Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-98 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-39/812-255
Karar Tarihi : 23.06.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, 10
Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Murat AYBER, M. Okan ALPAY
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - S.S. 33 No'lu Tefenni-Karamanlı Kooperatifi
Otogar içi Tefenni/Burdur
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Göltur Gölhisar Çavdır Seyahat Turizm Taşımacılık
San. ve Tic.Ltd.
Pazar Mah. Belediye Otagarı Gölhisar/Burdur
E. DOSYA KONUSU: Göltur Gölhisar Çavdır Seyahat Turizm Taşımacılık San. 20
ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yıkıcı fiyat uygulandığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Göltur Gölhisar Çavdır Seyahat'in yıkıcı
fiyat uyguladığı ifade edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.03.2011 tarih ve 2348 sayı ile intikal
eden başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 12.04.2011 tarih ve
2011-4-98/İİ-11-174.MA sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 21.04.2011
tarih ve 11-25 sayılı toplantısında görüşülmüş, dosya konusu iddialara ilişkin olarak
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme
sonucunda hazırlanan 14.06.2011 tarih ve 2011-4-98/ÖA-11-256.MA sayılı
Önaraştırma Raporu, 17.06.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-110.02.02/287 sayılı 30
Başkanlık Önergesi ile 11-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; dosya konusu iddialara yönelik
olarak, 4054 sayılı Kanun kapsamında bir işlem yapılmasına gerek olmadığı ifade
edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İgili Pazar
Dosya mevcudu bilgi ve belgeler ışığında ilgili ürün pazarı “karayolu ile yolcu
taşımacılığı hizmeti” olarak tespit edilmiştir.
Önaraştırmaya konu şikâyetlerde ileri sürülen iddialar dikkate alınarak, ilgili coğrafi 40
pazar “Burdur-Tefenni arası karayolu ile yolcu taşıma hattı” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Ulaştırma Bakanlığı’nın Sektöre Yönelik Düzenlemeleri
Bilindiği üzere 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu karayolu ile yolcu taşımacılığını
düzenleyen temel yasa metni niteliğindedir. Ayrıca söz konusu Kanun kapsamında
Ulaştırma Bakanlığı tarafından çıkartılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği ve Karayolu
11-39/812-255
2
İle Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi
Hakkında Tebliğ de ilgili alana dair düzenlemeler içermektedir.
4925 sayılı Karayolu Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde; kamuya açık
karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarının, taşımacıların,
taşıma acentelerinin, taşıma işleri komisyoncularının, nakliyat ambarı ve kargo 50
işletmecilerinin, taşıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt,
araç, gereç, yapıların kanun kapsamına girdiği belirtilmiştir. Ayrıca, yine aynı
maddede il sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olan şehirlerarası
taşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle
ilgili valiliklere ve belediyelere söz konusu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik
esasları dâhilinde bırakılabileceği ifade edilmiştir. Uygulamada, il ve ilçe trafik
komisyonları ile işbirliği yapılmak suretiyle ilgili valilikler, belediyeler tarafından
belirlenen tavan fiyat tarifeleri ilgili odalarca onaylanmaktadır1. Söz konusu Kanun’un
mevcut dosyayı ilgilendiren maddeleri aşağıda sıralanmıştır:
Karayolu Taşıma Kanunu 60
Yetki Belgesi Alma Zorunluluğu ve Taşıma Hizmeti
Madde 5: “Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı
ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur.
...”
Ücret ve Zaman Tarifeleri
Madde 11: “ Düzenli yolcu ve eşya taşımaları, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği
ücret tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle
hazırlanır ve Bakanlığa bildirilir.
Ücret tarifelerine uyulması ve bu tarifelerin görülebilecek şekilde işyeri, terminal ve
bilet satış yerlerine asılması ve taşıtlarda bulundurulması zorunludur. 70
Yolcu ve eşya taşıma, yükleme, boşaltma, depolama ve aktarma hizmetleri de dâhil
olmak üzere ücret tarifelerinin, ülke ekonomisi ve kamu yararı aleyhine sonuç vermesi
ve aşırı ücret uygulanması veya rekabet ortamının bozulması halinde ve gerektiğinde
taban ve tavan ücretleri Bakanlıkça tespit edilebilir.
Ücret tarifeleri başlangıç ve bitiş noktaları arasında gidiş ve dönüşte aynı şekilde
düzenlenir. Değişik fiyat tarifesi uygulanamaz.
Düzenli yolcu ve eşya taşımaları zaman tarifesine tabidir. Taşımacılar tarafından
geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanan zaman tarifeleri, Bakanlıkça
onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
…” 80
Şehirlerarası yolcu taşımacılığı ile ilgili bir diğer düzenleme ise “Karayolu Taşıma
Yönetmeliği”dir. Bu yönetmeliğin dosya kapsamında önemli ve ilgili görülen
maddeleri ise şöyledir:
Karayolu Taşıma Yönetmeliği
Ücret Tarifeleri
Madde 38- a)Düzenli yolcu, eşya ve kargo taşımaları ile ilgili ücret tarifeleri, yetki
belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanır. Bu ücret
tarifelerinin uygulamaya konulmasından önce, yetki belgesi sahiplerince Bakanlığa
bildirilerek ’’Görülmüştür ’’ şerhinin alınması zorunludur.
b) Yetki belgesi sahipleri, ücret tarifelerine uymak zorundadırlar. 90
1
11-39/812-255
3
…
d) Ücret tarifeleri başlangıç ve bitiş noktaları arasında gidiş ve dönüşte aynı şekilde
düzenlenir. Aynı güzergâh üzerinde gidiş ile dönüş için değişik ücret tarifesi
uygulanamaz.
(Değişik: RG 19/11/2006- 26351) e) Yetki belgesi sahipleri tespit edilmiş ücret
tarifelerinin üzerinde ücret alamaz ve % 30’dan fazla indirim uygulayamazlar. Ancak,
önceden Bakanlıktan izin almak sureti ile belirli bir süre için, kullanılan taşıtın toplam
koltuk sayısının %10’unu aşmayacak sayıda koltuk için herhangi bir orana tabi
olmaksızın özel indirim uygulanabilir.
(Değişik: RG 9/9/2005-25931) f) Ücret tarifeleri asgari dört aylık, azami altı aylık 100
süreler halinde belirlenir. Belirlenen süreyi takip eden otuz günlük süre içerisinde yeni
ücret tarifesi için Bakanlığa müracaatta bulunulmazsa, ücret tarifesi bitim tarihi
itibariyle altı aydan az olmamak üzere herhangi bir işleme gerek kalmaksızın uzar ve
geçerli olur. Ancak, altı aydan az olmayan bu sürenin bitiminden sonraki herhangi bir
tarihte ilgilinin müracaatı halinde, yeni ücret tarifesi talebi kabul edilir.
Bakanlık, taşıma maliyetlerine etki eden unsurların önemli orandaki artış ve
azalışlarını dikkate alarak bu süreyi uzatabilir veya kısaltabilir.
g)Ücret tarifelerinin geçerlilik süresini tamamlayan taşımacılar, bu sürenin sonunda
fazla ücret içeren yeni bir ücret tarifesi alabilecekleri gibi, aynı veya daha düşük ücret
içeren yeni bir ücret tarifesi de alabilirler. Ancak, bir önceki tarifeye göre daha düşük 110
ücret uygulamalarında, bu ücret tarifesinin alındığı tarihten itibaren asgari dokuz ay
geçmedikçe tarife değişikliği talebi yapılamaz ve yeni bir ücret tarifesi verilmez.
Denetim
Madde 71: “Yetki belgesi sahiplerinin Kanun ve bu Yönetmelik kapsamında yer alan
her türlü faaliyetleri Bakanlığın denetimine tabidir.”
Bu kapsamda değinilmesi gereken son düzenleme ise Karayolu İle Şehirlerarası
Yolcu Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ’dir.
Seyahat firmalarınca uygulanacak bilet fiyatlarının belirlenmesinde Ulaştırma
Bakanlığı’nın bu Tebliğ’i temel oluşturmaktadır. Anılan Tebliğ ile karayoluyla
şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapacak olan D1 yetki belgesi sahiplerinin uyacakları 120
ve kilometre esasına göre uygulanacak olan asgari taban ücret tarifesi belirlenmiştir.
I.3. Değerlendirme
Temel iddia, Göltur Gölhisar Çavdır Seyahat'in yıkıcı fiyat uyguladığıdır. Konuyla ilgili
olarak, hakkında inceleme yapılan teşebbüsten, Ulaştırma Bakanlığı’ndan onaylı fiyat
listeleri istenmiştir.
Buna istinaden elde edilen 08.04.2011 tarihli T.C. Ulaştırma Bakanlığı, Antalya
Ulaştırma Bölge Müdürlüğü tarafından onaylanan şehirlerarası yolcu taşıma fiyat
tarifesinde2, şikâyet edilen teşebbüsün çalıştığı hatlarda uygulayacağı bedeller
belirtilmiştir. Yine aynı belgenin 4. maddesinde “belirlenen ücretlerin ancak %30’una
kadar indirim uygulanır” ifadesi yer almaktadır. 130
Göltur Gölhisar Çavdır Seyahat’in …… adet öz mal araca sahip olduğu bildirilmekte
olup bunların ruhsat fotokopileri tevsik edilmiştir. D 1 Yetki belgesinde …… adet öz
mal otobüs kayıtlıdır ki kalan …… adet araç asli faaliyet alanı dışında kullanılan ticari
taşıtlardır. 08 Nisan 2011 onay tarihli fiyat tarifesinde Gölhisar Tefenni hattı için 5 TL
ücretle yolcu taşıma izni alındığı görülmüştür. Bu tarifede, 26 Ekim 2009 tarihli tarife
ile karşılaştırıldığında bazı hatlarda fiyatların azaldığı bazılarında aynı kaldığı dikkat
2 Normal koşullarda 100 Kilometre altı mesafeler için taban tarife geçerli olmayabilir ise de bahse konu
hat bir ara durak olduğundan taban fiyat tarifesine tabiidir.
11-39/812-255
4
çekmiştir. Fiyat azaltılan hatlar sadece Gölhisar-Tefenni hattından ibaret olmayıp
Fethiye-Burdur hattında da fiyat indirimi yapılmıştır. Şikâyetçi tarafından bilet
fotokopisi ve fotoğraf ile tevsik edildiği üzere önaraştırmaya konu Gölhisar-Tefenni
hattında tarife 5 TL belirlenmesine karşın gidiş …… TL dönüş …… TL 140
uygulanmaktadır. 5 TL olan bilet bedelinin …… TL uygulanması % 30 indirim
bandında yer aldığı için herhangi bir sorguya konu olmayacağı düşünülmüştür. Salt
dönüş yolunda uygulanan % 30 indirim bandının altındaki fiyat tarifesinin de bir geçici
“promosyon” uygulaması olduğu görüldüğünden, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun anlamında yıkıcı fiyat olarak kabul edilemeyeceği kanaatine
varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 150
Full & Egal Universal Law Academy