Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-1-79 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 16-44/704-317
Karar Tarihi : 15.12.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER : Burak SAĞLAM, Hakan EREK, Abdullah ATEŞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNANLAR : - IHI Corporation
- Dalgakıran Makina San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcileri: Av. Ceyda TABAK METİN
Büyükdere Cad. Kırgülü Sok. Metrocity İş Merkezi D Blok 4. Kat
Levent/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: IHI Corporation ve Dalgakıran Makina San. ve Tic. A.Ş.
arasında bir ortak girişim şirketi kurulması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 07.12.2016 tarihinde giren bildirim
üzerine düzenlenen 08.12.2016 tarih ve 2016-1-79/Öİ sayılı rapor görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Bildirimde özetle; IHI Corporation (IHI) ile Dalgakıran Makina San. ve Tic. A.Ş.’nin
(DALGAKIRAN) ortak kontrolünde, Türkiye’de, sanayi tipi turbo hava kompresörleri
tasarımı, üretimi, satış ve pazarlaması alanında faaliyet gösterecek bir ortak girişim (OG)
kurulması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir.
(5) Bildirim formunda yer alan bilgilere göre, taraflar anılan işleme yönelik 21.10.2016
tarihinde bir ortak girişim sözleşmesi (Sözleşme) akdetmişlerdir. Anılan Sözleşme
uyarınca ortak girişimde IHI %(…..), DALGAKIRAN ise %(…..) oranlarında hisseye sahip
olacaklardır.
(6) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü
çerçevesinde, bir ortak girişimin anılan Tebliğ kapsamında devralma işlemi sayılabilmesi
için ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ortak girişimin bağımsız bir iktisadi
varlık olarak ortaya çıkması unsurlarının birlikte sağlanması gerekir.
16-44/704-317
2/4
(7) Ortak kontrolün varlığından söz edilebilmesi için OG’nin karar alma mekanizmalarının
OG’nin kurucu unsurlarınca birlikte kontrol edilmesi veya önemli kararlara ilişkin olarak
kurucu unsurlara fiili veya sözleşmeye dayalı veto haklarının tanınmış olması
gerekmektedir. Yapılan bildirimde, işlem sonucunda kurulacak olan OG’nin yönetim
kurulunun IHI tarafından atanan dört üye, DALGAKIRAN tarafından atanan üç üye olmak
üzere yedi üyeden oluşacağı; yönetim kurulunun beş üye ile toplanacağı, OG’ye ilişkin
önemli kararların yönetim kurulunun oy çokluğu ile alınacağı, veto konularında ise
oybirliği ile karar almasının aranacağı belirtilmektedir. Ayrıca dosya içeriğinden genel
kurul düzeyinde bazı konularda karar alınabilmesinin tüm pay sahiplerinin olumlu oy
kullanmasına bağlandığı görülmektedir. Bu hususlar dikkate alındığında, bahsi geçen
OG’nin tarafların ortak kontrolünde olacağı anlaşılmaktadır.
(8) Diğer taraftan Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında
Kılavuz’un (Kılavuz) 5. bölümünde yapılan açıklamalar uyarınca bir OG’nin tam işlevsel
olarak kabul edilebilmesi için ilgili OG’nin (i) bağımsız olarak faaliyet gösterebilecek
kaynaklara sahip olması, (ii) ana şirketlerinin ötesinde bir işleve sahip olması, (iii) satış
ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olmaması ve (iv) kalıcı olarak faaliyet
göstermesi gerekmektedir. Aşağıda ilgili OG’nin belirtilen koşulları taşıyıp taşımadığı
değerlendirilmiştir.
- OG’nin Bağımsız Faaliyet için Gereken Kaynaklara Sahip Olması: Bildirim formunda
yer alan bilgilere göre kurulacak olan OG kendisinin istihdam edeceği, doğrudan OG
ile sözleşme imzalayacak personel kadrosuna sahip olacaktır. Bunun yanı sıra, IHI ve
DALGAKIRAN; OG’nin faaliyet göstereceği alanda çalışmasını sağlayacak fikri, sinai
haklar ile teknik becerileri OG’ye sağlayacaktır. OG’nin, kurucularından bağımsız bir
şekilde operasyonlarını yürütebilmesi için IHI ve DALGAKIRAN gerekli finansal
kaynağı da temin edecektir. Ayrıca, yönetim kurulu herhangi bir zamanda OG'in
faaliyetlerini sürdürebilmek için daha fazla maddi kaynağa ihtiyacı olduğunu tespit
ederse, OG bu kaynağı öncelikle finansal kurumlardan veya pay sahiplerinden
borçlanma yoluyla temin etmeye çalışacaktır. Verilen bilgiler kapsamında, ilgili OG’nin
bağımsız faaliyet yürütmek için gereken kaynaklara sahip olacağı görülmektedir.
- OG’nin Ana Şirketlerin Ötesinde Bir İşleve Sahip Olması: Bildirim formunda yer alan
bilgilere göre OG, kurucularından bağımsız olarak hareket edecektir. Ürünleri kendi
tesislerinde, IHI tarafından verilen münhasır lisans çerçevesinde üretecektir. OG,
ürünleri OG taraflarının ihtiyacını karşılamak ve onlara satmak amacıyla değil;
pazarda bağımsız bir oyuncu olarak faaliyet göstermek amacıyla üretecektir.
- Satış ve Satın Alma İlişkilerinde Ana Şirketlere Bağlı Olmama: Bildirim Formunda,
OG’nin ürünlerin üretimi için gerekli bazı mal ve ekipmanı ana teşebbüslerden
isteyebileceği, bununla birlikte bu tedariklerin taraflar arasında akdedilecek satış
sözleşmelerine tabi olacağı ve normal piyasa koşullarında gerçekleşeceği
belirtilmektedir. Yine yukarıda da belirtildiği üzere Bildirim Formunda, OG’nin ürünleri
OG taraflarının ihtiyacını karşılamak ve onlara satmak amacıyla değil, pazarda
bağımsız bir oyuncu olarak faaliyet göstermek amacıyla üreteceği ifade edilmektedir.
Bu noktalardan hareketle, kurulacak olan OG’nin yapacağı satış ve satın almalarda
kurucu ortaklarına bağımlı olmayacağı anlaşılmaktadır.
- OG’nin Kalıcı Olarak Faaliyet Göstermesi: Bildirim formundaki bilgilere göre ilgili
OG’yi kuran Sözleşme, OG’nin sürekli olarak faaliyet göstereceğini öngörmektedir.
Söz konusu Sözleşme uyarınca ortak girişim kurmak için imzalanan benzer nitelikteki
sözleşmelerde genel olarak yer alan olağan sona erme halleri dışında OG, süresiz
olarak faaliyet göstermek üzere kurulmaktadır. Buna göre, ilgili OG’nin kalıcı olarak
turbo hava kompresörleri alanında faaliyet göstereceği değerlendirilmektedir.
16-44/704-317
3/4
(9) Yukarıda verilen bilgiler dikkate alındığında, dosya konusu işlemle kurulacak olan
OG’nin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkma niteliğini taşıdığı ve işlemin
2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi olduğu
anlaşılmaktadır. Öte yandan ilgili tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen eşikleri aşması nedeniyle, işlem Kurulumuzun
iznine tabidir.
(10) Bildirim formunda yer alan bilgilere göre, kurulacak olan OG sanayi tipi turbo hava
kompresörleri alanında çalışacak ve bu bağlamda turbo hava kompresörlerinin tasarımı,
üretimi, satış ve pazarlaması alanında faaliyet gösterecektir.
(11) Kompresörler, bir akışkanı ya da gazı istenilen basınca göre sıkıştırmaya yarayan
cihazların genel adıdır. Bildirim formundaki bilgilere göre, kompresörler, kullanılacakları
yere göre değerlendirildiğinde, sanayi tipi ve sanayi tipi olmayan kompresörler olarak;
işleyişlerine ilişkin temel madde dikkate alındığında ise, gaz kompresörleri, havalı
kompresörler ve soğutma kompresörleri olarak sınıflandırılabilirler. Diğer yandan,
çalışma ilkeleri esas alındığında kompresörler "pozitif deplasmanlı kompresör" ve
"dinamik/turbo kompresör" olarak sınıflandırılmaktadır. Pozitif deplasmanlı kompresörde,
sıkıştırılacak gaz belirli bir sabit hacimli alana doldurulur ve sonrasında alanın hacmi
azaltılarak basınç artırılır. Turbo kompresörlerde ise, bir çark veya rotor kanat veya disk
havanın hızını artırmakta ve böylece havayı sıkıştırıp basınç yaratmaktadır. Pozitif
deplasmanlı kompresörlerde kullanılan basınç donanımına bağlı olarak kompresörler
pistonlu veya dönel kompresör olabilmektedirler. Turbo kompresörler ise, havanın
hareket yönüne bağlı olarak radyal veya aksiyel kompresör olarak ikiye ayrılmaktadır.
(12) Dosya konusunu oluşturan OG, yukarıda da belirtildiği üzere sanayi kullanımı için hava
basınçlı turbo kompresörler ve yedek parçalarının üretim ve satışı ile satış sonrası servis
hizmeti sunulması alanlarında faaliyet gösterecektir. Bildirim formunda OG’nin kurucuları
olan IHI ve DALGAKIRAN’ın Türkiye’de turbo hava kompresörleri alanına ilişkin herhangi
bir ticari faaliyeti bulunmadığı belirtilmektedir. Bildirimde, OG taraflarından
DALGAKIRAN’ın “yağ enjekteli vidalı kompresörler” ve “yağ pistonlu tipte hava
kompresörleri” ürettiği, ancak bu tipte kompresörlerin, OG'in üreteceği sanayi tipi turbo
hava kompresörleri ile gerek talep gerekse de arz yönünden ikame edilebilir ürünler
olmadığı açıklanmaktadır. Diğer taraftan IHI’nın ise dünya çapında turbo kompresör ve
pistonlu kompresörler pazarında faaliyet göstermekle beraber Türkiye’de herhangi bir
kompresör pazarında faaliyetinin bulunmadığı, IHI'nin pistonlu kompresörlerinin hava
basınçlı değil, petro-kimya şirketleri için gaz basınçlı kompresör tipinde olduğu, ayrıca
IHI’nın turbo kompresörlerinin Türk ve Avrupa standartlarına uygun olmadığı belirtilerek,
Türkiye’de herhangi bir etkilenen pazar bulunmadığı ifade edilmektedir.
(13) Yukarıdaki açıklamalar ve bildirim formunda yer verilen bilgiler, Kurulumuzun
kompresörler pazarını alt ayrımları dikkate alarak değerlendirdiği geçmiş kararları1 ile
birlikte ele alındığında, işbu dosya bakımından da pazar, en dar haliyle sanayi tipi turbo
hava kompresörleri ve yedek parçaları pazarı olarak ele alınmıştır. Bununla birlikte
Bildirim Formundaki bilgiler çerçevesinde, tarafların birbirleriyle ve OG ile faaliyetlerinin
Türkiye’de yatay ve dikey anlamda örtüşmediği anlaşılmakta ve bağlantılı olarak işlem
bakımından herhangi bir koordinasyon riskinin de olmadığı değerlendirilmektedir.
(14) Sonuç olarak, dosya konusu işlemle birlikte kurulacak OG’nin faaliyet göstereceği turbo
hava kompresörleri pazarının, OG’nin taraflarının faaliyetleri ile Türkiye’de yatay ve dikey
düzlemde örtüşmemesi, OG’nin taraflarının Türkiye’deki diğer faaliyetlerinin de birbiriyle
yatay ve dikey örtüşme içinde olmaması nedenlerinden hareketle bildirime konu işlemin
Türkiye’de herhangi bir rekabetçi endişeye yol açmayacağı kanaatine varılmıştır.
1 Kurulumuzun 01.07.2009 tarihli, 09-31/668-156 sayılı; 16.09.2010 tarihli, 10-59/1194-450 sayılı ve
10.03.2011 tarihli, 11-15/258-86 sayılı kararları.
16-44/704-317
4/4
H. SONUÇ
(15) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy