Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-1-22 (Özelleştirme)
Karar Sayısı : 18-14/257-122
Karar Tarihi : 08.05.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN,
Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER : Emine TOKGÖZ, Zekeriya TURAN, Ahmet YALÇIN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Ziya Gökalp Cad. No:80 Kurtuluş 06600 ANKARA
(1) D. DOSYA KONUSU: Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin %28,2
oranındaki Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ait iştirak hissesinin "satış”
yöntemi ile özelleştirilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 19.04.2018 tarih ve 3196
sayı ile giren bildirim üzerine düzenlenen 02.05.2018 tarih ve 2018-1-22/ÖN sayılı
Özelleştirme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından yapılan başvuruda;
Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (HİDROJEN PEROKSİT) %28,2
oranındaki ÖİB’ye ait iştirak hissesinin özelleştirilmesini teminen İhale
Komisyonu kararı çerçevesinde, Özelleştirme Yüksek Kurulu’na (ÖYK)
sunulmasına karar verilen teklif sahibi Barış AKSÜS tarafından devralınması
işlemine izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığının Kurum tarafından ÖİB’ye
bildirildiği,
Söz konusu izin sonrası, HİDROJEN PEROKSİT’in %28,2 oranındaki ÖİB’ye ait
iştirak hissesinin Barış AKSÜS'e satılmasına yönelik 05.03.2018 tarih ve
2018/32 sayılı ÖYK kararının istihsal edildiği,
Anılan ihaleye ilişkin Özelleştirme İhale Şartnamesi’nin (Şartname) 17.
maddesinde, "İhale konusu hisse üzerinde ŞIRKET 'in (HİDROJEN PEROKSİT)
diğer ortaklarının ön alım hakkı bulunmakta olup, ihalede oluşan ve konusu,
veya KURUL Kararında yer alan teklif tutarı ön alım hakkı sahiplerine teklif edilir.
Yapılan teklif sonucunda ön alım hakkı sahiplerinin kendisine verilen süre
içerisinde teklifi kabul etmesi halinde hissenin satışı ön alım hakkı sahibine
yapılır. Bu durumda teklif sahipleri zarar ziyan vb. ad altında hiçbir maddi talepte
bulunamaz. Ön alım hakkı sahibinin kendisine verilen süre içerisinde teklifi kabul
etmemesi halinde hissenin İDARE veya KURUL Kararında yer alan TEKLİF
SAHİBİ'ne satışı yapılır" hükmüne yer verilmiş olduğu,
18-14/257-122
2/5
Bu hüküm doğrultusunda ÖİB tarafından, HİDROJEB PEROKSİT’in diğer
ortaklarına ön alım haklarını kullanıp kullanmayacaklarına ilişkin bildirimde
bulunulduğu; teşebbüste %(…..) oranında hissesi bulunan Hayyam
GARİPOĞLU’nun ön alım hakkı kapsamında ÖYK kararında yer alan bedel
üzerinden bahse konu hisseyi almayı kabul ettiği
belirtilerek, işlem hakkında görüş bildirilmesi talep edilmiştir.
(5) Bildirme konu işlem ile Şartname uyarınca ön alım hakkını kullanan ve 2013/2 sayılı
“Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet
Kurumu’na Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve
Esaslar Hakkında Tebliğ” (2013/2 sayılı Tebliğ) ile 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” (2010/4 sayılı Tebliğ)
kapsamında değerlendirilecek olan taraf ise Hayyam GARİPOĞLU’dur. Zira 2013/2
sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde yer alan “Aşağıda sayılan haller hariç olmak üzere, bir
teşebbüsün ortaklık paylarının ya da diğer hak ve araçların tümünün veya bir kısmının
teşebbüsün üzerindeki kontrolü değiştirecek ya da karar organlarını etkileyecek şekilde
yahut mal veya hizmet üretimine yönelik birimlerin özelleştirme yolu ile her türlü devri
bu Tebliğ hükümlerine tabidir.” hükmü kapsamında “ön alım hakkı” istisnai hallere dahil
edilmemiştir.
G.1. Bildirim Konusu İşlem
(6) Bildirim konusu işlemin altyapısını HİDROJEN PEROKSİT’in %28,2 oranındaki ÖİB
iştirak hissesinin özelleştirilmesine ilişkin 21.02.2011 tarih ve 2011/14 sayılı ÖYK kararı
oluşturmaktadır. Kurum’a da yapılan bildirim sonucu ilgili Mesleki Daire Görüşü
09.02.2012 tarihinde ÖİB’ye bildirilmiş; ancak ihale, takip eden süreçte iptal edilmiştir.
(7) Rekabet Kurulu (Kurul) tarafından verilen görüşün üç yıllık süresinin dolması hasebiyle
15.07.2015 tarihinde yeni bir görüş talep edilmiştir. Durum, 09.09.2015 tarih ve 15-
36/534-M sayılı Kurul kararı ile değerlendirilerek, mezkur karar kapsamında, işlemin
önbildirime tabi olduğu ve teklif sahipleri belirlenmeden herhangi bir önkoşul
konulmasına ya da başka bir kısıt getirilmesine gerek bulunmadığı sonucuna
ulaşılmıştır.
(8) HİDROJEN PEROKSİT’in %28,2 oranındaki hissesinin özelleştirilmesine ilişkin bildirim
hakkında 09.11.2017 tarih ve 17-36/577-251 sayılı Kurul kararı ile, bahse konu
hisselerin Barış AKSÜS tarafından devralınmasında sakınca bulunmadığı yönünde
hüküm tesis edilmiştir.
(9) İlerleyen süreçte HİDROJEN PEROKSİT’in %28,2 oranındaki ÖİB’ye ait iştirak
hissesinin Barış AKSÜS'e satılmasına ilişkin ÖYK'nın 05.03.2018 tarihli ve 2018/32
sayılı kararı istihsal edilmiştir. Bununla birlikte, Şartname’nin yukarıda içeriğine yer
verilen 17. maddesine dayanarak mevcut hissedarlardan Hayyam GARİPOĞLU, ön
alım hakkı kapsamında ÖYK kararında yer alan bedel üzerinden bahse konu hisseyi
almayı talep etmiştir.
(10) İşbu bildirim, HİDROJEN PEROKSİT’in ÖİB’ye ait %28,2 oranındaki hissesinin, “satış”
yöntemi ile özelleştirilmesi sürecinde üçüncü tarafça ödenecek bedeli ödemeyi kabul
eden Hayyam GARİPOĞLU tarafından ön alım hakkı kapsamında devralınması yoluyla
özelleştirilmesine ilişkindir.
18-14/257-122
3/5
G.2. Devre Konu: HİDROJEN PEROKSİT
(11) Peroks Sanayi ve Hidrojen A.Ş. adıyla 1994 yılında kurulmuş olan HİDROJEN
PEROKSİT’in faaliyet alanı hidrojen peroksit ve türevlerinin üretimi, pazarlaması ve
satışı olarak belirlenmiştir. Ocak 1997’de Eti Holding A.Ş.’nin %28,2 hisse oranı ile
ortak olduğu teşebbüsün ilk hidrojen peroksit tesisi Şubat 2001’de üretime geçmiş,
2003-2004 yılları arasında da ikinci tesis tamamlanarak devreye alınmıştır. 2011 yılına
dek satışlarını Pusula İthalat ve İhracat Sanayi A.Ş. aracılığıyla gerçekleştiren
teşebbüs bu ilişkiye 2011 yılında son vermiştir. Teşebbüsün halihazırdaki yönetim
kurulu (YK); (…..)’den teşekkül etmektedir.
(12) Teşebbüsün kontrol yapısına bakıldığında, GARİPOĞLU Grubu ile ÖİB’nin ortak
kontrolünde olduğu görülmektedir. Ana Sözleşme’nin “Yönetim Kurulu ve Şirketin
Yönetimi” başlıklı 9. maddesinde, stratejik kararlar için şirket esas sermayesinin ÖİB
dahil 3/5’inin onayının arandığı görülmektedir. Yedi üyeden oluşan YK’nın iki üyesi
ÖİB1 tarafından, beş üyesi ise kalan hissedarlar tarafından belirlenmektedir. YK
toplantı nisabı beş, karar nisabı ise katılanların salt çoğunluğu olarak belirlenmiştir. YK
yanında, YK içinden veya dışarıdan atanacak genel müdür, şirketin yönetiminden
mesul olup genel müdür ile yardımcısı için; ÖİB ile diğer hissedarlar aday göstermekte;
YK bu adayları onaylamakta ve bu YK kararının da yine sermayenin 3/5’inin olumlu oyu
ile alınması gerekmektedir.
(13) Bildirim Formunda, şirketin fiilen GARİPOĞLU Grubu tarafından kontrol edildiği ifade
edilmektedir. Bununla birlikte; yukarıda yer verilen düzenlemeler, işlem öncesi ÖİB’nin
ortak kontrol yetkisinin olduğuna işaret etmektedir. Bildirim Formu ve gönderilen ek
bilgilerden anlaşıldığı üzere; hissedarlardan Yasin Celal BAŞER de GARİPOĞLU
Grubu’ndan kabul edilmektedir2. Yine şirketin borçlanma, bütçe satış, alım ve ihale
yapma gibi stratejik işleri için sermayenin 4/5’ine karşılık gelecek genel kurul kararı şart
koşulmuştur. Ayrıca Türk Ticaret Kanunu değişene kadar, şirketin iki denetçisinden
birinin ÖİB tarafından atandığı belirtilmiştir. Tüm bu bilgilerden, teşebbüsün,
25.01.2011 tarih; 11-05/88-31 sayılı ve 09.11.2017 tarih; 17-36/577-251 sayılı Kurul
kararlarında da tespit edildiği üzere, GARİPOĞLU Grubu ile ÖİB’nin ortak kontrolünde
olduğu görülmektedir.
G.3. Ön Alım Hakkını Kullanan: Hayyam GARİPOĞLU
(14) Hayyam GARİPOĞLU, işlem öncesinde HİDROJEN PEROKSİT’in %(…..) hissesine
sahiptir. (Yasin Celal BAŞER dahil) GARİPOĞLU Grubu ise, şirketin %(…..) oranındaki
hissesine ve ortak kontrolüne sahiptir. Diğer taraftan, GARİPOĞLU Ailesi
mensuplarının pek çok şirkette hissedarlığı bulunmaktaysa da, GARİPOĞLU
Grubu’nun, HİDROJEN PEROKSİT ile aynı pazarda veya onun alt/üst pazarlarında
kontrol sahibi olduğu bir teşebbüs bulunmadığı bildirilmiştir.
1 Önceki yapıda ise Etibank Holding A.Ş.
2 (…..).
18-14/257-122
4/5
(15) GARİPOĞLU Ailesi’nin kontrolündeki faal şirketler ve faaliyet alanları şöyledir; Avpil
Avrupa Plastik San. ve Tic. A.Ş.: plastik pencere penleri imalatı ve satışı; Alarmnet
Güvenlik Hizmetleri A.Ş.: ev ve iş yerleri için alarm cihazları satışı; Al-Co Aküm Bakır
ve Mad. San. Tic. A.Ş.: mutfak eşyaları imalat ve satışı; Altra Dış Ticaret A.Ş.; Berolina
Plastik Sanayi ve Ticaret A.Ş.; Global Maden Doğalgaz Kimya Sanayi A.Ş.: doğal gaz
satışı; H202 Peroksit Üretim Enerji A.Ş.: elektrik üretimi; Park Alkollü ve Alkolsüz
İçecekler San. A.Ş.: enerji içecekleri üretim ve satışı; Trakya San. A.Ş.: alüminyum
levha imalat ve satışı. Yasin Celal BAŞER’in ise HİDROJEN PEROKSİT dışında
herhangi bir ticari faaliyetinin bulunmadığı bildirilmiştir.
G.4. İlgili Pazar
(16) Özelleştirmeye konu teşebbüs esasen, hidrojen peroksit kimyasalının bütün
konsantrasyonlarında üretimini gerçekleştirmektedir. 1990’lı yılların sonuna kadar
ülkemizde tamamı ithalat yoluyla karşılanan hidrojen peroksit, yurt içinde yalnızca
HİDROJEN PEROKSİT A.Ş. ve Akkim Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AKKİM) tarafından
üretilmektedir.
(17) Hidrojen peroksitin ana girdileri; doğal gaz, kinon, solvent ve katalist olup, piyasada
genellikle %(…..) ve %(…..) konsantrasyonunda talep edilmektedir. Ürünün kullanıldığı
sektörler ise şöyledir: tekstil, kağıt, dezenfektan, kozmetik, deterjan, maden, su
kimyasallarıdır.
(18) Bildirim Formunda ÖİB tanıtım dokümanına dayanarak yer verilen bilgilere göre,
hidrojen peroksit ürünü bakımından ülkemizde ithalat uzun yıllar tek kanal olmuştur.
HIDROJEN PEROKSİT şirkertinin de yurt dışı satışları bulunmaktadır. Ayrıca, yukarıda
aktarılan 2011 yılındaki Kurul kararında, ürün fiyatının oluşmasında ithalatın önemli
payı olduğu değerlendirmesi yapılmıştır. Küresel çapta yedi uluslararası şirket, küresel
pazarın %65’ini elinde bulundurmakta olup bu şirketler ve ülkeleri şöyledir: Solay
(Belçika), Degussa (Almanya), FMC Foret (ABD), Atochem (Fransa), Kemira
(Finlandiya), Arkema (Fransa) ve Mitsubishi (Japonya).
(19) Hidrojen peroksit niteliği itibariyle ikamesi olmayan bir üründür. Yurt içinde bayiler
kanalıyla dağıtımı yapılmaktadır. Bu bilgilerden hareketle, ilgili ürün pazarı “hidrojen
peroksitin üretim ve satışı pazarı”; ilgili coğrafi pazar ise “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
G.5. Değerlendirme
(20) Bildirim konusu özelleştirme işlemi ile HİDROJEN PEROKSİT, GARİPOĞLU
Grubu’nun tek kontrolüne geçecektir. Özelleştirmeye konu teşebbüsün 2016 yılı
cirosunun 2013/2 sayılı Tebliğ’de otuz milyon Türk Lirası olarak belirtilen eşiği aşması
nedeniyle işlem, Kurul’un iznine tabidir.
(21) HİDROJEN PEROKSİT’in hidrojen peroksit üretimindeki 2013 ila 2015 arasındaki
pazar payları sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..) olarak gerçekleşmiştir. Yukarıda
anlatıldığı üzere pazarda Türk menşeli yalnızca AKKİM bulunmaktadır. Bununla
birlikte, hidrojen peroksit pazarı ithalatın yoğun olduğu bir pazardır. Nitekim, yukarıda
yer verilen yedi yabancı şirket, küresel pazarın %65’ini kontrol etmektedir.
(22) 15-36/534-M sayılı Kurul kararına dayanak olan daire görüşünde özelleştirmeye konu
teşebbüsün (…..) sermaye gerektirdiği değerlendirmelerine yer verilmiştir.
18-14/257-122
5/5
(23) Gerek yurt içi gerekse yurt dışı mevcut yoğunlaşma tabloları çerçevesinde yapılan
değerlendirmeler, hidrojen peroksit üretim ve satış piyasasındaki rekabetin tam
rekabetten oldukça uzak olduğunu ve pazarda giriş ve büyüme engellerinin
bulunduğunu göstermektedir. Özelleştirme sonucu HİDROJEN PEROKSİT
GARİPOĞLU Grubu’nun tek kontrolüne geçecek; mevcut ilişkiler devam edecek ve
yeni bir teklif sahibi ile herhangi bir yoğunlaşma söz konusu olmayacaktır. Bununla
birlikte, GARİPOĞLU Grubu’nun, HİDROJEN PEROKSİT ile yatay ya da dikey ilişkili
herhangi bir pazarda faaliyeti bulunmadığı bildirilmiştir.
(24) Açıklamalar çerçevesinde, bildirim konusu işlem ile herhangi bir pazarda hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmaktadır.
H. SONUÇ
(25) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Hidrojen Peroksit Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin %28,2 oranındaki Özelleştirme
İdaresi Başkanlığına ait iştirak hissesinin "satış” yöntemi ile özelleştirilmesi
işleminin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak
çıkarılan 2013/2 sayılı "Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik
Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ" kapsamında
izne tabi olduğuna,
2. Adı geçen teklif sahibi tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi
sonucunda, aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu
nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy