Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-17 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-30/591-187
Karar Tarihi : 12.05.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA 10
B. RAPORTÖRLER :Bayram Ali GEÇGİL, Esma GÜNDOĞDU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Gitti Gidiyor Bilgi Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş.
Eski Üsküdar Cad. Çayıryolu Sok. No:1 PARTAŞ Center
K:16 34752 Kadıköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: .... adlı siteden yapılan satışlarda yıkıcı
fiyat uygulandığı ve bu satışların vergisiz, gümrüksüz ve garantisiz yapılan 20
satışlar olması açısından haksız rekabet oluşturduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
Gitti Gidiyor Bilgi Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş. (Gitti Gidiyor) adlı teşebbüsün
işlettiği ..... sitesinin dışarıdan 2. el satış yapan kişileri
barındırıyor gibi görünse de söz konusu sitede satılan ürünlerin %95’inin
vergisiz ve yeni satılan ürünler olduğu,
Türkiye’de faaliyet gösteren satıcıların KDV, ÖTV, Kurumlar Vergisi gibi ciddi
oranlarda vergiler ödeyerek ürün satışı yaptıkları,
Ancak söz konusu sitenin yapısı itibarıyla Türkiye’de tüm sektörde kurulu
perakende düzeninin ve hatta ithalatçıların dahi maliyetleri altında satış yaptığı, 30
Özellikle teknolojik ürünlerde perakende işletmelerin rekabet şanslarının
azaldığı,
E-bay (ABD), , ve Fedex/DHL/UPS Şirketleri ve T.C.
Gümrükleri’nin bu haksız rekabetin içinde yer alan kuruluşlar oldukları,
E-bay’ın “” sitesine ortak olduğu, sitede faaliyet gösteren büyük
satıcıların hepsinin ABD’den işlem yaptığı ve bu satıcıların münferit satıcı değil
de E-bay’ın kendi personelinden oluştuğunun düşünüldüğü,
Bu oluşumda satılan tüm ürünlerin sorunsuz bir şekilde Fedex/DHL/UPS
gümrük depolarından geçtiği
ifade edilmektedir. 40
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.1.2011 tarih ve 436 sayı ile giren
başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 28.02.2011 tarih ve
11-30/591-187
2
2011-2-17/İİ-11-403.EG sayılı İlk İnceleme Raporu, 10.3.2011 tarih ve 11-15 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek, önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 03.05.2011 tarih ve 2011-2-
17/ÖA-11-325.BAG sayılı Önaraştırma Raporu, 09.05.2011 tarih ve
REK.0.06.00.00-110.02.02/269 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-30 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; dosya konusu iddialara yönelik
olarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca 50
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüs
GittiGidiyor, 2004 yılından beri Türkiye’de elektronik ticaret (e-ticaret) alanında
faaliyet göstermektedir. İşlettiği .... alan adlı site, internet üzerinden
perakende satış yapılan bir e-ticaret sitesidir. Söz konusu site başlangıçta
tüketiciler arasında açık artırma yapılması suretiyle faaliyetine başlamış ancak bir
süre sonra belli markaların sanal mağazalarına da ev sahipliği yaparak karma bir
hizmet yapısı sunar hale gelmiştir. Açık artırma yoluyla satış yapılmasına 2010 yılı
sonu itibarıyla son verilmiştir. Anılan sitede halihazırda hem B2C (Business-to-60
Consumers) hem de C2C (Consumer-to-Consumer) satışlar yapılmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
E-ticaret, son yıllarda web teknolojisindeki gelişmelerle ve özellikle “...” (World Wide
Web) protokolünün yaygınlaşmasıyla ortaya çıkmış olup, tüketicilerin elektronik
ortamda her çeşit ürünü mağazalara gitmeksizin alabilmesini sağlamaktadır. E-
ticaret, kimler arasında yapıldığına bakılarak sınıflandırılmaktadır. Başvuru konusu
işlem B2C e-ticaret, yani işletmelerin doğrudan tüketiciye satış yaptığı sınıf
kapsamına girmektedir. Bu kategori elektronik perakendecilik olarak da
adlandırılmaktadır. E-ticaret, son yıllardaki web ve wap teknolojilerindeki
gelişmelerle ortaya çıkmış yeni bir tür alışveriş ortamıdır ve içeriğindeki sanal 70
mağaza uygulamaları ile internet üzerinden tüketiciler elektronik ortamda;
bilgisayardan otomobile, kitaptan pizzaya birçok ürünü mağazalara gitmeksizin
günün her vakti doğrudan alabilmektedir.
İşlemi gerçekleştiren birimlerin türüne göre e-ticaret genel anlamda ikiye
ayrılmaktadır.
1. İşletmeler arası e-ticaret (B2B: Business to business): İnternet vasıtasıyla
şirketlerin sağlayıcıları ve dağıtımcıları ile aralarındaki alım-satım emri, faturalama,
ödeme gibi işlemlerdir.
2. İşletmelerle tüketiciler arasındaki e-ticaret (B2C: Business to consumers):
Günümüzde internet üzerinden faaliyet gösteren alışveriş merkezleri vasıtasıyla 80
tüm tüketici mallarına online ulaşılarak gösterilen faaliyettir.
Elektronik ortamda yapılan satışların geleneksel satışlarla rekabet halinde olması
durumunda bu ikisi aynı pazarda kabul edilirken, tamamen yeni ve yalnızca
elektronik ortamda satılan bir ürünün mevcudiyeti halinde ya da bir ürünü online
satmanın önemli avantajlar sağlaması durumunda bahse konu ürünün e-ticareti
ayrı bir pazar olarak tanımlanmalıdır.
11-30/591-187
3
Dosya konusu inceleme açısından ilgili pazar analizindeki önemli nokta ise Gitti
Gidiyor’un bizzat kendisinin elektronik ticaretin tarafı olmayıp, yalnızca farklı
nitelikteki alıcı ve satıcıları elektronik ortamda bir araya getirerek sanal bir pazar
yaratmak suretiyle, gerçekleşen satış üzerinden belirli bir komisyon almasıdır. Bu 90
durumda Gitti Gidiyor’un ticari gelirlerini yapılan satışlardan aldığı komisyonlar ve
varsa reklam gelirleri oluşturmaktadır. Gittigidiyor, sitede satılan ürünlerin satıcısı
olmayıp bunlar üzerinde satış miktarı veya fiyatı gibi konularda herhangi bir
tasarrufu bulunmamaktadır.
Sonuç olarak; dosya mevcudu bilgiler ışığında ilgili ürün pazarı olarak “internet
üzerinden her çeşit ürünün ticaretine yönelik sanal pazar yeri (platform) sağlama”
pazarı ortaya çıkmakla birlikte, dosya bakımından değerlendirmeyi etkilemeyecek
olması dolayısıyla kesin bir pazar tanımı yapılmamıştır.1
I.3. Değerlendirme
I.3.1. Hakim Durum Değerledirmesi ve Yıkıcı Fiyat İddiası 100
4054 sayılı Kanun’un Hakim Durumun Kötüye Kullanılması başlıklı 6. maddesinde
bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal
veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı
anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması yasaklanmaktadır.
Söz konusu şikayet, anılan internet sitesinin ilgili ürün pazar(lar)ında hakim
durumda olması durumunda 4054 sayılı Kanun kapsamında bir önem kazanacaktır.
Ancak yukarıda da yer verildiği üzere; Gitti Gidiyor, sitede satılan ürünlerin sahibi
ve satıcısı olmayıp, farklı nitelikteki satıcılar tarafından satışa sunulan ürünlerin
fiyatlarının belirlenmesine yönelik bir inisiyatifi bulunmamaktadır. Komisyon
karşılığında alıcıları ve satıcıları buluşturan bir platform sağlamaktan öte bir 110
fonksiyonu olmadığı göz önüne alındığında, iddia konusu eylemlerin Gitti Gidiyor’a
atfedilemeyeceği anlaşılmıştır.
Burada yıkıcı fiyat iddialarının muhatabı Gitti Gidiyor değil, bu site üzerinden satış
yapan ve ürünün sahibi durumunda olan çok sayıdaki ve farklı nitelikteki
satıcılardır. Nitekim elde edilen bilgilere göre 2009 yılında site üzerinden satış
yapan kayıtlı kullanıcı sayısı (…...) iken bu sayı 2010 yılında (…..)’ya çıkmıştır. Bu
durumda atomize yapı arzeden bu satıcılardan herhangi birinin belirli bir üründe
hakim durumda olması ve yıkıcı fiyat uygulamak suretiyle bu hakim durumunu
geleneksel yollardan satış yapan işletmeleri de içine alan bir satıcı kitlesi aleyhine
kötüye kullanması en azından mevcut durumda mümkün görünmemektedir. 120
Diğer taraftan Gitti Gidiyor bir sanal pazar yeri değil, çok sayıdaki farklı ürünün
satışını gerçekleştiren ve bu anlamda bizzat satıcı durumunda olan web sitesi
işleticisi diğer teşebbüslerle (“....”, ...., “....”
vb.) hatta daha genel anlamda piyasaya olan dolaylı etkileri de dikkate alındığında
1 Paralel biçimde ‘a benzer siteler olan “....” ve “....” ile ilgili
benzer şikâyetlerde Kurul, internet sitelerinin bünyesinde yüzlerce ürün olması ve anılan ürünlerin
nihai kullanıcılara hitap etmesini göz önüne alarak ilgili ürün pazarının “işletmelerle tüketiciler
arasındaki e-ticaret hizmetleri pazarı” olarak tanımlanmasının mümkün olduğunu belirtmiş, ne var ki
internet ortamının değişkenliği, her türlü e-ticaretin tek bir site üzerinden yapılabilmesinin mümkün
olması sebebiyle ilgili ürün pazarını geniş olarak tanımlayarak “e-ticaret hizmetleri pazarı” olarak
belirlenmiştir.
11-30/591-187
4
e-ticaret dışındaki geleneksel yolları kullanan satıcılarla da rekabet halinde olan bir
teşebbüs olarak ele alınacaktır.
Buna göre, Türkiye’de e-ticaret ( için %98’i aşan oranda geçerli
olmak üzere) bankaların verdiği Virtual Point of Sales (vPOS) sistemleri üzerinden
gerçekleştirilmektedir. Bankalararası Kart Merkezi (BKM), aylık frekansta, Türkiye
genelinde vPOS üzerinden yapılan toplam tahsilat tutarlarını raporlamaktadır. BKM 130
verilerine göre, 2009 ve 2010 yılları boyunca, üye bankaların çıkardığı vPOS’lar
üzerinden, sırasıyla 10.273.680.000 TL ve 15.225.120.000 TL tahsilat
gerçekleşmiştir. Bu verilere göre Gitti Gidiyor, internet üzerinden her çeşit ürünün
perakende ticareti pazarında, 2009 ve 2010 yılları için, sırasıyla, %(….) ve %(….)
pazar payına sahiptir.
Diğer taraftan üçer aylık dönemler itibarıyla, Türkiye genelinde “İktisadi Faaliyet
Kollarına Göre Cari Fiyatlarla Gayrisafi Yurtiçi Hasıla” verilerini açıklayan Türkiye
İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2009 ve 2010 yılları için toptan ve
perakende ticaret hacimleri, sırasıyla 103.452.319.545 TL ve 123.997.555.805 TL
olarak gerçekleşmiştir. İlgili yıllarda sitesi üzerinden gerçekleşen 140
ticaret hacminin site, toptan ve perakende ticaret kanalları içinde,
2009 ve 2010 yılları için, sırasıyla, %(….) ve %(….) paya sahip olduğu ifade
edilebilecektir. Görüldüğü gibi bu değerlendirme altında da Gitti Gidiyor’un
hesaplanan tahmini pazar payları herhangi bir piyasa gücünden bahsedilemeyecek
derecede düşüktür.
Bununla birlikte, ’un benzer şekilde e-ticaret yolu ile sanal pazar yeri
hizmeti veren diğer web sitelerine göre yüksek bir işlem hacmine ulaştığı ve yüksek
sayıda kullanıcıya sahip olduğu göz önüne alındığında, pazarda tutunmak için kritik
eşiği aşmış olması, hatta bir ağ etkisi oluşturmuş olması kuvvetle muhtemeldir.
Bunlardan hareketle adı geçen firmanın e-ticaret faaliyeti yürüten rakiplerine oranla 150
önemli bir pazar gücüne erişmiş olması da mümkündür. Ancak pazara giren ve
pazardan çıkan firmaların varlığı ve pazara giriş engeli bulunmadığı hususları
dikkate alındığında bu pazarda mevcut durumda rekabet hukukundaki anlamıyla bir
hakim durumun varlığından söz edilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
Öte yandan başvuruda dile getirilen ve yıkıcı fiyat iddialarına dayanak teşkil eden
asıl husus üzerinden dışından getirilerek satılan ürünlerin, vergisiz
ve gümrüksüz satılmaları nedeniyle yurtiçinde gümrük ve diğer vergileri (ÖTV,
KDV) dahil olarak satılan aynı veya benzer ürünlere oranla daha düşük fiyatlarla
satılması hususudur. Ancak belirtilen bu hususlara ilişkin düzenleme ve denetim
yetkisi başta Maliye Bakanlığı olmak üzere Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Gümrük 160
Müsteşarlığı’nın yetki alanlarına girmektedir. Bu konuda 4054 sayılı Kanun
kapsamında bir işlem tesis esilmesi mümkün değildir.
Yapılan bu değerlendirmeler ışığında Gitti Gidiyor hakkında, 4054 sayılı Kanun’un
hakim durumun kötüye kullanılmasını yasaklayan 6. maddesi kapsamında ele
alınan yıkıcı fiyat iddiasına yönelik olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı
kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
11-30/591-187
5
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara 170
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy