Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-172 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-56/1102-420
Karar Tarihi : 26.8.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Cevdet
İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, İmren SEYRANTEPE, Nilgün KOCADAĞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Ahmet TİRYAKİOĞLU
Temsilcisi: Av. Ayçin SUCUOĞLU
Süleyman Seba Caddesi Sıraevler 55 Akaretler 34357
Beşiktaş / İstanbul 20
D. TARAFLAR : Ahmet TİRYAKİOĞLU
Osmangazi Mah. 56178 No’lu sok. Asmalı Konaklar 1 No: 19/9
Şehitkamil / Gaziantep
Mehmet TİRYAKİOĞLU
Acarlar Mah. Acarkent Sitesi 32 Sok. 7/C 286 Beykoz / İstanbul
Süleyman TİRYAKİOĞLU
Osmangazi Mah.56038 No’lu Sok. Beylik Konakları 4. 30
Ada No: 8/E Şehitkamil / Gaziantep
Ali TİRYAKİOĞLU
Atatürk Mah. A. Kadir Göksel Cad. Sefa Mercidabık Apartmanı
No:8 Şehitkamil / Gaziantep
Fatih TİRYAKİOĞLU
Atatürk Mah. A.Kadir Göksel Cad. Sefa Mercidabık Apartmanı
No:8 Şehitkamil / Gaziantep
40
Filiz DEMİRHAN
115/6 Sokak No:20 Sedir Apt. Evka 3 No:28 Bornova / İzmir
Gulf Growth Agro
Paget-Brown Trust Company Ltd., Boundary Hall, Cricket
Square, P O Box 1111, Grand Cayman KY1-1102,
Cayman / ISLANDS
10-56/1102-420
2
E. DOSYA KONUSU: Gulf Growth Agro tarafından, Tiryaki Agro Gıda San. ve
Tic. A.Ş. hissesinin %20’sinin sermaye artırımı ve hisse alımı yoluyla elde 50
edilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.7.2010 tarih ve 5980 sayı ile giren ve
en son 5.8.2010 tarih ve 6223 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 13.8.2010
tarih ve 2010–3–172/Öİ–10-178.ÜG sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu,
20.8.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-120/342 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-56 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 60
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Gulf Growth Agro tarafından,
Tiryaki Agro Gıda San. ve Tic. A.Ş. hisselerinin %20’sinin sermaye artırımı ve hisse
alımı yoluyla elde edilmesi işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi
olmakla birlikte, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum
yaratan veya mevcut bir hâkim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin
bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuran nitelikte olmadığı, dolayısıyla bildirime konu işleme izin verilmesi
gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.
70
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar
H.1.1. Gulf Growth Agro (Gulf)
Devralan Gulf, %100 oranında Gulf Opportunity Fund 1 tarafından kontrol edilen bir
devralma aracıdır. Gulf Opportunity Fund 1, Investcorp Grubu’nun ana kuruluşu
Investcorp Bank BSC (Investcorp) tarafından dolaylı olarak kontrol edilen ve Türkiye
dahil olmak üzere Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgelerinde yatırım yapan 1 milyar
USD büyüklüğünde bir fondur. ………..Ticari sır………………..
80
Gulf’u kontrol eden Gulf Opportunity Fund 1’in ve Investcorp’un, hisseleri devre konu
şirket ile aynı alanlarda faaliyet gösteren başka hiçbir şirkette iştiraki
bulunmamaktadır. Başka bir deyişle işlemin devralan tarafının tarımsal ürünler ya da
gıda alanlarında işlem öncesinde herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
H.1.2. Tiryaki Agro Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Tiryaki Gıda)
Hisseleri devre konu Tiryaki Gıda, Tiryakioğlu Ailesi tarafından yönetilmekte olup
ticari faaliyet konusu; her türlü organik ve konvansiyonel hububat (mısır, arpa ve
buğday) ve yemeklik bakliyat ve hububat ürünleri (pirinç, mercimek, aşurelik buğday, 90
bulgur, fasulye, nohut, barbunya, bakla) ile diğer birtakım tarımsal ürünlerin kabuklu
veya iç olarak alım satımını yapmak, ithal veya ihraç etmek, fason işlemek, yan
ürünlerini alıp satmaktır. Tiryaki Gıda’nın Gaziantep’te kurulu ve her türlü tarımsal
ürün ve gıda alım, satım, üretim ithalat ve ihracatı ile iştigal eden T.L.P. Gıda Sanayi
ve Ticaret Ltd. Şti., Timeks İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. ve İntel Dış Ticaret Ltd. Şti.
adında üç iştiraki mevcuttur. Bunlara ek olarak Ülker Grubu ile Tiryakioğlu Ailesi
arasında, kurulmasına Rekabet Kurulu’nun 21.1.2010 tarih ve 10-08/66-30 sayılı
10-56/1102-420
3
kararıyla muafiyet tanıdığı, Tiryaki Gıda ile aynı alanda faaliyet gösteren Danem Gıda
Sanayi ve Ticaret A.Ş. adında bir ortak girişim şirketi mevcuttur.
100
Hisseleri devre konu Tiryaki Gıda’nın mevcut hissedarlık yapısına Tablo 1’de yer
verilmiştir.
Tablo 1: Tiryaki Gıda Hissedarlık Yapısı
Hissedar Adı Hisse Oranı (%)
Ahmet TİRYAKİOĞLU 28.00
Süleyman TİRYAKİOĞLU 20.00
Mehmet TİRYAKİOĞLU 15.00
Nejdet TİRYAKİOĞLU 18.00
Ali TİRYAKİOĞLU 5.00
Filiz TİRYAKİOĞLU 4.00
Fatih TİRYAKİOĞLU 10.00
Toplam 100,000
Kaynak:Bildirim Formu
Tiryaki Gıda faaliyetlerinin %80’ini dış piyasada gerçekleştirmektedir. Rusya, Kanada
gibi ülkelerden bakliyat ya da hububat ürünleri alıp Kuzey Afrika, Ortadoğu, Avrupa
ülkelerine satmaktadır. Söz konusu ürünlerin yurtiçinde de alımı, ihracatı ve ithalatını
yapmaktadır. İç piyasada Tiryaki Gıda başka markalar için fason üretim yapmakta ya 110
da yüksek miktarlı paketlerde ürün satmaktadır. Örneğin BİM marketler zincirinin
“private label” ürünlerini, Ülker Grubu’nun endüstriyel kullanım için yüksek
miktarlarda paketlenmiş Niva markalı ürünlerini, CitiForm adlı organik ürün satışı
gerçekleştiren perakende zincirinde yer alan ürünleri tedarik etmekte, Metro
marketler zincirine “Tiryaki” markası altında yüksek miktarlı (10-25 kg) paketlerde
ürün satmaktadır. Tiryaki Gıda’nın Türkiye’de sektöre ilişkin faaliyetlerinden 2009
yılında elde ettiği toplam ciro …………….. TL’dir
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler 120
Mercimek, fasulye, nohut, barbunya gibi ürünler genel olarak bakliyat ürünleri olarak
adlandırılmaktadır. Hububat (tahıllar) buğday, arpa, mısır, çavdar, yulaf ve çeltik
(pirinç) gibi ürünleri içermektedir. Pirinç ve bulgur ise yemeklik hububat ürünleri
olarak değerlendirilebilir. Ekiliş alanı bakımından tahıllardan sonra en önemli yeri
bakliyat ürünleri tutmaktadır. Tarımda bakliyat üretimi ülke geneline yayılmış olmakla
beraber Güneydoğu Anadolu, Orta Anadolu ile Marmara Bölgesinin güneyi üretimin
en yoğun olduğu bölgelerdir. Genel olarak kırmızı mercimek Güneydoğu'da, yeşil
mercimek, nohut ve kuru fasulye Orta Anadolu’da yaygın olarak yetiştirilmektedir.
Türkiye’de en fazla yetiştiriciliği yapılan iki bakliyat türü nohut ve mercimektir. 130
Türkiye bakliyat pazarının toplam büyüklüğü 2008 yılı için yaklaşık 960 bin ton, 2009
yılı için yaklaşık 1 milyon tondur. Türkiye’de önemli miktarlarda bakliyat ithalatı ve
ihracatı yapılmaktadır. Dünya ihracatında 5. sırada yer alan Türkiye’nin payı %6,7’dir.
Türkiye ihracatında Ortadoğu ülkeleri, Batı Avrupa ülkeleri, Kuzey Afrika ülkeleri ve
Güney Asya ülkeleri ilk sıraları almaktadır.
Yemeklik bakliyat üretimi temelde temizleme, ayıklama ve paketleme işlemlerinden
oluşmaktadır. Hububatlardan buğday ve pirincin yemeklik üretimi de bakliyatlara
benzer şekilde yapılmaktadır. Benzer faaliyetler olmaları nedeniyle firmalar, pirinç, 140
10-56/1102-420
4
bulgur gibi yemeklik tahıllar ile yemeklik bakliyat ürünlerinin paketlenmesi ve satışı
faaliyetlerini bir arada yapmaktadır. Ürünler paketsiz, açık şekilde de
satılabilmektedir. Açık satılan ürünler pazarın yaklaşık %70’ini oluşturmaktadır.
Pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler herhangi bir işletmeye sahip olmaksızın,
sadece tedarik şeklinde ticaret yapma imkanına da sahiptir. Öte yandan özellikle,
bakliyat ürünlerinin yetiştiği Güneydoğu ve İç Anadolu bölgelerinde kendi markaları
altında fason paketleme yaptırmak isteyen perakendecilere hizmet veren paketleme
tesisleri de mevcuttur. Son dönemde bakliyat firmaları yatırımlarını sahip olduğu
liman ve dünya bakliyat pazarlarına yakınlığı nedeniyle Mersin’e kaydırmaktadır.
150
Sektörde büyük ve küçük ölçekli, birçoğu yerel markalarla ya da markasız olarak
faaliyet gösteren çok sayıda şirket bulunmaktadır. Tüketicilerin satın alma tercihleri
de genelde marka bazlı değil fiyat odaklı olarak şekillenmektedir. Türkiye’de bu
alanda faaliyet gösteren başlıca şirketlere örnek olarak Arbel Bakliyat ve Hububat
San. Tic. A.Ş., Memişoğlu Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti., Göze Tarım Ürünleri
Paz. San. ve Tic. A.Ş., Durukan Gıda ve İhtiyaç Maddeleri A.Ş., Duru Bulgur Gıda
San. Tic. A.Ş., Reis Tarımsal Ürünler San. ve Tic. A.Ş. sayılabilir.
H.2.2. İlgili Ürün Pazarı
160
Hisseleri devre konu Tiryaki Gıda başta bakliyat ve hububat olmak üzere tarımsal
ürünlerin (yağlı tohumlar, yem, antep fıstığı ve diğer) alım satımı, işlenmesi ve tedarik
zincirinin yönetilmesi alanlarında faaliyet göstermektedir. Genel olarak bakliyat ve
hububat ürünleri olarak adlandırılan pirinç, mercimek, bulgur, nohut gibi ürünlerin her
biri üretim koşulları ve tüketim alanları bakımından farklılaşmaktadır. Örneğin bulgur
buğdayın işlenmesi yoluyla elde edilmektedir. Diğer taraftan pirinç; nohut, mercimek
ve fasulyeden farklı familyaya ait bir tarım ürünüdür. Söz konusu tarım ürünlerin
yetiştirilme koşulları da yine farklılık arz etmektedir. Anılan ürünlerin yemeklik
kullanım için de genel olarak ikame edilebilir olmadığı söylenebilir. Tiryaki Gıda’nın
cirosu içerisinde yer tutan diğer ürünlerden antep fıstığı, ceviz, badem gibi çerezlerin 170
de birbirleriyle ikame edilebilir olmalarına rağmen damak tadı ve kalite algılaması
farkları nedeniyle ayrı ürünler olarak değerlendirilmeleri mümkündür.
Tiryaki Gıda’nın faaliyet alanını oluşturan pirinç, fıstık, kırmızı mercimek, yeşil
mercimek, buğday, bulgur, fasulye, soya fasulyesi, nohut, pamuk, susam, kanola,
barbunya, yer fıstığı, mısır, un, badem irmik, arpa, bakla, leblebi, antep fıstığı, ceviz
ve börülce ürünlerinin her biri ayrı ilgili ürün pazarları olarak tanımlanabilecek olmakla
birlikte İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. maddesinde “…inceleme
konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları
çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar 180
açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.”
denilerek, alternatif pazar tanımları çerçevesinde işlem rekabetçi endişe
yaratmıyorsa ilgili pazar tanımlanmayabileceği ifade edilmektedir. İncelemeye konu
işlemin devralan tarafı Gulf’un, hisseleri devredilen Tiryaki Gıda ile örtüşen herhangi
bir faaliyeti bulunmayan bir fon şirketi olmasından hareketle işlemin alternatif pazar
tanımları çerçevesinde rekabetçi bir endişe yaratmayacağı değerlendirildiğinden
dosya kapsamında kesin pazar tanımları yapılmasına gerek olmadığı kanaatine
varılmıştır.
10-56/1102-420
5
H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar 190
Hisseleri devre konu Tiryaki Gıda’nın faaliyet gösterdiği pazarlarda rekabet
koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar bulunmamaktadır. Söz konusu
pazarlarda bölgeler arası giriş engellerinin bulunmadığı ve arz kaynaklarına ulaşma,
üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel farklılıklar göstermediği
dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği
200
Başvuruya konu işlem Gulf’un Tiryaki Gıda’ya, sermaye artırımına iştirak ve kısmi
hisse alımı ile %20 oranında hissedar olmasını içermektedir. Taraflar arasında
20.7.2010 tarihinde imzalanan “Tiryaki Agro Gıda San. ve Tic. A.Ş.’deki Hisselerin
Satışı, Satın Alınması ve Taahüt Edilmesine İlişkin Anlaşma” (Anlaşma) ile
“Hissedarlar Sözleşmesi” uyarınca, mevcut hissedarların ön alım hakları kısıtlanarak
primli sermaye artışı yoluyla şirket sermayesine iştirak eden ve buna ek olarak hisse
satın alan Gulf, Tiryaki Gıda’nın çıkarılmış sermayesinin %20’sine tekabül eden B
grubu hisselerinin sahibi olacaktır. Gerçek kişi hissedarlardan oluşan Tiryakioğlu
Ailesi üyeleri ise çıkarılmış şirket sermayesinin %80’ine tekabül eden A grubu
hisselerin sahibi olacaktır. 210
………..Ticari sır…………………..
………..Ticari sır………………..
………..Ticari sır………………..
………..Ticari sır………………..
………..Ticari sır………………..
H.3.2. 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (c) bendine göre; “Amaçlarını gerçekleştirmek 220
üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak
ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint venture)” birleşme ve
devralma sayılan hallerden kabul edilmektedir. Bu tanım çerçevesinde bir ortak
girişimin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında birleşme ve devralma sayılabilmesi için
aşağıda sayılan üç unsurun birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:
Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması bir başka deyişle rekabetçi 230
davranışların koordinasyonuna yol açmaması
H.3.2.1. Ortak Kontrol
İşlem öncesi Tiryakioğlu Ailesi tarafından kontrol edilen Tiryaki Gıda’nın işlem
sonrası hissedarlık yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.
10-56/1102-420
6
Tablo 2: Tiryaki Gıda’nın İşlem Sonrası Hissedarlık Yapısı 240
Hissedar Adı Hisse Oranı (%) Hisse Grubu
Ahmet TİRYAKİOĞLU 23.968 A
Süleyman TİRYAKİOĞLU 16.480 A
Mehmet TİRYAKİOĞLU 14.832 A
Nejdet TİRYAKİOĞLU 14.832 A
Filiz DERMİHAN 1.648 A
Fatih TİRYAKİOĞLU 8.240 A
Gulf Growth Agro/Investcorp 20.000 B
Toplam 100,000
Kaynak:Bildirim Formu
Taraflarca imzalanan Hissedarlar Anlaşması’na göre işlem sonrasında B grubu
hisselerin sahibi Gulf, 8 kişiden oluşacak Tiryaki Gıda yönetim kuruluna 2 üye atama
hakkına sahip olacaktır. Geriye kalan üyeler Tiryakioğlu Ailesi tarafından
belirlenecektir. Yönetim kurulu toplantı nisabı 5 kişi olup kararlar toplantıya katılan
üyelerin basit çoğunluğu ile alınacaktır. Ancak Gulf, Tiryaki Gıda’nın stratejik,
yönetimsel ve önemli yatırım/finansman kararları üzerinde çeşitli veto/azınlık
haklarına sahiptir. Yönetim kurulu kararlarından, herhangi bir mali yılda o mali yıl için
onaylanan bütçede öngörülenin %20 üzerinde harcamalar yapılmasına, %10 250
üzerinde borçlanma gerçekleştirilmesine ya da Tiryaki Gıda ve iştiraklerinin
teşkilatında, yönetiminde ya da işlerinde önemli bir değişikliğe ilişkin olanlar gibi
bazılarının alınabilmesi için, B grubu hissedarlarca atanan en az bir üyenin ön
onayının alınmasını gerektirmektedir. Yönetim kurulunun karar alma sürecine ilişkin
bu düzenlemeler değerlendirildiğinde, işlem sonrası Tiryaki Gıda üzerinde, Gulf ve
Tiryakioğlu Ailesi’nin ortak kontrole sahip olacağı anlaşılmaktadır.
Taraflarca imzalanan Hissedarlar Anlaşması’nın 9 sayılı ekinde yer alan
muvafakatname uyarınca taraflar, Tiryakioğlu Ailesi mensubu gerçek kişilerce sahip
olunan Tiryaki Gıda hisselerinin yeni kurulacak bir limited şirketi olan “Aile Şirketi”ne 260
aktarılması yönünde anlaşmışlardır. Söz konusu hisse transferinin gerçekleşmesi ile
birlikte “Aile Şirketi”, Hissedarlar Anlaşması’nın tarafı haline gelecek ve Hissedarlar
Anlaşması’nın hükümleri uygun şekilde tadil edilecektir. Muvafakatname uyarınca
“Başlıca Aile Şirketi Hissedarları” olarak tanımlanan Ahmet Tiryakioğlu, Mehmet
Tiryakioğlu ve Süleyman Tiryakioğlu’nun Tiryaki Gıda’daki toplam payının %50’nin
altında olmamasını, her birinin teker teker payının da %12’den düşük olmamasını ve
böylece kontrol haklarını kaybetmemelerini sağlayacak hükümlerin Hissedarlar
Anlaşması’na dahil edilmesi öngörülmektedir. Söz konusu durum işlem sonrası
Tiryaki Gıda üzerinde oluşacak ortak kontrolde herhangi bir değişikliğe yol
açmamaktadır. 270
H.3.2.2. Bağımsız İktisadi Varlık Olma
Ortak girişimin iktisadi bağımsızlığının ölçütü, faaliyet gösterdiği pazarda bağımsız bir
aktör olarak davranıp davranmadığıdır. Eğer ortak girişim ar-ge, satış, üretim gibi ana
teşebbüslerinin sadece bazı fonksiyonlarını yerine getiriyorsa bağımsız bir iktisadi
varlık, bir başka deyişle tam işlevsel olarak kabul edilmemektedir. Ortak girişimin
anlaşmada yer alan ticari faaliyetlerini sürekli bir biçimde yürütebilmesi için, günlük
faaliyetlerini sürdüren bir yönetime; mali, personel, taşınır ve taşınmaz malvarlıklarını
da içeren yeterli kaynaklara sahip olması gereklidir. Bildirime konu işlemle tek 280
kontrolden ortak kontrole geçecek olan Tiryaki Gıda halihazırda hububat (mısır, arpa
ve buğday) ve yemeklik bakliyat ve hububat ürünleri (pirinç, mercimek, aşurelik
10-56/1102-420
7
buğday, bulgur, fasulye, nohut, barbunya, bakla) ile diğer birtakım tarımsal ürünlerin
alım satımı faaliyetini gerçekleştirmektedir. Tiryaki Gıda’nın anılan ticari faaliyetleri
yürütebilmesini sağlayan günlük faaliyetlerini sürdüren bir yönetime; mali, personel,
taşınır ve taşınmaz malvarlıkları da içeren yeterli kaynaklara sahip olduğu
görülmektedir.
Ortak girişimin bağımsız bir varlık olarak ortaya çıkabilmesi için bir diğer husus, ticari
kararlarını özgürce alabilmesi, başka bir ifadeyle pazar stratejilerini kurucularından 290
bağımsız olarak belirleyebilmesi gerekliliğidir. Ortak girişime taraf olan Gulf’un
halihazırda bağımsız bir aktör olarak faaliyet gösteren Tiryaki Gıda ile aynı
pazarlarda herhangi bir faaliyeti bulunmaması nedeniyle, işlem sonrasında
bağımsızlığın devam edeceği anlaşılmaktadır.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, işlem sonrası Gulf ve Tiryakioğlu Ailesi’nin
ortak kontrolüne geçecek Tiryaki Gıda’nın bağımsız bir iktisadi varlık olarak faaliyet
göstereceği anlaşılmıştır.
H.3.2.3. Rekabetçi Davranışların Koordinasyonuna Yol Açılmaması 300
Tarafların ortak girişimin faaliyet gösterdiği ilgili ürün pazarında aktif olmamaları, ana
teşebbüslerden sadece birinin ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerine devam etmesi ya
da ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm
faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında
rekabetçi davranışların koordinasyonu riski bulunmadığı kabul edilmektedir.
Taraflardan Gulf’un Tiryaki Gıda ile aynı pazarlarda herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır. Gulf’un kontrolü paylaşacağı Tiryakioğlu Ailesi’nin ise söz konusu
pazarlarda Tiryaki Gıda haricindeki faaliyetleri, Ülker Grubu ile kurdukları ortak girişim 310
şirketi olan Danem Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. aracılığıyla gerçekleşmektedir. Bu
durumun ana teşebbüslerden sadece birinin ilgili ürün pazarında sürdüreceği bir
faaliyete işaret etmekte olduğu, ana teşebbüsler arasında ya da ana teşebbüsler ile
ortak girişim arasında bir koordinasyon riskine yol açmayacağı kanaati oluşmuştur.
Ayrıca Hissedarlar Anlaşması’nın 17. maddesinde yer alan rekabet yasağı sebebiyle
de, tarafların ortak girişimin faaliyette bulunacağı ilgili ürün pazarındaki olası
faaliyetleri sınırlandırılmaktadır. Sonuç olarak rekabetçi davranışların
koordinasyonuna yol açılmaması şartının da sağlandığı anlaşılmaktadır.
Tarafların ortak kontrolüne geçmesi planlanan Tiryaki Gıda’nın üç unsuru da 320
sağladığı anlaşıldığından, anılan işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir ortak
girişim işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre bir birleşme/devralmanın Rekabet Kurulu
iznine tabi olabilmesi için işlemin taraflarının ilgili ürün pazarında toplam %25 pazar
payı veya 25 milyon TL ciro eşiğini aşmaları gerekmektedir. Hisseleri devre konu
Tiryaki Gıda’nın faaliyet alanını oluşturan ve her biri ayrı ilgili ürün pazarları olarak
tanımlanabilecek pirinç, fıstık, kırmızı mercimek, yeşil mercimek, buğday, bulgur,
fasulye, soya fasulyesi, nohut, pamuk, susam, kanola, barbunya, yer fıstığı, mısır, un,
badem irmik, arpa, bakla, leblebi, antep fıstığı, ceviz ve börülce ürünlerinden 330
eşiklerden birini aşanlar Tablo 3’de gösterilmiştir.
10-56/1102-420
8
Tablo 3: Tiryaki Gıda ve İştiraklerinin 2009 Yılı Ürün Bazında Ciro ve Pazar Payları
Kaynak: Bildirim formu
İşlemin devralan tarafı Gulf’un ise Tiryaki Gıda’nın faaliyetinin bulunduğu ürün
gruplarına ilişkin cirosu ve pazar payı bulunmamaktadır. Dolayısıyla, yukarıdaki
tabloda da görüldüğü üzere tarafların toplam ciroları; pirinç pazarında …….. TL
(…………… TL); buğday pazarında ………… (…………..TL); mercimek pazarında 340
………… (………….. TL); antep fıstığı pazarında ……………
(…………………………… TL) olup 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen
ciro eşiğini aşmaktadır. Buna göre bildirime konu işlem anılan pazarlar bakımından
izne tabidir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, “hakim durum yaratmaya veya hakim
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü ya da bir kısmında
herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak” birleşme ve devralmalar hukuka aykırı kabul edilerek
yasaklanmıştır. 350
Bildirim konusu işlemin devralan tarafı olan Gulf’un hisseleri devre konu Tiryaki Gıda
ile aynı ürün pazarlarında herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı görülmektedir. Bu
nedenle taraflar arasında yatay ya da dikey örtüşme ortaya çıkmayacağından
inceleme konusu işlem sonucu bir yoğunlaşma meydana gelmeyecektir.
H.3.3. Yan Sınırlamalar
Taraflarca imzalanan Hissedarlar Anlaşması’nın 17. maddesinde, işlemin devralan
tarafı Gulf ve Tiryakioğlu Ailesi mensubu A Grubu hissedarlara getirilecek rekabet 360
kısıtlamaları düzenlenmektedir. Anılan maddeye göre Gulf’un kontrolüne sahip olan
Investcorp’un, Tiryaki Gıda’daki hisselerin sahibi olduğu süre boyunca, Hissedarlar
Anlaşması’nın 8 sayılı ekinin 1. bölümünde sıralanmış olan “Açıklanan Rakipler”
arasında yer alan şirketlere doğrudan yatırım yapmak istediğinde, önceden
Tiryakioğlu Ailesi mensupları olan A grubu hissedarların yazılı onayını alması
gerekmektedir. “Açıklanan Rakipler” Türkiye’de kurulu bazı rakip şirketler de dahil
olmak üzere, Ukrayna, Rusya, İsrail gibi birçok ülkede kurulu rakip şirketlerden
oluşmaktadır. Ancak söz konusu rakip şirketin, rakip faaliyetlerden elde ettiği gelirler
toplam gelirlerinin %40’ının altında kalıyorsa veya Gulf’un ya da Investcorp’un sahip
olduğu hisseler borsada işlem gören rakip şirket hisselerinin %5’inin altında 370
kalıyorsa, Gulf ve Investcorp rakip şirketlere yapılacak yatırımlar konusunda
serbestiye sahip olacaktır.
Aynı maddenin devamında Tiryakioğlu Ailesi üyeleri olan A Grubu hissedarlara ise
tüm A grubu hissedarların ellerindeki hisseleri kaybettikleri ya da her bir hissedarın
kendi hissedarlığını sonlandırdığı tarihe kadar Türkiye’nin de dahil olduğu bölgelerde,
doğrudan ya da dolaylı rakip faaliyetlerde bulunmadan önce Gulf’un yazılı olurunu
alma zorunluluğu getirilmektedir. Ayrıca A Grubu hissedarlara Tiryaki Gıda hisselerini
ellerinde bulundurdukları sürece söz konusu bölgelerde rakip mal ve hizmetler için
Ürün Ciro (TL) Tahmini Pazar Payı (%)
Pirinç
Buğday
Mercimek
Antep
10-56/1102-420
9
sipariş alma ve tedarikte bulunma yasağı getirilmektedir. Buna ilaveten A Grubu 380
hissedarlara hissedarlıkları devam ettiği sürece, Tiryaki Gıda ve iştiraklerinin
çalışanlarını ve müşterilerini ayartmamaya yönelik yükümlülükler getirilmektedir.
Bu maddeye göre hem Gulf hem de Tiryakioğlu Ailesi mensubu olan hissedarların
her biri Tiryaki Gıda hissedarı olduğu müddetçe diğer tarafın yazılı olurunu almadan,
doğrudan veya dolaylı yoldan Tiryaki Gıda’nın faaliyetiyle rekabet etmeyecektir.
Ayrıca Tiryakioğlu Ailesi üyesi olan hissedarlara yine hissedarlıkları devam ettiği
müddetçe rakiplere tedarikte bulunmama ve müşteri ya da çalışanları ayartmama
yükümlülükleri getirilmektedir.
390
Söz konusu rekabet yasağı ve onunla birlikte değerlendirilen tedarik yasağı ile
ayartmama yükümlülükleri sadece taraflara getirilmiş ve tarafların Tiryaki Gıda’da
hissedar oldukları süre ile sınırlı tutulmuştur. Ortak kontrolün olduğu ortak
girişimlerde rekabet yasağının içerdiği coğrafi alanın ve ilgili ürünün, ortak girişimin
faaliyet gösterdiği ilgili coğrafi pazar ve ürün pazarıyla sınırlı olması gerekmektedir.
Söz konusu rekabet etmeme yükümlülüğü işlemle doğrudan ilgili olup kapsamı da
ilgili ürün pazarında yer alan ürünler ve Tiryaki Gıda’nın faaliyet gösterdiği coğrafi
bölge ile sınırlı tutulmuştur. Bu nedenlerle işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
bir yoğunlaşma sayılabilmesi gereklerinden olan söz konusu rekabet etmeme
yükümlülüğünün yan sınırlama olduğu kanaatine varılmıştır. 400
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı
Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir
hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının 410
söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy