Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2023-1-018 (Devralma) Karar Sayısı : 23-36/672-228 Karar Tarihi : 03.08.2023 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖRLER : Burcu ÇALIŞKAN OLGUN, Uğur Bilgehan BURHAN, Hakan ARSLANBENZER C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Topkapı Danışmanlık Elektronik Hizmetler Pazarlama ve Ticaret AŞ Temsilcisi: Av. Hazal BODUROĞLU Levent Mah. Krizantem Sok. No:52 Beşiktaş / İSTANBUL (1) D. DOSYA KONUSU: Hamurlabs Elektronik Hizmetler Yazılım ve Ticaret AŞ’nin ortak kontrolünün Topkapı Danışmanlık Elektronik Hizmetler Pazarlama ve Ticaret AŞ tarafından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 08.05.2023 tarih ve 38413 sayı ile intikal eden ve 24.07.2023 tarihli ve 40801 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 31.07.2023 tarih ve 2023-1-018/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Yapılan bildirimde, Hamurlabs Elektronik Hizmetler Yazılım ve Ticaret Anonim Şirketi’nin (HAMURLABS) ortak kontrolünün Topkapı Danışmanlık Elektronik Hizmetler Pazarlama ve Ticaret Anonim Şirketi (TOPKAPI) tarafından devralınması işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmektedir. (5) Bildirime konu işlemin temelini TOPKAPI’nın, hâlihazırda (.....), (.....), (.....)’ın ortak kontrolünde bulunan HAMURLABS’ın ortak kontrolünü devralmasına olanak veren belirli koşullar içeren 23.03.2023 tarihli İştirak ve Pay Sahipleri Sözleşmesi (Sözleşme) oluşturmaktadır. Anılan sözleşme ile TOPKAPI’nın, HAMURLABS’ın artırılan toplam sermayesinin %(.....)’sine karşılık gelen (.....) paylarını (.....) yatırım tutarına tekabül eden nakdi ödeme karşılığında iktisap edeceği ifade edilmektedir. (6) HAMURLABS hâlihazırda (.....), (.....) ve (.....)’ın ortak kontrolündedir. Bildirime konu işlem neticesinde, HAMURLABS’ın sermayesini temsil eden hisselerin %(.....)’ına ((.....)) (.....)’ın, %(.....)’sine ((.....)) (.....)’ın, %(.....)’sine ((.....)) (.....)’ın ve %(.....)’sine ((.....)) TOPKAPI’nın sahip olacağı belirtilmektedir. (7) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, “Kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde; Bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın
23-36/672-228 2/5 alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması birleşme devralma sayılmaktadır.” hükmü yer almaktadır. Anılan Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrasında ise “Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem taraflarının her biri devralan olarak kabul edilir.” hükmüne yer verilmektedir. Bu hükümler çerçevesinde ortak girişimler bakımından aranan koşullar; ortak girişim şirketinin kurucu teşebbüsler tarafından “ortak kontrol” altında tutulması ve kurulan şirketin “bağımsız bir iktisadi varlık” niteliği taşımasıdır. (8) Sözleşme’nin “Yönetim Kurulu” başlıklı 9.2 maddesine göre HAMURLABS’ın (.....) üyeden oluşacak Yönetim Kurulunun (.....) üyesi A grubu pay sahiplerinin göstereceği adaylar arasından, (.....) üyesi ise B grubu pay sahiplerinin göstereceği adaylar arasından seçilecektir. Sözleşme’nin aynı maddesinde Yönetim Kurulu toplantı ve karar nisabının (.....) üyenin mevcudiyeti ile sağlandığı ifade edilmektedir. İşlem sonrasında HAMURLABS’ın Yönetim Kurulu kararlarında (.....) esası geçerli olacaktır. Ayrıca Sözleşme’nin “Önemli Yönetimsel Kararlar” başlıklı 9.2.10 maddesine göre önemli yönetimsel kararların alınmasında B grubu pay sahibi tarafından Yönetim Kurulu’na atanan üyenin toplantıya katılımı ve olumlu oyu aranmaktadır. Ayrıca Sözleşme’nin “Önemli Genel Kurul Kararları” başlıklı 9.3.4 maddesinde önemli Genel Kurul kararlarının alınması için B grubu pay sahiplerinin veya temsilcilerinin toplantıya katılmasının ve olumlu oyunun gerektiği belirtilmiştir. (9) Bildirime konu işlem neticesinde HAMURLABS’ın önemli kararlarının B grubu pay sahibinin onayı olmaksızın alınamayacağı anlaşılmaktadır. Öte yandan HAMURLABS’ın Yönetim Kurulu kararlarında (.....) esası geçerlidir. Dolayısıyla, hiçbir Yönetim Kurulu kararının Yönetim Kurulu’nun çoğunluğunu seçme hakkına sahip A grubu pay sahiplerinin onayı olmaksızın alınamayacağı ve HAMURLABS üzerinde A grubu ve B grubu pay sahiplerinin ortak kontrolünün bulunacağı anlaşılmaktadır. (10) Kurulun çeşitli kararlarında da ortak kontrolün hâlihazırda faal olan bir teşebbüs/işkolu üzerinde kurulması halinin tam işlevsellik kriterinin ayrıca değerlendirilmesine gerek olmaksızın bir yoğunlaşma teşkil edeceği ifade edilmiştir1. Dolayısıyla söz konusu işlem de ortak kontrolün hâlihazırda faal olan bir teşebbüs üzerinde tesis edilmesine yönelik olduğu için 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında devralma işlemi olarak değerlendirilmektedir. (11) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin ikinci fıkrası “Türkiye coğrafi pazarında faaliyet gösteren veya ar-ge faaliyeti olan ya da Türkiye’deki kullanıcılara hizmet sunan teknoloji teşebbüslerinin devralınmasına ilişkin işlemlerde; birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yer alan iki yüz elli milyon TL eşikleri aranmaz” düzenlemesini haizdir. 2010/4 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde teknoloji teşebbüsleri, “Dijital platformlar, yazılım ve oyun yazılımı, finansal teknolojiler, biyoteknoloji, farmakoloji, tarım kimyasalları ve sağlık teknolojileri alanlarında faaliyet gösteren teşebbüsleri veya bunlara ilişkin varlıklar” şeklinde tanımlanmıştır. Dosya konusu işlem kapsamında devre konu nitelikteki HAMURLABS’ın ana faaliyetinin depo operasyonlarına yönelik yazılım hizmetleri sunmak olduğu, dolayısıyla 2010/4 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde yer alan “teknoloji teşebbüsü” tanımına dâhil bir teşebbüs olduğu anlaşılmaktadır. Ciro bilgileri dikkate alındığında, işlem taraflarının 2022 mali yılındaki Türkiye cirolarının toplamının yedi yüz elli milyon TL’yi aştığı 1 Bkz. Kurulun 08.12.2022 tarihli ve 22-54/842-347 sayılı ve 28.10.2021 tarihli ve 21-53/730-365 sayılı kararları.
23-36/672-228 3/5 anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, teknoloji teşebbüslerinin devralınmasına ilişkin işlemlerde devre konu teşebbüs bakımından iki yüz elli milyon TL ciro eşiği aranmayacağından ve işlem taraflarından Türkiye cirolarının toplamı, ilgili maddede öngörülen eşiği aştığından bildirim konusu işlemin izne tabi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. (12) Devre konu HAMURLABS, çevrim içi olarak çalışan envanter/stok yönetimi yazılımı hizmetleri sağlayan bir teşebbüstür. Bu kapsamda HAMURLABS, çevrim içi veya çevrim dışı ticaret yoluyla fiziksel mal stoklayıp satış yapan teşebbüslerin operasyonlarını yönetebilmesi adına sağladığı yazılım hizmetlerini “ticaret işletim sistemi” olarak adlandırmaktadır. Bu yazılım hizmetleri; depo yönetim sistemi, entegrasyon yönetimi ve ürün katalog yönetimi olmak üzere üç ana parçadan oluşmaktadır. Depo yönetim sistemi, fiziksel olarak mal depolayan işletmelerin mal kabul, yerleştirme, toplama ve paketleme ile sayım işlemlerini yapabilmelerini sağlamaktadır. Ürün katalog yönetimi, stoklara girecek malların stok kartlarını tekilleştirerek malların çevrim içi ve/veya çevrim dışı satışa hazır olmasını sağlamaktadır. Özellikle çevrim içi satış yapan işletmelerin, pazaryeri ve e-ticaret sitesi sağlayıcılarının istediği ürün özelliklerini bu hizmetlerle beslediği belirtilmektedir. Entegrasyon yönetimi, işletmelerin stoklarındaki malların muhasebe kayıtlarının tutulması ve satış kanallarından gelen taleplerin karşılanması için depo yönetimi sistemi ile muhasebe, satış kanalları arasındaki veri alışverişini sağlamaktadır. (13) Dosya kapsamında yer alan bilgilere göre, devralan TOPKAPI, nihai olarak Türkiye İş Bankası AŞ (İŞ BANKASI) tarafından kontrol edilen ekonomik bütünlüğün bir parçasıdır. İŞ BANKASI, Türkiye’de finans, cam, enerji, teknoloji ile sağlık hizmet ana gruplarında faaliyet gösteren 113 teşebbüsü doğrudan ve dolaylı olarak kontrol etmektedir. Söz konusu teşebbüslerin faaliyetleri incelendiğinde İŞ BANKASI ve devre konu HAMURLABS’ın faaliyetleri arasında herhangi bir yatay örtüşme bulunmadığı anlaşılmaktadır. (14) Öte yandan TOPKAPI, www.pazarama.com alan adlı e-ticaret platformunda kendi adına ürün satışı, turizm ve seyahat acenteliği faaliyetlerinde bulunmakta ve her ölçekteki teşebbüse anılan e-ticaret platformu aracılığıyla pazaryeri hizmetleri sağlamaktadır. Bu kapsamda TOPKAPI’nın e-ticaret platformu hizmetleri ile HAMURLABS’ın envanter/stok yönetimi yazılımı sağlama hizmetleri arasında dikey örtüşmenin bulunduğu anlaşılmaktadır. HAMURLABS’ın 2023 yılı içerisinde TOPKAPI’ya toplamda (.....) TL değerinde hizmet sunduğu ifade edilmektedir. Başvuru sahibi tarafından 2023 yılı sonu itibarıyla HAMURLABS’ın TOPKAPI’dan elde ettiği gelirin HAMURLABS’ın toplam gelirleri içerisindeki payının %(.....) ve %(.....) arasında olmasının beklendiği ifade edilmektedir. (15) Bilişim Sanayicileri Derneği’nin 2022 pazar raporuna2 göre Türkiye’de yazılım hizmetleri sektörünün büyüklüğü 80 milyar TL’dir. HAMURLABS’ın 2022 cirosu olan (.....) TL bu miktarın yaklaşık %(.....)’ine denk gelmektedir. Teşebbüs tarafından HAMURLABS’ın yazılım hizmetleri pazarındaki 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait tahmini pazar payının sırasıyla %(.....), %(.....) ve %(.....) olarak tahmin edildiği belirtilmektedir. Yazılım hizmetleri bakımından HAMURLABS’ın SAP Türkiye Yazılım Üretim ve Ticaret AŞ (SAP), Logo Yazılım AŞ (LOGO), Mikro Yazılımevi AŞ ve Ticimax Bilişim Teknolojileri AŞ unvanlı teşebbüslerle rekabet ettiği ifade edilmektedir. Teşebbüs tarafından ayrıca, HAMURLABS’ın envanter/stok yönetimi yazılımı sağlama hizmetleri bakımından pazar payının ise %(.....)’in altında olduğunun, anılan 2 https://www.tubisad.org.tr/tr/images/pdf/tubisad-bit-2022-tr-120523.pdf, Erişim Tarihi: 20.06.2023
23-36/672-228 4/5 pazarda SAP ve LOGO’nun toplam pazar payının %75 civarında olduğunun, geri kalan %25’lik kısmın diğer teşebbüsler arasında paylaşıldığının tahmin edildiği belirtilmektedir. (16) Ticaret Bakanlığı Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi 2022 Yılı Verileri’ne göre3 Türkiye’nin 2022 yılı e-ticaret hacmi 800,7 miyar TL’dir. TOPKAPI’nın 2022 yılında e-ticaret platformu hizmeti pazarından elde ettiği gelir olan (.....) TL bu tutarın yaklaşık %(.....)’sına denk gelmektedir. E-ticaret platformu hizmetleri bakımından TOPKAPI DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret AŞ, Sahibinden Bilgi Teknolojileri Paz. ve Tic. AŞ, D-Market Elektronik Hizmetler ve Tic. AŞ, Amazon Türkiye Perakende Hizmetleri Ltd. Şti. gibi yerleşik teşebbüslerle rekabet etmektedir. (17) TOPKAPI’nın üst pazar olarak nitelendirilebilecek olan e-ticaret platform hizmetleri pazarındaki payının oldukça düşük olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca pazarda önemli oyuncuların mevcut olduğu ve TOPKAPI’nın pazar payının görece düşük olduğu görülmektedir. Benzer şekilde devre konu teşebbüsün faaliyetlerini yürüttüğü ve alt pazar olarak değerlendirilebilecek olan envanter/stok yönetimi yazılımı hizmeti sağlama pazarı bakımından pazar payının 2022 yılı için %(.....)’in altında kaldığı tahmin edilmektedir. Bu doğrultuda, dosya konusu işlemin herhangi bir ilgili ürün pazarında yoğunlaşma seviyesini kayda değer oranda artırmayacağına ve işlem sonrasında etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağına karar verilmiştir. (18) Sözleşme’nin “Rekabet Yasağı” başlıklı 15. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü yer almaktadır. Anılan sözleşme maddesiyle işlem neticesinde paylarını devredecek olan hissedarlara rekabet etmeme yükümlülüğü getirildiği görülmektedir. Söz konusu sınırlamanın, süresinin üç yıl olarak revize edilerek yan sınırlama olarak kabul edilebileceğine karar verilmiştir. (19) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, bildirime konu işlem ile 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun ortaya çıkmayacağına karar verilmiştir. 3https://www.eticaret.gov.tr/dnnqthgzvawtdxraybsaacxtymawm/content/FileManager/Dosyalar/2022%20y%C4%B1l%C4%B1%20E-Ticaret%20B%C3%BClteni%20v2.pdf Erişim Tarihi: 20.06.2023
23-36/672-228 5/5 H. SONUÇ (20) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; 23.03.2023 tarihli İştirak ve Pay Sahipleri Sözleşmesi’nin 15. maddesinde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün, süresinin üç yıl olarak revize edilerek yan sınırlama olarak kabul edilmesine; bu çerçevede işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy