Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-120 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-77/1091-273
Karar Tarihi : 2.12.2004
10
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: F. Yeşim AKCOLLU, Cengiz SOYSAL
C. BİLDİRİMDE 20
BULUNAN : - Henkel KGaA
Temsilcisi: Av. Tolga KARATAŞ
La Martin Cad. No:10
34437 Taksim-İstanbul
D. TARAFLAR : - Henkel KGaA
Henkelstrasse 67
40191 Düsseldorf-ALMANYA
- Sovereign Specialty Chemicals, Inc. 30
225 W. Washington Street, Suite 1450,
IL 60606 Chicago-ABD
E. DOSYA KONUSU: Henkel KGaA’nın tamamına sahip olduğu iştiraki
Henkel Corporation vasıtasıyla Sovereign Specialty Chemicals, Inc.’i
devralması işlemine ilişkin izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.11.2004 tarih, 6242 sayı ile
giren ve en son 24.11.2004 tarih, 6495 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 40
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 25.11.2004 tarih, 2004-1-120/Öİ-04-FYA sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 29.11.2004 tarih, REK.0.05.00.00/220 sayılı
Başkanlık önergesi ile 04-77 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Henkel KGaA’nın tamamına
sahip olduğu iştiraki Henkel Corporation vasıtasıyla Sovereign Specialty
Chemicals, Inc.’i devralması işlemine ilişkin; 50
04-77/1091-273
2
- “Sıcak/soğuk kaynaklama ve esnek ambalaj sızdırmazlık malzemeleri” ilgili
ürün pazarında 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen ciro ve
pazar payı eşiklerinin aşılmaması nedeniyle Tebliğ kapsamında bir devir
işlemi olmadığı, dolayısıyla bu pazara ilişkin devirin Rekabet Kurulu’na
bildiriminin yapılmasının gerekmediği,
- “Kitap ciltleme ve grafik sanatlar için yapıştırıcılar”, “esnek ambalajlama
laminatlama için yapıştırıcılar” ve “uzay ve havacılık için yapıştırıcılar” ilgili
ürün pazarlarında ciro eşiği aşılmamasına rağmen, pazar payları itibariyle 60
eşiğin aşılması nedeni ile bu devirlerin söz konusu tebliğin 4. maddesi
kapsamında olduğu, devralma sonrasında 4054 sayılı Kanun’un 7.
maddesinde belirtilen, bir hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim
durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde
etkilenmesinin söz konusu olmadığı,
dolayısıyla söz konusu devir işlemine 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
çerçevesinde izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 70
H.1. Taraflar
H.1. Henkel KgaA (Henkel)
Henkel, hisseleri Frankfurt borsasında ve Almanya’nın bölgesel borsalarında
işlem gören bir Alman şirketidir. Ana olarak çamaşır ve ev temizlik ürünleri,
kozmetik ve makyaj ürünleri, tüketici ve ustalar için yapıştırıcılar, sanayide ve
mühendislikte kullanılan yapıştırıcılar, sızdırmazlık malzemeleri ve yüzey
teknolojilerinin imalatı ve satışıyla iştigal etmektedir. Henkel, Henkel 80
Technologies biriminin faaliyetleri kapsamında başvuru konusu işlemle ilgili
ürünler olan sanayi tipi yapıştırıcıları tedarik etmektedir.
Türkiye'de, Henkel, 40 yılı aşkın bir süredir faaliyet gösteren ve sanayiyi
destekleyen Türk Henkel Sanayi ve Ticaret A.Ş.'yi (Türk Henkel) kontrol
etmektedir. Türk Henkel aşağıdaki sektörlerde faaliyet göstermektedir:
- Deterjanlar ve ev temizlik ürünleri sektörü (Persil, Tursil, Prill, Dixi ve
Vernel markaları)
- Kişisel bakım ürünleri sektörü (Fa, Taft, Bac ve Schwarzkopf markaları) 90
- Teknolojiler sektörü (Özellikle sanayide ve mühendislikte kullanılan
yapıştırıcılar, sızdırmazlık malzemeleri ve yüzey kaplama teknolojileri)
(Loctite, Technomelt, Liofol ve Teroson markaları)
- Tüketiciler ve ustalar için yapıştırıcılar sektörü (Pritt, Pattex, Duck, Sista,
Tangit, Metylan, Ceresit ve Thomsit markaları)
100
04-77/1091-273
3
Tablo 1- Türk Henkel’in Hissedarlık Yapısı
Hissedar Hisse Adedi Hisse Oranı
(%)
Henkel Nederland B.V. 9.499.141.228 99.99
Türkiye İmar Bankası T.A.Ş. 315.751 0
Dr. Nafiz Can Paker 539.238 0
Dündar Çiftçioğlu 101 0
Nuri Erdem Koçak 3.682 0
H.1.2. Sovereign Specialty Chemicals, Inc. (Sovereign)
Sovereign, dünya çapında, ambalaj ve dönüştürme, inşaat ve sınai
uygulamalar için özel yapıştırıcılar, kaplamalar ve sızdırmazlık malzemelerinin
geliştirilmesi, imalatı ve satışıyla iştigal etmektedir. Sovereign’in faaliyetleri
esas olarak Kuzey Amerika’da odaklanmış olup 2003 yılı cirosunun yaklaşık
%88’lik kısmı bu bölgede gerçekleşmiştir.
110
A.B.D. dışında Sovereign’in Singapur, Meksika, Brezilya ve İngiltere’de imalat
tesisleri vardır. Teşebbüs, bazı Avrupa ülkelerinde sadece distribütörler veya
doğrudan ithalat yoluyla faaliyet göstermektedir. Sovereign’in, Türkiye’de
doğrudan veya dolaylı olarak iştiraki olan bir teşebbüs yoktur ve Türk
pazarlarına sadece ithalat yoluyla satış yapmaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
120
Yapıştırıcı sektörü, dağıtım kanalları ve müşteriler açısından, üç kategoride
gruplandırılabilmektedir:
- Tüketiciler için yapıştırıcılar
- Ustalar ve DIY (Kendin Yap - Hobi Pazarı) için yapıştırıcılar
- Sanayi tipi yapıştırıcılar
Bu üç pazarda rekabet koşulları farklıdır. Tüketiciler için yapıştırıcılar ile
ustalar ve DIY pazarına yönelik yapıştırıcılar sektörlerinde ürünler standarttır
ve marka önemli bir rol oynamaktadır. Bu piyasalarda faaliyet gösteren farklı 130
tedarikçiler bulunmaktadır. Sanayi tipi yapıştırıcılar piyasasında ise bu
piyasaların aksine daha az sayıda tedarikçi bulunmaktadır.
Sovereign Türkiye'de “tüketiciler için yapıştırıcılar” ve “ustalar ve DIY için
yapıştırıcılar” sektörlerinde faaliyet göstermemektedir. Dolayısıyla genel
anlamda devralma işleminin konusunu teşkil eden pazar “sanayi tipi
yapıştırıcılar” pazarıdır.
Sanayi tipi yapıştırıcılar da kendi içinde kullanım alanlarına göre aşağıdaki alt
pazarlara ayrılmaktadır: 140
- esnek ambalajlama,
04-77/1091-273
4
- esnek ambalajlama dışındaki ambalajlama,
- ürün montajı,
- taşımacılık endüstrisi (uzay ve havacılık, otomotiv, denizcilik),
- ağaç işleme ve mobilya,
- ayakkabı ve deri,
- dokumasız kumaşlar (tek kullanımlık),
- elektronik,
- tütün sanayii, 150
- kitap ciltleme ve grafik sanatlar.
Devralınan teşebbüs olan Sovereign Türkiye’de yukarıdaki alt pazarların
hepsinde faaliyet göstermemektedir. Dolayısıyla dosya konusu devralma
işleminde ilgili ürün pazarlarının Sovereign’in Türkiye’de faaliyette bulunduğu
alt pazarlar olduğu kanaatine varılmıştır. Bunlara aşağıda yer verilmiştir:
- Kitap ciltleme ve grafik sanatlar için yapıştırıcılar: Kitap ciltleme ve
grafik sanatlar için yapıştırıcılar, ciltli ve ciltsiz kapaklı kitaplar, dergiler,
kataloglar ve ticari yayınların yapıştırılması amacıyla kullanılır. Ayrıca, bu 160
yapıştırıcılar, klasörler ve kırtasiye malzemesi imal etmek, zarfları ve
kartpostalları yapıştırmak ve dergilere örnekler yapıştırmak için de kullanılır.
Bu alandaki müşteriler, tipik olarak, aynı zamanda kendi ürünlerini de
yapıştıran (ciltleyen) kitap ciltçileri ve matbaa şirketleridir.
- Esnek ambalaj laminatlama için yapıştırıcılar: Esas olarak ambalaj
malzemesi tabakalarını (filmden filme, filmden folyoya, filmden kağıda,
folyodan kağıda) laminatlamak, ambalaj malzemelerini sızdırmazlık işlemi için
hazırlamak ve sarılmış muhtevayı, hazırlanan ambalaj malzemelerini
yapıştırarak sızdırmaz hale getirmek (örneğin, ambalajlar, torbalar veya blister 170
paketlerin sızdırmaz hale getirilmesi ya da plastik kaplara folyoların sarılması)
için gereken ürünlerden oluşmaktadır.
- Uzay ve havacılık için yapıştırıcılar: Hem ticari hem de askeri uçak
endüstrilerinde, uzay ve havacılık ürünleri için kullanılan yapısal
yapıştırıcılardan oluşur. Bu yapıştırıcılara örnek olarak film yapıştırıcılar (metal
ve karma malzemeleri yapıştırmak ve kaplamak için kullanılan yapıştırıcılar),
gelişmiş ileri karma malzemeleri yapıştırmak ve kaplamak için kullanılan
yapıştırıcılar (ve paratoner koruyucu film tabaka yapıştırıcıları) verilebilir.
180
- Sıcak/soğuk kaynaklama ve esnek ambalaj sızdırmazlık malzemeleri:
Esnek ambalaj için kullanılan yapıştırıcılar ve sızdırmazlık malzemelerinin
bulunduğu daha geniş bir kategoriye girmektedir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde herhangi bir yerde üretilmiş olan
sanayi tipi yapıştırıcıların hepsinin ülke geneline yaygın bir dağıtım ağı ile
dağıtılabildiği ve yine ülke genelinde rekabet koşulları açısından herhangi bir
farklılığın bulunmadığı gözönüne alınarak ilgili coğrafi pazar, “Türkiye 190
Cumhuriyeti Sınırları” olarak tespit edilmiştir.
04-77/1091-273
5
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
6.11.2004 tarihinde Henkel’in iştiraki olan Henkel Corporation, Sovereign ve
Henkel Merger Corporation arasında bir Birleşme Sözleşmesi ve Planı
imzalanmıştır. Söz konusu devralma işleminin kapanışının en geç
31.12.2004’te gerçekleşmesi beklenmektedir. Sözleşmeye göre Henkel’in
iştiraki olan ve devralma işlemi için özel olarak kurulmuş olan Henkel Merger
Corporation, Sovereign’in hisselerinin tamamını devralacaktır. Dolayısıyla söz 200
konusu devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi anlamında bir
devralmadır.
Tablo 2- Tarafların İlgili Ürün Pazarlarındaki 2003 Yılına Ait Pazar Payları
Pazar Payı (%)
İlgili Ürün Pazarları
Henkel Sovereign Toplam
Kitap ciltleme ve grafik sanatlar için yapıştırıcılar (…..) (…..) (…..)
Esnek ambalajlama laminatlama için yapıştırıcılar (…..) (…..) (…..)
Uzay ve havacılık için yapıştırıcılar (…..) (…..) (…..)
Sıcak/soğuk kaynaklama ve esnek ambalaj
sızdırmazlık malzemeleri
(…..) (….)1 (…..)
Tablo 3- Tarafların İlgili Ürün Pazarlarındaki 2003 Yılına Ait Ciro Bilgileri
Ciro (Trilyon TL)
İlgili Ürün Pazarları
Henkel Sovereign Toplam
Kitap ciltleme ve grafik sanatlar için yapıştırıcılar (…..) (…..) (…..)
Esnek ambalajlama laminatlama için yapıştırıcılar (…..) (…..) (…..)
Uzay ve havacılık için yapıştırıcılar (…..) (…..) (…..)
Sıcak/soğuk kaynaklama ve esnek ambalaj
sızdırmazlık malzemeleri
(…..) (…..) (…..)
Yukarıdaki tablolardan da anlaşılacağı üzere tarafların “kitap ciltleme ve grafik
sanatlar için yapıştırıcılar”, “esnek ambalajlama laminatlama için yapıştırıcılar”
ve “uzay ve havacılık için yapıştırıcılar” ilgili ürün pazarlarındaki toplam ciroları 210
1997/1 sayılı Tebliğin 4. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen ciro eşiğini
aşmamasına rağmen, toplam pazar payları açısından Tebliğ’de belirtilen eşik
aşılmakta ve dolayısıyla söz konusu ilgili ürün pazarları bakımından
gerçekleştirilen devirlerin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamındadırlar.
“Sıcak/soğuk kaynaklama ve esnek ambalaj sızdırmazlık malzemeleri” ilgili
ürün pazarında ise ne ciro ne de pazar payı açısından 1997/1 sayılı Tebliğ’de
belirtilen eşikler aşılmakta; dolayısıyla söz konusu ilgili ürün pazarındaki devir
işlemi, Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi değildir.
220
“Uzay ve havacılık için yapıştırıcılar” pazarında Henkel’in herhangi bir
faaliyetinin olmaması nedeniyle dosya konusu devralma işlemi sonrasında
1 Sovereign’in söz konusu pazarda çok kısıtlı bir faaliyeti bulunmaktadır. Bu nedenle
Sovereign pazardaki pazar payları hakkında bilgi sahibi değildir. Sovereign’in ilgili ürün
pazarından elde ettiği cironun sadece 1.667 ABD Doları olduğu gözönüne alındığında pazar
payının %25‘in altında olacağı varsayılabilmektedir.
04-77/1091-273
6
ilgili ürün pazarında bir yoğunlaşma artışı yaşanmayacaktır. Ayrıca
Sovereign’in “kitap ciltleme ve grafik sanatlar için yapıştırıcılar” ve “esnek
ambalajlama laminatlama için yapıştırıcılar” pazarlarında düşük pazar payına
sahip olması ve pazarda rekabet eden çok sayıda teşebbüsün bulunması
nedeniyle devralma sonrasında Henkel’in ilgili ürün pazarlarında hakim
duruma geçmesi söz konusu değildir.
Yapılan incelemeler ve değerlendirmeler bağlamında, başvuru konusu 230
dosyadaki devir işlemi sonucunda belirtilen ilgili ürün pazarlarında herhangi bir
hakim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi
ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesine neden olunmayacağı;
dolayısıyla söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Henkel KGaA’nın tamamına sahip olduğu iştiraki Henkel Corporation 240
vasıtasıyla Sovereign Specialty Chemicals, Inc.’i devralması işlemine ilişkin
olarak;
- “Sıcak/soğuk kaynaklama ve esnek ambalaj sızdırmazlık malzemeleri” ilgili
ürün pazarında 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen ciro ve
pazar payı eşiklerinin aşılmaması nedeniyle izne tabi bir devralma işlemi
olmadığına, dolayısıyla bu pazara ilişkin devirin Rekabet Kurulu’na
bildiriminin yapılmasına gerek olmadığına,
- “Kitap ciltleme ve grafik sanatlar için yapıştırıcılar”, “esnek ambalajlama 250
laminatlama için yapıştırıcılar” ve “uzay ve havacılık için yapıştırıcılar” ilgili
ürün pazarlarında ciro eşiği aşılmamasına rağmen, pazar payları itibarıyla
eşiğin aşılması nedeni ile bu devirlerin söz konusu Tebliğin 4. maddesi
kapsamında izne tabi bir devralma oluğuna, devralma sonrasında 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratılmasının veya
mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesinin ve bunun
sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasalardaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına,
dolayısıyla bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar 260
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy