Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-2-24 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-19/237- 60
Karar Tarihi : 16.3.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, M. Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: Ali ARIÖZ, Bayram Ali GEÇGİL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Boston Scientific Corporation
Temsilci: Av. Seçil ABALI
Barbaros Bulvarı Morbasan Sk. Cerrahoğlu Binası Balmumcu 20
Beşiktaş/İstanbul
D. TARAFLAR : - Boston Scientific Corporation
Corporate Headquarters One Boston Scientific Place Natick,
MA 01760-1537 ABD
- Guidant Corporation
111 Monument Circle 2900 Indianapolis IN., ABD
E. DOSYA KONUSU: Guidant Corporation’ın Boston Scientific Corporation
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. 30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.2.2006 tarih ve 1149 sayı ile giren
bildirimde, Guidant Corporation’ın (Guidant), bir Boston Scientific Corporation
(Boston Scientific) bağlı ortaklığı olan Galaxy Merger Sub.Inc. (Galaxy) aracılığıyla,
Boston Scientific tarafından devralınacağı ifade edilerek 4054 sayılı Kanun ve 1997/1
sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde bu işleme izin verilmesi talep edilmektedir.
Başvuru konusu işlem ile ilgili düzenlenen 10.3.2006 tarih ve 2006-2-24/Öİ-06-AA
sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 13.3.2006 tarih ve REK.0.06.00.00-120/40
sayılı Başkanlık önergesi ile 06-19 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır. 40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, kardiyovasküler tıbbi cihazların
tasarımı, geliştirilmesi ve tedariki alanlarında faaliyet gösteren Guidant Corporation’ın
Boston Scientific Corporation tarafından devralınması ile tarafların kalp ritmi
düzenleme alanında, kalp pilleri, vücuda yerleştirilen kardiyoverter defibrilatörler
(ICD’ler) ve kalp resenkronizasyon terapi cihazları (CRT’ler) olarak belirlenen ilgili
ürün pazarlarında ve Türkiye Cumhuriyeti coğrafi pazarındaki toplam pazar
paylarının 1997/1 sayılı Tebliğ’in değişik 4. maddesinde belirtilen toplam pazar payı
eşiğini aştığı, bu sebeple bildirim konusu devralma işleminin izne tabi bir devralma
06-19/237-60
2
olduğu, ancak birleşme sonucunda ilgili ürün pazarlarında herhangi bir hakim durum
yaratılmadığı veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmediği ve bu suretle 50
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun söz konusu olmadığı, bu nedenle
dosya konusu işleme izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı, bununla birlikte
anılan devir sonrası Abbott Laboratuvarları tarafından devralınacak olan iş alanlarının
Abbott Laboratuvarları ile Boston Scientific arasında ayrı bir devir işlemi; Abbott
Laboratuvarları tarafından Boston Scientific’e lisans verilmesinin ise 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında ayrı bir anlaşma niteliğinde olacağı, dolayısıyla
yapılacak olan devir işleminin ayrı bir bildirim sonucu, lisans anlaşmasının da ayrı
olarak Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekeceği ifade
edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgilere göre, Boston Scientific, Guidant’ın kalp ritmi düzenleme ve
kalp cerrahisi işlerini devralacaktır. Aynı devirle birlikte Abbott Laboratuvarları
(Abbott) Guidant’ın müdahaleci kardiyoloji ve endovasküler cihazlar işini devralacak,
aynı zamanda Guidant’tan devraldığı ilaç kaplı stent işi ile ilgili Boston Scientific’e
lisans verecektir. Dolayısıyla dosyada yer alan bilgiler doğrultusunda, bildirim konusu
devir işlemi ile ilgili olarak kalp ritmi düzenleme ve kalp cerrahisi işlerine yönelik
açıklayıcı bilgi verilmesi yerinde olacaktır.
- Kalp Ritmi Düzenleme 70
Guidant, Türkiye’de kalp ritmi düzenleme (CRM) alanında faaliyet göstermektedir.
Teşebbüs, elektrik akımı vasıtasıyla kalp ritmini izleyen ve düzenleyen CRM
cihazlarını tedarik etmektedir. CRM cihazları Guidant’ın toplam gelirinin yaklaşık
olarak üçte ikisini oluşturmaktadır. CRM cihazları aritmi düzensiz kalp atışı, bradikardi
(olağanüstü yavaş kalp atışı) ve taşikardi (anormal hızlı kalp atışı) gibi şiddetli kalp
ritmi bozukluklarının tedavisinde kullanılmaktadırlar.
Üç CRM cihazı kategorisi bulunmaktadır: (i) Kalbin kasılma kalıplarının (contraction
patterns) düzenlenmesine yardımcı olan vücuda yerleştirilebilir kalp pili (kalp pili), (ii)
şiddetli taşikardileri önleyen ve kontrol eden vücuda yerleştirilen kardiyoverter
defibrilatörler (ICD’ler), ve (iii) kalbin yeterli miktarda kan pompalama yetersizliği 80
tedavisinde kullanılan kalp resenkronizasyon (yeniden uyumlandırma) terapi cihazları
(CRT’ler). Guidant her üç kategorideki CRM ürünlerini geliştirmekte, üretmekte ve
satmaktadır.
Kalp pilleri kalp ventriküllerinin aynı anda kasılmasını ve de kalbin uygun oranda
kasılmasını sağlamak için hafif, düzenli elektrik akımı gönderen düşük enerjili
cihazlardır. Kalp pilleri bradikarinin (ilaç tedavisi yerine ya da ilaç tedavisine ek
olarak) ve taşikardinin bir şekli olan atrial fibrilasyonun (ilaçlarla birlikte ya da çok
ciddi vakalarda cerrahide) önlenmesi ve kontrolünde kullanılmaktadırlar.
ICD’ler daha ciddi taşikardilerin önlenmesi ve kontrol edilmesinde kullanılmaktadır.
Taşikardi kalbin verimli kan pompalamasını engelleyebilmekte ve daha ciddi 90
türlerinde ise ani kalp ölümlerine neden olmaktadır. ICD’ler olağanüstü hızlı ve
düzensiz kalp atışlarının durdurulması ve kalbin normal ritmine dönmesi için yüksek
enerjili elektrik şoku gönderen cihazlardır. ICD’ler dahili ya da harici olabilmektedirler.
Guidant harici defibrilatörlerin tedarikini yapmamaktadır.
06-19/237-60
3
Guidant kalp yetmezliklerinin tedavisinde kullanılan iki tür CRT sisteminin tedarikini
yapmaktadır: (i) CRT kalp pili sistemleri, SCD riski düşük olan kalp yetmezliklerinin
tedavisinde kullanılmaktadır (CRT-P) ve (ii) CRT Defibrilatör sistemleri, SCD riski
yüksek kalp yetmezliklerinde kullanılmaktadır (CRT-D).
Bir CRT-D cihazı bir ICD’ye benzerken bir CRT-P cihazı bir kalp piline
benzemektedir. Bir CRT cihazı, orta ve ağır şiddetli kalp yetmezliklerinin belli 100
çeşitlerinde her iki ventriküle darbe göndererek olağan koordinasyonun (senkron)
iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Düzenli ve optimal bir kalp yetmezliği ilaç tedavisi
uygulanmasına rağmen hastanın ciddi bir kalp yetmezliği olasılığı bulunması ve
sepmtomların mevcut olması halinde genellikle bir CRT-P implantı önerilmektedir.
Eğer bu semptomlara ek olarak kalp yetmezliği hastası aynı zamanda ciddi bir SCD
riski altındaysa bu durumda bir CRT Defibrilatörü (CRT-D) implantı önerilmektedir.
Bildirim formunda bu üç sistemin önemli fonksiyonel farklılıklar gösterdiği ve tipik
olarak farklı kalp hastalıkları için tasarlandığı, bunu yanında bu ürünlerin arz
yönünden ikame edilebilir nitelikte olmadıkları ifade edilmektedir. Nitekim Rekabet
Kurulu, 05-44/632-164 sayılı kararında, kalp ritmi düzenleme alanında kalp pilleri, 110
kardiyoverter defibrilatörler (ICD’ler) ve kalp resenkronizasyon terapi cihazları
(CRT’ler) şeklinde ayrı pazarların mevcut olduğu sonucuna varmıştır.
- Kalp Cerrahisi
Devir sonrası Boston Scientific tarafından devralınacak olan ikinci alan kalp cerrahisi
alanıdır. Guidant dünya genelinde kalp cerrahisi ürünleri geliştirmekte, üretmekte ve
tedarik etmektedir. Ancak, Guidant bu ürünleri Türkiye’de bulunan müşterilere tedarik
etmemektedir. Bunun yanında Boston Scientific de bu alanda faal değildir. Bu
sebeple kalp cerrahisi ürünleri bu devir işlemi açısından ilgili pazara dahil değildir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında ilgili ürün pazarları
Kalp Ritmi Düzenleme alanında 120
kalp pili,
kardiyoverter defibrilatörler (ICD) ve
kalp resenkronizasyon terapi cihazları (CRT).
olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Yerel olarak üretilen veya yurt dışından ithal edilen tıbbi cihazlar ve tanı araçlarının,
ülke çapına yayılmış geniş bir dağıtım kanalıyla ülkenin her bölgesine ulaştırılması,
kanunlardan doğan fiyat düzenlemesinin, bölgeler arasında fiyat ve iade masrafları 130
ile ilgili şartlarda farklılık bulunmasını engellemesi, hastaneler gibi tıbbi cihazlar ve
tanı araçlarının en büyük müşterilerinin kullandıkları tedarik prosedürlerinin, ulusal
düzeyde organize edilmesi ve böylece Türkiye sınırları içinde de ilgili pazar açısından
rekabet koşullarının farklılık arz ettiği ayrı bölgeler söz konusu olmaması nedeniyle,
ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
06-19/237-60
4
H.2. Taraflar Hakkında Bilgi 140
H.2.1. Boston Scientific Corporation (Boston Scientific)
Boston Scientific, ABD’de kurulmuş ve dünya genelinde faaliyet gösteren grup
şirketlerinin ana şirketidir. Ürünleri müdahaleci kardiyoloji (interventional cardiology),
endovasküler cihazlar (endovascular devices), nörovasküler cihazlar (neurovascular
devices), elektrofisoloji (electrophysiology), damar cerrahisi (vascular surgery),
endoskopi, radyoloji/onkoloji, üroloji, jinekoloji, akciğer endoskopisi (pulmonary
endoscopy) ve nöromodulasyonun (neuromodulation) içinde bulunduğu geniş bir
müdahaleci tıbbi alanda kullanılmaktadır.
Boston Scientific, Türkiye’de Boston Scientific Tıp Gereçleri Ltd. Şti. aracılığıyla
faaliyet göstermektedir. Bu şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir: 150
Hissedarlar Hissedarlık Oranı
Boston Scientific Int. BV % 88
Boston Scientific Eastern Europe BV % 12
Boston Scientific’in 2004 yılı Türkiye cirosu … TL’dir (… YTL).
H.2.2. Guidant Coroporation (Guidant)
Guidant şirketlerinin ana şirketi olan Guidant Corporation, kardiyovasküler tıbbi
ürünler tasarımı ve geliştirilmesi alanında faaliyet göstermektedir. Guidant, 1994
yılında Eli Lilly ilaç firmasından ayrılmak suretiyle kurulmuştur. Faaliyetleri, hızla
gelişen kardiyovasküler tıbbi ürün işindeki dört temel alanı kapsamaktadır: kalp ritmi
düzenleme (cardiac rhythm management), müdahaleci kardiyoloji (interventional
cardiology), endovasküler cihazlar (endovascular devices) ve kalp cerrahisi (cardiac
surgery).
Hisseleri New York ve Pasifik Borsalarında işlem gören halka açık bir şirket olan 160
Guidant, herhangi bir teşebbüs veya kişinin kontrolünde değildir. A.B.D. kanunları
uyarınca şirketlerin sadece sermayelerinin %5 veya daha fazlasına sahip olan
hissedarlarını bildirmek yükümlülüğü bulunmaktadır. 31.12.2004 tarihi itibariyle
hisselerinin %5 veya daha fazlasına sahip olan hissedarlarına ilişkin bilgilere aşağıda
yer verilmiştir.
İsim ve Adres Hisse Adedi Hisse Oranı (%)
Capital Research and Management
Company 19,419,100 6.1
PRIMECAP Management Company 19,013,404 6.0
Teşebbüs Türkiye’de kalp ritmi düzenleme alanında faaliyet göstermektedir. Türkiye
cirosu … TL’dir (… YTL). Türkiye’deki faaliyetleri, sadece Metdem Healthcare Ltd.
unvanlı distribütör tarafından gerçekleştirilmektedir. Guidant’ın Türkiye’de kalp
cerrahisi alanına yönelik faaliyeti ise bulunmamaktadır.
170
06-19/237-60
5
H.3. Değerlendirme
H.3.1.İşlemin Niteliği Açısından Değerlendirme
Bildirime konu olan işlem, Guidant’ın tüm hisselerinin, Boston Scientific tarafından
devralınması işlemidir. Bu nedenle, incelemeye konu olan işlem, 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir.
Anılan devir sonrası Abbott Labaratuvarları (Abbott) Guidant’ın müdahaleci
kardiyoloji ve endovasküler cihazlar işini devralacak, aynı zamanda Guidant’tan
devraldığı ilaç kaplı stent işi ile ilgili Boston Scientific’e lisans verecektir. Abbott 180
tarafından devralınacak olan iş alanları Abbott ile Boston Scientific arasında ayrı bir
devir işlemi; Abbott tarafından Boston Scientific’e verilecek olan lisans ise 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir anlaşma niteliğinde olacaktır. Dolayısıyla devir
işleminin ayrı bir bildirim sonucu, lisans anlaşmasının da gerekirse Kanun’un 4.
maddesi kapsamında değerlendirilmesinin gerektiği anlaşılmaktadır.
H.3.2. İşlemin Bildirimi Açısından Yapılan Değerlendirme
Söz konusu işlemin bildirimi gerekli bir işlem olup olmadığının tespiti için tarafların
ilgili pazardaki faaliyetlerinin incelenmesi gerekmektedir.
Boston Scientific CRM cihazları tedarik etmemektedir. ….
Guidant ise 2004 yılında dünya genelinde … Dolarlık CRM cihazı satışı yapmış, bu 190
satışın %.. ya da … Dolarlık kısmı (… TL/… YTL) Türkiye’deki satışlardan elde
edilmiştir.
Guidant’ın kendisi ve ana rakiplerinin 2004 yılı Türkiye pazar payı bilgileri ise
aşağıdaki gibidir:
Boston
Scientific
Guidant Medtronic St. Jude Biotronik ELA/Sorin Diğer
Kalp Pilleri …% …% …% …% …% …% …%
ICD’ler …% …% …% …% …% …% …%
CRT’ler …% …% …% …% …% …% …%
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca, birleşmeyi
veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması
halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını
aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları gerekmektedir.
Guidant’ın Kalp Ritmi Düzenleme Alanındaki ilgili ürünlerde pazar payının 1997/1 200
sayılı Tebliğ’de belirtilen toplam pazar payı eşiğini aşması nedeniyle, söz konusu
işlem izne tabi bir devralma işlemidir.
H.3.3. İşlemin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, hakim durum yaratarak ya da mevcut hakim durumu
güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir.
Kalp ritim düzenleme alanındaki üç ilgili ürün pazarında Guidant’ın pazar payı
bilgilerine yukarıda yer verilmiştir. Görüldüğü üzere, Boston Scientific’in kalp ritmi
06-19/237-60
6
düzenleme alanında hiçbir faaliyeti bulunmamaktadır. Guidant ise, bu alandaki her bir 210
ilgili ürün pazarında, birbirine yakın pazar paylarıyla lider konumdadır. Guidant’ı, her
üç ilgili ürün pazarında; Medtronic, St Jude, Ela/Sorin, Biotronik çok fazla değişiklik
göstermeyen pazar paylarıyla izlemektedirler. İlgili ürün pazarlarında Guidant’ın, lider
konumuyla önemli pazar paylarına sahip görünmesi, bu pazarların rekabetçi yapısı
hakkında ilk bakışta, kuşku uyandırabilir. Ancak, devralan taraf olan Boston
Scientific’in ilgili ürün pazarlarında herhangi bir faaliyeti bulunmaması nedeniyle,
devir işlemi sonucunda pazarın mevcut yapısında herhangi bir değişiklik ortaya
çıkmayacaktır.
Bununla birlikte, diğer alanlardaki pazarlar da dahil olmak üzere, bu pazarlardaki alıcı
grubunun en büyük kesimini oluşturan hastaneler, bu ürünleri ihale yoluyla toplu bir 220
şekilde satın almaktadırlar. Örneğin SSK, bu cihazlara yönelik alımlarını, Türkiye’deki
tüm hastanelerinin gereksinimlerini karşılayacak düzeyde, ihale yoluyla
gerçekleştirmektedir. Bilindiği gibi hastaneler, bu cihazlara yönelik gereksinmelerini,
ihaleler yoluyla, uzun süreli karşılayacak şekilde satın almaktadırlar. Dolayısıyla, belli
bir yılda, belli büyük müşterilerin açtıkları ihaleyi kazanan firmaların söz konusu ilgili
ürün pazarlarında o yıla ait paylarının yüksek düzeylerde gerçekleşmesi normal
olacaktır. Ancak izleyen dönemde, benzer ihaleleri kazanamayan aynı firmaların,
aynı ilgili ürün pazarlarındaki paylarında, bu defa önemli oranda düşüşler yaşanması
da mümkündür. Bu durum, ürettikleri ürünlerin arasında; kalite, işlev, fiyat gibi ürünün
nitelikleri itibarıyla belirli oranın üstünde benzerlikler bulunması bakımından birbirine 230
yakın olan teşebbüslerin, ihalelerin sonuçlarına göre pazar paylarında yıldan yıla
yaşanacak önemli değişikliklerin, bu teşebbüslerin pazardaki konumları hakkında,
yalnızca pazar paylarından hareketle yapılacak değerlendirmelerin tam olarak
açıklayıcı olmasını engellediğini göstermektedir.
Dolayısıyla, söz konusu devralma işleminin, “vücuda yerleştirilen “kalp pilleri”,
kardiyoverter defibrilatörler (ICD’ler)” “kalp resenkronizasyon terapi cihazları
(CRT’ler)” ilgili ürün pazarlarının her biri bakımından, bir hakim durum yaratılması
veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte bir devralma işlemi olmadığı anlaşılmıştır.
240
I.SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi ve bu Kanuna
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen nitelikte, hakim durumun yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına, dolayısıyla işleme izin verilmesine,
2. Anılan devir sonrasında Abbott Laboratuvarları tarafından devralınacak olan iş 250
alanlarının Abbott Laboratuvarları ile Boston Scientific Corporation arasında
ayrı bir devir işlemi; Abbott Laboratuvarları tarafından Boston Scientific
Corporation’a lisans verilmesinin ise 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında ayrı bir anlaşma niteliğinde olacağı, dolayısıyla yapılacak olan
devir işleminin ayrı bir bildirim sonucu, lisans anlaşmasının da ayrı olarak
Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekeceğine
06-19/237-60
7
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy