Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-144 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 05-11/115-45
Karar Tarihi : 24.2.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
İkinci Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖR : Harun ULU
C. ŞİKAYET EDEN : - ASAŞ Alüminyum San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Av. Mustafa TABOĞLU 20
Gardenya Plaza 3 K:1No:4 Ataşehir
81120 Kadıköy-İstanbul
D. HAKKINDA İLK İNCELEME YAPILAN:
- HABAŞ Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstri A.Ş.
Fuat Paşa Sok. No:26 81570 Kartal-İstanbul
E. DOSYA KONUSU: HABAŞ Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstri
A.Ş.’nin hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası. 30
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) pazarında hakim
durumda olan HABAŞ Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstri A.Ş.
(HABAŞ)’nin ASAŞ Alüminyum San. ve Tic. A.Ş. (ASAŞ) ile yaptığı tedarik
sözleşmesine başka firmalardan ürün alımının yasaklanmasına ilişkin
hükümler koyduğu, sözleşmenin imzalanmasından sonra da LNG satış
fiyatlarını tek taraflı olarak yükselttiği ifade edilerek, piyasadaki rekabeti
bozucu etkiler taşıyan bu uygulamalarla ilgili gereğinin yapılması talep
edilmiştir.
40
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.12.2004 tarih ve 7067 sayı ile
giren başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un
4. ve 6. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 8.2.2005
tarih, 2004-1-144/İİ-05-HU sayılı İlk İnceleme Raporu, 11.2.2005 tarih,
REK.0.05.00.00/25 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-11 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
-HABAŞ’ın ASAŞ ile LNG pazarındaki sözleşmesinin 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı, Sözleşme’de diğer 50
05-11/115-45
2
teşebbüslerden mal almaması yönünde ASAŞ’a getirilen kısıtlamanın 4054
sayılı Kanun’u ihlal etmediği,
- Alım-satım fiyatları konusunda taraflar arasındaki anlaşmazlığın 4054 sayılı
Kanun kapsamı dışında kaldığı, bu nedenle şikayetin reddedilmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
60
I.1. HABAŞ’ın Bayilik Sözleşmesi’nin 4. Madde Kapsamında
Değerlendirilmesi
HABAŞ’ın ASAŞ ile imzaladığı Doğal Gaz Alım-Satım ve Ekipman Kira
Sözleşmesi 4 maddeden oluşmakta olup, rekabet kuralları bakımından önem
taşıyan maddeleri ile bunların 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ
karşısındaki değerlendirmelerine aşağıda yer verilmiştir.
Sözleşme’nin konusu 1. maddesine göre, müşterinin doğalgaz ihtiyacının
HABAŞ tarafından LNG ile karşılanması ve LNG’nin kullanımında gerekecek 70
ekipmanların müşteriye kiralanmasına yöneliktir.
Sözleşme’nin 1.6. maddesinde, müşterinin Sözleşme süresince ihtiyacı olan
doğalgazın tamamını HABAŞ’tan alacağı belirtilmiş, 2.3. maddede ise, başka
bir firmadan gaz alınması halinde müşterinin ödeyeceği ceza-i şarta yer
verilmiştir.
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında dikey sözleşmelerde alıcının ihtiyacı olan
tüm sözleşme konusu ürünü münhasıran sağlayıcıdan almasının önünde bir
engel bulunmamaktadır. 80
Sözleşme’nin 1.16. maddesinde, Sözleşme’nin imza tarihinde yürürlüğe
gireceği ve 31.12.2008 tarihinde sona ereceği, ancak taraflardan herhangi
birinin sona eriş tarihinden dört ay önce feshi ihbarda bulunmaması halinde
sözleşmenin iki yıl daha uzatılmış sayılacağı ve bu uygulamanın müteakip
yıllarda da devam edeceği belirtilmiştir. İlgili Sözleşme, otomatik olarak
yenilenmesi öngörüldüğünden rekabet kuralları bakımından belirsiz süreli
kabul edilen bir sözleşmedir.
Alıcıya getirilen belirsiz süreli rekabet etmeme yükümlülüğü sebebiyle ilgili 90
Sözleşme 2002/2 sayılı Tebliğ’de sağlanan muafiyetten yararlanamamaktadır.
Bununla birlikte, 18.9.2003 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2003/3 sayılı
Tebliğ’le, 2002/2 sayılı Tebliğ’de rekabet etmeme yükümlülüğünün süresine
ilişkin bazı değişiklikler yapılmıştır. Buna göre, rekabet etmeme yükümlülüğü
içeren anlaşmaların süresinin, Tebliğ’in müsaade ettiği sınırı aşması
durumunda, sadece bu düzenleme bakımından, 18.9.2003’ten geçerli olmak
üzere 2 yıl süre ile bir geçiş süreci öngörülmüş ve bu sürede Kanun’un 4.
maddesinin uygulanmayacağı bildirilmiştir. Başka bir ifadeyle, rekabet
etmeme yükümlülüğüne ilişkin düzenlemeler bakımından, 18.9.2005 tarihine
kadar sözleşmelerin Tebliğ’e uygunluğunun sağlanması imkanı tanınmıştır. 100
05-11/115-45
3
I.2. 6. Madde Kapsamındaki Değerlendirme
Şikayet dilekçesinde, HABAŞ’ın Sözleşme’ye aykırı olarak LNG fiyatlarını
yükseltmesinin ve diğer LNG tedarikçilerinden ürün alınmasını
yasaklamasının hakim durumun kötüye kullanması olarak değerlendirilmesi
talep edilmektedir. Bu iddialar, 4054 sayılı Kanun’un “hakim durumun kötüye
kullanılması” başlıklı 6. maddesi kapsamında inceleme yapmayı 110
gerektirmektedir.
- Diğer LNG Tedarikçilerinden Ürün Tedariğinin Yasaklanması
2002/2 sayılı Tebliğ’de, hakim durumda olsun veya olmasın, sağlayıcının
sözleşmeye alıcıya belirli bir süre boyunca ihtiyacı olan tüm anlaşma konusu
ürünü kendisinden almasına yönelik hüküm koymasını engelleyici bir kural
bulunmamaktadır. Bu bakımdan, HABAŞ’ın ilgili pazarda hakim durumda olup
olmadığından bağımsız olarak, ASAŞ ile HABAŞ arasında yapılan
Sözleşme’nin 2002/2 sayılı Tebliğ karşısında değerlendirmesinin yapıldığı 120
yukarıdaki bölümde de ifade edildiği gibi, bu hususun rekabet kuralları ile
çelişen yönü bulunmamaktadır.
- HABAŞ’ın Sözleşmeye Aykırı Olarak Fiyatları Yükseltmesi
Şikayet dilekçesinde, HABAŞ’ın söz konusu fiyat artışlarını pazardaki tek
firma olmasından kaynaklanan pazar gücünü kullanarak kabul ettirdiği,
ASAŞ’ın da bu kapsamdaki ödemeleri ihtirazi kayıtla yaptığı iddia
edilmektedir. Taraflar arasında yapılan 15.12.2003 tarihli Sözleşme’nin bir
parçasını teşkil eden, 15.12.2003 tarihinde imzalanan Ek Protokol’de LNG’nin 130
satış fiyatı çeşitli parametrelerin bulunduğu bir formül ile ifade edilmiştir. Buna
göre HABAŞ’ın satış fiyatı, formülde yer alan parametrelerdeki değişikliklere
göre her ay başında yeniden hesaplanacaktır. Taraflar arasında yapılan
12.1.2004 tarihli diğer bir Ek Protokol ile LNG satış fiyatını oluşturan formül
yeniden oluşturulmuştur. Bu açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, ticarete konu
olan ürünün satış fiyatı taraflar arasında yapılan sözleşmelerde açıkça
belirlenmiştir.
Rekabet Kurulu, teşebbüsler arasındaki dikey anlaşmaları rekabeti kısıtlayıcı
hükümler bulunup bulunmadığı bakımından incelemekte, bu anlaşmalara 140
konu olan ürünlerin alım-satım fiyatları ile ilgili denetim yapmamaktadır.
Nitekim, 2002/2 sayılı Tebliğ’de de, sağlayıcının yeniden satıcının satış
fiyatlarına müdahale etmemesi haricinde, alım-satım fiyatları ile ilgili bir hüküm
bulunmamaktadır.
Dikey sözleşmelerde yer alan alım-satım fiyatlarının belirlenmesi tarafların
kendi iradelerine bırakılmıştır. Bu konuda çıkan anlaşmazlıkların ise Medeni
Kanun ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında mahkemelerde görülmesi
gerekmekte, bu hususlar 4054 sayılı Kanun’un kapsamı dışında kalmaktadır.
150
05-11/115-45
4
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
1-Alıcıya getirilen belirsiz süreli rekabet etmeme yükümlülüğü sebebiyle
HABAŞ Sınai ve Tıbbi Gazlar İstihsal Endüstri A.Ş.’nin ASAŞ Alüminyum San.
ve Tic. A.Ş. ile LNG pazarındaki sözleşmesinin 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlanamadığına; bununla beraber
18.9.2003 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2003/3 sayılı Tebliğ ile
şirketlerin 18.9.2005 tarihine kadar mevcut anlaşmalarını 2003/3 sayılı Tebliğ 160
hükümlerine uygun hale getirmeleri öngörüldüğünden, bu süre içinde anılan
anlaşmalara 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamanın
uygulanamayacağına;
2- Alım-satım fiyatları konusunda taraflar arasındaki anlaşmazlığın 4054 sayılı
Kanun kapsamı dışında kaldığına,
dolayısıyla başvuru konusu iddialara ilişkin olarak önaraştırma yapılmasına
veya soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ
ile karar verilmiştir. 170
Full & Egal Universal Law Academy