Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-17 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-40/453-114
Karar Tarihi : 3.6.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖR : F. Yeşim AKCOLLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - GlaxoSmithKline plc
Temsilcisi: Av. Turgan GÜRMEN
Mete Cad. 18/5
TR-34437 Taksim-İstanbul
D. TARAFLAR : - GlaxoSmithKline plc
980 Great West Road Brentford Middlesex
TW 8 9GS-İNGİLTERE
- Sanofi-Synthelabo S.A.
174 Avenue de France
75635 Paris Cedex 13-FRANSA
E. DOSYA KONUSU: GlaxoSmithKline plc’nin Sanofi-Synthelabo
S.A.’dan Fraxiparine ve Arixtra adlı beşeri ilaçları ve bu ilaçlara bağlı mal
varlıklarını devralması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.5.2004 tarih, 2296 sayı ile giren
ve en son 11.5.2004 tarih, 2359 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 26.5.2004 tarih, 2004-1-47/Öİ-04-FYA sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 31.5.2004 tarih, REK.0.05.00.00/94 sayılı
Başkanlık önergesi ile 04-40 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; GlaxoSmithKline plc’nin Sanofi-
Synthelabo S.A.’dan Fraxiparine ve Arixtra adlı beşeri ilaçları ve bu ilaçlara
bağlı mal varlıklarını devralması işlemine ilişkin edinilen bilgiler ışığında;
04-11/99-23
2
B1B1/B1B2 ilgili ürün pazarında ciro eşiği aşılmamasına rağmen, pazar
payları itibarıyla eşiğin aşılması nedeni ile bu devirlerin söz konusu Tebliğ’in
4. maddesi kapsamında olduğu, devralma sonrasında yoğunlaşma artışı
yaşanmayacağı ve dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen,
bir hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi
ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz konusu olmadığı, bu
nedenle söz konusu devir işleminin 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
anlamında herhangi bir sakınca yaratmayacağı ve işleme izin verilmesi
gerektiği ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
Devralma işleminin tarafları GlaxoSmithKline plc (GSK) ve Sanofi-Synthelabo
S.A. (Sanofi-Synthelabo)’dir.
Sanofi-Synthelabo ve GSK arasında 13.4.2004 tarihinde imzalanan “Esas
Varlık Satınalma Sözleşmesi”ne göre GSK, Fraxiparine ve Arixtra adındaki
beşeri ilaçlara ilişkin araştırma, geliştirme, imalat, dağıtım ve pazarlama
faaliyetleri ile ilgili (fikri mülkiyet hakları da dahil) tüm hakları, lisansları ve
varlıkları Sanofi-Synthelabo’dan devralmaktadır.
H.1.1. GSK
GSK, Glaxo Wellcome plc ve SmithKline Beecham plc’nin Ocak 2001’de
birleşmesi ile kurulmuş; temel olarak beşeri ilaçların, aşıların, reçetesiz satılan
ilaçların ve sağlıkla ilgili tüketici ürünlerinin araştırılması, geliştirilmesi,
üretilmesi ve pazarlanması alanında çalışan, hisseleri Londra ve New York
borsalarına koteli çokuluslu bir şirkettir.
GSK’da hiç bir hissedar %10’dan fazla paya sahip değildir. GSK, Türkiye’de
GlaxoSmithKline İlaçları A.Ş. aracılığıyla faaliyet göstermektedir.
H.1.2. Sanofi-Synthelabo
Sanofi-Synthelabo, Fransız kanunları uyarınca kurulmuş bir şirket olup, beşeri
ilaçların araştırma, üretim ve pazarlamasıyla ilgili uluslararası gruba liderlik
etmektedir.
Sanofi-Synthelabo’nin faaliyetleri aşağıdaki dört alanda uzmanlaşmıştır:
- kardiyovasküler hastalıklar/tromboz,
- merkezi sinir sistemi,
- dahili tıp,
- onkoloji.
31.12.2003 tarihi itibarıyla Sanofi-Synthelabo’nun sermayesi aşağıdaki şekilde
tahsis edilmiştir:
- Halk: %48,20 (oy haklarının %35,86’ine karşılık)
- Total: %24,35 (oy haklarının %34,8’ine karşılık)
04-11/99-23
3
- L’Oréal: %19,52 (oy haklarının %27,89’una karşılık)
- Hazine: %6,82
- Sanofi-Synthelabo çalışanları: %1,11 (oy haklarının %1,45’una karşılık)
Sanofi-Synthelabo Türkiye’de aşağıda yer verilen beş şirket vasıtasıyla
faaliyet göstermektedir.
- Sanofi-Synthelabo İlaç A.Ş. (beşeri ürünler)
- Sanofi-Synthelabo Bristol-Myers Squibb Adi Ortaklığı (beşeri ürünler)
- Doğu İlaç Veteriner Ürünleri A.Ş. (veterinerlikte kullanılan her türlü ilaç ve
ürünlerin ithalatı, ihracatı, dahili ticareti ve pazarlaması)
- Tersan İnşaat ve Ticaret A.Ş. (emlak sektörü)
- Medifarm İlaç Sanayi ve Tic. A.Ş. (sağlık ürünleri).
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Beşeri ilaçlar, Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımladığı ve kullandığı Anatomik
Tedavi Sınıflandırması (Anatomical Therapeutic Classification-ATC)’na göre
çeşitli gruplara ayrılmıştır. ATC sistemi, birinci derecesi (ATC-1) en genel ve
dördüncü derecesi (ATC-4) ise en detaylı olmak üzere 4 kategoriden
oluşmaktadır. ATC sınıflandırmasının üçüncü kademesinde (ATC-3) ilaçlar
tedavi endikasyonlarına göre, bir başka deyişle hangi amaçla kullanıldıklarına
göre gruplandırılmaktadır. Aynı tedavi edici özelliklere sahip olan, dolayısıyla
birbirinin yerine kullanılması mümkün olan ilaçlar aynı sınıfa dahil
edilmektedir. Ayrıca, ATC-3 sınıflandırması, kullanım alanı ve amaçlarına
göre birbirini ikame edebilen ürünlerin bir pazarda toplanmasına olanak
tanımaktadır.
Anılan devirde yer alan Sanofi-Synthelabo’nun GSK’ya devredeceği
Fraxiparine ve Arixtra beşeri ilaçları ATC-3 sınıflandırmasına göre, B1B
(“heparinler ve türevleri”, 1.1.2004 tarihi öncesindeki adıyla “enjekte edilebilir
anti-koagülanlar”) pazarında yer almaktadırlar. Arixtra Türkiye’de
pazarlanmamaktadır.
ATC-4 sınıflandırmasına göre ise B1B pazarının alt pazarları şunlardır:
- B1B1 (Bölünemeyen Heparinler)
- B1B2 (Bölünebilen Heparinler)(Fraxiparine bu pazarda yer almaktadır.)
- B1B3 (Islama Heparinler)
- B1B9 (Diğer Heparinler)
B1B1 (Bölünemeyen Heparinler) ve B1B2 (Bölünebilen Heparinler)
pazarlarının rekabet edebilen ikame ürünler içerdiği gözönüne alındığında,
dosya konusu devir işleminde, en dar anlamda, ilgili ürün pazarı olarak
“B1B1/B1B2 pazarı” belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Beşeri ilaç üreten ve/veya ithal eden teşebbüsler ürünlerini, yaygın toptan
dağıtım ağı ve perakende satış noktaları kanalıyla ülkenin her yerine
04-11/99-23
4
ulaştırmaktadırlar. İlaca yönelik hukuki düzenlemeler de ilacın kolay ulaşılabilir
olmasını sağlamaya yöneliktir. Bunların yanı sıra, ilgili mevzuatın öngördüğü
fiyat kontrolü, bölgeler arasında fiyat farklılıklarının oluşmasını büyük ölçüde
önlemektedir. Bu çerçevede ilgili coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti
sınırları”dır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
GSK ve Sanofi-Synthelabo arasında 13.4.2004 tarihinde imzalanan “Esas
Varlık Satınalma Sözleşmesi”nin konusunu GSK’nın Sanofi-Synthelabo’dan
Fraxiparine ve Arixtra adındaki beşeri ilaçlara ilişkin araştırma, geliştirme,
imalat, dağıtım ve pazarlama faaliyetleri ile ilgili (fikri mülkiyet hakları da dahil)
tüm hakları, lisansları ve varlıkları devralması oluşturmaktadır. GSK söz
konusu ilaçların yer aldığı pazarlarda faaliyet göstermemekte; Arixtra ise
Türkiye’de pazarlanmamakta; dolayısıyla söz konusu işlemin Türkiye’deki
etkisinin sadece Fraxiparine ilacı açısından değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dosya mevcudu bilgilerden; Sanofi-Synthelabo’nun Aventis’i devralmasına
ilişkin Avrupa Komisyonu kararında Sanofi-Synthelabo’nun Fraxiparine ilacıyla
ilgili dünya çapındaki geliştirme, üretim ve pazarlama faaliyetlerini, buna bağlı
olarak da Fransa’da yer alan Notre-Dame de Bondeville fabrikasını elinden
çıkaracağını taahhüt ettiği ve Komisyon’un söz konusu taahhütlere devralma
işleminin izin şartları arasında yer verdiği görülmüştür.
Sanofi-Synthelabo’nun Aventis S.A.’yı devralmasına ilişkin Kurumumuza
26.3.2004 tarihinde yapılan ve Sanofi-Synthelabo’nun sahip olduğu
Fraxiparine beşeri ilacını devralmanın akabinde üçüncü şahıslara
devredeceğini taahhüt eden başvurusuna ilişkin Kurul Kararı 15.4.2004
tarihinde verilmiştir.
Yukarıda bahsi geçen taahhütler çerçevesinde, Sanofi-Synthelabo anılan
işlemi gerçekleştirmek istemektedir.
Devralma sonrasında tarafların ortaklık yapılarında veya yönetim kurullarında
herhangi bir değişiklik olmayacağı, fakat Fraxiparine ilacına ait her türlü
faaliyete ilişkin tüm hakların, lisansların ve varlıkların el değiştireceği
gözönüne alındığında, söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b)
maddesi kapsamında bir devralma olduğu anlaşılmıştır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen ciro ve pazar
payı eşiklerinin aşılıp aşılmadığı incelendiğinde; ilgili ürün pazarındaki toplam
ciro açısından 25 trilyon TL eşiğinin aşılmadığı fakat, tarafların ilgili ürün
pazarındaki toplam pazar paylarının Tebliğ’deki pazar payı eşiğini aştığı
dolayısıyla anılan devralma işleminin Tebliğ kapsamında izne tabi bir
devralma işlemi olduğu görülmektedir.
Sanofi-Synthelabo, eğer mevcut durumda Fraxiparine ilacını elinden
çıkarmazsa Aventis’i devralmış olması, dolayısıyla B1B1/B1B2 pazarında yer
alan ve daha önce Aventis’e ait olan Clexane adlı ilaç üzerinde her türlü
hakka sahip olması nedeniyle ilgili ürün pazarında çok yüksek bir pazar
04-11/99-23
5
payına sahip olacaktır. Bu nedenle, Sanofi-Synthelabo’nun mevcut durumda
ilgili ürün pazarında faaliyet göstermemekte olan GSK’ya Fraxiparine ilacını
devrediyor olması, rekabeti kısıtlayıcı bir etki yaratmayacağı gibi, tam tersine
pazarda rekabeti artırıcı bir etkiye de yol açabilecektir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; B1B1/B1B2 ilgili
ürün pazarında ciro eşiği aşılmamasına rağmen pazar payları itibarıyla eşiğin
aşılması nedeniyle dosya konusu devirlerin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi
kapsamında izne tabi olduğuna; bununla birlikte işlemin aynı Kanun’un 7.
maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu
güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili
piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte
olmadığına; dolayısıyla bildirime konu devir işlemine izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy