1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/2/P.U.-00/6 (ÖNARAŞTIRMA)
Karar Sayısı : 00-29/311-178
Karar Tarihi : 03.08.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan: Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU;
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER.
B- RAPORTÖRLER:
Pelin UYANIK, A. İhsan ÇAĞLAYAN, Meltem BAĞIŞ, Bülent GÖKDEMİR
C- ŞİKAYET EDEN:
Re’sen
D- HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
1. Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
İnönü Cad. 73/1 80090 Taksim / İSTANBUL
2. Kerevitaş Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Üniversite Mah. Bağlariçi Cad. No: 29 Avcılar / İSTANBUL
3. Fine Food Gıda Sanayi ve Ticaret İhracat İthalat A.Ş. (Göztepe)
Bursa Yenişehir Karayolu 28. km Marmaracık Köyü Yenişehir / BURSA
4. Marmara Tarımsal Ürünleri Değerlendirme A.Ş. (Martaş)
Armutköy PK. 400 16210 BURSA
5. Tamek Gıda ve Konsantre Sanayi A.Ş.
Nispetiye Mah. Hakkı Şehit Han Sok. II. Ulus-Beşiktaş / İSTANBUL
6. Manisa Gıda Sanayi Ticaret A.Ş. (MGS)
Karaağaçlı Kasabası MANİSA
7. Topkapı (adresi tespit edilememiştir.)
8. Tekel (adresi tespit edilememiştir.)
E- DOSYA KONUSU: Hakkında önaraştırma yapılan teşebbüsler tarafından
ahududu alım fiyatlarının belirlenmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun'un ihlal edilip
edilmediğinin tespiti.
2 REKABET KURUMU
F- İDDİALARIN ÖZETİ: 09.05.2000 tarih ve D3/2/K.Ü.-00/2 sayılı Önaraştırma
Raporu'nda, yapılan yerinde inceleme sırasında ahududu alım fiyatlarının
görüşüldüğüne ilişkin bir belgenin tespit edilmesi nedeniyle, anılan belgede adı
geçen ve dondurulmuş gıda sektöründe faaaliyet gösteren teşebbüsler hakkında
konunun araştırılması için önaraştırma yapılmasının uygun olacağı belirtilmiştir.
G- DOSYA EVRELERİ: 09.05.2000 tarih ve D3/2/K.Ü.-00/2 sayılı Önaraştırma
Raporu'nun 30.05.2000 tarih, 199-108 sayılı Kurul toplantısında görüşülmesi
sonucunda, dondurulmuş gıda sektöründe faaliyet gösteren Merko Gıda San. ve Tic.
A.Ş., Topkapı, Kerevitaş Gıda San. ve Tic. A.Ş., Finefood Gıda San. ve Tic. İhr. İth.
A.Ş., Tekel, Marmara Tarımsal Ürünleri Değerlendirme A.Ş. ve Tamek Gıda ve
Konsantre San. A.Ş. adlı teşebbüslerin ahududu alım fiyatını belirlemek suretiyle
4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmedikleri hususunun açıklığa kavuşturulması
amacıyla önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
Anılan karar uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 25.07.2000 tarih,
D3/2/P.U.-00/6 sayılı Önaraştırma Raporu, Rekabet Kurulu’nun 03.08.2000 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve ayrıntıları aşağıda açıklanan 00-29/313-178 sayılı karar
verilmiştir.
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ:
Raportörler tarafından düzenlenen 25.07.2000 tarih ve D3/2/P.U.-00/5 sayılı
raporda, özetle;
1. Önaraştırma sırasında önaraştırma açılmasına dayanak teşkil eden belgede adı
geçen Topkapı ve Tekel firmaları ve adreslerinin tespit edilemediği,
2. Önaraştırma açılmasına dayanak teşkil eden belgede geçen “anlaşma olmasına
rağmen” ibaresinden tam olarak neyin kastedildiği anlaşılmadığı gibi, belge bir
bütün olarak değerlendirildiğinde, ahududu alım piyasasının serbest piyasa
şartlarında işlediği kanaati edinildiği,
3. Konu ile ilgili olarak görüşülen teşebbüs yetkililerinin ahududu alımlarının toplam
meyve-sebze alımları içerisinde çok az yer kapladığını ve ihtiyaçları
doğrultusunda piyasada oluşan şartlara göre serbestten alım yaptıklarını ifade
ettikleri,
4. Ayrıca yürütülen önaraştırma sırasında, bu belgeyi destekleyecek belge ve
bilgilere rastlanmadığı, kaldı ki dondurulmuş gıda işleyen üreticilerin biraraya
gelebildikleri herhangi bir dernek veya kuruluşun da tespit edilemediği,
5. Dondurulmuş gıda sektörlerinde faaliyet gösteren teşebbüslerin ahududu alım
fiyatını birlikte belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun'u ihlal ettiklerine dair
herhangi bir bulguya rastlanmadığı, bu nedenle ilgili teşebbüsler hakkında aynı
Kanun’un 41 inci maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
düşüncesi belirtilmiştir.
3 REKABET KURUMU
İ- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I- İlgili Ürün Pazarı
Önaraştırmaya konu rekabet ihlali iddiası ahududu işleyen üretici firmaların, anlaşma
yoluyla ortak alım fiyatı tespit etmeleridir. İşlenen ürünlerin büyük çoğunluğunun
ihraç edildiği de gözönüne alındığında, ilgili ürün pazarı, ahududu alım pazarı
olarak belirlenmiştir.
II- İlgili Coğrafi Pazar
Türkiye’de ahududunun ağırlıklı olarak Marmara ve Ege bölgelerinde yetiştirilmesi ve
inceleme yapılan şirketlerin bu bölgelerde olması da gözönüne alınarak, ilgili coğrafi
pazar Marmara ve Ege bölgelerini kapsayan topraksal alan olarak tanımlanmıştır.
III- Değerlendirme
Önaraştırma açılmasına neden olan belgede geçen “Şu an Merko, Topkapı,
Kerevitaş, Göztepe, Martaş anlaşma olmasına rağmen Kozuören köyünden 500.000
TL’ den alıma devam etmektedir” cümlesinde geçen anlaşma ifadesiyle tam olarak
neyin kastedildiği anlaşılmadığı gibi, belge bir bütün olarak değerlendirildiğinde,
ahududu alım piyasasının serbest piyasa şartlarında işlediği kanaati edinilmektedir.
Çünkü belgede belirtildiği üzere, 700.000 TL’ye açılan ahududu alım piyasası,
piyasadaki gelişmeler sonucu 400.000 TL’ye kadar inmiştir. Ayrıca, yürütülen
önaraştırma sırasında, bu belgeyi destekleyecek belge ve bilgilere rastlanmamıştır.
Konu ile ilgili olarak görüşülen teşebbüs yetkilileri ahududu alımlarının toplam
meyve-sebze alımları içerisinde çok az yer kapladığını belirterek, ihtiyaçları
doğrultusunda piyasada oluşan şartlara göre serbestten alım yaptıklarını ifade
etmişlerdir. Dondurulmuş gıda işleyen üreticilerin biraraya gelebildikleri herhangi bir
dernek veya kuruluş da tespit edilememiştir. Sektöre ilişkin hazırlanan DPT
raporunda ise; ihracata yönelik çalışan firmaların aralarında yaşanan aşırı
rekabetten dolayı her türlü bilgi ve belgeyi saklama yönündeki davranışlarından
vazgeçerek birleşebildikleri takdirde, AR-GE çalışmalarını araştırma kurumları ve
üniversiteler nezdinde yürütmelerinin mümkün olabileceği, böylece daha az
finansman ile aynı konuda ayrı ayrı çalışma külfetinden kurtulabilecekleri ifade
edilmektedir. Aynı raporda istikrarsız hammadde fiyat yapısından dolayı, firmaların
etkin çalışamadığı da belirtilmektedir.
Dolayısıyla, ilgili teşebbüslerin ahududu alım fiyatını birlikte belirleyerek 4054
sayılı Kanun’u ihlal ettiklerine dair herhangi bir bulguya rastlanmaması nedeniyle
teşebbüsler hakkında aynı Kanun’un 41 inci maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek bulunmamaktadır.
4 REKABET KURUMU
İ- GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
09.05.2000 tarih ve D3/2/K.Ü.-00/2 sayılı Önaraştırma Raporunda, yapılan
yerinde inceleme sırasında ahududu alım fiyatlarının görüşüldüğüne ilişkin bir
belgenin tespit edilmesi nedeniyle, dondurulmuş gıda sektöründe faaliyet gösteren
ve anılan belgede adı geçen teşebbüslerin ahududu alım fiyatını belirlemek suretiyle
4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmedikleri hususunun açıklığa kavuşturulması
amacıyla önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinde yasaklanan karar ve eylemlere
verilen örnekler arasında, (a) bendinde “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım
fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
şartlarının tespit edilmesi” yer almaktadır. Önaraştırma açılmasına dayanak teşkil
eden ahududu alım fiyatının birlikte belirlenmesi şeklindeki bulgu, Kanun’un 4 üncü
maddesinin (a) bendi kapsamında incelenmiştir.
Ancak yapılan önaraştırma sonucunda bu bulguyu destekleyecek herhangi bir
bilgi ya da belgeye rastlanmaması nedeniyle Kanun’un 41 inci maddesi gereği
soruşturma açılmasına gerek görülmemiştir.
J- SONUÇ
Açıklanan nedenlerle; önaraştırma sırasında incelenen ve konserve ve/veya
dondurulmuş gıda sektörlerinde faaliyet gösteren teşebbüslerin, bezelye alım fiyatını
birlikte belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun'u ihlal ettiklerine dair herhangi bir
bulguya rastlanmadığı, bu nedenle yukarıda sayılan teşebbüsler hakkında aynı
Kanun’un 41 inci maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy