1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Karar No : 99-12/89-31
Karar Tarihi: 03.03.1999
Toplantıya Katılan
II.Başkan : Prof.M.Dr.Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : Bahaddin ELÇİ, Mehmet Zeki UZUN, Salih Zeki BENGÜ,
Aydın EMRE, Sadık KUTLU, Dr.Kemal EROL, İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK.
Taraflar:
- Başvuruda Bulunan: ……………..
- Muhatap: - Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş. (HAVAŞ)
Prof. Nurettinökten Sk., No:2, Şişli/İSTANBUL
Dosya Konusu: Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş. (HAVAŞ)’nin havaalanları-şehir
merkezi yolcu taşıma piyasasında aşırı fiyat uygulayarak ilgili piyasaki hakim
durumunu kötüye kullandığı iddiası.
Raportörler Görüşü: Önaraştırmayı yürüten Raportörler;
Uçak ile seyahat eden veya edecek yolcuların havaalanları ile şehir
merkezleri arasında karşılıklı ulaşımlarını sağlayan toplu taşıma hizmeti pazarında;
Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş. ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi unvanları
altında faaliyet gösteren teşebbüslerin; hakim durumda bulundukları ilgili pazarda
tüketici aleyhine aşırı fiyat uygulamak eylemini gerçekleştirdikleri tespitine
dayanılarak, sözkonusu eylemin, 4054 sayılı Kanun’un hakim durumun kötüye
kullanılmasını yasaklayan 6’ncı maddesine aykırılık teşkil ettiği şeklindeki azınlık
görüşüne karşılık; şikayet edilen HAVAŞ’ın bağımsız denetim şirketince de
onaylanmış muhasebe kayıtlarının incelenmesi sonucu; gider kalemlerinin gerçeği
yansıtmadığı yönünde herhangi ciddi bir kuşkunun oluşmadığı, kuşku duyulan ve
elde edilen diğer belgelerden farklılık gösteren personel giderleri kaleminde gerekli
görülen düzeltme yapıldıktan sonra bile hesaplanan karlılık oranlarının özellikle
pazara girişi engelleyen hukuki bir düzenlemenin olmadığı ilgili pazarda “aşırı”
olarak yorumlanmasının doğru olmayacağı; elde edilen bulguların ve hesaplanan
karlılık oranının aşırı fiyatlandırma iddiası ile soruşturma açılması yönünde görüş
oluşturmaya yeterli olamayacağı sonucuna ulaşmışlardır.
Değerlendirme:
Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş. (HAVAŞ)’nin havaalanları-şehir merkezi
yolcu taşıma piyasasında aşırı fiyat uygulayarak ilgili piyasaki hakim durumunu
2 REKABET KURUMU
kötüye kullandığı iddiası ile Kurum kayıtlarına 22.07.1998 tarih, 2352 sayı ile intikal
eden ………. imzalı başvuru üzerine; 10.09.1998 tarih, 648-128/82 sayılı Kurul
kararı uyarınca, HAVAŞ’ın 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
6’ncı maddesini ihlal ettiği iddiasına ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup
olmadığını belirlemek amacıyla ve adıgeçen yasanın 40/3’üncü maddesi uyarınca
Raportörler Mehmet YANIK, Şebnem KULAKSIZOĞLU ve Murat AYBER tarafından
düzenlenen 23.02.1999 tarih, D4/2/M.Y-99/1 sayılı Önaraştırma Raporu’nu içeren
24.02.1999 tarih, REK.0.08.00.00/7 sayılı Başkanlık önergesi, 99-12 sayılı Kurul
toplantı gündeminin ilk sırasında ele alınmıştır.
……….’in şikayet dilekçesinde özetle, HAVAŞ’ın hukuki ve fiili olarak hakim
durumda bulunduğu, bu konuma rekabet ederek değil fiili ve hukuki engellerle diğer
firmaların bu alana girmesini önleyerek ulaştığı, tespit ettiği fiyatın fahiş bir fiyat
olduğu ve böylece hakim durumunu kötüye kullandığı iddia edilmektedir.
Şikayetçi ………, şikayet dilekçesine ek olarak HAVAŞ’a aynı konuda
yazdığı yazıyı ve aldığı cevabı sunmaktadır. HAVAŞ’ın cevap yazısında ücretlerin
Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ)’nce onaylandığı, dolayısıyla keyfi
olmadığı, ayrıca bu hizmeti DHMİ’den aldıkları ruhsat ile yürüttükleri açıklamaları
yapılmaktadır.
Yine aynı konu ile ilgili olarak ve Kurum kayıtlarına 23.11.1998 tarih, 1387
sayı ile giren ……… imzalı bir diğer şikayet dilekçesi alınmıştır. Bu şikayet
dilekçesinde de; Ankara-Esenboğa arasında yolcu taşımacılığının ağırlıklı olarak
HAVAŞ otobüsleri ile sağlandığı, HAVAŞ’ın ölçüsü bilinmeyen bir şekilde keyfi olarak
zam yaptığı, alınan ücretin çok yüksek olduğu hususları belirtilerek, Büyükşehir
Ulaşım Koordinasyon Merkezi’nin bu hatta belediye ve halk otobüsü işleterek fiyatları
dengelemesinin fiilen engellendiği yönünde bir söylenti olduğundan söz edilmektedir.
Söz konusu şikayet dilekçeleri çerçevesinde önaraştırmanın konusu;
şikayetlerin temelde Ankara Esenboğa Havalimanı-şehir merkezi arası ulaşımına
ilişkin olmasına rağmen, diğer illerdeki havalimanı taşımacılığında da HAVAŞ’ın
tekel olarak hizmet sunması sebebiyle, HAVAŞ’ın faaliyet gösterdiği şehir terminali-
havaalanı arası yolcu taşımacılığı piyasasında hakim durumda olması ve bu hakim
durumunu fahiş fiyat tespit ederek kötüye kullanıp kullanmadığının tespiti olarak
belirlenmiştir.
Önaraştırma Raporu’nda yer alan bilgi/belgelerin değerlendirilmesi ve yapılan
görüşmeler sonucunda;
i) Uçak ile seyahat eden veya edecek yolcuların havaalanları ile şehir
merkezleri arasında karşılıklı ulaşımlarının sağlandığı toplu taşıma hizmetleri
pazarında faaliyet gösteren HAVAŞ'ın esasen bu görevi yürütmekle yükümlü olan
DHMİ'nin taşeronu olarak sözleşme ile hizmetlerini yürüttüğü; bu sözleşmenin
Havaalanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği (SHY-22)'nin “Özel Yetkiler” başlıklı 11/c
maddesinde yer alan "Şehirler ile havaalanı arasındaki düzenli yolcu taşıma
işletmeciliği taleplere göre DHMİ tarafından düzenlenir" hükmüne dayanılarak
3 REKABET KURUMU
yapıldığı, söz konusu yönetmeliğin yürütülmesinden DHMİ ile Ulaştırma
Bakanlığı'nın sorumlu oldukları;
ii) Raporda yer alan verilerden ve maliyet-kar hesaplamalarından aşırı fiyat
uygulandığına dair somut bulgulara ulaşılamadığı, şehir ile ilçeler arasındaki diğer
toplu yolcu taşıma hizmeti ve ücretlerinin bu hizmet için emsal teşkil etmeyeceği, bu
itibarla aşırı fiyat uygulamak suretiyle hakim durumun kötüye kullanıldığı sonucuna
ulaşılamayacağı;
kanaatine varılmıştır.
SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında; dosya konusunu oluşturan
iddialar çerçevesinde Havaalanları Yer Hizmetleri Hizmetleri A.Ş. (HAVAŞ) hakkında
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy