Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-3-91 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 19-19/268-116
Karar Tarihi : 23.05.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Ebru İNCE, Berkay KURDOĞLU, Furkan ÇELEN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Glanbia Besin Ürünleri Pazarlama ve Tic. Ltd. Şti.
Kocatepe Mah. Lamartin Cad. No:5 Ofis Lamartine Kat:6
Taksim-Beyoğlu/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Glanbia Besin Ürünleri Pazarlama ve Tic. Ltd. Şti.’nin protein
tozu ve kilo aldırıcı (gainer) ürünlerde yıkıcı fiyat uygulaması yoluyla hâkim
durumunu kötüye kullandığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Türkiye’deki sporcu gıdalarından protein tozu
ve kilo aldırıcı ürünler pazarlarında Glanbia Besin Ürünleri Paz. ve Tic. Ltd. Şti.’nin
(GLANBIA) gerek dünya gerekse Türkiye çapında hâkim durumda bulunduğu ve
Türkiye’deki pazar payının protein tozu ve kilo aldırıcı ürünler pazarlarında sırasıyla %47
ve %41 olduğu, yüksek marka bilinirliğini ve sahip olduğu finansal gücünü kullanarak
Türkiye pazarındaki rakiplerini, özellikle yerel üretim yapanları, yıkıcı fiyatlar uygulamak
suretiyle piyasadan çıkartmaya çalıştığı, bu kapsamda kâr etmeme pahasına piyasaya
ürün arz ederek pazarda rakipsiz bir duruma gelmek istediği iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 06.11.2018 tarih ve 7978 sayı ile giren gizlilik
talepli başvuruya ilişkin Başkanlık Önergesi, 13.12.2018 tarihli Kurul toplantısında
görüşülerek 18-47/742-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili Kurul
kararı üzerine hazırlanan 29.04.2019 tarih, 2018-3-91/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; GLANBIA’nın 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 6. maddesini ihlal etmediği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Önaraştırma sürecinde GLANBIA’dan, Dikey Vitamin Kozmetik ve Gıda Takviyeleri
Pazarlama Tic. A.Ş.’den (DİKEY VİTAMİN), Fitpro Sporcu Ürünleri Tic. Ltd. Şti.’den
(FİTPRO), Protein7 İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.’den (PROTEİN7) ve Ömer Karakol isimli
şahıs şirketinden 2017 ve 2018 yıllarını kapsayan bilgiler talep edilmiştir. Bilgiler;
GLANBIA’dan 19.04.2019 tarih ve 2793 sayı; 29.04.2019 tarih ve 2953 sayı ile,
PROTEİN7’den 12.04.2019 tarih ve 2610 sayı ile,
DİKEY VİTAMİN’den 02.05.2019 tarih ve 3003 sayı ile,
FİTPRO’dan 15.04.2019 tarihli e-posta ekinde,
19-19/268-116
2/10
Ömer KARAKOL’dan 19.04.2019 tarihli e-posta ekinde
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Başvuran tarafından gönderilen belgeler ise 16.04.2019
tarih ve 2713 sayı; 29.04.2019 tarih ve 2954 sayı; 29.04.2019 tarih ve 2952 sayı ile
Kurum kayıtlarına girmiştir.
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan: Glanbia Besin Ürünleri Pazarlama ve Tic. Ltd. Şti.
(GLANBIA)
(6) Glanbia Nutritionals Limited tarafından kontrol edilen GLANBIA Türkiye’deki
faaliyetlerine 2015 yılında başlamıştır1. Teşebbüsün Türkiye’de herhangi bir üretim tesisi
bulunmamakla beraber, Glanbia Nutritionals Limited’e ait Optimum Nutrition, BSN ve
Isopure markalı sporcu gıdalarının ithalatını gerçekleştirmekte ve bu ürünleri yurtiçindeki
distribütörler ile perakendecilere satmaktadır. Bu bağlamda GLANBIA’nın doğrudan
tüketicilere ürün satışı bulunmamaktadır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. Sektör Hakkında Genel Bilgi2
(7) Besin takviyeleri, normal beslenmeyi desteklemek amacıyla, vitamin, mineral, protein,
karbonhidrat, lif, yağ asidi, amino asit gibi besin öğelerinin veya bunların dışında besleyici
veya fizyolojik etkileri bulunan bitkisel ve hayvansal maddelerin, biyoaktif maddeler ve
benzeri maddelerin konsantre veya ekstraktlarının tek başlarına veya karışım olarak
kapsül, tablet, pastil, tek kullanımlık toz paket, sıvı ampul, damlalıklı şişe ve diğer benzeri
sıvı veya toz formlarda hazırlanmış hallerini ifade etmektedir. Temel olarak; vitaminler,
mineraller, proteinler, amino asitler, bitkiler, enzimler, lif ve yağ asidi gibi besin öğeleri
kullanılarak çeşitli formlarda hazırlanan bu tarz takviyelerin herhangi bir hastalığı tedavi
etmek veya önlemek gibi bir amacı bulunmamaktadır. Besin takviyeleri, günümüzde
genellikle değişen yaşam ve çalışma koşullarının getirdiği hızlı ve yetersiz beslenme
kaynaklı eksiklikleri tamamlamak üzere kullanılmaktadır.
(8) Besin takviyeleri sektörü son yıllarda gerek dünyada gerekse ülkemizde büyüme
eğiliminde olup, sektörün sanayileşme ve şehirleşmenin getirdiği yenilikler ile değişmekte
olan yaşam tarzları sonucunda gelecek yıllarda da büyüme eğilimini sürdürmesi
beklenmektedir. Diğer bir ifadeyle, 2016 yılında takviye edici gıda pazarı küresel çapta
132,8 milyar3 ABD Doları iken, bu rakam aynı yıl için Türkiye’de 735 milyon TL’ye
ulaşmıştır. Türkiye için bu pazarın 2021 yılında 950 milyon TL’lik hacme ulaşması
beklenmektedir4.
(9) Besin takviyeleri içerisinde yer alan sporcu gıdaları ise; sporcuların özel beslenme
ihtiyaçlarını karşılamalarına veya performanslarını en iyi düzeyde gösterebilmelerine
yardımcı olmak amacıyla özel olarak formüle edilmiş, gıda veya gıda karışımlarını ifade
etmektedir5. Türkiye’de 2016 yılında sporcu gıdaları pazarı 180,9 milyon TL hacme
ulaşarak toplam takviye edici besin pazarının yaklaşık %25’ini oluşturmuştur. Sporcu
gıdaları kendi içinde birden çok sınıfa ayrılabilmekle beraber dosya konusu dikkate
1 Bu yıl teşebbüsün Türkiye ofisinin faaliyete başladığı yıldır. Bu yıldan önce teşebbüsün ürünleri doğrudan
yerel distribütörler aracılığıyla satılmaktaydı.
2 28737 sayılı Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği ve Euromonintor’ün Sporcu Gıdaları 2019
Raporu’ndan yararlanılmıştır.
3
Market-will-reach-USD-220-3-Billion-in-2022-Zion-Market-Research.html ( Erişim Tarihi 12.04.2019)
4
5 2003/42 sayılı Türk Gıda Kodeksi Sporcu Gıdaları Tebliği.
19-19/268-116
3/10
alınarak, aşağıda yalnızca protein tozu ve kilo aldırıcı (gainer) ürün sınıfları bakımından
genel bilgi ve açıklamalara yer verilmiştir.
(10) Protein tozları, genellikle spor sonrası sporcuların en hızlı şekilde protein ihtiyaçlarını
karşılamak için kullandıkları, birden çok aminoasit türü ve farklı ek vitamin, mineral vb.
elementler içeren karışımlardır. Protein tozları da kendi içinde farklı türlere ayrılabilmekle
beraber, başvurunun içeriği dikkate alınarak böyle bir ayrıma gitme ihtiyacı
duyulmamıştır6. Kilo aldırıcı sınıfı ise %25 protein, %75 karbonhidrat içeriğinden
oluşmakta ve protein tozlarına nazaran yüksek oranda karbonhidrat içermesinden dolayı
bu iki sporcu ürünü farklı kategori ve nitelikteki sporcular tarafından tercih edilmektedir.
Adından da anlaşılacağı üzere kilo aldırıcılar daha çok düşük kilolu kişiler tarafından
tercih edilirken, protein tozları için böyle bir ayrım genel olarak bulunmamaktadır.
(11) Protein tozları ve kilo aldırıcıların, yukarıda da bahsedildiği üzere, tercih edilmelerinin
önde gelen sebebi spor sonrası kaslarda oluşan yıkımı engellemek üzere ihtiyaç duyulan
protein ve/veya karbonhidratı en hızlı şekilde karşılamalarıdır. Bununla beraber
dayanıklılık ve kuvvet sporcularının günlük protein ihtiyacı 1,5-1,7 gr/kg7 arasında
değişirken, vücut geliştirme sporcuları için bu oran günlük 2-2,5 gr/kg8 kadar
çıkabilmektedir. Örnek olarak 100 kiloluk ileri seviye bir vücut geliştirici için günlük protein
alımı 200 ila 250 gr arasında olabilmektedir. Bu bakımdan protein tozları ve kilo
aldırıcılar, sporcuların günlük alması gereken protein ve/veya karbonhidrat ihtiyacının
tamamlanmasında, gerek fiyat gerekse hız açısından önemli rol oynamaktadır.
I.2.2. Türkiye’de Protein Tozu ve Kilo Aldırıcı Ürünler Pazarı
(12) Ülkemizde de tüketim alışkanlıkları düşük proteinli beslenmeden, yüksek proteinli
beslenmeye doğru kaymaktadır. Sağlıklı yaşamın temel anahtarları olan dengeli
beslenme ve spora katılım da arttıkça, gerek sporcu gerek sporcu olmayan kişilerde
oluşan sporcu ürünlerine talep yıllar geçtikçe artmakta ve bu talep artışı pazarı
büyütmektedir. Aşağıdaki grafikte Türkiye’de 2013-2018 yılları arasında sporcu ürün
pazarı toplam satışlarının TL cinsinden değer grafiği yer almaktadır. Protein tozu, protein
ürünleri kategorisinin en yüksek hacimli ürününü oluştururken; kilo aldırıcılar protein dışı
ürün kategorisinde yer almaktadır.
(13) Aşağıda yer alan grafikte görüldüğü üzere, sektörde her geçen yıl toplam satışlar
artmakta, gelecek yıllar için de bu artış eğiliminin devam etmesi beklenmektedir.
Grafik 1: 2013-2018 Sporcu Gıdası Satışları (Milyon TL)
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Euromonitor
(14) Ülkemizde 2003/42 sayılı Türk Gıda Kodeksi Sporcu Gıdaları Tebliği ile spor gıdalarının;
tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretim, hazırlama, işleme, muhafaza-depolama,
taşıma, etiketleme ve pazarlamasını sağlamak üzere özellikleri belirlenmiştir. Bununla
beraber, yurtdışından sporcu gıdalarının getirilmesi konusunda birtakım sınırlamalar da
6 Örneğin, proteinin kaynağına göre; et proteini, soya proteini, yumurta proteini, süt proteini (kazein) veya
peynir altı suyu (whey) proteini olarak sınıflandırmalar yapılabileceği gibi izole (şeker oranı düşük),
kompleks (içeriğinde performans artırıcı farklı aminoasit veya elementler barındıran), standart gibi
sınıflamalar da yapılabilmektedir.
7 .
8 .
19-19/268-116
4/10
mevcuttur. Bu sınırlamalar milli sporcular için veya doktor tarafından kişiye önerilmesi
durumunda ortadan kalkabilmekle birlikte, tüketici kitlesinin genel olarak yurtiçi kanallar
üzerinden alım yaptığı değerlendirilmektedir.
(15) Sporcu gıdalarının tüketiciye ulaşması aşamasında, yerel distribütörler, mağazalar veya
eczaneler rol oynamakla birlikte, toplam satışların neredeyse yarısı online (çevirimiçi)
kanal üzerinden gerçekleşmektedir. Çevrimiçi kanal içerisinde ise pazarda kendi
markalarıyla da yer alabilen Supplementler, Protein7, Fitpro gibi çevrimiçi platformlar öne
çıkmaktadır. E-ticaretin sporcu gıda satışları bakımından artan önemi paralelinde reklam
ve pazarlama harcamaları da daha çok bu kanal üzerinden yapılmakta, bu kapsamda
tüketiciye uygun ürün analizleri ve müşteri bilinçlendirme çalışmaları sektörde hız
kazanmaktadır.
(16) Türkiye’de sporcu gıdaları içindeki satışlardan en büyük payı 2018 yılı için %48,6 ile
protein tozları almaktadır. Bu bakımdan giderek büyüyen sporcu gıdaları sektöründeki
satışların neredeyse yarısını temsil eden protein tozu pazarı gerek yerel gerek yabancı
teşebbüsleri piyasaya giriş konusunda teşvik etmekte ve pazarın büyüme dinamiğini
oluşturmaktadır. Öte yandan sektörde yerli üretim oldukça sınırlı9 olup sektörde çeşitlilik
büyük ölçüde yurtdışı markaların ithal edilmesiyle10 sağlanmaktadır. Dosya kapsamında
elde edilen bilgiler, sektörün dinamik ve çok oyunculu bir yapıda olduğuna işaret etmekle
birlikte, ürün satışlarının birçok kanaldan (internet, yerel distribütör, eczane vb.) ve bu
kanallarda yer alan birçok satıcı aracılığıyla gerçekleştirilmesinden dolayı, istatistiki veri
ve analizler hâlihazırda oldukça sınırlıdır.
(17) Aşağıdaki tabloda mevcut durumda ülkemizde protein tozu pazarında faaliyet gösteren
başlıca üretici ve/veya dağıtıcı teşebbüsler ve markaları yer almaktadır.
Tablo 1: Protein Tozu Sektöründe Faaliyet Gösteren Başlıca Üretici Teşebbüsler11
Üretici ve/veya Dağıtıcı Firma Marka
Torq Nutrition Torq Nutrition
Weider Weider
Dikey Vitamin Kozmetik ve Gıda Takviyeleri Paz. Tic. A.Ş. Supplementler
Ege Vitamin Sporcu Gıdaları STic.Ltd.Şti. Powerlife
Epiq Sports Nutrition Epiq
Farmatek İç ve Dış Tic .Ltd. Şti. Big joy sports
Fitness Products GMBH All stars
Glanbia Optimum Nutrition, BSN, Isopure
Hakan Atçalı The Protein Works
Inko Internationale Handelskontor GmbH Inkospor
Iovate Health Sciences International Inc. Muscletech
Ironmaxx Nurtition Ironmaxx
Kavi Gıda San. Ltd. Şti. Hardline
N.V.E. Pharmaceuticals Stacker 2
Nanox Nutriceuticals Nanox
Nutrade Özgür Şahin Nutrade
Nutrent D. S. Nutrend
9 Sektörde bilinen, en eski yerli üretim yapan firma Hardline markasıyla faaliyet gösteren Kavi Gıda San.
Ltd. Şti.’dir (KAVİ GIDA). Ancak sektöre yeni yerli üreticiler de girmeye başlamıştır.
10 T.C. Tarım ve Orman Bakanlığından gerekli izinler alınarak ve ilgili tebliğlerde yer alan içerik ve özelliklere
uyularak söz konusu ürünler ithal edilebilir
11 Tabloda gösterilen markalar dışında sektörde faaliyet gösteren başka teşebbüs ve markalar da
mevcuttur.
19-19/268-116
5/10
Tablo 1’in devamı:
Üretici ve/veya Dağıtıcı Firma Marka
Olimp Laboratories Sp. Z O. O. Olimp, Queenn Fit
QNT SA Qnt
Rad Gıda Laboratuvarı ve İlaç San Tic Ltd Şti Way-out
SCI-MX Nutrition Sci-mx
Science in Sport plc Sis
Scitec Nutrition Scitec
Sere Gıda San. ve Dış Tic. A.Ş. Nutrever
Tripoint GmbH Multipower
Ultimate Sports Nutrition Ultimate
Universal Nutrition Universal
Yakamoz Gida San ve Ltd. Şti. Xpro
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler
(18) Tablo 1’de görüldüğü üzere, sektörde çok sayıda oyuncu yer almaktadır. Bu bakımdan
oldukça geniş bir marka yelpazesi mevcut olmakla birlikte, ürünlerin nitelikleri ve besin
içerikleri incelendiğinde genellikle birbirine yakın oldukları görülmektedir12. Diğer
taraftan, pazarda bazı markaların ön plana çıktığı ve görece yüksek marka bilinirliğine
sahip olduğu anlaşılmaktadır. GLANBIA’nın da özellikle Optimum Nutrition markası ile
uluslararası alanda yüksek bir marka bilinilirliği bulunmaktadır. Yine küresel ölçekte
yüksek marka bilinirlikleri bulunan farklı teşebbüslere ait Weider, Muscletech, Olimp,
Multipower gibi markalar da Türkiye pazarında yer almaktadır.
(19) Listede bulunan markaların çoğunun protein tozunun yanı sıra kilo aldırıcı başka sporcu
ürünleri de mevcuttur. Genellikle markaların tek bir ürün türü üzerine yoğunlaşmak yerine
oldukça fazla çeşitte ürün gamıyla tüketici tercihlerinde yer bulmayı amaçladıkları
görülmektedir.
(20) Türkiye’de 2013-2018 yılları arasında gerçekleşen protein tozu ile kilo aldırıcıların
aminoasitlerle birlikte yer aldığı protein-dışı sporcu gıdaları satışları bilgisini içeren grafik
aşağıda yer almaktadır.
Grafik 2: 2013-2018 Yıllarında Türkiye’de Protein Tozu ve Protein-Dışı Ürün Satışları (Milyon TL)
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Euromonitor
(21) Yukarıdaki grafikte görüldüğü üzere, protein tozu satışları yıllar itibarıyla, 2017 yılı hariç,
artan oranlarda büyümekte ve sporcu gıdalarının ana unsurunu oluşturmaktadır.
(22) Kilo aldırıcıların ise sporcu gıdaları pazarında protein tozlarına kıyasla ağırlıklarının çok
daha düşük olduğu, genellikle daha sınırlı bir sporcu/tüketici kitlesi tarafından tercih
edildiği anlaşılmaktadır. Nitekim, Grafik 2’de de görüldüğü üzere, kilo aldırıcıların
içerisinde yer aldığı protein-dışı sporcu ürünler kategorisinin toplam büyüklüğü 2015
yılından itibaren protein tozu pazarının gerisinde kalmaktadır. Bununla birlikte, protein
tozu pazarı göz önüne alındığında, kilo aldırıcılar pazarında da genellikle aynı
oyuncuların yer aldığı ve pazar özelliklerinin birbirine yakın olduğu anlaşılmıştır. Bir
başka ifadeyle, bir üretici firmanın protein tozu üretimi mevcut ise kilo aldırıcı ürün
üretiminin de mevcut olduğu çıkarımını yapmak mümkündür.
12 Markaların genel olarak yoğunlaştığı protein tozu peynir altı suyundan üretilen whey proteinidir.
19-19/268-116
6/10
(23) 2017 ve 2018 yıllarında protein tozu satışları dikkate alındığında pazarın yaklaşık
%40’ına tekabül eden seçili çevrimiçi platformlardan elde edilen protein tozu ve kilo
aldırıcı ürün satışları aşağıdaki grafikte sunulmaktadır.
Grafik 3: Seçili Çevrimiçi Platformların 2017-2018 Yılları İçin Türkiye’de Gerçekleştirdiği Protein Tozu ve
Kilo Aldırıcı Ürün Satışları (Milyon TL)
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler
(24) Çeşitli çevrimiçi platformlarda satışı gerçekleştirilen farklı markaların benzer gramaj ve
nitelikteki protein tozu ve kilo aldırıcı ürünlerinin güncel perakende satış fiyatları
aşağıdaki tabloda sunulmaktadır.
Tablo 2: Türkiye Pazarında Yer Alan Başlıca Markaların Farklı Platformlardaki Satış Fiyatları (TL)
Marka ve Ürün SUPPLEMENTLER FİTBULL PROTEİN7 ALOPROTEİN
Optimum Gold Standard Whey Protein
Tozu (2273 gr)
299,00 299,00 299,00 299,00
Hardline Whey 3 Matrix Protein Tozu
(2300 gr)
259,00 259,00 259,00 -
Scitec Whey Professional Protein
Tozu (2350 gr)
259,00 - - -
Weider Premium Whey Protein Tozu
(2350 gr)
399,00 - 379,00 389,00
Multipower %100 Pure Whey Protein
Tozu (2000 gr)
345,00 345,00 345,00 349,00
Muscletech Nitrotech %100 Whey
Gold Protein Tozu (2270 gr)
349,00 349,00 349,00 329,00
Olimp Whey Protein Complex Protein
Tozu (2200 gr)
369,00 369,00 369,00 369,00
Bigjoy Bigwhey Protein Tozu (2393 gr) 259,00 259,00 259,00 259,00
Optimum Serious Mass (5450 gr) 299,00 299,00 299,00 299,00
Hardline Progainer (5000 gr) 229,00 229,00 229,00 -
Muscletech Mass Tech Performance
(3180 gr)
389,00 389,00 389,00 389,00
Olimp Gainbolic (6000 gr) 239,00 239,00 239,00 -
Big Joy Big Mass (5440 gr) 229,00 249,00 229,00 249,00
Multipower Mass Gainer (5440 gr) 475,00 475,00 475,00 -
Kaynak: ,
37.html?p=2, ,
page=2 (Erişim Tarihi: 20.04.2019)
I.2.3. İlgili Ürün Pazarı
(25) İncelemeye konu protein tozu ve kilo aldırıcı ürünler yukarıda belirtildiği üzere, genellikle
sporcuların artan protein ihtiyacını karşılamak ve kilo almakta zorlanan kişilerin kilo
almasını kolaylaştırmak üzere tasarlanmıştır. Protein tozunun yapısında vücut için
gerekli ve gerekli olmayan amino asitler13 ile birlikte belirli vitamin ve mineraller
bulunmaktadır. Kilo aldırıcılar ise protein tozunda olduğu gibi belirli amino asitler ile
birlikte yüksek oranda karbonhidrat içermektedir. Bu özelliği ile protein tozlarından
ayrılan kilo aldırıcılar, daha sınırlı bir tüketici kitlesine hitap etmektedir. Bu doğrultuda,
protein tozu ile kilo aldırıcıların tüketici açısından ikame edilebilmesi ürünü kullanan
sporcunun hedef ve beklentilerine göre değişkenlik göstermektedir. Örneğin, orta seviye
13 Aminoasitler, proteinleri oluşturan yapı taşlarıdır.
19-19/268-116
7/10
bir sporcu hacmini artırmak için kilo aldırıcı kullanabileceği gibi, kas kitlesini koruma
amaçlı sadece protein tozu da kullanabilmektedir. Bu çerçevede genel olarak, söz
konusu ürünlerin kullanım amaçları ile içerikleri ve tüketici gözündeki ürün
konumlandırmasının farklılaştığı, bu nedenle talep yönünden ikame ilişkisinin zayıf
olduğu değerlendirilmektedir. Bununla beraber üreticiler açısından iki ürün arasında
belirli bir arz ikamesinin varlığı ve bağlantılı olarak ürünlerin benzer yapılarından dolayı,
üreticilerin iki ürünün de üretimini tercih ettikleri sektörde bilinen bir durumdur.
(26) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, dosya bakımından ilgili ürün pazarları talep ikamesi
göz önünde bulundurularak “protein tozu” ve “kilo aldırıcı ürünler” olarak belirlenmiştir.
I.2.4. İlgili Coğrafi Pazar
(27) Sporcu ürünleri üreticileri ve dağıtıcıları satış/dağıtım faaliyetlerini ülke genelinde
gerçekleştirmektedir. Özellikle satışların büyük kısmının çevrimiçi kanaldan
gerçekleştiriliyor olması söz konusu ürünlerin tüm ülke genelinde sunulmasına katkıda
bulunduğundan, coğrafi pazar tanımını etkileyecek bölgesel farklılıklardan
bahsedilememektedir. Bu sebeple ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Değerlendirme
(28) Başvuruda temel olarak GLANBIA’nın yıkıcı fiyat uygulamak suretiyle rakiplerini
piyasadan dışlamaya çalıştığı iddia edilmektedir. Bahsi geçen iddia, 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesine ilişkin olup, Kanun’un 6. maddesi “Bir veya birden fazla
teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki
hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte
davranışlar ile kötüye kullanması”nı yasaklamaktadır.
(29) Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’da (Kılavuz) hâkim durumun kötüye kullanılma
hallerinden bir olan yıkıcı fiyat, “hâkim durumdaki bir teşebbüsün pazar gücünü korumak
veya artırmak üzere mevcut veya potansiyel rakiplerinden birini veya daha fazlasını
piyasa dışına çıkarmak, disipline etmek ya da diğer biçimlerle rakibin rekabetçi
davranışını engellemek için kısa vadede maliyetinin altında satış fiyatı belirleyerek zarar
etmeyi göze aldığı (feragatte bulunduğu) rekabet karşıtı bir fiyatlama stratejisi” olarak
tanımlanmaktadır. Bu bağlamda yıkıcı fiyatın rekabet hukuku anlamında bir ihlal
oluşturması için;
- hâkim durumdaki bir teşebbüs tarafından gerçekleştirilmesi,
- teşebbüsün kısa vadede maliyet altı satış fiyatı uygulamak suretiyle zarar etmeyi
göze alması,
- eşit etkinlikteki bir rakibe piyasanın kapanmasının muhtemel olması
gerekmektedir.14 İlk şart hâkim durumun, diğer iki şart ise kötüye kullanmanın ortaya
konulmasını öngörmektedir. Dolayısıyla ancak söz konusu şartların birlikte sağlanması
durumunda 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlalden söz edilebilecektir.
Çeşitli yargı kararlarında15 da değinildiği üzere, bu koşullardan birinin eksikliği halinde
Kanun’un 6. maddesi kapsamında bir ihlalin varlığını ileri sürmek mümkün değildir.
(30) Hâkim durum koşulu bakımından öncelikle belirtilmesi gereken husus, sporcu gıdaları
sektörünün ülkemizde yeni gelişmekte olmasına ve üretici/dağıtıcı bağlamında dağınık
14 Kılavuz para. 50, 51
15 Danıştay 13. Dairesinin 03.04.2014 tarih, E: 2013/3606, K: 2014/1284 sayılı ve 27.05.2014 tarih, E:
2009/5608, K: 2014/2054 sayılı kararları; Ankara 14. İdare Mahkemesinin 02.10.2014 tarih, E: 2012/1803,
K: 2014/1065 sayılı kararı.
19-19/268-116
8/10
bir yapı sergilemesine bağlı olarak özellikle protein tozu ve kilo aldırıcılar gibi alt pazarlar
bakımından teşebbüslerin pazar paylarını tutarlı şekilde ortaya koyacak istatistiki verinin
kısıtlı olduğudur. İnceleme sürecinde elde edilen ve pazarın geneline yönelik kapsamlı
bir çalışma olduğu değerlendirilen tek kaynak 2019 yılına ait Euromonitor “Sports
Nutrition in Turkey” araştırmasıdır. Raporda yer alan pazara ilişkin verilerin de temin
edildiği bu araştırmaya göre, sporcu gıdaları pazarında perakende satış değerleri
bakımından 2017 yılı için GLANBIA %(…..); Hardline Kavi Gıda San. ve Tic. A.Ş %(…..);
Weiderturk Antilop Sportif Gıdalar Ltd. Şti %(…..) ve Farmatek Gıda San. A.Ş. %(…..) ile
ilk dört sırada yer almakta, diğer teşebbüsler ise %(…..)’in altında pazar payına sahip
bulunmakta iken, 2018 yılı için GLANBIA %(…..); Hardline Kavi Gıda San. ve Tic. A.Ş.
%(…..); Weiderturk Antilop Sportif Gıdalar Ltd. Şti. %(…..) ve Farmatek Gıda San. A.Ş.
%(…..) ile yine ilk dört sırada yer almakta ve aynı şekilde diğer teşebbüsler ise %(…..)’in
altında pazar payına sahip bulunmaktadır. Aynı araştırmadaki veriler doğrultusunda
GLANBIA’nın pazar payının tamamını protein tozundan elde ettiği varsayımında
bulunulsa dahi teşebbüsün protein tozu pazarındaki payı ancak 2017 yılı için %(…..),
2018 yılı için %(…..)’e ulaşmaktadır16.
(31) İnceleme döneminde GLANBIA ve sektörün önde gelen çevrimiçi platformlarından elde
edilen veriler doğrultusunda da GLANBIA’nın tahmini pazar payları hesaplanmıştır. Bu
çerçevede, GLANBIA’nın tavsiye perakende satış fiyatı ile dağıtıcı satış fiyatı arasındaki
maksimum marj olan %(…..) oranı dikkate alınarak, teşebbüsün protein tozu cirosu
%(…..) ile çarpılmış, böylelikle protein tozu pazarındaki perakende satış değeri
bulunmuş, bu değer Euromonitor tarafından ölçümlenen protein pazar büyüklüğüne
bölünerek GLANBIA’nın protein tozu pazarındaki payına ulaşılmıştır. Bu hesaplamaya
göre GLANBIA’nın protein tozu pazarındaki payı 2017 yılı için %(…..) ve 2018 yılı için
%(…..) bulunmuştur. Bahsi geçen pazar payı değerleri yukarıda salt Euromonitor
verileriyle hesaplanan azami oranlar ile paralellik sergilemektedir. Kılavuz’da, “Kurul’un
yerleşik uygulamasında %40’ın altında pazar payına sahip olan teşebbüslerin hakim
durumda olması ihtimalinin düşük olduğu kabul edilmekte, bu düzeyin üzerindeki pazar
payına sahip olan teşebbüsler bakımından ise daha detaylı bir incelemeye
gidilmektedir.”17 denmektedir. Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda, GLANBIA’nın
protein tozu pazarında %40’ın altında paya sahip olduğu görülmektedir.
(32) Euromonitor verilerinin yalnızca protein tozu için toplam pazar büyüklüğünü
içermesinden dolayı yukarıda protein tozu pazarı için yapılan hesaplamanın benzeri kilo
aldırıcı ürünler pazarı için yapılamamıştır. Diğer taraftan inceleme döneminde bilgisine
başvurulan çevrimiçi platformlardan temin edilen veriler doğrultusunda hesaplanan kilo
aldırıcı ürünler pazarındaki oyuncuların pazar payları aşağıdaki tabloda sunulmaktadır.
16 Bu verilerin hesaplanmasında GLANBIA’nın pazar payı toplam sporcu gıdaları perakende satışları ile
çarpılmış, böylelikle tüm pazardaki GLANBIA marka ürün satış cirosu elde edilmiş, bu ciro akabinde protein
tozu pazar büyüklüğüne bölünerek teşebbüsün protein tozu pazarındaki azami pazar payı temin edilmiştir.
17 Kılavuz para. 12
19-19/268-116
9/10
Tablo 3: Kilo Aldırıcı Ürünler Bakımından Çevrimiçi Platformlardan Elde Edilen Veriler Doğrultusunda
Hesaplanan Pazar Payları
Cirosu (TL) Pazar Payı (%)
Teşebbüs 2017 2018 2017 2018
GLANBIA (…..) (…..) (…..) (…..)
Kavi Gıda San. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
Farmatek İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
Weider Germany Gmbh (…..) (…..) (…..) (…..)
Iovate Health Sciences
International Inc. (…..) (…..) (…..) (…..)
Scitec Nutrition (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğerleri (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 10.302.133 12.289.316 100,00 100,00
Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler
(33) Tablo 3’te dört çevrimiçi platformda yer alan veriler çerçevesinde GLANBIA’nın kilo
aldırıcı ürün satışları bakımından 2017 yılında %(…..); 2018 yılında ise %(…..) pazar
payına sahip olduğu görülmektedir. Bu veriler doğrultusunda, GLANBIA’nın kilo aldırıcı
ürünler pazarında da %40’ın altında paya sahip olduğu görülmektedir.
(34) Tablo 1’de gösterildiği üzere, Türkiye’de gerek protein tozu gerek kilo aldırıcı ürünler
pazarında faaliyet gösteren çok sayıda yerli ve yabancı firma vardır. Grafik 2’de
görüleceği üzere, protein tozu ve kilo aldırıcı ürünler pazarlarının yıllar itibarıyla büyüme
eğiliminde olduğu anlaşılmaktadır. Protein tozu ve kilo aldırıcı ürünler pazarlarında
bilinen bir giriş engeli olmadığı gibi ithalatın önünde de bir kısıtlama bulunmamaktadır.
Ayrıca bu ürünler çevrimiçi kanalda rahatlıkla satılabildiği için dağıtım ağı kısıtı da söz
konusu değildir.
(35) Anılan pazar payları, pazarın çok oyunculu dinamik yapısı, herhangi bir dağıtım ağı
kısıdının bulunmaması, sektöre yeni oyuncu girişlerinin mevcut olması hususları dikkate
alındığında, sektörün rekabetçi bir yapıda olduğu dolayısıyla GLANBIA’nın hâkim
durumda bulunmadığı sonucuna ulaşılmakla birlikte, davranışının da incelenmesini
teminen başvuru, GLANBIA’nın her iki ilgili ürün pazarında hâkim durumda olduğu
varsayımı altında da değerlendirilmiştir.
(36) Dosya bakımından temel iddia GLANBIA’nın yıkıcı fiyat uyguladığı ve kâr etmeme
pahasına piyasaya ürün arzı gerçekleştirdiğidir. Yıkıcı fiyat davranışının ortaya
konulması bakımından hâkim durumdaki teşebbüsün kısa vadede maliyet altı
fiyatlamada bulunması gerekmektedir. GLANBIA’dan bu kapsamda 2017 ve 2018 yılları
için protein tozu ve kilo aldırıcı ürün kategorisinde yer alan her bir ürün bazında distribütör
satış fiyatları ile maliyetleri talep edilmiştir. Teşebbüs tarafından iletilen maliyet ve fiyat
verilerinin incelenmesi sonucunda, maliyet kalemlerinin tamamının kaçınılabilir olduğu
varsayıldığında dahi GLANBIA’nın protein tozu ve kilo aldırıcı ürün gamında her iki yıl
için de ortalama %(…..), asgari %(…..) kârlılıkla ürün satışını gerçekleştirdiği
anlaşılmıştır. Bu bağlamda, GLANBIA’nın iddia olunan yıkıcı fiyat davranışında
bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
19-19/268-116
10/10
J. SONUÇ
(37) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy