1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/M.M.Ö.-00/2 (Birleşme)
Karar Sayısı : 00-29/308-175
Karar Tarihi : 03.08.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Mustafa M. ÖZKARABÜBER, Özgür BAL
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Glaxo Wellcome plc.
Temsilcisi Bahar DEMİREL ve Sibel YURTTUTAN
Cerrahoğlu Hukuk Bürosu Güllü Sokak
No:13. Levent 80630 İstanbul
- SmitKline Beecham plc.
Temsilcisi Bahar DEMİREL ve Sibel YURTTUTAN
D- TARAFLAR: - Glaxo Wellcome plc.
Glaxo Wellcome House Berkeley Avenue Greenford
Middlesex UB6 0NN İngiltere
- SmithKline Beecham plc.
Two New Horizons Court Brentford
Middlesex TW8 9EP İngiltere
E- DOSYA KONUSU: Glaxo Wellcome plc. ile SmithKline Beecham plc. ilaç
şirketlerinin Glaxo-SmithKline unvanlı yeni bir şirket çatısı altında birleşmeleri
işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.7.2000 tarih ve 3039 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
26.7.2000 tarih, D1/1/M.M.Ö.-00/2 sayılı Birleşme Ön İnceleme Raporu 31.7.2000
tarih, REK.0.05.00.00/56 sayılı Başkanlık önergesi ile 00-29 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Söz konusu şirketlerin Türkiye’de faaliyet
gösterdikleri ilaç pazarlarından biri hariç tamamında bir hakim durum oluşturmadığı
veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmediği, bir hakim durum oluşturarak
Türkiye’de rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurabilecek J5B Anti
HIV harici antiviraller pazarındaki birleşmeye ise Glaxo Welcome İlaçları Sanayi
A.Ş’nin sahip olduğu Zovirax, Valtrex, Zeffix adlı ilaçların lisanslarının veya
SmithKline Beecham İlaç Ticaret A.Ş.’nin sahip olduğu Famvir adlı ilacın lisansının
2 REKABET KURUMU
üçüncü kişilere devredilmesi koşuluyla dosya konusu birleşme işlemine izin verilmesi
ve bu lisans devir işleminden Rekabet Kurulu’nun haberdar edilmesi gerektiği
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. Taraflar
- Glaxo Wellcome plc. (GW)
GW, hisseleri % 100 halka açık olan, ilaç sektörü ile ilgili araştırma,
geliştirme, üretim ve pazarlama alanlarında faaliyet gösteren ve Türkiye’deki
mevcudiyetini yan kuruluşlarının %100’üne sahip olduğu Glaxo Wellcome İlaçları
San. A.Ş. (GW Türkiye) aracılığıyla devam ettiren bir şirkettir. GW Türkiye’nin
faaliyetleri, farmasötik ilaçların üretimi, pazarlanması, ihracı ve ithalinden
oluşmaktadır. GW Türkiye’nin toplam cirosu ise 1999 yılında 45.401.813.204.981
TL. olarak gerçekleşmiştir.
- SmithKline Beecham plc. (SB)
SB, çok uluslu, halka açık bir şirket olup, esas olarak ilaç, aşı, reçetesiz ilaç
ve sağlıkla ilgili tüketici ürünlerini araştırma, geliştirme, üretim ve pazarlaması
konularında faaliyet göstermektedir. SB, Türkiye’deki faaliyetlerini yan kuruluşlarının
%100’üne sahip olduğu SmithKline Beecham İlaç Ticaret A.Ş. (SB Türkiye)
aracılığıyla devam ettirmektedir.
SB Türkiye, her türlü koruyucu, tedavi edici ve vücüt direncini arttırıcı tıbbi
ilaç, müstahzar ve sağlık ürünlerinin toptan olmak kaydı ile ithalatı, ihracatı,
pazarlanması, alınması, satılması, depolanması, tevzii ve tanıtımı faaliyetlerinde
bulunmaktadır. SB Türkiye’nin toplam cirosu ise 1999 yılı için 24.255.252.784.233
TL . olarak gerçekleşmiştir.
2. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Birleşme işlemi, her ikisi de çok uluslu şirket konumundaki GW ve
SB’nin holding şirketlerinin oluşturulacak olan bir ortak şirkette pay sahibi olmaları
şeklinde gerçekleşecektir. Söz konusu birleşme sonucunda her iki şirketin tüm
dünyadaki şirketleri tek bir kontrol çatısı altında toplanacaktır. Bu durumda ilgili ürün
pazarı belirlenirken, her iki teşebbüsün üretmekte oldukları ve Türkiye’ye satışını
yaptıkları ürünlerin göz önünde tutulması gerekmektedir.
Aynı etken maddeyi taşıyan ilaçların veya aynı tedaviye yönelik muadil
ilaçların bir ürün pazarını oluşturduğu görüşü çerçevesinde hazırlanan ATC3
sınıflandırması ilgili ürün pazarı tanımlanmasında esas alınmıştır.
Bu durumda; GW’nin Türkiye’de faaliyette bulunduğu toplam 40 adet, SB’nin
ise toplam 11 adet ürün pazarının, bildirim konusu birleşme işlemi açısından ilgili
ürün pazarları olarak tanımlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
GW Türkiye’nin Aktif Olduğu Pazarların Tanımları:
1. A1A STOMATOLOGICALS: Ağız içi, diş eti ve boğaz hastalıklarında kullanılan
gargara, jel-pomat benzeri ilaçların yer aldığı pazar.
3 REKABET KURUMU
2. A2B ANTIULCERANTS: Mide ve ince bağırsak ülserlerinin tedavisinde kullanılan
ilaçların dahil olduğu pazar.
3. A4A ANTIEMETICS+ANTINAUSEANTS: Çeşitli nedenlere (taşıt tutması vb) ya da
hastalıklarla veya uygulanan diğer tedavilere bağlı olarak meydana gelen bulantı-
kusma durumlarının tedavisi ve önlenmesi için kullanılan ilaçların pazarı.
4. A1F VITAMIN B12 PLAIN: B12 vitamini grubu.
5. B3A HAEMATINICS.IRON & COMBS: Çeşitli tip anemilerde (kan elemanlarının
eksikliğine bağlı kansızlık halleri) kullanılan ve kan yapıcı olarak nitelendirilebilecek
içerisinde elamanter demir de olabilen ilaçların bulunduğu pazar.
6. C7A BETA BLOCKING AGENT PLAIN: Kalp ritm bozuklukları, hipertansiyon vb.
hastalıklarda kullanılan özel bir ilaç grubunun oluşturduğu pazar.
7. C8A CALCIUM ANTAGONISTS PLAIN: Kalsiyum antagonistleri ya da kalsiyum
kanal blokerleri denilen ve hipertansiyon, kalp ritm bozuklukları vb. kalp
hastalıklarının tedavisinde kullanılan ilaç grubunun oluşturduğu pazar.
8. D1A ANTIFUNGALS DERMATOLOGICAL: Çeşitli tip cilt mantarları hastalıklarının
tedavisinde kullanılan (tırnak, ayak, el) ilaçların oluşturduğu pazar.
9. D2A EMOLLIENTS & PROTECTIVES: Cildi toz, rüzgar gibi dış etkenlere karşı
koruyarak nemlenmesini sağlayan bir tür ilaç grubunun yer aldığı pazar.
10. D6D TOP VIRAL INF PRODUCTS: Viral kökenli cilt enfeksiyonlarının
tedavisinde kullanılan ve yüzeysel olarak uygulanan ilaçların pazarı.
11. D7A TOP CORTICOSTEROIDS PLAIN: Çeşitli cilt hastalıklarında kullanılan ve
yüzeysel uygulanan steroidli merhem ve kremlerin yer aldığı pazar.
12. D7B TOP CORTICOSTEROIDS COMBS: Çeşitli deri hastalıklarının tedavisinde
kullanılan ve birisi steroid olmak üzere birden fazla etken maddeden oluşan ilaçların
yer aldığı pazar.
13. J1D CEPHALOSPORINS & COMBS: Enfeksiyon hastalıklarının (bademcik
iltahabı, idrar yolu iltahabı, zatürre, orta kulak iltahabı, deri enfeksiyonları, bronşit
vb.) tedavisinde kullanılan sefalosporin grubu antibiyotiklerin bulunduğu pazardır.
Tek başına sefalosporin grubu bir etken madde içeren antibiyotikler ve sefalosporin
grubu etken madde ile başka bir grup etken maddenin kombinasyonundan oluşan
antibiyotikler bu pazar dilimindedir.
14. J1E TRIMETHOPRIM COMBS: Trimetoprim etken maddeli antibiyotiklerin yer
aldığı pazar.
15. J1G FLUOROQUINOLONES: Çeşitli enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde
kullanılan ve florokinolon grubu antibiyotiklerin dahil olduğu pazar.
16. J5B ANTIVIRALS EXCLUDING ANTI-HIV: AIDS dışındaki viral enfeksiyonların
(hastalıkların) tedavisinde kullanılan ilaçların pazarı olup; herpes zoster (zona),
herpes simpleks( uçuk) hastalıklarının tedavilerinde kullanılan ilaçlar bu terapötik
sınıfta yer alır.
17. J5C HIV ANTIVIRALS: AIDS tedavisine yönelik kullanılan özel antiviral ilaç
grubunun oluşturduğu pazar.
4 REKABET KURUMU
18. H2A PLAIN CORTICOSTEROIDS: Sistemik yoldan (ağız yoluyla-damar yoluyla
vb) uygulanan steroid ilaçların yer aldığı pazar.
19. L1A ALKYLATING AGENTS: Çeşitli kanser hastalıklarının tedavisinde kullanılan
ve alkilleyici ajanlar olarak adlandırılan ilaçların yer aldığı pazar.
20. L1B ANTIMETABOLITES: Çeşitli kanser hastalıklarının tedavisinde kullanılan ve
antimetabolitler olarak adlandırılan ilaçların yer aldığı pazar.
21. L4A IMMUNOSUPPRESIVE AGENTS: Organ nakillerinde veya bağışıklık
sisteminin aşırı duyarlılığı sonucu oluşan sistemik hastalıkların tedavisinde kullanılan
ve bağışıklık sistemini baskılayarak etkili olan ilaçların yer aldığı pazar.
22. M3A MUSCLE RELAXANTS PERIPHER: Sadece anestezi uygulamasında adale
gevşetici olarak kullanılan özel ilaç grubunun yer aldığı pazar.
23. N1A ANAESTHETICS GENERAL: Genel anestezi uygulamaları için kullanılan
ilaçlardan oluşan pazar.
24. N2B NON-NARKOTİK ANALJEZİKLER: İçerisinde narkotik madde içermeyen
ağrı kesici ilaçların oluşturduğu pazardır. Her türlü ağrılı durumun tedavisinde
kullanılırlar.
25. N2C ANTI-MIGRAINE PREPS: Migren tedavisine özgü ilaçların oluşturduğu
pazar.
26. N3A ANTI-EPILEPTICS: Sara (epilepsi) hastalığının tedavisinde kullanılan
ilaçların oluşturduğu pazar.
27. P1E SCABICIDES & ECTOPARASIT: Uyuz ve bit gibi haşerelerle oluşan
durumların tedavisinde kullanılan ilaçların yer aldığı pazar grubu.
28. P1G OTHER ANTI-PARASITICS: Paraziter hastalıkların tedavisinde kullanılan
genel etkili ilaçlar pazarı.
29. R1A TOPICAL NASAL PREPS: Allerjik nezle, yada benzeri burun mukozası
hastalıklarında kullanılan steroid madde içeren spreylerin yer aldığı pazar.
30. R1B SYSTEMIC NASAL PREPS: Nezle, grip yada allerjik durumlarda meydana
gelen burun tıkanıklığı gibi belirtilerin tedavi edilebilmesi için kullanılan ilaçların
pazarı.
31. R2A PHARYNGEAL PREPARATIONS: Boğaz rahatsızlıklarında kullanılan ve
farinks dediğimiz ağız-yutak ve nefes borusunun bir arada yer aldığı bölümde etkili
olan ilaçların pazarı.
32. R3D CORTICOIDS: Solunum yolu hastalıklarının tedavisinde kullanılan ve
steroid içeren ilaçların yer aldığı pazar grubu.
33. R5C EXPECTORANTS: Alt yada üst solunum yolu hastalıklarında balgam
söktürmek amacı ile kullanılan ve solunum sistemi salgılarını daha sıvı hale getirerek
öksürük vb. yollarla atılmasını sağlayan ilaçların oluşturduğu pazar.
34. R5D COUGH SEDATIVES: Üst solunum yolu hastalıklarında yada allerjik
durumlarda kullanılan öksürük kesisi ilaçların yer aldığı pazar.
5 REKABET KURUMU
35. R3A B2-STIMULANTS: Alt solunum yollarının astım, amfizem, kronik bronşit gibi
kronik ya da akut hastalıklarında bronşları dolayısıyla hava yollarını genişleterek
nefes almayı kolaylaştıran bronş genişletici ilaçların yer aldığı pazar.
36. R3F B2-STIMULANTS+CORTICOIDS: Bronş genişletici etken madde ve steroid
yapılı etken maddelerin kombinasyonundan oluşmuş ilaçlar pazarı. Kronik alt
solunum yolu hastalıklarının (astım, amfizem vb.) tedavisinde kullanılırlar.
37. R3I DEVICES ASTHMATIC CONDIT: Astım tedavisinde ilaç uygulamalarını
kolaylaştırmak için yada doğrudan ilaçları uygulayabilmek için kullanılan cihazların
pazarı.
38. R6A ANTIHISTAMINES SYSTEMIC: Allerjik hadiselerde ya da allerji temelli
hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar pazarı.
39. S1A ANTI-INFECTIVES-EYE: Göz enfeksiyonları vb. hastalıklarda kullanılan
antibiyotikli göz ilaçlarının yer aldığı pazar.
40. S1D ANTI-VIRAL AGENTS –EYE: Viral göz enfeksiyonlarının tedavisinde
kullanılan ve lokal uygulanan ilaçların pazarı.
SB Türkiye’nin Aktif Olduğu Pazarların Tanımları:
1. A4A ANTIEMETICS+ANTINAUSEANTS: Çeşitli nedenlere (taşıt tutması vb) ya da
hastalıklarla veya uygulanan diğer tedavilere bağlı olarak meydana gelen bulantı-
kusma durumlarının tedavisi ve önlenmesi için kullanılan ilaçların pazarı.
2. D6A TOP ANTIBIOT/SULPHA PLAIN: Cilt enfeksiyonlarının tedavisinde
kullanılan, yüzeysel olarak uygulanan ve sulfatiazin türevi antibiyotik etken madde
içeren ilaçların pazarı.
3. J5B ANTIVIRALS EXCLUDING ANTI-HIV: AIDS dışındaki viral enfeksiyonların
(hastalıkların) tedavisinde kullanılan ilaçların pazarı. Herpes zoster (zona), herpes
simpleks( uçuk) hastalıklarının tedavilerinde kullanılan ilaçlar bu terapötik sınıfta yer
alır.
4. J1C BROAD SPECTRUM PENICILLIN: Oral ve enjectable penisilinlerin yer aldığı,
alt ve üst solunum yolu enfeksiyonlarında kullanılan antibiyotiklerin bulunduğu
terapötik sınıftır. Faranjit, bronşit, üriner sistem enfeksiyonları, deri ve yumuşak
doku enfeksiyonları gibi geniş spekturumlu kullanılan antibiyotikler bu pazarda yer
alır.
5. J1L CARBENCILLINS AND SIMILARES: Hastane enfeksiyonlarında kullanılan
penisilin grubu antibiyotiklerin yer aldığı pazar.
6. J7A PURE VACCINE: Polio ve grip aşısı hariç içerik olarak tek antijenli aşıların
içinde yer aldığı pazardır. Hepatit, suçiçeği, menenjit gibi tek virüse karşı koruma
sağlayan aşılar bu pazarda yer alır.
7. J7B COMBINATIONS OF VACCINES: Birden fazla hastalığa karşı koruma
sağlayan kombine aşıların bulunduğu pazardır. Bu grupta bulunan aşılara Trimovax,
Infanrix, Priorix (Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak) örnek ilaç olarak gösterilebilir.
8. L1C VINCA ALKALOIDS: Çeşitli tipteki kanser hastalıklarının tedavisinde
kullanılan ve etken madde olarak vinca alcoloidi denilen grubu içeren ilaçların
pazarı.
6 REKABET KURUMU
9. M1A ANTIRHEUMATIC NON-STEROID: Romatizmal hastalıkların tedavisinde
kullanılan ve içerisinde steroid madde içermeyen ağrı kesici ve/veya enflamasyon
giderici ilaçların dahil olduğu pazardır. Bu grup aynı zamanda baş ağrısı, diş ağrısı,
travmalara bağlı oluşan ağrılar vb. ağrılı durumların da tedavisinde kullanılır.
10. N2B NON-NORkOTİK ANALJEZİKLER: Ağrı kesici ve ateş düşürücü ilaçların yer
aldığı pazardır.
11. N5A ANTIPSYCHOTICS: Psikiyatrik rahasızlıkların (psikozların, şizofreni vb)
tedavisinde kullanılan ilaçların oluşturduğu pazar.
Coğrafi Pazar: Üretilen ve/veya ithal edilen beşeri ilaçların, yaygın toptan dağıtım ağı
ve perakende satış noktaları kanalıyla ülkenin her noktasına ulaşması nedeniyle,
ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Çok uluslu birer şirketler topluluğu olan GW ve SB; oluşturulacak olan yeni
şirketin sırasıyla %58,75 ve %41,25 oranlarında hissesine sahip olacaklardır.
Buradaki hisse oranlarının %50-50 eşit olmaması GW’nin SB’yi devralması ve
kontrol etmesi anlamına gelmemektedir. SB’nin sermayesine %15,7 oranında iştirak
eden bir banka haricinde hiçbir şirkette hiçbir hissedar %5’in üzerinde sermayeye
sahip değildir, birleşme sonrasında da SB’nin %15,7’lik hissedarının hissesi
%6,47625’e düşecektir. GW ve SB Grupları Türkiye’de, yan kuruluşları vasıtasıyla
mevcudiyetlerini devam ettirmektedirler ve söz konusu işlemden sonra bu yan
kuruluşların kontrolü, oluşturulacak ana şirket olan Glaxo SmithKline’da
toplanacaktır.
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 2. maddesinin (a) bendinde, “Bağımsız iki veya daha
fazla teşebbüsün birleşmesi" teşebbüsler arası birleşme ve devralma sayılan
hallerden biri olarak belirlenmiştir. Bu çerçevede, anılan işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ
anlamında bir "birleşme" olduğu anlaşılmıştır.
Bildirime konu işlemin, Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4.
maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2 nci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma
sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmişbeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile getirilen pazar payı ve ciro eşikleri açısından
değerlendirilmesi aşağıda yer almaktadır.
GW Türkiye’nin tek başına %25’lik pazar payı eşiğini aştığı ilgili ürün
pazarları ve payları (%):
D6D Topikal Virütik Enfeksiyon Ürünleri Pazarı (Krem Şeklinde) …
D7A Düz Topikal Kortikosteroid Pazarı …
J5B Anti- HIV dışındaki Antiviraller Pazarı …
J5C HIV Virüsüne Karşı Etkili İlaç Pazarı …
M3A (Vücuda sürülen) Kas Gevşeticiler Pazarı …
7 REKABET KURUMU
P1E Skabisidler ve ektoparazit Pazarı …
P1G Diğer Anti-Parazitler Pazarı …
R1B Sistemik Burun Preparatları Pazarı …
R3A B2 Uyarıcıları Pazarı …
R3D Kortikoid Pazarı …
R3F B2 Uyarıcıcıları ve Kortikoid Pazarı …
R3I Astım Durumlarında Kullanılan Araçlar Pazarı …
S1D Göz İçin Kullanılan Virüslere Karşı Etkili İlaç Pazarı …
SB Türkiye’nin tek başına %25’lik eşiği aştığı ilgili ürün pazarları ve payları (%):
D6A Topikal Antibiyotikler/Düz Sülfat Pazarı …
J7A Düz Aşılar Pazarı …
J1L Carbencıllıns ve Sımılares Pazarı …
Her iki teşebbüsün birlikte %25’lik eşiği aştığı ilgili ürün pazarları ve payları (%):
A4A Anti-emetikler & Anti-nauseantlar Pazarı: ( …. +.… = ) …
J5B Anti- HIV dışındaki Antiviraller Pazarı: ( ….+…+…+… = ) …
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, söz konusu devir işleminin, ilgili
pazarlardaki ciro ve pazar paylarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer alan eşikleri aşması
nedeniyle, anılan Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu sonucuna
ulaşılmaktadır.
SB ve GW için ayrı ayrı belirtilmiş olan ve Tebliğ'de belirtilen eşikleri geçen
pazarlardan hiçbirisinde birleşmenin tarafı olan diğer şirketin faaliyeti
bulunmadığından, taraf teşebbüslerin tek başlarına %25’ten daha fazla paya sahip
olmalarına rağmen bu pazarlarda herhangi bir yoğunlaşma artışının meydana
gelmeyeceği görülmektedir.
Ancak 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olan ve her iki şirketin de
faaliyet gösterdiği, A4A kodlu Anti-emetikler ve anti nauseantlar ile J5B Anti- HIV
dışındaki Antiviraller pazarlarında yoğunlaşma meydana gelmektedir.
A4A Anti-emetikler ve Anti-nauseantlar birleşme sonrası Türkiye pazar yapısı
aşağıda yer almaktadır:
Firma Adı/Ürün Pazar Payı (%)
Sonofi / Emedur …
Glaxo SmithKline …
Novartis / Navoban …
Adeka / Antiem …
Aliraif Searle / Dramamine …
Kurtsan / Ametik …
Adeka / Zofer …
U.C.B. / Postadoxine …
Deva / Anti Vomit …
Adeka / Ginger …
Ulagay / Vomet …
Diğer …
TOPLAM: …
8 REKABET KURUMU
Dosya mevcudu bilgilerden, Glaxo SmithKline'ın birleşme sonrasında pazarda
ikinci sırada yer alacağı ve güçlü rakiplerinin bulunduğu gözönüne alındığında,
Glaxo SmithKline’ın A4A Anti Emetikler ve Anti Nauseantlar pazarında hakim
duruma gelmeyeceği anlaşılmıştır.
J5B Anti-HIV dışındaki Antiviraller pazarında ise birleşme öncesinde, GW
Türkiye'nin toplam %…. (Zovirax %…, Valtrex %…, Zeffix %…), SB Türkiye'nin %…
(Famvir %…) pazar payı bulunmakla birlikte, birleşme sonrası pazarın yapısı
aşağıdaki şekilde olacaktır:
Firma Adı/Ürün Pazar Payı (%)
Glaxo SmithKline / …
İlsan İltaş / Aklovir …
Saba / Virosil …
Nobel / Hernovir …
Biofarma / Acyl …
Bio Kem / Provir …
Terra İlaç Yurtoğlu / Asiviral …
Diğer …
TOPLAM: …
Türkiye pazarında birleşme öncesinde de pazarın yarısından fazlasına sahip
olan GW'ın ve onu %….’lik payla takip eden SB'nin pazarın liderleri konumunda
oldukları, birleşme ile ortaya çıkan pazar yapısındaki değişiklik sonrasında Glaxo
SmithKline’ın pazar lideri olan konumunu daha da güçlendirdiği görülmektedir.
Hakim durumun belirlenmesinde sadece taraf teşebbüslerin pazar payının
değil, pazar yapısına dayanan yoğunlaşma oranlarının da değerlendirilmesi
gerekmektedir. Bu analiz için iki tür endeks kullanılmaktadır. Bunlardan birisi CR(n)
olarak ifade edilen n sayıdaki firmanın pazar payı toplamını ifade eden
değerlendirmedir. Aşağıda birleşme öncesi ve sonrası için J5B Türkiye pazarındaki
yoğunlaşma oranları yer almaktadır:
Yoğunlaşma Oranları CR(n) Birleşme Öncesi Birleşme Sonrası
1 … ….
2 … ….
3 … ….
4 … ….
5 … ….
Bu bilgiler çerçevesinde, birleşme sonrasında öncesine nazaran daha yüksek
oranların olduğu, özellikle CR(3) oranının, GW-SB birleşmesi sonrasında, Türkiye
pazarında %…’ın üzerine çıkacak olması nedeniyle işlemin pazardaki rekabetin
önemli ölçüde azalması sonucuna yol açacağı anlaşılmıştır.
Bir diğer değerlendirme olan Herfindahl-Hirshman İndeksi' nde (HHI) tüm
firmaların pazar paylarının karelerinin toplamı alınmaktadır. Herhangi bir monopolün
sözkonusu olduğu pazarda HHI değeri en yüksek değer olan 10.000’e ulaşmakta,
bütün firmaların %1’lik paya sahip olduğu teorik bir pazarda bu endeks 100 değerini
almaktadır. Dolayısı ile HHI indeksi yükseldikçe pazarda yoğunlaşma da artacaktır.
Bildirim konusu birleşme işlemi öncesinde sözkonusu indeksin değeri olan ………,
9 REKABET KURUMU
birleşme sonrasında %…. artarak …….’e ulaşmaktadır. Bu durumda pazarda önemli
bir yoğunlaşma olduğu ortadadır.
Herhangi bir etken maddenin bulunması ve bir ilaç haline getirilmesi 10-12
yıllık bir süreç ve oldukça maliyetli bir Ar-Ge çalışması gerektirmektedir. Dolayısıyla,
gerek giriş engeli barındırması gerekse yoğunlaşma değerlerinin yüksekliği, anılan
işlem sonrasında Glaxo SmithKline'ın "J5B Anti-HIV dışındaki Antiviraller" pazarında
hakim duruma geleceğini göstermektedir.
Bu durumda "J5B Anti-HIV dışındaki Antiviraller" pazarında, GW Türkiye'nin
sahip olduğu Zovirax, Valtrex, Zeffix adlı ilaçların veya SB Türkiye'nin sahip olduğu
Famvir adlı ilacın lisanslarının, taraflardan pazar payı yüksek olanın payının
aşılmamasını sağlayacak şekilde üçüncü kişilere devredilmesi koşuluyla işleme izin
verillebileceği kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Glaxo Wellcome plc. ve SmithKline Beecham plc. ilaç firmalarının Glaxo
SmithKline unvanlı yeni bir şirket çatısı altında birleşmelerinin 4054 sayılı Kanun ve
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilmesinde; dosya konusu işlemin, söz
konusu şirketlerin Türkiye’de faaliyet gösterdikleri ilaç pazarlarından biri hariç hakim
durum oluşturan veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi sonucunu doğuran
bir işlem olmadığına, diğer taraftan, bir hakim durum oluşarak Türkiye’de rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunun doğabileceği "J5B Anti HIV harici antiviraller
pazarı"nda, birleşme sonucunda, taraflardan pazar payı yüksek olanın payının
aşılmamasını sağlayacak şekilde gerekli lisans devirlerinin yapılması koşuluyla
bildirim konusu birleşme işlemine izin verilmesine ve bu devir işleminden Rekabet
Kurulu'nun haberdar edilmesine OYBİRLİĞİ İle karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy