Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-3-4 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-13/102-31
Karar Tarihi : 8.2.2007
10
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Zeynep MADAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Givaudan S.A. Temsilcisi: Av. Gönenç GÜRKAYNAK 20
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş 34349 İstanbul
D. TARAFLAR : Givaudan S.A.
5 Chemin de la Parfumerie,CH-1214 Vernier, İSVİÇRE
Imperial Chemical Industries PLC
20 Manchester Sq. W1U 3AN Londra, BİRLEŞİK KRALLIK
E. DOSYA KONUSU: Givaudan S.A. tarafından, Imperial Chemical Industries
PLC’nin Quest International adı altında faaliyet gösteren iş kolunun 30
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.1.2007 tarih ve 514 sayı ile giren ve en
son 2. 2.2007 tarih ve 872 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 2.2.2007 tarih ve 2007–3–
4/Öİ–07-MBA sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 22.1.2007 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/19 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-13 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır. 40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;
1- 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte devralma işlemi
ile ilgili pazarda 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi çerçevesinde yeni bir hâkim
durum yaratılmasının veya mevcut bir hâkim durumun rekabeti önemli ölçüde
azaltacak düzeyde güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı, dolayısıyla
bildirime konu devralma işlemine izin verilebileceği;
50
07-13/102-31
2
2- Diğer yandan, devir işlemini düzenleyen Ana Satış ve Satın Alma
Anlaşması’nın 21. maddesinde getirilen ve süresiz olan, teknik know-how’a
dair bilgiler dışındaki bilgilere ilişkin gizlilik yükümlülüğü üç yıl ile sınırlanması
halinde söz konusu yükümlülük yan sınırlama kabul edilerek, bu
yasaklamalara devralma işlemiyle birlikte izin verilmesinin uygun olduğu,
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
60
H.1. Taraflar
H.1.1. Givaudan S.A. (Givaudan)
Devralan Givaudan, Vernier, İsviçre merkezli sınırlı sorumlu bir şirkettir. Givaudan ve
iştirakleri 100’den fazla ülkede faaliyet göstermekte olup tatlandırıcı maddeler ile
koku maddeleri üretimini ve satışını gerçekleştirmektedir. Anılan şirket global ölçekte
faaliyetlerini tatlandırıcı maddeler ve koku bölümü olmak üzere iki farklı bölüm altında
yürütmektedir.
70
Hisseleri İsviçre Borsasında işlem gören Givaudan, herhangi bir hissedarı tarafından
kontrol edilmemektedir. Toplam sermayesinin %(…)’inden fazlasına sahip olup aynı
zamanda oy hakkına da sahip olan sadece iki hissedarı vardır. Bunlar; Nestlé S.A.
(%......) ve Chase Nominees Ltd. (%.....)’tir.
H.1.2. Devralanın Türkiye İştiraki
Givaudan’ın Türkiye’de Givaudan Aroma ve Esans Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
(Givaudan Türkiye) unvanlı bir iştiraki bulunmaktadır. Bu teşebbüs tamamıyla
Givaudan’ın kontrolü altında bulunmakta ve tatlandırıcı ve koku ürünlerinin satışını 80
yapmaktadır.
Givaudan 2005 yılında Türkiye’deki koku satışından (………...) Euro (…………. YTL),
tatlandırıcı maddelerin satışından (………….) Euro (…………… YTL) ve aroma
kimyasallarının satışından (………….) Euro (…………….. YTL) elde etmiştir.
Tablo 1: Givaudan Türkiye’nin Satış Dağılımı
Ürün Tipi Ciro (Milyon Euro) Ciro (Milyon YTL)
Koku Maddeleri (…....) (…....)
Tatlandırıcı Maddeleri (…....) (…....)
Aroma Kimyasalları (…....) (…....)
Genel Toplam (…....) (…....)
H.1.3. Imperial Chemical Industries PLC (ICI)
90
Devreden taraf olan ICI, ICI Grubunun halka açık holding şirketidir. ICI hisseleri
Londra ve New York Menkul Kıymetler Borsalarında işlem görmektedir. ICI
hisselerinin büyük çoğunluğu çeşitli fonların, sigorta şirketlerinin ve bankaların elinde
bulunmaktadır. ICI, doğrudan veya dolaylı olarak bir veya birden fazla şirket
tarafından kontrol edilmemektedir. Aynı şekilde, hiçbir şirket doğrudan veya dolaylı
olarak ICI’ye sahip değildir. Şu an itibarıyla, ICI, Quest’in %100’üne sahiptir. Quest’i
07-13/102-31
3
Givaudan’a devretmekte olan ICI’nin 4 iş kolu bulunmaktadır. Bunlar; National
Starch, Quest, ICI Paints ve Regional & Industrial’dir. ICI, dünyanın önde gelen
kimyasal ve boya şirketlerindendir. ICI ürünleri ve malzemeleri birçok pazarda
kullanılmaktadır. 100
H.1.4. Quest International (Quest)
ICI, Devredilen Quest’in %100’üne sahiptir. Quest, ICI’ın tatlandırıcı maddeler ve
koku alanlarında faaliyet gösteren koludur. Quest’in merkezi Naarden, Hollanda’da
bulunmaktadır. Şirket, faaliyetlerini, tatlandırıcı maddeler ve koku bölümü olmak
üzere iki farklı bölüm altında yürütmektedir. Bu bölümlerden her biri Quest’in
cirosunun yaklaşık (………..) oluşturmaktadır. Quest’in ana üretim tesisleri Hollanda,
Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri, Meksika, Fransa, Avustralya ve
Endonezya’da bulunmaktadır. Faaliyetlerini, 31 ülkede sahip olduğu dağıtım ağları 110
aracılığıyla, diğer ülkelerde ise satış acenteleri aracılığıyla gerçekleştirmektedir.
H.1.5. Devredilen Teşebbüsün Türkiye’deki İştiraki: Quest Türkiye
Quest Türkiye’yi ICI grubu tek başına kontrol etmektedir. Quest Türkiye’nin
hisselerinin %99.72’si ICI grubunun elindedir. Geri kalan %0.27’lik hisseler ise Quest
iştiraki çalışanlarının elinde bulunmaktadır.
Quest Türkiye, tatlandırıcı maddeler ve koku pazarlarında faaliyet göstermekte ve
Mart 2005’ten itibaren, Türkiye’de, tatlandırıcı maddelerin üretimini veya dağıtımını 120
doğrudan yapmamaktadır. Tatlandırıcı maddelerin üretiminin ve dağıtımının büyük bir
bölümünü bir dağıtıcı olan Trend Gıda San. ve Tic. Ltd. Sti. aracılığıyla
gerçekleştirmektedir. Quest, Türkiye’deki bütün ilgili ürün pazarlarına Avrupa’daki
üretim tesislerinden kaynak sağlamaktadır.
Quest, Türkiye’de koku pazarında (………...) Euro (…………… YTL), tatlandırıcı
maddeler pazarında (…………) Euro (……………. YTL) ve aroma kimyasalları
pazarında (…………..) Euro (…………. YTL) tutarında ciro elde etmiştir.
Tablo 2: Quest Türkiye Satış Dağılımı 130
Ürün Tipi Ciro (Milyon Avro) Ciro (Milyon YTL)
Koku Satışı (…....) (…....)
Tatlandırıcı Maddeleri (…....) (…....)
Aroma Kimyasalları (…....) (…....)
Genel Toplam (…....) (…....)
H.2. İlgili pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal veya
hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı
sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır.
Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden
oluşan pazar ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır. 140
07-13/102-31
4
Devralma işleminin taraflarının faaliyetleri arasında tatlandırıcı madde ve koku
pazarları (tatlandırıcı madde ve koku üretiminde ham madde olarak kullanılan aroma
kimyasalları da bu pazarlara dahil) örtüşme bulunan pazarlardır. Aroma kimyasalları,
tatlandırıcı veya koku bileşimlerinin imalatında ham madde olarak kullanılan, ayrı ve
özgün bir tada ve/veya kokuya sahip olan kimyasal maddelerdir. Aroma
kimyasallarını, tatlandırıcıların ve kokuların üretiminde ara madde olarak tüketilmenin
yanı sıra ham madde olarak da satıldığı için ayrı pazar olarak ele alınması
gerekmektedir.1
150
Kurulu, Horst-Otto Gerberding, Braunschweig GmbH, Equita GmbH & Co
Beteiligungen KgaA ile Wolfgang Bellmer'in Dragoco&Gerberding Co. AG'deki ve
Bayer AG'nin Haarmann&Reimer GmbH’daki hisselerinin Isis Vermögensverwaltung
GmbH aracılıgı ile EQT Northern Europe Ltd. tarafından devralınması işlemine ilişkin
5.9.2002 tarih ve 02-52/680-275 sayılı kararında, tatlandırıcı maddelerin, kokuların ve
aroma kimyasallarının ayrı ürün pazarları oluşturduğu tespitini yapmıştır. Kurul bu
kararında, üç pazarda da arz yönlü ikamenin yüksek derecede yaşanmasına vurgu
yapmış ve pazar tanımında bu unsuru değerlendirmiştir.
Bildirim konusu devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarı, “koku, tatlandırıcı madde 160
ve aroma kimyasalları” pazarı olarak tespit edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarını oluşturan ürünlerin dağıtımının Türkiye genelinde
gerçekleştirilmesi sebebiyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları " olarak
belirlenmiştir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
170
H.3.1. Devralma İşlemi
Dosya konusu devralma işlemi, Givaudan tarafından, ICI’ın Quest International
unvanı ile faaliyet gösteren iş kolunun devralınmasına ilişkindir. Devralma işlemi
çerçevesinde ICI, Quest’in faaliyetlerini oluşturan dünya çapındaki 27 şirketin (aynı
zamanda Quest Türkiye’nin de) hisselerini devredecektir. Söz konusu işlemin
tamamlanmasının ardından Quest, Givaudan’ın tamamına sahip olduğu bir iştirake
dönüşecektir.
Bildirime konu devralma işlemi, 2 Kasım 2006 tarihinde ICI ile Givaudan arasında 180
akdedilmiş olan “Ana Satış ve Satın Alma Anlaşması” çerçevesinde
düzenlenmektedir. ICI iştiraklerinin Hindistan, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik
Krallık, Hollanda, Almanya, Fransa, İsveç, İspanya, Mısır, Türkiye, Arjantin, Meksika,
Avustralya, Yeni Zelanda, Japonya, Çin Halk Cumhuriyeti, Singapur, Kore, Tayvan,
Tayland, Endonezya, Filipinler, İtalya ve Güney Afrika’daki hisse ve/veya varlıklarını
Givaudan’a veya Givaudan’ın göstereceği alıcı iştiraklere satacağını temin
etmektedir. Anılan şirketlerin tümü Quest’in faaliyet gösterdiği tatlandırıcı maddeler
ve kokular işinin birer parçasıdır. ICI ayrıca Quest işine ilişkin olan bütün maddi
varlıkları ve çalışanları devretmektedir.
1 5.9.2002 tarih ve 02-52/680-275 sayılı Kurul kararı
07-13/102-31
5
190
H.3.2. Devralma İşleminin Niteliği ve Türkiye Üzerindeki Etkisi
Her ne kadar devralma işlemi esasen Türkiye dışında gerçekleşecek olsa da, işlem
neticesinde ICI’nin tamamen kontrolünde bulunan Quest International’ın Türkiye’deki
iştiraki olan Quest Türkiye, Givaudan tarafından devralınacaktır. Söz konusu işlem
öncesinde, Türkiye’deki iştirakin hisselerinin %99.72’si ICI grubunun elinde, geri
kalan %0.27’lik hisseler ise Quest iştiraki çalışanlarının elinde bulunmaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir 200
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” Tebliğ kapsamında sayılan haller arasında öngörülmüştür. Bu
çerçevede söz konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemidir.
Devralma işlemi taraflarının 2005 yılı Türkiye cirolarına tablo 3’de yer verilmiştir.
Tablo 3: Tarafların 2005 Yılı Ciroları
Pazar Givaudan Ciro (Milyon
YTL)
Quest Ciro
(Milyon YTL)
Koku Maddeleri (…....) (…....)
Tatlandırıcı Maddeleri (…....) (…....)
Aroma Kimyasalları (…....) (…....)
Genel Toplam (…....) (…....)
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, tarafların Türkiye’deki koku maddeleri pazarında
2005 yılına ait toplam cirosunun (………….) YTL; tatlandırıcı maddeler pazarında 210
2005 yılına ait toplam cirosunun (…………….) YTL; koku maddeleri pazarında
toplam pazar payının %(…..) ve tatlandırıcı maddeler pazarında toplam pazar
payının %(…) olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle, ilgili Tebliğ’in 4. maddesinde
belirtilen 25 milyon YTL’lik ciro eşiği ve %25’lik pazar payı eşiği dikkate alındığında,
tarafların Türkiye’deki koku maddeleri ve tatlandırıcı pazarındaki 2005 yılına ait
toplam cirosu ve pazar payı, Tebliğin 4. maddesinde düzenlenen eşikleri aştığından
izne tabi bir işlemdir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, tarafların aroma kimyasalları pazarındaki toplam
cirosunun (……………) YTL olduğu, aroma kimyasalları pazarında Givaudan’ın pazar 220
payının %(….) ve Quest’in pazar payının ise %(…)’in altında olduğu anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, tarafların söz konusu pazarda elde ettiği toplam ciro ve toplam pazar
payları Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen bildirim eşiklerinin altındadır.
Koku, tatlandırıcı ve aroma kimyasallarına ilişkin rekabet ortamında, Givaudan ve
Quest’in yanı sıra, birçok büyük ve deneyimli koku ve tatlandırıcı üreticisi uluslararası
şirket faaliyet göstermektedir. Bunlar arasında International Flavours and Fragrances
(IFF), Firmenich, Symrise, Danisco, Sensient Flavours and Fragrances, Robertat SA,
Mane Fils SA, Takasago ve Hasegawa gibi büyük şirketler bulunmaktadır. Bunlara
ilaveten, daha küçük çaplı ve çok sayıda bölgesel ya da yerel üreticiler ve 230
sağlayıcılar da mevcuttur. Söz konusu yerel şirketler, konumlandıkları bölgelerde,
son derece etkin bir şekilde uluslararası şirketler ile rekabet etmektedir.
07-13/102-31
6
Diğer yandan, koku ve tatlandırıcı endüstrilerinin müşterileri gün geçtikçe daha güçlü
hale gelmektedir. Büyük müşteriler arasında (………), (………), (………) ve (………)
gibi uluslararası şirketler bulunmaktadır. Bu şirketlerin alım gücünün çok yüksek
olduğu bilinmektedir. Givaudan’ın ilk beş müşterisi tarafından yapılan alımlar toplam
tatlandırıcı satışlarının %(…)’sinden fazlasına, toplam koku satışlarının ise yaklaşık
%(….)’ine tekabül etmektedir. Bu büyük müşterilerin alım gücü ile etkin rakiplerin
rekabet gücünün birleşik etkisi, koku ve tatlandırıcı üreticileri üzerinde önemli bir 240
baskı yaratmakta ve fiyatların rekabetçi seviyelerde kalmasına neden olmaktadır.
Bu nedenle söz konusu devralma işleminin pazarın rekabetçi yapısı üzerinde ciddi bir
değişikliğe yol açmayacağı kanaatine varılmıştır.
H.3.3.Gizlilik, Rekabet Etmeme ve İstihdam Etmeme Hükümlerinin
Değerlendirilmesi
Bildirim konusu Ana Satış ve Satın Alma Anlaşması’nın 21. maddesi gizliliğe ilişkin
düzenlemeler içermektedir. Bu maddede taraflara getirilen gizlilik yükümlülüğü yine 250
aynı maddenin 21.4 fıkrasında “zaman sınırlaması olmaksızın” öngörülmüştür.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Ana Satış ve Satın Alma Anlaşması’nın 21.
maddesinde yer verilen söz konusu gizllilik hükmünün, devralma dokümanlarına ve
ticari sırlara ilişkin bilgilerin usulsüzce ifşa edilmesinin ve/veya kullanılmasının
önlenmesine yönelik olarak öngörüldüğü anlaşılmıştır.
Rekabet hukuku uygulamalarında rekabet etmeme yükümlülüğüne benzer şekilde
değerlendirilmekte olan gizlilik hükümleri, ilk olarak gizli tutulması öngörülen bilgileri
(ticari sırları) ifşa etmeme – kullanmama ayrımına tabi tutulmaktadır. Dosya konusu 260
sözleşme hükmü ticari bilgilerin yalnızca ifşa edilmemesini değil aynı zamanda
kullanılmamasını da kayıt altına almaktadır. Dolayısıyla ileride rekabet yasağı olarak
yorumlanabilecek sakıncaların ortaya çıkmasına neden olabilecektir. Diğer yandan
bu türden sakınca barındıran gizlilik yükümlülüklerinde süre sınırlaması know-how’ın
varlığına göre değişmektedir. Anılan sözleşmede know-how bulunduğundan gizlilik
yükümlülüğünü bünyesinde barındıran ve süresiz olan 21.1 maddenin üç yıl ile
sınırlandırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ 270
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna, ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte
hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına OYBİRLİĞİ ile, 280
2. Ana Satış ve Satın Alma Anlaşması’nın 21. maddesinde getirilen ve süresiz
olan, teknik know-how’a dair bilgiler dışındaki bilgilere ilişkin gizlilik
07-13/102-31
7
yükümlülüğünün 3 yıl ile sınırlandırılması halinde yan sınırlama sayılarak,
bildirim konusu işleme izin verilmesine OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.
07-13/102-31
8
08.02.2007 Tarih ve 07-13/102-31 Sayılı Kurul Kararı’na
KARŞI OY GEREKÇESİ
Ana Satış ve Satın Alma Anlaşması’nın 21. maddesi ile düzenlenen ve
ağırlıklı olarak devralma dokümanlarına ve ticari sırlara ait bilgilerin usulsüzce ifşa
edilmesinin ve/veya kullanılmasının önlenmesine yönelik süresiz gizli bilgi
yükümlülüğünün, rekabeti etkileyen yan sınırlama kategorisinde telâkki
edilemeyeceği ya da bu şekilde anlaşılmaması gerektiği düşüncesiyle ilgili Karar’ın 2.
maddesine katılamıyorum.
Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy