AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 43362/04
Hidayet GÜMÜŞ/Türkiye
ve diğer 10 başvuru
(bkz., ekli liste)
Başkan,
Nebojša Vučinić,
Yargıçlar,
Valeriu Griţco,
Stéphanie Mourou-Vikström,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 11 Ekim 2016 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm) (“Mahkeme”), ekli tabloda gösterildiği gibi farklı tarihlerde yapılan yukarıdaki başvurulara ilişkin olarak, davalı Devletin ve başvuranların görüşlerini dikkate alarak gerçekleştirdiği müzakerelerin ardından aşağıdaki şekilde karar vermiştir:
OLAYLAR
1. Başvuranlar, Türk vatandaşıdırlar. İsimleri, doğum tarihleri ve temsilcilerinin isimleri ekte verilmiştir.
2. Türk Hükümeti (“Hükümet”) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davanın koşulları
3. Davanın koşulları, taraflar tarafından ibraz edildiği şekliyle aşağıdaki gibidir.
4. Başvuranlara ait araziler, kamuya ait orman mülkiyeti alanı olarak düzenlenmişlerdir. Daha sonra, başvuranlar ve/veya idari makamlar yerel mahkemeler önünde dava açmışlardır. Sonuç olarak, başvuranların tapuları iptal edilmiş ve ihtilaf konusu araziler Hazine adına kaydedilmiştir; çünkü, yerel mahkemeler, 6831 sayılı Kanunun 2 (B) maddesi uyarınca söz konusu arazilerin söz konusu zamanda veya daha önce kamuya ait orman mülkiyetinin parçası olduğuna karar vermiştir. Başvuranlara, tazminat verilmesine hükmedilmemiştir.
5. Başvuruların detayları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Başvuru no. ve dava adı
Başvuru tarihi
İhtilaf konusu araziye ilişkin detaylar
Yargılamaların başlatıldığı tarih
Arazinin tapusunu iptal eden ilk derece mahkemesi kararının tarihi ve numarası
Nihai Yargıtay kararının tarihi ve numarası ve tebliğ tarihi
Dayanılan maddeler
43362/04
Gümüş
01/11/2004
Istanbul, Pendik,
Emirli Köyü,
Ağılaltı,
Pafta No. 10,
Parsel No. 738,
4.080 m2
21/09/2000
16/04/2003 Pendik Asliye Hukuk Mahkemesi,
E: 2000/573 K: 2003/252
02/03/2004
E: 2004/13235
K: 2004/2070
ve
06/05/2004
1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi
4517/06
Özdemir
21/01/2006
a) Balıkesir, Ayvalık, Bağyüzü Köyü,
Parsel No. 2,
62.400 m2
b) Balıkesir, Ayvalık, Hacıveliler Köyü,
Parsel No. 129,
237.000 m2
17/09/2003
06/08/2003
14/07/2004
Ayvalık Asliye Hukuk Mahkemesi,
E: 2003/471
K: 2004/533
14/07/2004
Ayvalık Asliye Hukuk Mahkemesi,
E: 2003/373
K: 2004/520
23/06/2005
E: 2005/5158
K: 2005/8459
ve
23/07/2005
23/06/2005
E: 2005/5159
K: 2005/8458
ve
23/07/2005
1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi;
Madde 6 § 1;
Madde 8;
Madde 13;
Madde 17
1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi ;
Madde 6 § 1;
Madde 8;
Madde 13;
Madde 17
25878/07
Öztok
15/06/2007
Çanakkale,
Sarıcaeli Köyü,
Köycivarı
Parsel no.772,
16500 m2
10/05/2006
11/07/2006
Çanakkale Asliye Hukuk Mahkemesi,
E : 2006/334
K : 2006/369
20/04/2007
E: 2007/4173
K: 2007/5312
1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi;
Madde 6 § 1;
Madde 13
48475/07
Anıltaş İthalat İhracat Pazarlama ve Ambalaj Sanayi A.Ş.
15/10/2007
Yalova, Çınarcık,
Esenköy Köyü,
Çeşme,
Ada No. 4,
Parsel No. 2492,
77.077, 26 m2
26/07/1999
21/06/2005
Yalova Asliye Hukuk Mahkemesi,
E: 2004/37
K: 2005/1426
09/06/2006
E: 2006/5279
K: 2006/8124
ve
20/09/2007
1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi
54553/07
Gülsün
03/12/2007
Sinop, Durağan,
Ötegeçedüzlük,
Ada No. 155,
Pafta No. 46-47 D-A,
Parsel No. 1,
172 m2
28/11/2005
23/06/2006,
Durağan Asliye Hukuk Mahkemesi,
E: 2005/97
K: 2006/77
12/06/2007
E: 2007/6677
K: 2007/8023
ve
26/09/2007
1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi;
Madde 6 § 1
23258/08
Genç
08/05/2008
Trabzon, Maçka,
Ormanüstü Köyü,
Ada No. 137,
Parsel No. 2,
3.654, 95 m2
20/11/2002
17/10/2006,
Maçka Asliye Hukuk Mahkemesi,
E: 2002/352
K: 2006/258
23/11/2007
E: 2007/13469
K: 2007/15063
ve
17/12/2007
1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi
36580/08
Kunter
28/07/2008
İstanbul, Silivri, 1. Bölge,
Büyükçavuşlu Köyü,
Ahmet Faki,
Parsel no.803,
4900 m2
24/10/2005
27/12/2006
Silivri Asliye Hukuk Mahkemesi,
E : 2006/420
K : 2006/87
25/03/2008
E: 2008/1474
K: 2008/4667
1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi;
Madde 6
47356/08
Tuğtepe ve Others
22/09/2008
Kocaeli, Gebze,
Pelitli Köyü,
Pafta no.77
Parsel no.1692,
10460 m2
06/10/2004
09/03/2007
Gebze Asliye Hukuk Mahkemesi,
E : 2007/29
K : 2007/55
12/02/2008
E: 2007/18424
K: 2008/2078
ve
31/03/2008
1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi
52368/08
Konuklu
16/10/2008
İstanbul, Silivri,
1. Bölge,
Büyükçavuşlu Köyü,
Sırameşeler
I- Pafta no.3
Parsel nos./m2
671/ 4081 m2
672/ 2950 m2
673/ 2950 m2
II- Pafta no.4
Parsel no.684,
3750 m2
24/10/2005
28/06/2007
Silivri Asliye Hukuk Mahkemesi,
E : 2006/287
K : 2007/332
07/04/2008
E: 2008/3166
K: 2008/5352
ve
05/05/2008
1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi;
Madde 6
54187/08
Öztürkcan
04/11/2008
İstanbul, Ümraniye,
Ömerli,
Pafta no.6
Ada no.35
Parsel no.19,
4449 m2
19/01/2004
22/11/2005
Ümraniye Asliye Hukuk Mahkemesi,
E: 2004/54
K: 2005/495
09/04/2008
E: 2008/3303
K: 2008/5690
ve
06/05/2008
1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi
5400/09
Küçükşen
17/12/2008
İstanbul, Pendik,
Emirli Köyü,
Kokoğlu,
Pafta No. 5,
Parsel No. 825,
4.361,46 m2
26/03/2004
14/12/2006
Pendik Asliye Hukuk Mahkemesi,
E: 2004/157
K: 2006/527
14/05/2008
E: 2008/3322
K: 2008/7376
ve
20/06/2008
1 No’lu Protokol’ün 1. Maddesi;
Madde 6 § 1;
Madde 14:
Madde 17
B. İlgili iç hukuk ve uygulama
6. Aşağıda bahsi geçen (bkz., aşağıda § 10) Tazminat Komisyonu’na ilişkin iç hukuk ve uygulamasına dair bilgilere Savaşçın ve Diğerleri/Türkiye (k.k.) (no. 15661/07, 7 Haziran 2016) kararından erişilebilir.
ŞİKÂYETLER
7. Başvuranlar, Sözleşme’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, tazminat ödenmeksizin mülklerinden mahrum bırakıldıkları konusunda şikâyetçi olmuşlardır.
8. Bazı davalarda, başvuranlar, Sözleşme’nin 6, 8, 13, 14 ve 17. maddelerine dayanarak, şikâyetlerini dile getirmişlerdir.
HUKUKSAL DEĞERLENDİRME
9. Mahkeme, İçtüzüğünün 42 § 1 maddesi uyarınca, benzer olgusal ve hukuki arka plana sahip olan başvuruların birleştirilmesi gerektiği kanaatindedir.
A. Sözleşme’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında
10. Başvuranlar, Sözleşme’ye Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, tazminat ödenmeksizin tapularının iptal edilmesinin orantısız bir yük teşkil ettiği ve bu nedenle mülkiyetin çekişmesiz kullanımı haklarını ihlal ettiği konularında şikâyetçi olmuşlardır.
11. Mahkeme, 6384 sayılı Kanun uyarınca, yargılamaların uzunluğu, kararların geç icra edilmesi ve kararların icra edilmemesine ilişkin başvuruları incelemek üzere Tazminat Komisyonunun kurulduğunu belirtmiştir. Daha sonra, Tazminat Komisyonu’nun konu bakımından yetkisi, 16 Mart 2014 ve 9 Mart 2016 tarihli kararnamelerle genişletilmiştir. İlgili Komisyon, söz konusu arazinin kamuya ait orman mülkiyetinin bir parçası olarak sınıflandırıldığı durumlarda başvuranların tapularının iptali nedeniyle mülkiyetin çekişmesiz kullanımı hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkin incelemeleri yapmaya yetkilidir. Buna göre, Hükümet, başvuranların Tazminat Komisyonuna başvuru yapmadıkları gerekçesiyle iç hukuk yollarını tüketmediklerini belirtmiştir.
12. Mahkeme, Ümmühan Kaplan/Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) davasında pilot karar usulünün uygulanmasının ardından, Türkiye’de yeni bir iç hukuk yolunun oluşturulduğunu gözlemlemektedir. Daha sonra, Mahkeme, Savaşçın ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.), no. 15661/07, 7 Haziran 2016) davasında verdiği kararda, başvuranların iç hukuk yollarını, başka bir deyişle yeni oluşturulmuş olan bu hukuk yolunu tüketmedikleri gerekçesiyle, başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Mahkeme, bu kararı verirken, özellikle, söz konusu yeni hukuk yolunun, arazilerinin kamuya ait orman mülkiyetinin bir parçası olarak sınıflandırılması nedeniyle başvuranların tapularının iptal edilmesine ilişkin şikâyetler bakımından, ilk bakışta erişilebilir ve makul bir çözüm sunacak nitelikte olduğu kanısına vardığını belirtmiştir.
13. Mahkeme, Ümmühan Kaplan (yukarıda anılan, § 77) davasında verdiği kararda, Hükümete hali hazırda tebliğ edilmiş olan bu tür başvuruları yine de normal usul kapsamında inceleyebileceğini vurguladığına dikkat çekmektedir.
14. Ancak, Mahkeme, Hükümetin başvuranların 6384 sayılı Kanun ile tesis edilmiş olan yeni iç hukuk yoluna başvurmamış olmalarına ilişkin ilk itirazını göz önünde bulundurarak, yukarıda anılan Savaşçın ve Diğerleri davasında varmış olduğu sonucu yinelemektedir.
15. Yukarıda belirtilenler nedeniyle Mahkeme, başvurunun iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 hükümleri uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmaktadır.
B. Sözleşme’nin ihlal edildiğine ilişkin diğer iddialar hakkında
16. 4517/06, 25878/07, 54553/07, 36580/08, 52368/08 ve 5400/09 sayılı başvurularda, başvuranlar Sözleşme’nin çeşitli maddeleri uyarınca başka şikâyetler dile getirmişlerdir. Ancak, önündeki tüm materyaller ışığında ve şikâyet edilen konu yetki alanına girdiği ölçüde, Mahkeme, bu şikâyetin Sözleşme ve Protokollerinde yer alan hak ve özgürlükleri ihlaline işaret etmediği sonucuna varmıştır. Buna göre, Mahkeme, söz konusu şikâyeti, Sözleşme’nin 35 §§ 3 (a) ve 4 maddeleri uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle reddetmektedir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme oybirliğiyle,
Başvuruları birleştirmeye karar vermiştir.
Başvuruların kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, 17 Kasım 2016 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Hasan BakırcıNebojša Vučinić
Bölüm Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EK
No
Başvuru No
Başvuranın adı,
Doğum tarihi ve
Ikametgah yeri
Başvuranın temsilcisi
43362/04
Hidayet GÜMÜŞ
1929
Istanbul
Bilal DAĞTEKİN
4517/06
Önder ÖZDEMİR
15/07/1954
Balıkesir
Vincent İŞİTMEZ
25878/07
Mustafa ÖZTOK
10/10/1966
Çanakkale
-
48475/07
ANILTAŞ İTHALAT İHRACAT PAZARLAMA VE AMBALAJ SAN A.Ş.
Yalova
Saadet AYHAN
54553/07
Mahmut GÜLSÜN
3/04/1955
Sinop
Zeynel KADAYIFCI
23258/08
Ali Fahri GENÇ
1/02/1928
Trabzon
Ahmet Metin GENÇ
36580/08
Ahmet Mithat KUNTER
1/09/1951
İstanbul
Ahmet BEKAR
47356/08
Vildan TUĞTEPE
13/03/1951
Kocaeli
Nimet ALPASLAN
25/03/1938
Kocaeli
Huriye GÜLÜMSER
25/12/1919
Kocaeli
Kıymet TUNA
27/11/1944
Kocaeli
Ayten GÜRLEYEN
52368/08
Hasibe KONUKLU
19/04/1942
Diyarbakır
Nazif YAVUZ
54187/08
Nahit ÖZTÜRKCAN
5/09/1951
Istanbul
Faruk ÖKSÜZ
5400/09
Yusuf KÜÇÜKŞEN
1/1/1933
Leiderdorp
Türkan YILMAZ
Full & Egal Universal Law Academy