1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/2/P.U.-00/4 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 00-33/355-199
Karar Tarihi : 5.9.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr.Kemal EROL, M. Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R.Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Pelin UYANIK, A. İhsan ÇAĞLAYAN, Meltem BAĞIŞ,
Bülent GÖKDEMİR
C- ŞİKAYET EDEN: Re’sen
D- HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR
- Manisa Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.
Karaağaçlı Kasabası MANİSA
- Tunçsan Salça Konserve Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.
İçerenköy Çayır Cad. Özce İş Merkezi No: 3 Kat: 6 81120 İSTANBUL
- Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
İnönü Cad. 73/1 80090 Taksim / İSTANBUL
- Öztusan Salça Konserve Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Atatürk Cad. No: 203 10200 Bandırma / BALIKESİR
- Demko Demirci Konservecilik A.Ş.
Plaza Spring Giz Büyükdere Cad. Meydan Sok. Kat: 12 Maslak
Ayazağa/İSTANBUL
- Assan Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Aykar Cad. Metro İş Merkezi 10/6 Levent 80600 İSTANBUL
- Tukaş Turgutlu Konservecilik A.Ş.
Nadir Nadi Cad. No: 15/1 Konak / İZMİR
- Dardanel Enez Konserve Sanayi A.Ş.
YKB Vakıf Binası No:173 D:12/2
80220 Nişantaşı İSTANBUL
- Tat Konserve Sanayi A.Ş.
İstiklal Cad. 347 Beyoğlu / İSTANBUL
- Deneks Gıda Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş.
Büyükdere Cad. No: 188/1 80280 Zincirlikuyu / İSTANBUL
- Akfa Akpınar Zirai İstihsal ve Konservecilik A.Ş.
Kantarcılar Sabunhane Sok. No:26-28 Akfa Han Kat:7 Eminönü İSTANBUL
- Lezzo Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Yukarı Dudullu Organize Sanayi Bölgesi Nato Yolu 4. Cad. No: 15 81260
Ümraniye / İSTANBUL
2 REKABET KURUMU
- Tamek Gıda ve Konsantre Sanayi A.Ş.
Nispetiye Mah. Hakkı Şehit Han Sok.
II. Ulus-Beşiktaş / İSTANBUL
- Fide Konserve Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Ortaklar Cad. 2/11 Mecidiyeköy / İSTANBUL
- Bursa İli Karacabey İlçesi Üretici Birliği
Tavşanlı Mah. 38. Sok. Kirmikirli Apt. A Blok No: 23 Karacabey / BURSA
E- DOSYA KONUSU: Haklarında önaraştırma yapılan teşebbüsler ve teşebbüs
birliğinin, domates alım ve satım fiyatlarını belirleyerek 4054 sayılı Kanun'u
ihlal ettikleri iddiası.
F- İDDİALARIN ÖZETİ: 9.5.2000 tarih ve D3/2/K.Ü.-00/2 sayılı Önaraştırma
Raporunda, yapılan yerinde inceleme sırasında domates alım ve satım fiyatının
belirlenmesine ilişkin belgelerin tespit edilmesi nedeniyle, anılan belgelerde adı
geçen teşebbüsler ile domates satışına ilişkin karar alan Bursa İli Karacabey İlçesi
Üretici Birliği hakkında konunun aydınlığa kavuşturulması amacıyla önaraştırma
yapılması.
G- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.10.1999 tarih, 3267 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 9.5.2000 tarih, D3/2/K.Ü.-00/2 sayılı Önaraştırma
Raporu, 30.5.2000 tarih, 00-20 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve yapılan
önaraştırma sırasında domates alımlarına ilişkin fiyat tespitine yönelik belgelere
rastlandığının tesbit edilmesi üzerine söz konusu önaraştırma raporunda adı geçen
Manisa Gıda Sanayi Ticaret A.Ş., Tunçsan Salça Konserve Gıda Sanayi ve Ticaret
A.Ş., Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Öztusan Salça Konserve Sanayi ve Ticaret
A.Ş., Demko Demirci Konservecilik A.Ş., Assan Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Tukaş
Turgutlu Konservecilik A.Ş., Dardanel Enez Konserve Sanayi A.Ş., Tat Konserve
Sanayi A.Ş., Deneks Gıda Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş., Akfa Akpınar Zirai İstihsal ve
Konservecilik A.Ş., Lezzo Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Tusan ve Tamek Gıda ve
Konsantre Sanayi A.Ş. unvanlı teşebbüslerin domates alım fiyatını belirlemek ve
Bursa İli Karacabey İlçesi Üretici Birliği'nin domates satışına ilişkin karar almak
suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmedikleri hususunun açıklığa
kavuşturulması amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca 30.5.2000 tarih, 199-108
sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Önaraştırma esnasında Tusan
unvanlı bir teşebbüsün mevcut olmadığı, ayrıca önaraştırma listesine dahil
edilmeyen Fide Konserve Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin de önaraştırmaya dayanak
teşkil eden belgelerde adının geçtiği ve incelenmesi gerektiği tespit edilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 25.7.2000 tarih D3/2/P.U.-00/4 sayılı
Önaraştırma Raporu 31.7.2000 tarih, REK.0.07.00.00/68 sayılı Başkanlık önergesi
ile 00-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
1. - Manisa Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.,
- Tunçsan Salça Konserve Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.,
- Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Öztusan Salça Konserve Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Demko Demirci Konservecilik A.Ş.,
3 REKABET KURUMU
- Assan Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.,
- Tukaş Turgutlu Konservecilik A.Ş.,
- Dardanel Enez Konserve Sanayi A.Ş.,
- Tat Konserve Sanayi A.Ş.,
- Deneks Gıda Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş.,
- Akfa Akpınar Zirai İstihsal ve Konservecilik A.Ş.,
- Tamek Gıda ve Konsantre Sanayi A.Ş.,
- Fide Konserve Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin,
domates alım fiyatını birlikte belirlemek eylemlerinin, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet,
kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” şeklindeki
(a) bendine aykırı olduğu; bu nedenle aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılması gerektiği, ancak değerlendirme yapılırken Raporun piyasa
analizine ilişkin bölümünde ayrıntılı olarak ifade edilen sanayi tipi domatesin tarım
ürünü olması nedeniyle kendine özgü piyasa şartlarının bulunduğu hususunun ve
Avrupa Birliği (AB)’nin tarım ürünlerinin önemli bir kısmının Ortak Tarım Politikasına
tabi olduğunun dikkate alınmasının yararlı olacağı,
2. Önaraştırma açılmasına dayanak teşkil eden 6.10.1999 tarihli belgede adı geçen
Lezzo Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında; Salça İhracatçıları Ve İmalatçıları
Derneği (SİİD) üyesi olmadığı, 2000 yılında taahhütlü alım yapmadığı, ayrıca
sözkonusu belgenin teşebbüslerin birlikte fiyat tespit ettiklerine ilişkin bir belge
olmadığı, çünkü belgenin tarihinin 6.10.1999 olması dikkate alındığında; alım
sezonunun kapandığı tarihe rastladığı, belirtilen fiyatların geçmiş döneme ait olduğu,
fiyatlar açıklandıktan sonra bu fiyatların konuşulmasının herhangi bir ihlal teşkil
etmeyeceği gerekçeleriyle soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
3. Bursa İli Karacabey İlçesi Üretici Birliği’nin, domates satış fiyatını ve satım
koşullarını tespit etmesi eyleminin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendine
aykırı olduğu; ancak, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 88. maddesi uyarınca
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan tip ana sözleşme ile kooperatife
bu yetkinin verilmiş olduğu; bu eylemin Kanun ve diğer mevzuatla kendisine
tanınmış yetkileri kullanması olarak değerlendirilmesi gerektiği ve 1163 sayılı
Kooperatifler Kanunu ve 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında
Kanun’un amaç ve ruhuna uygun olduğu, bu nedenle ilgili teşebbüs birliği hakkında
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı
düşünülmektedir.
İ- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
İlgili Ürün Pazarı: Salça ve konserve domates üretiminde hammadde olarak
kullanılan domates tipi, yemeklik domatesten; nakliyeye dayanıklı olması, renk ve
briks özelliklerinin yüksek olması nitelikleri ile ayrılmaktadır.
Önaraştırmaya konu rekabet ihlali iddiası ise salça ve konserve domates
üretiminde kullanılan sanayi tipi domatesin alıcısı konumundaki üretici firmaların,
anlaşma yoluyla ortak alım fiyatı tespit ettikleri şeklindedir. Bu bağlamda ilgili ürün
pazarı sanayi tipi domates alım pazarı olarak kabul edilmiştir.
4 REKABET KURUMU
Coğrafi Pazar: Türkiye’de sanayi tipi domates ağırlıklı olarak Karacabey, Mustafa
Kemal Paşa, Manyas, Çanakkale, Balıkesir, Yenişehir, Manisa ve çevresinde
üretilmektedir. Bu durumda ilgili coğrafi pazar Marmara ve Ege coğrafi bölgelerini
kapsayan topraksal alan olarak belirlenmiştir.
2. Taraflar
2.1. Salça üreticileri
İlgili coğrafi pazarda kurulu bulunan salça üreticileri; Merko Gıda Sanayi ve
Ticaret A.Ş., Tat Konserve Sanayi A.Ş., Tamek Gıda Ve Konsantre Sanayi A.Ş.,
Tukaş Turgutlu Konservecilik A.Ş., Demirci Konservecilik A.Ş., Akpınar Zırai İstihsal
Ve Konservecilik A.Ş., Assan Gıda Sanayi Ve Ticaret A.Ş., Deneks Gıda Sanayi Ve
Dış Ticaret A.Ş., Dardanel Enez Konserve Sanayi A.Ş., Fide Konserve Sanayi Ve
Ticaret A.Ş., Öz-Tusan Salça Konserve Sanayi Ve Ticaret A.Ş., Tunçsan Salça
Konserve Gıda Sanayi Ve Ticaret A.Ş., MGS Manisa Gıda Sanayi Ve Ticaret A.Ş.,
Lezzo Gıda Sanayi Ve Ticaret A.Ş. olup, genel olarak bu şirketlerin faaliyet
alanlarını işlenmiş domates, domates salçası, domates türevi ürünler, ketçap, meyve
suları, dondurulmuş gıda, hazır gıda, konserveler, reçel ve marmelat
oluşturmaktadır.
2.2. Salça İhracatçıları Ve İmalatçıları Derneği (S.İ.İ.D.)
5.7.1989 tarihinde kurulan ve idare merkezi İstanbul’da olan dernek, kâr
amacı gütmeksizin ve kazanç paylaşmaksızın salça ve konserve sanayi sektöründe
sanayicilerin karşılıklı dayanışma ve yardımlaşma ile ekonomik menfaatlerini
geliştirmek, salça ve konserve sanayinin Türkiye’de gelişmesini ve genişlemesini
sağlamayı amaçlamıştır.
2.3. Bursa İli Karacabey İlçesi Üretici Birliği (Sınırlı Sorumlu Karacabey Yaş
Sebze Ve Meyve Pazarlama Kooperatifi)
29.11.1999 tarih ve 13587 sayı ile Ticaret Sicili’ne tescil edilen S.S.
Karacabey Yaş Sebze ve Meyve Pazarlama Kooperatifi, 24.6.1995 tarih ve 552
sayılı Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi Ve Toptancı Halleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin 6. maddesi gereğince kurulmuştur.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Teşkilatlandırma Genel Müdürlüğü’nün
hazırladığı tip Yaş Sebze ve Meyve Pazarlama Kooperatifi Ana Sözleşmesi’ne göre
amaç ve faaliyet konuları; 552 sayılı Yaş Sebze Ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili mevzuat çerçevesinde yaş sebze ve
meyve ürünlerini iyi şartlarla değerlendirmek, pazarlamak ve ortaklarının ekonomik
menfaatlerini korumak olarak belirlenmiştir. Kooperatifin Ana Sözleşmesi'nde "Bu
amaçla kooperatif; ...Piyasada düzenleyici bir yer alarak zararlı fiyat
dalgalanmalarının önüne geçmek için çalışır." ifadesine yer verilmiştir.
3. Genel Bilgiler
3.1.Sanayi Tipi Domates Üretimi
Domates bütün dünya ülkelerinde bilinen ve kullanılan bir üründür. Birçok
ülkede domates üretilmekle beraber, domatese dayalı sanayi belli başlı bazı
ülkelerde yoğunlaşmıştır. Önaraştırmaya konu olan domates ürünü, üretimi yemeklik
5 REKABET KURUMU
domatese göre farklılık arz eden sanayi tipi domatestir. Domates salçası üretiminde
sanayi tipi domatesin tercih edilmesinin nedeni; nakliyeye dayanıklı olması, renk ve
kuru madde özelliklerinin yüksek olmasıdır. Pazarda ve markette satışa sunulan
domatesler hem nakliyeye dayanıklı değildir, hem de salça üretiminde verimli
değildir.
Türkiye’de üretilen domatesin yaklaşık %25-30’u işlenmekte, kalan miktar
taze tüketime konu olmaktadır. İşlemeye alınan toplam miktarın %80’i salça, %15’i
konserve domates olarak işlenmekte, kalan kısım ise ketçap, domates suyu benzeri
domates ürünlerinin üretimi için kullanılmaktadır.
Sanayi tipi domates, ya Mart ve Nisan aylarında toprağa domates tohumu
olarak ekim ya da Mayıs ve Haziran aylarında fide dikimi ile üretilmekte, Ağustos,
Eylül ve Ekim aylarında ise hasat edilmektedir.
3.2. Sözleşmeli Tarım
Bu noktada göze çarpan en önemli husus, sanayici ile çiftçi arasında yapılan
sözleşmeli tarım mukaveleleridir. Şekerpancarı yetiştirilmesiyle başlayan sözleşmeli
tarım, sektördeki ilk şirketler tarafından 1970’lerin başından itibaren en çok domates
alımlarında uygulanmaktadır.
Türkiye’de sözleşmeli üretimin kesin ve hukuki bir tanımlaması bulunmamakla
birlikte uygulama biçimi ve kapsamı itibarıyla şu şekilde tanımlanmaktadır: Alıcı ve
üretici arasında söz konusu ürünün ekimi, dikimi ya da yetiştirilmesinden önce
yapılan ve alıcının ilgili tarım alanından elde edilecek ürünü belirli bir fiyat üzerinden
satın almayı garanti ettiğini belirten yazılı bir sözleşmedir.
Türkiye tarımında, kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını, toplumun yeterli
ve dengeli beslenmesini, sanayinin ihtiyaç duyduğu ürünlerin elde edilmesini, katma
değer sağlayan, iç ve dış pazarın istediği üretimin oluşmasını sağlamak için sürekli
bir üretim planlamasına veya üretim yönlendirmesine ihtiyaç vardır.
Sözleşmeli tarımın tercih edilmesinde aşağıda yer verilen faktörler etkili
olmaktadır. Öncelikle sözleşmeli tarım yapılan üründe bir fiyat garantisi
oluşmaktadır. Dolayısıyla üretici kendisini fiyat dalgalanmalarından korumakta, belli
bir gelir garanti etmektedir. Sözleşmeli tarım yapan işletmeler, işleyebileceği kadar
ürünü ektirmekte, bu nedenle üreticinin aşırı ekim yapıp, ürünün tarlada kalmasına
veya fiyatının aşırı düşmesine engel olmaktadır. Sözleşmeli tarımda işletmeler
çiftçilere bedeli teslim edeceği üründen tahsil edilmek üzere tohum, gübre, zirai ilaç,
çeşitli alet - ekipman ve ürün avansı gibi ayni ve nakdi yardımlarda bulunarak
çiftçinin hasat öncesi maddi açıdan girdikleri zorluklara çözüm olmakta, bu da
güvenli, kaliteli nihai mamul elde edilmesini kolaylaştırmaktadır. Sözleşmeli tarım
yapan işletme, bünyelerindeki tarım servisleri ile üreticinin üretim sırasında
karşılaştığı sorunlara teknik olarak yardım etmekte ve çözümler bulmaktadır. Son
olarak, sözleşmeli tarım devletin vergi kayıplarını önlemeye yardımcı olmaktadır.
3.3. Türkiye’de Salça Sektörü ve Sektörün Rekabet Gücü
Domates ürünleri, Türk Standartları Enstitüsü tarafından içerdikleri suda
çözünebilen tuzsuz kuru madde oranına göre sınıflandırılmaktadır. Tuzsuz kuru
6 REKABET KURUMU
madde oranı ölçüm birimi olarak “briks” tabiri kullanılmaktadır. Salçalar en az 28
briks seviyesinde konsantre edilebilmektedir.
1970’li yılların başında yapılan domates salçası yatırımlarıyla Türkiye adını
uluslararası piyasalarda duyurmuş, 1980’li yıllarda sanayinin yeni teknolojileri takip
etmesiyle dış piyasada iyi bir imaj kazanmıştır. 1990’larda sektörün kârlılığı
nedeniyle irili ufaklı birçok yeni firma kurulmuş, mevcut firmalar da tevsi yatırımlarına
girmiştir. İç ve dış piyasa talebinin neredeyse iki misli bir kapasite yaratılmıştır.
Buna karşılık domates salçası pazarında yeni pazarlar bulmak hayli zordur.
Çeşitli üretici ülkeler arasında bu pazarlar uzun yılların birikimi ile paylaşılmıştır. Bu
nedenle her ülkenin kendi iç piyasası ve ihraç pazarları dahil üreteceği miktar yıldan
yıla önemli değişiklik göstermemektedir. Türkiye’de sebze ve meyve işleme sanayi
ihracatında en önemli grup olan domates salçası sektörü, gıda sanayi ihracatının
öncüsü konumundadır. Türkiye'nin geleneksel ihracat pazarı ise AB pazarıdır. Ancak
AB, gümrüksüz 30,000 ton/yıl salça ihracat kotasını askıya aldığı için AB pazarı
giderek kapanmaktadır. Türkiye'nin boşluğunu ise Çin doldurmaya başlamıştır.
Türkiye için diğer önemli pazarlar Uzakdoğu ve Orta Asya pazarlarıdır.
300 bin tonluk domates salçası üretiminin yarısından fazlasını (ortalama 160
bin ton) ihraç eden Türkiye, dünya domates salçası üretiminde, kurulu kapasite
olarak üçüncü, ihracat değeri olarak dördüncü sırada bulunmaktadır. İhracat ise yıllık
dalgalanmalar olmakla birlikte ortalama değer olarak 150 milyon dolar
seviyesindedir.
Önaraştırmaya konu firmaların çoğu, üretimlerinin büyük bir kısmını ihraç
etmekte, dolayısıyla hammadde fiyatlarını büyük ölçüde dış satım taahhütlerini
dikkate alarak belirlemektedirler.
4. Elde Edilen Bulgular
4.1. Taahhüt Fiyatları ve Ortalama Fiyatlar
Sözleşmeli domates alımı yapan firmaların sözleşmede taahhüt edilen alım
fiyatları (taahhüt fiyatı) ve ortalama fiyatlar son 3 yıl itibarıyla TL./kg. olarak
incelenmiştir. Ortalama fiyat, her bir firmanın o yıl içerisinde yaptığı alımlara ödediği
toplam tutarın toplam miktara bölünmesiyle elde edilen fiyatı ifade etmektedir.
İnceleme sonucunda; teşebbüslerin sözleşmeli alımın yanısıra herhangi bir
sözleşme akdetmeden serbestten de alım yapmaları nedeniyle ortalama fiyatların
taahhüt fiyatından farklılık arz ettiği anlaşılmıştır.
4.2. Domates Alımına İlişkin Bulgular
Önaraştırma açılmasına dayanak teşkil eden belgeler şunlardır:
- Tamek temsilcisi tarafından hazırlanan "SİİD toplantısı" konulu raporda, 7.12.1999
tarihli toplantı gündeminin 2000 yılı domates alım politikasının tespiti olduğu; 2000
senesinde domates fiyatlarının ne olacağına dair firmaların görüşünün alındığı,
toplantıya katılan MGS, Tunçsan, Merko, Öztusan, Demko, Assan'ın fiyat
açıkladıkları, Tukaş ve Dardanel'in bu rakamlara uyacaklarını bildirdiği, Tat ve
Tamek'in ise fiyat açıklamayı o an için uygun görmedikleri ve cevaplarını daha sonra
bildireceklerini belirttiği ifade edilmiştir.
7 REKABET KURUMU
- Tamek firmasında tespit edilen 6.10.1999 tarihli diğer belgede ise, "1999 yılında
izlenen domates alım politikaları ve etkileri" başlığı altında domates alım fiyatları
konusunda, Merko'nun sözleşmeli alım fiyatını 28.000.- TL./kg. olarak açıkladığı,
Tat, Assan, Deneks, Lezzo, Akfa, Fide, Tusan (Öztusan) firmalarının alım fiyatını
27.000.- TL./kg. olarak açıkladığı ve alım sezonu başlamadan önce bu fiyatı teyit
ettikleri belirtilmiştir.
Önaraştırma döneminde Raportörlerce yerinde inceleme sırasında ise şu
belgeler elde edilmiştir:
- 2.12.1999 tarihinde SİİD Başkanı tarafından üye firmalara gönderilen toplantı
çağrısında 7.12.1999 tarihinde yapılacak toplantıda gündem maddesi olarak “2000
yılının domates alım politikasının tespiti” hususu belirtilmiştir. Deneks Gıda San. ve
Dış Tic. A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı’nın ajandasında 7.12.1999 tarihli toplantıya
ilişkin notlar bulunmaktadır. “SİİD 2000 domates fiyat belirleme toplantısı” konulu
notlarda MGS, Tunçsan, Tat, Fide, Merko ve Tusan’ın (Öztusan) verdiği fiyatlar
belirtilmiş, Ege bölgesi hariç -yapı ve ödeme sistemi farklı olduğu için- alım fiyatının
36.000 TL./kg. olarak belirlendiği ifade edilmiştir.
- Öztusan Salça Konserve San. ve Tic. A.Ş.'nin ihracattan sorumlu satış müdürü
tarafından yönetim kurulu başkanına gönderilen yazıda, 3.2.1999 tarihinde yapılan
SİİD toplantısı karar özeti sunularak 1999 yılı domates fiyatına ilişkin olarak
toplantıya katılan Tat, Akfa, Deneks, Assan, Merko, Tukaş ve Öztusan firmalarının
açıkladıkları rakamlar belirtilmiştir.
- Tat Konserve A.Ş. tarafından 21.1.1998 tarihinde SİİD Başkanlığına gönderilen
domates fiyatının belirlenmesi ile ilgili yazıda, ABD Doları tahmini ve pazardaki
belirsizlik nedeniyle domates fiyatının erken ilanına muhalif oldukları ifade edilmiş,
domates taahhüt fiyatının ilan tarihinin geciktirilmesi önerilerinin görüşülmesi için
yönetim kurulunun toplanması ve toplantıda alınacak kararın deklare edilmesi talep
edilmiştir. Aynı tarihte Dernek Başkanı imzasıyla 26.1.1998 tarihinde ilgili yazıdaki
konunun görüşülmesi için üyelere gönderilen yazıya Tunçsan’da rastlanmıştır. Tat
tarafından gönderilen yazı 27.1.1998 tarihli SİİD toplantısında görüşülmüş, karar
defterine aynen;
“Tat Konserve A.Ş.’den yollanan 21 Ocak 1998 tarih ve 0096 sayılı domates fiyatının
belirlenmesi ile ilgili yazı okundu, konu tartışmaya açıldı; üyeler arasında gerek fiyat,
gerek fiyatın açıklama zamanı hususunda mutabakat olmadığı görüldü. Genel
temayül bayramdan sonra firmaların uygun gördükleri fiyatı ilan etmesi şeklinde
olmakla beraber Ahmet Toygar ve Ercan Bayramlı 1998 sezonu domates fiyatına ve
hemen deklare edilmesi hususuna muhalefet ettiklerini belirttiler. Durumun diğer
üyelerimize de duyurulmasına oybirliği ile karar verildi.” ifadeleri kaydedilmiştir.
- Yine Tat Konserve A.Ş.’nin ilgili yazısına istinaden Öztusan eski Yönetim Kurulu
Başkanı tarafından SİİD Başkanı’na gönderilen 27.1.1998 tarihli yazıda, Tat
yetkililerinin domates taahhüt fiyatının açıklanmaması konusundaki yaklaşımlarını
karamsar buldukları, açıklanacak fiyatın geciktirilmemesi görüşünde oldukları
belirtildikten sonra yazının devamında aynen;
8 REKABET KURUMU
“Şirketimiz, sözkonusu görüşmelerimiz neticesinde ortaya çıkan ve şu anda zaten
sanayimiz kuruluşları içerisinde yer alan bir şirketin açıklamada bulunduğu
18.000TL’lık taban fiyatı makul bulmaktadır.
Ancak gerek fiyat ve gerekse de uygulamanın detayları konusunda (taban
fiyat+prim, zamanlama gibi) derneğimizin alacağı kararlara saygılıyız.” ifadeleri
kullanılmıştır.
- Merko Yönetim Kurulu Başkanı tarafından Dernek Başkanına gönderilen 16.4.1998
tarihli yazıda sektördeki irili ufaklı tüm fabrikaların derneğe üye olmaları için davetiye
gönderilmesi önerilmiş, küçük ölçekte üreticilerin dünya pazarlarından uzak oldukları
için yanlış hareket ettiği, bunu önlemek için kendilerine “Türkiye genelinde
domatesin yeterli olacağının ve bilhassa mevsimin başında hammadde fiyatını
arttırmak gerekmeyeceğinin” anlatılmasında fayda olduğu ifade edilmiştir.
- Dardanel eski İhracat Müdürü tarafından Dardanel Enez Yönetim Kurulu Başkanı
ve şirket yetkililerine gönderilen 26.5.1997 tarihli SİİD toplantı raporundan,
toplantıya katılan Demko, Merko, Fide, Tamek, Akfa, Deneks, Ege Gıda, Öztusan,
Dardanel ve Tat temsilcilerinin 1997 sezonuna ilişkin domates alım fiyatlarının
görüşüldüğü anlaşılmaktadır.
- Ayrıca raportörlerce yerinde inceleme sırasında haklarında önaraştırma yürütülen
teşebbüslerin yetkilileriyle yapılan görüşmelerde; yetkililer, domates alım fiyatının
Dernek bünyesinde yapılan toplantılarda görüşüldüğü ve belirlendiği yönünde bilgi
vermişlerdir.
4.3. Domates Satışına İlişkin Bulgular
Karacabey Üretici Birliği 31.1.2000 tarihli ilk toplantısında 2000 yılı sanayi tipi
domates ekim sözleşme şartnamesinin görüşülmesi hususunda toplanmış; sanayi
tipi domates taban fiyatının 40.000.- TL/kg. olmasına, çapa avansının bir dekara
10.000.000.- TL. olarak verilmesine, mal teslim eden çiftçiye borcunun ödenmemesi
halinde 15 günlük periyodlarla kg. başına 10.000.- TL. nakit avans verilmesine,
kalan alacakların % 50’sinin hasat bitiminde verilmesine, kalan kısmının ise 15 Aralık
- 31 Aralık tarihleri arasında ödenmesine karar vermiştir.
Bu karara istinaden 4.2.2000 tarihinde Birlik Başkanı; Karacabey ve
çevresinde bulunan Akfa, Öztusan, Sultanköy, Vatan, Tamek, Fide, Tat ve Assan
fabrikalarına yukarıdaki kararı matbu bir yazı ile bildirmiş, bu şartlara uygun olarak
ekim sözleşmesi yapmak isteyen fabrikaların Birliğe 15.2.2000 tarihine kadar
müracaat etmesi gerektiğini ifade etmiştir.
4.4. Domates Alım Fiyatlarının Belirlenmesi
Tarım sektörü, özelde domates üretim ve işlenmesi sektörü, genel itibarıyla
gerek AB’de, gerekse ABD’de serbest piyasa koşullarının hüküm sürdüğü bir piyasa
değildir. Korunan fakat disipline edilen, fiyat ve mal temininde istikrarın olduğu bir
piyasadır.
Türkiye’de ise domatesin üretimi ve işlenmesi sırasında devletin doğrudan
herhangi bir müdahalesi yoktur. Sistem şu şekilde işlemektedir: Aralık - Ocak
aylarında fabrikalar o sene için domates taahhüt alım fiyatlarını açıklamaktadırlar. Bu
aylarda çiftçinin ikame ürünlerle kıyas yapabilmesi için taahhüt alım fiyatlarının ilan
9 REKABET KURUMU
edilmesi bir anlamda zorunludur. Bu fiyat belirlenirken, firmalar iki önemli unsuru
dikkate almaktadırlar: Birincisi üreticinin giderlerindeki artıştır. İstikrarlı hammadde
temini için yeteri kadar domates ekiminin sağlanması, üreticiyi domates ekmeye ikna
edecek bir fiyatın taahhüt edilmesini gerektirmektedir. İkinci unsur ise dünya
fiyatlarıdır. Salça üretimi yapan firmaların ayakta kalabilmeleri için ihracat yapmaları
gereklidir. Dünyada sezon sonunda oluşacak ton başına salça değeri tahmin
edilerek, ihraç değerinden hareketle 1 kg. domates için ne kadar ödeme
yapılabileceği belirlenmektedir. Sonuçta bu iki unsur gözönüne alınarak fiyat
açıklanmaktadır. Türkiye’deki sorun bu fiyatın tek taraflı olarak açıklanmasıdır.
Domates fiyatının belirlenmesinde taraf olması beklenen üretici birlikleri ise daha
yeni kurulmaya başlamıştır. Açıklanan bu fiyata göre çiftçiler, fabrikalarla sözleşme
imzalayarak taahhütlü ekim yapmaktadırlar. Fabrikaların ziraat ekipleri vasıtasıyla,
ürün sürekli gözetim altında tutulmakta ve çiftçiye ayni ve nakdi yardımlar
yapılmaktadır. O senenin verimine göre sözleşme fiyatı yüksek ya da düşük
kalabilmektedir. Bu nedenle sanayiciler duruma göre sözleşme dışı serbestten de
alım yapmaktadırlar. Benzer şekilde üreticiler de domates ekimlerinin tamamını
taahhütlü ekmeyebilmekte, sezonda oluşacak fiyata göre serbestten satış
yapabilmektedirler.
5. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
5.1. Alım Piyasasındaki Durum
Önaraştırmaya konu domates üreticisi firmaların, SİİD bünyesinde domates
alım fiyatını belirlemeleri yönündeki bir kısım bulgular, her ne kadar 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin (a) bendinde yasaklanan “Mal veya hizmetlerin alım ya da
satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
şartlarının tespit edilmesi” hükmü çerçevesinde değerlendirilebilirse de, ilgili ürün
piyasasının kendine özgü koşullarının bulunması, eylemin ekonomik bağlam içinde
daha ayrıntılı bir değerlendirmeye tabi tutulmasını zorunlu kılmaktadır.
İlgili firmaların faaliyet gösterdikleri piyasa tarım ürünleri piyasasıdır. Bilindiği
üzere, tarım kesimine devlet müdahale ve desteği, dünyada süregelen yaygın bir
uygulamadır. Üretimin doğal koşullara bağımlı olması, üretim sürecinin uzun olması,
tarımsal piyasalarda arz-talep dengesinin kolayca sağlanamaması, tarım ürünlerinin
insan beslenmesi gibi stratejik bir alana yönelik olması gibi nedenler, tarım kesimine
devlet müdahalesini zorunlu kılmıştır.
AB’de gerek domatesin üretimi gerekse işlenmesi sırasında, Topluluk
kaynaklarından her ülke için belirlenen kotalar dahilinde, her sene azaltılarak
yardımda bulunulmaktadır. Bu yardımın işleyişi üretici ve sanayicilerin birlikte
hareket etmelerini gerektirmektedir. Her yıl ülke bazında belirlenen kotalar dahilinde
minimum bir fiyat tespit edilmekte; üretici bu fiyat üzerinden ürününü sanayiciye
sattığı anda yardımdan yararlanabilmektedir. Sanayici ise bu belirlenen tek fiyat
üzerinden üreticiden alım yaparsa kendisi de sanayiye uygulanan işleme yardımını
almaktadır. Yapılan bu yardımlar domates ve salçanın türlerine göre değişmektedir.
ABD’de ise, çiftçilerin büyük çoğunluğu Kaliforniya Domates Üretici Birliği
tarafından temsil edilmektedir. Fiyat pazarlığı önce çiftçiler ile Birlik arasında
yapılmakta, ardından Birlik, satış yaptığı büyük 25 sanayici ile biraraya gelerek o
10 REKABET KURUMU
senenin baz domates alım fiyatını belirlemektedir. Belirlenen bu fiyat ancak vadelere
ve ürünün türlerine göre değişebilmektedir.
Ülkemizde bir çok tarım ürünü piyasasına devlet müdahalesi söz konusu iken
domates alım piyasasına doğrudan herhangi bir şekilde müdahale edilmemektedir.
Bu nedenle ilgili piyasada fiyatların arz-talep şartlarına göre oluşması beklenmelidir.
Ancak, yukarıda da belirtildiği üzere tarım ürünleri piyasalarında arz-talep
dengesinin kurulması kolay olmamaktadır. Bizatihi tarım piyasalarının özelliğinden
dolayı, arz-talep sonrası oluşacak fiyat, kaynakların etkin dağılımından beklenen
optimum faydayı da garanti etmemektedir. Bununla birlikte ülkemizde yıllardır
süregelen enflasyon, döviz kurları ve faiz oranlarındaki belirsizliğin yanısıra sektörün
rekabet gücüne ilişkin 3.3. sayılı bölümde ifade edilen hususlar, piyasa dengesinin
kurulmasını daha da güçleştirmektedir.
Piyasada dengenin kurulabilmesi bakımından kritik parametre sezon başında
duyurulan “taahhüt alım fiyatı” dır. Bu fiyatlar Ocak - Şubat aylarında ilan edilmekte,
çiftçiler de bu fiyatı ve ikame ürünlerden elde edecekleri gelirleri gözönüne alarak
üretecekleri domates miktarını belirlemektedir. Firmalar ise dış satım taahhütlerini
yerine getirebilmek amacıyla belirli miktarda domates alımını garanti etmek
durumundadır. Esasen taahhütlü alım mekanizması bu amaçla, istikrarlı hammadde
temini için kurulmuştur. Dolayısı ile taahhütlü alım fiyatının sezon başında bilinmesi,
hem çiftçilerin hem de üreticilerin önünü görebilmesi ve pazarda meydana
gelebilecek dalgalanmaların bir ölçüde giderilebilmesi bakımından zorunlu hale
gelmektedir. Özellikle Türkiye gibi toplam salça üretiminin yarısından fazlasını ihraç
eden bir ülke için, hammadde temininin istikrarlı seyretmesi daha da önemlidir. Belirli
bir taahhüt fiyatının oluşması pazarda istikrarsızlığı bir ölçüde giderebilir, zira üretim
miktarı iklim şartlarına göre değişebilmektedir. Örneğin 1997 yılında aşırı yağışlarla
gelen bir hastalık nedeniyle hasat edilen ürün miktarında büyük ölçüde azalma
olmuş, bunun neticesinde domates fiyatları taahhüt fiyatlarının ortalama iki katına
çıkmıştır.
Sektörün gelişmeye başladığı 1970'li yıllardan itibaren, ziraate önem verilmiş,
her firma kendi ziraat teşkilatını kurarak çiftçiden sözleşmeli alım yapma yolunu
tercih etmiş; tohum ithali, fide yetiştirilmesi, gübreleme ve ilaçlama konularında
çiftçiye öncülük etmiştir. 1990'lı yıllardan itibaren piyasaya giren çok sayıda firma
toprağın yorulduğu bölgelere fabrika kurmuş, ayrıca bunların bir kısmı ziraat teşkilatı
kurmaktan kaçınarak ürünün hasat edildiği dönemde doğrudan alım yapma yoluna
gitmişlerdir. Bu uygulama ile sözleşmeli tarım sisteminden beklenen faydaların elde
edilmesi güçleşmiştir. Çiftçiler daha yüksek gelir elde etme amacıyla topraklarının bir
bölümünde sözleşme dışı açığa ekim yapmışlar, bu şekilde elde ettikleri ürünü
taahhütsüz alım yapan firmalara doğrudan ya da tüccarlar vasıtasıyla satmışlardır.
Bazı yıllarda bu yolla önemli kârlar elde edilmesi üzerine giderek daha fazla oranda
açığa ekim yapmayı tercih etmişlerdir. Ancak bu durum, beraberinde daha fazla riske
katlanmayı da getirmiştir. 1999 senesinde gerek rekoltenin yüksek olması, gerekse
açığa ekimin fazla olması, arzın artmasına yol açmış; bunun sonucunda serbest
piyasada oluşan peşin fiyatlar, taahhüt fiyatının hayli altına inmiş, bu durumda
sözleşmeli ekim yapan çiftçi kazançlı çıkmıştır.
11 REKABET KURUMU
Sözleşmeli tarımın yanısıra, açığa ekimden dolayı ikinci bir domates alım
piyasasının oluşması, bazen çiftçilerin bazen de sanayicilerin lehine olmuştur. Açığa
ekimden kaynaklanan ikinci piyasa doğrudan sözleşmeli domates fiyatını etkilemiş,
kimi zaman bazı çiftçiler kimi zaman da bazı firmalar yapılan sözleşmelere
uymamıştır. Mevcut durumda birtakım firmalar sözleşmeli alımı tamamen terketmiş,
bazıları da ihtiyacının bir kısmı için sözleşmeli alım yaparken kalan kısmını da
açıktan almayı tercih etmiştir. Bu trend devam ettiği takdirde sözleşmeli tarımdan
beklenen faydalar elde edilemeyecektir.
Bazı firmalar bu tehlikeyi bertaraf etmek amacıyla çeşitli önlemler
geliştirmişlerdir. Bu önlemlerden birisi prim sistemidir. Buna göre, sözleşme ile
çiftçiden alımı yapılacak ürün miktarı (taahhüt miktarı) belirlenmekte, bu miktarda
ürünü sağlayan çiftçiye yine sözleşme ile belirlenen oranda (ürün fiyatının %20-
100’ü arasında firmaya bağlı olarak değişmektedir.) bir ek ödeme (prim)
yapılmaktadır. Diğer bir önlemse, çiftçiye kendi isteği doğrultusunda farklı ödeme
şekillerine göre farklı fiyatların önerilmesidir. Buradaki amaç açığa satışın
engellenmesidir. Aslında ortalama fiyatların taahhüt fiyatlarından farklılaşmasının bir
nedeni de budur. Diğer yandan, gerçekleşen fiyatlar vade ve ödeme koşullarına göre
zaten değişebilmektedir. Ayrıca ödemelerini geciktiren bazı firmalar çiftçiler
tarafından güven sorunu nedeniyle tercih edilmemektedir. Dolayısıyla çiftçilerin
tercihlerini belirleyen tek unsur taahhüt fiyatı olmamaktadır.
Burada olması gereken, domates alım piyasasının rekabetçi şartlar altında
işlemesini beklemekten çok, ürünün taahhüt fiyatının çiftçiler ve sanayiciler arasında,
her iki kesimi de tatmin edecek ve sektörün sağlıklı işlemesini sağlayacak seviyede
belirlenmesinin şartlarını hazırlamaktır.
Ancak mevcut durumda hammadde alımının tarafları olan sanayiciler ile
çiftçiler arasında, çiftçiler aleyhine bir güç dengesizliği söz konusudur. Her ne kadar
firmaların belli miktarda hammadde temin edebilmeleri için çiftçileri de tatmin edecek
seviyede fiyat önermeleri gerekiyorsa da, bu firmaların takdirine bırakılamayacak bir
husustur. Sağlıklı olan yol çiftçilerin, üreticilerle eşit pazarlık gücüne sahip olmalarını
sağlamaktır.
Tüm bu değerlendirmeler ışığında; Dernek toplantılarındaki görüşmenin
Kanun’un 4. maddesinin (a) bendi anlamında bir fiyat tespiti olarak değil, yukarıda
açıklandığı üzere bu piyasanın özelliği gereği, bir taahhüt fiyatı oluşturmak amacıyla
yapıldığı anlaşılmaktadır.
5.2. Satım Piyasasındaki Durum
Karacabey Üretici Birliği'nin aldığı domates satış fiyatının belirlenmesi kararı
ve bu kararın uygulanmasına ilişkin firmalara gönderdiği yazılar domates satış
fiyatının belirlenmesine yönelik ve Kanun’un 4. maddesinin (a) bendi kapsamında
teşebbüs birliği kararı olarak ileri sürülebilirse de, bu karar ilgili bent anlamında fiyat
tespiti niteliğinde değildir.
Nitekim, üretici birliğinin AB ve ABD’de olduğu gibi domates alım fiyatının
belirlenmesinde sanayiciler ile pazarlık ederek denge fiyatının oluşturulmasında rol
oynayacak güce sahip olması gerekmektedir. Türkiye’de salça sektöründe yeni
kurulmaya başlayan üretici birliklerinin çiftçiler adına domates satış fiyatının
12 REKABET KURUMU
belirlenmesi sürecinde yer alması gerekir. Kaldı ki bu fiyatın üreticilere sunduğu
teklif olduğu ve belli marjlar arasında değişebilir olduğu gözönüne alınmalıdır. Bunun
yanısıra, tarımsal üreticilerin güçlenmesi ve birlikte hareket etmesi ve karşılıklı
yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle mesleki faaliyetleri ile ilgili ihtiyaçlarını
sağlamak, ürünlerini daha iyi şartlarla değerlendirmek ve ekonomik menfaatlerini
korumak amacıyla tarım satış kooperatifleri ya da birlikleri kurmaları, çeşitli yasal
düzenlemelerle teşvik edilmiştir.
Ayrıca 24.6.1995 tarih ve 552 sayılı Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin
Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 6.
maddesine göre; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı üretici birliklerini, bunların taşıması
gereken asgari nitelikleri, tabi olacakları usul ve esaslar ile ilgililerin sorumluluklarını
tespit ve ilana yetkili kılınmıştır. Bu yasal hükme istinaden Sanayi ve Ticaret
Bakanlığınca 15.1.1997 tarih ve 22878 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yaş
Sebze ve Meyve Üretici Birliklerinin Tabi Olduğu Esaslar Hakkında Yönetmelik
yürürlüğe konmuştur. Birliğin eylemi, 1163 sayılı Kanun ile 552 sayılı KHK ve
bunlara dayanılarak çıkarılan mevzuatın amaç ve ruhuna uygun olması nedeniyle
rekabet ihlali niteliği taşımamaktadır.
Önaraştırma açılmasına dayanak teşkil eden domates alım ve satım fiyatının
birlikte belirlenmesi şeklindeki bulgular, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi (a)
bendinin “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr
gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” hükmü
kapsamında incelenmiştir. Bu inceleme yapılırken AB ve ABD’de tarım ürünlerinin
Rekabet Hukuku uygulamalarının dışında bırakılmış olması, sektörün kendine özgü
koşulları, sözleşmeli tarımın bu sektörün gereği olduğu, fiyat belirlenmesinin rekabeti
kısıtlama amacına yönelik değil, teşebbüslerin hammadde ihtiyaçlarını garanti altına
almaya ve üretimin sürekliliğini sağlamaya yönelik olduğu hususları dikkate alınarak
adı geçen teşebbüslerin anılan eylemleri, 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilmemiştir.
J- SONUÇ
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde;
1. - Manisa Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.,
- Tunçsan Salça Konserve Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.,
- Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Öztusan Salça Konserve Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
- Demko Demirci Konservecilik A.Ş.,
- Assan Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.,
- Tukaş Turgutlu Konservecilik A.Ş.,
- Dardanel Enez Konserve Sanayi A.Ş.,
- Tat Konserve Sanayi A.Ş.,
- Deneks Gıda Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş.,
- Akfa Akpınar Zirai İstihsal ve Konservecilik A.Ş.,
- Tamek Gıda ve Konsantre Sanayi A.Ş.,
- Fide Konserve Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin,
13 REKABET KURUMU
domates alım fiyatını birlikte belirleme eylemlerine ilişkin olarak; sanayi tipi
domatesin tarım ürünü olması nedeniyle kendine özgü piyasa niteliği taşıdığı hususu
dikkate alınarak soruşturma açılmasına gerek olmadığına; OYÇOKLUĞU ile,
2. a) Lezzo Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin; Salça İhracatçıları Ve İmalatçıları
Derneği üyesi olmadığı, 2000 yılında taahhütlü alım yapmadığı, ayrıca söz konusu
belgenin teşebbüslerin birlikte fiyat tespit ettiklerine ilişkin bir belge olmadığı, tarih
dikkate alındığında alım sezonunun kapandığı tarihe rastladığı, belirtilen fiyatların
geçmiş döneme ait olduğu, bu nedenle fiyatlar açıklandıktan sonra bu fiyatlar
hakkında konuşulmasının ihlal teşkil etmeyeceğine,
b) Bursa İli Karacabey İlçesi Üretici Birliği'nin domates satış fiyatı ile satış koşullarını
belirleme eyleminin rekabet ihlali niteliği taşımadığına,
dolayısıyla Lezzo Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Bursa İli Karacabey İlçesi Üretici
Birliği hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
(00-33/355-199 sayılı Kurul Kararına)
KARŞI OY GEREKÇESİ
Yapılan ilk inceleme ve önaraştırma sırasında elde edilen belge ve delillere
göre, salça ve konserve domates üretimi ile uğraşan 13 teşebbüsün, sanayi tipi
domates alımı fiyatlarını birlikte kararlaştırdıkları anlaşıldığına göre, 4054 sayılı
Kanunun 4 ncü maddesine aykırı olan bu eylemle ilgili olarak 41 nci maddesine göre
soruşturma açılması gerekirken, ancak Kanunun 5 nci maddesine göre bir muafiyet
istendiğinde yapılabilecek değerlendirmeler gerekçe gösterilmek suretiyle
soruşturma açılmamasının Kanuna uygun olmadığı görüşüyle sayın çoğunluğun
kararına katılmak mümkün olmamıştır.
Dr.Kemal EROL M.Zeki UZUN
II.Başkan Kurul Üyesi
İsmet CANTÜRK Nejdet KARACEHENNEM Murat GENCER
Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy