Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya No : D3/1/Ş.YA.-99/7
Karar No : 00-6/53-25
Karar Tarihi: 10.02.2000
Toplantıya Katılan
Başkan: Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Dr. Kemal EROL (İkinci Başkan), Mehmet Zeki UZUN,
Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
Taraflar
- Başvuruda Bulunan: Gumpir Plaza-Mehmet ÜRESİN vekili
Av. Nurten ÇAĞLAR (GMK Blv., No:12/51, Kızılay/ANKARA)
- Muhatap: - Pepsi-Cola Servis ve Dağıtım A.Ş.
Evren Mah., Gülbahar Cad., No:60, A1 Blok, Güneşli/İSTANBUL
Dosya Konusu: Gumpir Plaza şirketi ile Pepsi-Cola Servis ve Dağıtım
A.Ş. arasında akdedilen sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu
iddiası.
Dosya Evreleri: Gumpir Plaza unvanlı şirket ile Pepsi-Cola Servis ve
Dağıtım A.Ş. (Pepsi Cola) arasında imzalanan sözleşmenin geçersizliğinin
tespit edilmesi talebini içeren dosya konusu iddia ile Kurum kayıtlarına
25.08.1999 tarih, 2826 sayı ile giren Gumpir Plaza-Mehmet ÜRESİN vekili
Av. Nurten ÇAĞLAR imzalı başvuru, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun kapsamında bulunmakla birlikte mahiyetleri gereği İlk
İnceleme Raporu’na bağlanmayan başvuruların Kurul’ca görüşülerek karara
bağlanmasını teminen 04.11.1998 tarihli Başkanlık önergesi ekinde Kurul
gündemine sunulmuş ve 16.02.1999 tarih, 99-7/64-21 sayılı Kurul kararı ile
İlk İnceleme Raporu’na bağlanmasına karar verilmiştir.
Anılan karar ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in
55/1’inci maddesi uyarınca, Raportörler Şahin YAVUZ ve Bülent GÖKDEMİR
tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen 17.11.1999 tarih,
D3/1/Ş.YA.-99/7 sayılı İlk İnceleme Raporu, 07.02.2000 tarih,
REK.0.07.00.00/9 sayılı Başkanlık önergesi ile 00-6 sayılı Kurul gündemine
alınmıştır.
Raportörler Görüşü: Dosya konusu başvuru ile ilgili herhangi bir işlem
yapılmasına gerek olmadığı ancak, Pepsi-Cola’nın bugüne kadar herhangi bir
bildirimde bulunmamış olması ve bayileri ile şikayete konu sözleşme ile aynı
ya da benzer sözleşmeler yapmış olması ihtimalinden hareketle, söz konusu
teşebbüs hakkında re’sen önaraştırma yapılmasının uygun olacağı.
Değerlendirme: Borçlar Kanunu’nun 19’uncu maddesine göre, taraflar
arasında akdedilen sözleşmelerin konusu, kanunun gösterdiği sınırlar
dahilinde serbestçe tayin edilebilmektedir. 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4’üncü maddesi ise teşebbüsler arası rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı ya da etkisi olan anlaşmaları
hukuka aykırı saymıştır. Buna göre iki ya da daha fazla teşebbüs “anlaşarak”
2
piyasa aleyhine sonuç doğuracak bir sözleşme yapmışlarsa, bu sözleşme
hukuka aykırı sayılmakta ve aynı Kanun’un 56’ncı madde hükmü
doğrultusunda geçersiz olmaktadır. Şikayet dilekçesinde ileri sürüldüğü gibi,
sağlayıcının baskısı ile sözleşmenin süresiz ya da 3500 tank ürün satılması
şartına bağlanmış olması ya da dükkanın devredilmesinin sağlayıcının
onayına bağlı kılınması nedenleriyle sözleşmenin 4054 sayılı Kanun’a aykırı
olduğunun ileri sürülmesi güçtür. Türk Ticaret Kanunu’nun tacir olmanın
hükümlerini düzenleyen 20’nci maddesinde, “Her tacirin, ticaretine ait bütün
faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi lazımdır” hükmü
bulunmaktadır. Sözleşmede yer alan 3500 tank/yıl’lık süre satıcıdan satıcıya
değişebilecek bir süre olduğundan, bunun 6-7 yıllık bir süreye karşılık geldiği
subjektif bir değerlendirme olarak görülmelidir. Bununla birlikte, sözleşmenin
tek elden satın alma özelliğine sahip olması dolayısıyla, 4054 sayılı Kanun
kapsamına girme olasılığından hareketle yapılan incelemede, söz konusu
sözleşmenin 8’inci maddesinde “Cari Fiyat Listesi” başlığı altında şu hüküm
bulunmaktadır: “Pepsi zaman zaman yaptığı fiyat ayarlamalarını da içeren cari
fiyat listesini müşteriye en kısa zamanda fakat her halükarda sipariş
vermezden önce ulaştıracaktır.” Aynı sözleşmenin 18’inci maddesinde ise
“Fiyatlar” başlığı altında; “Müşteri, Pepsi tarafından tespit edilen fiyat
politikasına aynen uymayı kabul ve taahhüt eder. Pepsi, ürünlerin mevcut fiyat
listesindeki fiyatlarını tek taraflı beyanı ile herhangi bir ön bildirimde bulunma
zorunluluğu olmadan değiştirebilir.” denilmektedir.
4054 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesi, teşebbüsler arası anlaşma
yoluyla “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan
maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit
edilmesi”ni yasak saymıştır. Buna göre, şikayet konusu sözleşmenin 4’üncü
madde kapsamında olduğu ileri sürülebilse de, sözleşmenin feshedilmiş
olmasından dolayı uygulamasına son verilmiş olması, rekabeti kısıtlayıcı
etkilerinin de beraberinde ortadan kalkmasını doğurmaktadır. Ancak
anlaşmanın geçmişte uygulanmış olmasından hareketle, feshedilme anına
kadar rekabeti kısıtladığı ve bu nedenle taraflar hakkında
önaraştırma/soruşturma açılması gerektiği ileri sürülebilirse de, bu durum söz
konusu 4’üncü maddenin ruhuna aykırı bir sonuç doğuracaktır. Nitekim
şikayetçinin sözleşmeden dolayı mağdur olması ve şikayetin bizatihi kendisi
tarafından yapılması, sözleşmenin tarafların uygun iradesini yansıtmadığı
durumunu ortaya çıkarmaktadır.
Sonuç: Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında;
1) Pepsi-Cola Servis Dağıtım A.Ş. ile Gumpir Plaza arasında
akdedilen ve daha sonra taraflarca feshedilen sözleşmenin, 4054 sayılı
Kanun’a aykırılığı dolayısıyla geçersizliğinin tespit edilmesine ilişkin dilekçe
ile ilgili herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine
OYBİRLİĞİ ile;
2) Bununla beraber, Pepsi-Cola Servis ve Dağıtım A.Ş.’nin bayileri ile
şikayete konu olan sözleşme benzeri akitler yapıp yapmadığının ve eğer
böyle sözleşmeler sözkonusu ise bu sözleşmelerin Başkanlıkça
incelenmesine; herhangi bir rekabet ihlali şüphesi halinde yapılacak çalışma
Kurul’a getirilmek üzere, bu aşamada önaraştırmaya gerek olmadığına
OYÇOKLUĞU ile;
3
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy