1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/İ.Y.A.-02/1 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 02-57/727-289
Karar Tarihi : 26.9.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, A.Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖR: İsmail Yücel ARDIÇ
C- BAŞVURUDA BULUNAN: - Glaxo Wellcome Plc.
Temsicisi: Av. Ece GÜRSOY
Maya Akar Center Büyükdere Cad. No: 100 Kat:17
80280 Esentepe-İstanbul
D- TARAFLAR: - Glaxo Wellcome Plc.
New Horizons Court Brentford Middlesex TW89EP İNGİLTERE
- P.N. Gerolymatos S.A.
13 Asklipiou Street 14568 Kryoneri Attica YUNANİSTAN
E- DOSYA KONUSU: Glaxo Wellcome Plc. ile P.N. Gerolymatos S.A. arasında
akdedilen, "SEPTRİN ve BASISCREAM'in Türkiye Cumhuriyeti'nde Alım
Satımına İlişkin Anlaşma'ya" menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.8.2001 tarih ve 3369 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4, 5, 6 ve 8.
maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 20.9.2002 tarih
D1/1/İ.Y.A-02/1 sayılı Menfi Tespit Raporu, 23.9.2002 tarih, REK.0.05.00.00/120
sayılı Başkanlık önergesi ile 02-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Glaxo Wellcome Plc. ile P.N.
Gerolymatos S.A. arasında imzalanan "Septrin ve Basiscream'in Türkiye
Cumhuriyeti'nde Alım ve Satımına Dair Anlaşma"ya 4054 sayılı Kanun'un 8. maddesi
çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
İlgili pazarın belirlenmesinde, aynı etken maddeyi taşıyan ilaçların veya aynı
tedaviye yönelik muadil ilaçların bir ürün pazarını oluşturdukları kabul edilmektedir.
Bu çerçevede, Anlaşma'nın konusunu Septrin ve Basiscream markalı ilaçların
oluşturduğu dikkate alındığında, Septrin'in etken maddesinin trimethoprin ve
2 REKABET KURUMU
sülfamehoksazol olduğu, özellikle idrar yolları, solunum yolları ve genital
enfeksiyonların tedavisinde kullanıldığı, Information Medical Statistics Health (IMS)
raporlarında Septrin'in "Etken Maddesi Trimethoprin Olan İlaçlar Pazarında" yer
aldığı; buna karşılık Basiscream'in cilt koruyucu bir kozmetik ürün olduğu, iltihaplı cilt
hastalıklarının tedavisi sonrası bakımı ve sağlıklı ciltlerin bakım ve korunmasında
kullanıldığı, IMS raporlarında "İşlevi Yumuşatıcı ve Koruyucu Olan İlaç ve
Kozmetikler Pazarında" yer aldığı anlaşılmıştır.
Yukarıdaki bilgiler çerçevesinde, Septrin için ilgili ürün pazarı "etken maddesi
trimethoprin olan ilaç pazarı"; Basiscream için ilgili ürün pazarı "işlevi yumuşatıcı ve
koruyucu olan ilaç ve kozmetik pazarı " şeklinde tespit edilmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar
Anlaşmaya konu ilaçların Türkiye’nin her yerinde aynı rekabet koşullarına tabi
olması nedeniyle, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak
belirlenmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Glaxo Wellcome Plc.
Glaxo Wellcome Plc. (Glaxo Wellcome), GlaxoSmithKline Plc. grup
şirketlerinden olup, başta reçeteli ilaçlar olmak üzere, reçetesiz satılan ilaçlar,
besleyici içecekler ve ağız sağlığı ürünlerinin araştırılması-geliştirilmesi, satışı,
dağıtımı ve pazarlanması alanlarında faaliyet göstermektedir.
Glaxo Wellcome'ın Türkiye'de, hisselerinin tamamı kendisine ait Glaxo
Wellcome Investments BV vasıtasıyla, Glaxo İlaçları Sanayi A.Ş. (Glaxo İsaş)
unvanlı bir şirketi bulunmaktadır. Glaxo İsaş, imalat, ithalat veya fason üretim yoluyla
ihtiyaç duyulan ilaçları tedarik etmekte ve pazarlamaktadır.
Anlaşmaya konu Basiscream markalı ilacın ticari marka lisansına sahip olan
Glaxo Group Limited İngiltere'de yerleşik bir holding şirketi olup, hisselerinin tamamı
Glaxo Wellcome'a aittir. Septrin markalı ilacın ticari marka lisansına sahip The
Wellcome Foundation Limited, ilaç araştırma-geliştirme ve üretim alanlarında faaliyet
göstermekte ve bir holding şirketi olan Wellcome Limited'in kontrolündedir.
Wellcome Limited'in hisselerinin tamamı ise Glaxo Wellcome'a ait bulunmaktadır.
H.2.2. P.N. Gerolymatos S.A.
P.N. Gerolymatos S.A. (PNG)'nın faaliyet alanını; ilaç, veteriner ürünleri,
diagnostik ürünleri ve kozmetik ürünlerinin üretimi ve pazarlanması oluşturmaktadır.
PNG, Türkiye'de 2000 yılından beri faaliyet gösteren Genesis İlaç ve Sağlık
Ürünleri A.Ş. (Genesis) adlı bir şirketin çoğunluk hisselerini kontrol etmektedir.
Genesis, ilaç, sağlık ürünleri ve kozmetik alanlarında faaliyet göstermekte ve
"Hepatonutril", "Inmunonutril" ve "Nefrorutril" markalı beslenmeyi destekleyici
ürünleri ithal ederek satmaktadır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Söz konusu Anlaşma ile Glaxo Wellcome, Glaxo İsaş vasıtasıyla yürüttüğü
Basiscream ve Septrin markalı ilaçların Türkiye Cumhuriyeti'nde Glaxo Wellcome
3 REKABET KURUMU
lisansı ile üretilmesi, pazarlanması ve satılması faaliyetlerini PNG'ye süresiz olarak
devretmektedir.
Basiscream’e ilişkin Ticari Marka Lisans Anlaşması Glaxo Wellcome’ın bağlı
şirketi olan Glaxo Group Limited ile PNG arasında, Septrin’e ilişkin Ticari Marka
Lisans Anlaşması ise Glaxo Wellcome’ın dolaylı olarak kontrol ettiği The Wellcome
Foundation ile PNG arasında imzalanmıştır. Lisans anlaşmaları hem lisans veren
hem de lisans alan bakımından rekabeti kısıtlayıcı bazı hükümler içerebilmektedir.
Bu tür yükümlülükler ya da kısıtlamalar gerek lisansörün haklarının korunması ve
sahip olduğu yenilik yaratma isteğinin teşvik edilmesi, gerekse lisans sözleşmesi
çerçevesinde önemli yatırımlar yapan lisans alanın çıkarlarının korunması
bakımından kaçınılmaz olarak ortaya çıkabilmektedir.
Bu çerçevede, ilgili lisans anlaşmaları incelendiğinde; 6. maddede, Glaxo
Wellcome’ın Basiscream ve Septrin ticari markalarına ilişkin olarak, lisanslı ürünlerin
üretimi, dağıtımı, pazarlanması ve satışı hususunda PNG’ye anlaşma hükümleri
çerçevesinde Türkiye için münhasır bir hak verdiği görülmektedir. Bu tür lisans alana
münhasır hak veren düzenlemeler, lisans anlaşmasının etkin uygulanması, lisans
alanın yatırımlarının karşılığını tam olarak alabilmesi bakımından zorunlu
görülmektedir. Münhasır haklarla ilgili olarak, 556 sayılı Markaların Korunması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 21. maddesinde, lisansın inhisari veya
inhisari olmayan lisans şeklinde verilebileceği öngörülmektedir. Rekabet hukuku
açısından önemli olan husus, söz konusu münhasırlığın mutlak olup olmadığıdır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Glaxo Wellcome’ın anlaşma bölgesi dışında
üretilen anlaşma konusu ilaçların Türkiye’ye sevk edilmeyeceği hususunda bir
taahhüdünün olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu ilaçlar bakımından
paralel ithalat imkanı bulunmaktadır.
Lisans anlaşmalarının 25. maddesinde; "Lisans alan, Wellcome'ın ön yazılı
izin ve onayı olmadan, herhangi bir ticari markayı Bölge dışında kullanamaz" hükmü
yer almaktadır. Bu düzenlemenin Türkiye dışına yapılacak satışları kapsaması
nedeniyle kısıtlamanın etkileri Türkiye'de değil, yurt dışında ortaya çıkabilecektir. Bu
nedenle söz konusu hükmün 4054 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca kanun
kapsamı dışında kaldığı ortadadır.
Dosya mevcudu bilgilerden, Anlaşma'nın, karşılıklı beyan ve garantilere,
aktiflerin alım ve satışına, aktiflerin ödeme koşullarına, sorumluluk ve tazminatlara,
lisans ücretlerine, lisans alanın lisans anlaşması çerçevesindeki sorumluluğuna
ilişkin hükümlerinin rekabeti kısıtlayıcı olmadığı anlaşılmıştır.
İ- SONUÇ
Glaxo Wellcome Plc. ile P.N. Gerolymatos S.A. arasında 12.7.2001 tarihinde
akdedilen, "Septrin ve Basiscream'in Türkiye Cumhuriyeti'nde Alım Satımına İlişkin
Anlaşma"ya 4054 sayılı Kanun'un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi
verilmesine OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy