzerine 4054 sayılı Rekabetin 60
Korunması Hakkında Kanun’un ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan inceleme
sonucunda hazırlanan, 22.1.2009 tarih, 2008-2-252/İİ-09-İA sayılı İlk İnceleme Raporu
27.1.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-110/15 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-04 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; yapılan şikayete yönelik olarak 4054
sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
1.1.1. İlgili Ürün Pazarı 70
Şikayete konu Gitti Gidiyor Bilgi Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş.’ye ait
“” adlı internet sitesidir.
Anılan internet sitesi internet üzerinden perakende satış yapılan bir elektronik ticaret
(e-ticaret) sitesidir. Site başlangıçta tüketiciler arasında açık artırma yoluyla satış
yaparak faaliyetine başlamış, daha sonra belirli markaların sanal mağazalarına da ev
sahipliği yaparak karma bir yapıya dönüşmüştür; site üzerinden halen hem B2C1 hem
de C2C2 satışlar yapılmaktadır.
E-ticaret, son yıllarda web teknolojisindeki gelişmelerle ve özellikle WWW3
protokolünün yaygınlaşmasıyla ortaya çıkmıştır ve tüketicilerin elektronik ortamda her
çeşit ürünü mağazalara gitmeksizin alabilmesini sağlamaktadır. E-ticaret, kimler 80
arasında yapıldığına bakılarak sınıflandırılmaktadır. Başvuru konusu işlem B2C e-
ticaret, yani işletmelerin doğrudan tüketiciye satış yaptığı sınıf kapsamına girmektedir.
Bu kategori elektronik perakendecilik olarak da adlandırılmaktadır. E-ticaret, son
yıllardaki web ve wap teknolojilerindeki gelişmelerle ortaya çıkmış yeni bir tür alışveriş
ortamıdır ve içeriğindeki sanal mağaza uygulamaları ile internet üzerinden tüketiciler
elektronik ortamda; bilgisayardan otomobile, kitaptan pizzaya birçok ürünü mağazalara
gitmeksizin günün her vakti doğrudan alabilmektedir.
1 Business-to-Consumer
2 Consumer-to-Consumer
3 World Wide Web
“İşlemi gerçekleştiren birimlerin türüne göre e-ticaret genel anlamda ikiye
ayrılmaktadır.
1. İşletmeler arası e-ticaret (B2B: Business to business): İnternet vasıtasıyla 90
şirketlerin sağlayıcıları ve dağıtımcıları ile aralarındaki alım-satım emri,
faturalama, ödeme gibi işlemlerdir.
2. İşletmelerle tüketiciler arasındaki e-ticaret (B2C: Business to consumers):
Günümüzde internet üzerinden faaliyet gösteren alışveriş merkezleri vasıtasıyla
tüm tüketici mallarına online ulaşılarak gösterilen faaliyettir.”4
Elektronik ortamda yapılan satışların geleneksel satışlarla rekabet halinde olması
halinde bu ikisi aynı pazarda kabul edilirken, tamamen yeni ve yalnızca elektronik
ortamda satılan bir ürünün mevcudiyeti halinde ya da bir ürünü online satmanın önemli
avantajlar sağlaması halinde bahse konu ürünün e-ticareti ayrı bir pazar olarak
tanımlanmalıdır. Dosya konusu işlemde birinci durum daha olası olmakla birlikte, bu 100
konuda kesin bir değerlendirme yapmaya ihtiyaç duyulmamıştır.
Sonuç olarak; dosya mevcudu bilgiler ışığında ilgili ürün pazarı “elektronik ortamda mal
ve hizmet satışı” pazarına işaret etmekle birlikte, dosya bakımından değerlendirmeyi
etkilemeyecek olması dolayısıyla kesin bir pazar tanımı yapılmamıştır.5
I.2. Değerlendirme
Söz konusu şikâyet temel olarak, “haksız rekabet”, ve “fahiş fiyat uygulama” alt
başlıkları çerçevesinde değerlendirilecektir.
I.2.1. Haksız Rekabet Değerlendirmesi
Şikâyet dilekçesinde, anılan sitenin mevzuata uygun olmayan yollarla yurt dışından
saat ithal ettiği ve bu durumun yasal olarak faaliyette bulunan kendi şirketleri aleyhine 110
haksız rekabet teşkil ettiği ifade edilmektedir.
Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 57. maddesinde haksız rekabete örnek teşkil eden
uygulamalar ifade edilmektedir. Anılan uygulamalara bir örnek de anılan maddenin 10.
bendinde “Rakipler hakkında da cari olan kanun, nizamname, mukavele yahut mesleki
veya mahalli adetlerle tayin edilmiş bulunan iş hayatı şartlarına riayet etmemek” olarak
ifade edilmiştir. Şikayet konusu uygulama bu bağlamda söz konusu Kanun ve bend
çerçevesinde değerlendirilebilecek bir husustur.
Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki uygulamalar ise adli yargı bünyesindeki ticaret
mahkemelerinin, ticaret mahkemelerinin olmadığı yerlerde ise asliye hukuk
mahkemelerinin görev alanına girmektedir. 120
Rekabet Kurulu’nun yetki ve inceleme alanı ise 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’dur. Söz konusu Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde; “… her
türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma,
uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye
kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki
her türlü hukuki işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit,
düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer.” denilmektedir.
4 Aydemir, İbrahim, Elektronik Ticaret Alanındaki Rekabet Sorunları, Rekabet Kurumu Uzmanlık Tezleri
Serisi, No: 53
5 20.11.2008, 2008-2-209/Öİ-08-İA sayılı devralma raporu.
Özetle, haksız rekabete ilişkin olarak öne sürülen ve bu bölümde yer verilen iddiaların,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında olmadığı sonucuna 130
varılmıştır.
I.2.2. Fahiş Fiyat Uygulandığı İddiası
Şikâyet bağlamında “” adlı sitenin müşterilerden sattıkları ürün
başına %10-15 arası komisyon ücreti aldığı, yurt dışında ise anılan komisyon ücretinin
en fazla %5 olduğu, %10-15 oranındaki komisyon ücretinin fahiş fiyat teşkil ettiği ifade
edilmektedir.
Öncelikle vurgulamak gerekir ki, rekabetin tesisi ve serbest rekabet ortamının
sağlanmasının en önemli unsurlarından biri piyasada faaliyet gösteren ekonomik
aktörlerin kendi özgür iradeleriyle ekonomik kararlar alabilmesidir. Söz konusu
kararlardan biri de firmaların sundukları ürünlerin satış fiyatlarını istedikleri gibi 140
belirleyebilmesidir. Bahse konu özgürlüğün çok az sayıdaki istisnalarından biri, hakim
durumdaki firmaların, pazara giriş engellerinin mevcudiyeti gibi koşullar altında,
tüketicileri sömürmeye dönük aşırı fiyat uygulamalarına ilişkin yasaktır. Söz konusu
şikayet, anılan internet sitesinin ilgili ürün pazar(lar)ında hakim durumda olması
durumunda 4054 sayılı Kanun kapsamında bir önem kazanacaktır.
Bu nedenle, % 10-15 oranında komisyonun fahiş fiyat olarak kabul edilip edilmeyeceği
bir yana, öncelikle şikayet konusu internet sitesinin ilgili ürün pazarlarındaki konumunu
incelemek gerekmektedir.
İlgili pazarda anılan Internet sitesinin dışında faaliyet gösteren çok sayıda oyuncu
mevcuttur. Bunlar arasında “”, “” gibi ikinci el 150
ürün satışı ve online açık artırma yapan siteler olduğu gibi, “”,
“” ve “” gibi yeni ürün satışı yapanlar da vardır.
Pazara çok sayıda oyuncunun giriyor olması pazara giriş engeli olmadığını ortaya
koymaktadır. Girişler olduğu gibi çıkışlar da sık yaşanmaktadır. “”
alışveriş sitesinin iflası bunun örneğidir. Burada kritik nokta, kurulan e-ticaret
firmalarının en azından işletme giderlerini orta vadede karşılayabilir hale gelmeleridir.
Bu eşiği aşabilenler ayakta kalmaktadır.
G’un yüksek bir işlem hacmine ulaştığı ve yüksek sayıda kullanıcıya
sahip olduğu göz önüne alındığında, pazarda tutunmak için kritik eşiği aşmış olması,
hatta bir ağ etkisi oluşturmuş olması kuvvetle muhtemeldir. Bunlardan hareketle adı 160
geçen firmanın önemli bir pazar gücüne erişmiş olması da mümkündür. Ancak
yukarıda da değinildiği gibi pazara giren ve çıkan firmaların varlığı ve pazara giriş
engeli bulunmaması, bu pazarda rekabet hukukundaki anlamıyla fahiş fiyat
uygulanmasının halihazırda mümkün olmadığını ortaya koymaktadır.
Bu çerçevede şikâyet konusu uygulamaya ilişkin ön araştırma ya da soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Başvuru konusu iddialara yönelik olarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında 170
Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy