1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/K.T.S-00/1 (Birleşme/Devralma)
Karar Sayısı : 00-29/322-182
Karar Tarihi : 03.08.2000
Toplantıya Katılan
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER.
Bildirimde Bulunan: Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.
Sabancı Center, 4. Levent 80745, İSTANBUL
Taraflar: - Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.
Sabancı Center, 4. Levent
80745, İSTANBUL
- Toyota Motor Corporation
No 1, Toyota Cho, Toyota City, Aichi Prefrecture,
471-8571 Japan
- ToyotaSA Toyota Sabancı Otomotiv Pazarlama ve Satış A.Ş.
Gülsuyu Mevkii Ankara Asfaltı 81540 PK: 115 Kartal/İSTANBUL
Dosya Konusu: Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.’nin, ToyotaSA Toyota Sabancı
Otomotiv Pazarlama ve Satış A.Ş.’ndeki % 25’lik hissesini Toyota Motor
Corporation’a devretmesine izin verilmesi talebi.
Raportör Görüşü: Bildirime konu devir işlemi sonucunda, 4054 sayılı Kanun’un 7
nci maddesinde belirtilen bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun daha da güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmadığı, bu nedenle, devir işlemine izin verilmesinin uygun olacağı
düşünülmektedir.
DEĞERLENDİRME
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. (Sabancı Holding)’nin ToyotaSA Toyota
Sabancı Otomotiv Pazarlama ve Satış A.Ş. (ToyotaSA)’ndeki % 25’lik hissesini
Toyota Motor Corporation’a (TMC) devretmesine ilişkin izin verilmesi talebi ile Kurum
kayıtlarına 24.07.2000 tarih, 3194 sayı ile intikal etmiş olan, HK. ve MBP. imzalı
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7 nci maddesi
ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca, Raportörler Kemal Tahir
SU ve Mehmet ÖZDEN tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen 02.08.2000
tarih, D4/1/K.T.S.-00/1 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu’nu içeren 01.08.2000
tarih, REK.0.08.00.00/36 sayılı Başkanlık önergesi, 00-29 sayılı Kurul toplantısında
ele alınmıştır.
2 REKABET KURUMU
Ana faaliyet konusu motorlu araç ve yedek parça üretimi, dağıtımı ve ithalatı
olan ToyotaSA’da, halihazırda, TMC, Sabancı Holding ve Mitsui Co. Ltd. (Mitsui)
sırasıyla % 40, % 50 ve % 10 oranlarında hisselere sahiptir. Bu haliyle ToyotaSA bir
ortak girişimdir. Ortak kontrolü ellerinde bulunduran TMC ve Sabancı yeni bir
organizasyona gitmek konusunda anlaşmışlardır.
Söz konusu yeniden yapılanma çerçevesinde Sabancı Holding,
ToyotaSA’daki hisselerinin % 25’lik kısmını TMC’ye devredecektir. Böylece
teşebbüsün kontrolü TMC’ye geçecek olup, şirketin adı Toyota Sabancı Otomotiv
Sanayi A.Ş. şeklinde değişecek ve faaliyet alanı motorlu araçların ve yedek
parçaların üretimi ve ihracatı olacaktır.
Hisse devri sonrası ToyotaSA’nın hisse yapısı TMC, Sabancı Holding ve
Mitsui için sırasıyla % 65, % 25 ve % 10 olarak oluşacaktır.
Türkiye coğrafi pazarında motorlu araçların ve yedek parçaların pazarlama,
dağıtım ve servis işleri ToyotaSa’dan ayrılarak, yine aynı taraflarca kurulacak ve
kontrolü Sabancı Holding’de olacak yeni “dağıtım, satış ve servis” şirketi olan Toyota
Sabancı Otomotiv Pazarlama ve Satış A.Ş. tarafından yürütülecektir. Bu yeni şirkette
Sabancı’nın, TMC’nin ve Mitsui’nin hisse oranları Sabancı Holding % 65, TMC % 25,
Mitsui % 10 şeklinde olacaktır.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un Birleşme veya
Devralma başlıklı 7’nci maddesinde yer alan, “Bir ya da birden fazla teşebbüsün
hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik
olarak, ülkenin bütünü veya bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasında
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya
herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut
ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi
olma yetkisini veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere,
devralması hukuka aykırı ve yasaktır” ifadeleri hangi birleşme ya da devralmaların
yasaklandığına ilişkin temel kriterleri tayin etmektedir.
Aynı maddenin son fıkrasında verilen yetkiye dayanılarak Rekabet Kurulu’nca
çıkarılmış bulunan 1997/1 sayılı Tebliğ'de ise birleşme veya devralma sayılan ve
sayılmayan haller ile izne tabi birleşme veya devralmalar tanımlanmıştır. Anılan
Tebliğ’in "Birleşme veya Devralma Sayılan Haller" başlıklı ikinci maddesinin (b)
bendindeki “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını
yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak
sahibi olma yetkisini veren araçları devralması veya kontrol etmesi” ve (c)
bendindeki “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak
şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya
taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak
girişimler” tanımlamaları karşısında, inceleme konusu hisse devir işleminin Rekabet
Hukuku anlamında bir “devralma” işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
1997/1 no’lu tebliğin "İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar" başlıklı 4 üncü
maddesinde Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken birleşme veya devralmalara
ilişkin kriterler yer almaktadır. Buna göre, “Bu Tebliğ’in 2 nci maddesinde belirtilen
bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
3 REKABET KURUMU
pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile
toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan
izin almaları zorunludur.”
Taraflardan yalnız ToyotaSA’nın ilgili ürün pazarındaki 1999 yılı cirosu dahi
yaklaşık ….. trilyon TL. olup, bu miktar 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ
ile değişik 4 üncü maddesinde belirtilen rakamın üzerinde olduğundan devir işlemi
söz konusu Tebliğ kapsamındadır.
Devir işleminin gerçekleşmesi durumunda pazar yapısı ve pazar sıralaması
açısından rekabet şartlarını etkileyebilecek değişimler ortaya çıkmayacak, pazar
hakimiyeti de söz konusu olmayacaktır. Sadece daha önce var olan bir ortak
girişimin, ortaklık yapısının değiştirilerek yeniden yapılandırılması söz konusudur ki,
bu durum pazarda yapısal değişikliklere neden olabilecek bir durum ortaya
koymayacaktır.
Anılan devir işlemi, iç organizasyona ve işbölümüne yönelik bir işlem olarak
değerlendirilmektedir. Bu bakımdan, işlemin etkisiyle tarafların pazar paylarının
toplamında değişme olması söz konusu değildir. Aynı zamanda, devir işlemi sonucu
piyasada hakim güç oluşturmak ya da mevcut bir hakim durumu güçlendirmek
bakımından eskisinden farklı bir durum da ortaya çıkmayacaktır.
SONUÇ
Yapılan incelemeler ve değerlendirmeler ışığında, Hacı Ömer Sabancı
Holding A.Ş.’nin ToyotaSA Toyota Sabancı Otomotiv Pazarlama ve Satış A.Ş.’ndeki
% 25’lik hissesinin Toyota Motor Corporation tarafından devralınması işleminin ilgili
ürün pazarındaki toplam ciroları yönüyle, 4054 sayılı Kanun’un 7 nci maddesi ve bu
Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında bir devralma
olduğuna; ancak ilgili ürün pazarında, bu işlem sonucunda, 4054 sayılı Kanun’un 7
nci maddesinde belirtilen bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun daha da güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmadığı kanaati ile bildirime konu devir işlemine izin verilmesine OY
BİRLİĞİ ile karar verilmiştir:
Full & Egal Universal Law Academy