Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-236 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-69/1455-555
Karar Tarihi : 4.11.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Onur Yelda YÜKSEL, Fethullah GÜLER
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- C.D Holding Intenationale
Temsilcisi: Av. Kübra ŞIVGIN 20
Büyükdere Cad. No: 127 Astoria A Kule Kat: 6 No: 26, 27
34394, Esentepe/İstanbul
D. TARAFLAR : - Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
Büyükdere Cad. No:143 34394, Esentepe/İstanbul
C.D Holding Intenationale
1 Allée des Pierres Mayettes- 92230 Gennevilliers/FRANSA
E. DOSYA KONUSU: Hisselerinin tümü Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun 30
elinde bulunan Multinet Kurumsal Hizmetler A.Ş.’nin C.D Holding Internetionale
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.9.2010 tarih ve 7527 sayı ile giren ve
en son 15.10.2010 tarih ve 7906 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 28.10.2010
tarih ve 2010-3-236/Öİ-10-261.YY sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu,
1.11.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-120/490 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-69 sayılı 40
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Multinet Kurumsal Hizmetler
A.Ş.’nin C.D Holding Internationale tarafından devralınmasına ilişkin işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
izne tabi bir devir işlemi olduğu, bununla birlikte bu devralma işlemi ile 4054 sayılı
Kanun'un 7. maddesi çerçevesinde yeni bir hakim durumun yaratılmasının veya
mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek, rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmaması nedeniyle söz konusu işleme izin verilebileceği sonuç ve
kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. 50
10-69/1455-555
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar
H.1.1. C.D Holding Intenationale (Cheque Dejeuner)
Cheque Dejeuner, hisselerinin tamamına Cheque Dejeuner C.C.R (CD CCR)
unvanlı şirketin sahip olduğu ve Fransa’da 15.12.2009 tarihinde kurulmuş bir
şirkettir. Cheque Dejeuner’nin başlıca amaç ve konusu, fiziksel veya sanal her türlü 60
yemek çeki, hediye kartı ile diğer her türlü hizmet çekinin basımı ve dağıtımı ile
bunlar aracılığıyla ödeme yapılması konuları esas olmak üzere bu konu ile doğrudan
veya dolaylı olarak bağlantılı diğer her türlü ek veya tamamlayıcı hizmetlerin
sunulmasıdır. Bu amaç ve konu yanında Cheque Dejeuner’nin hisselerinin
tamamına sahip olan CD CCR, her türlü mal ve hizmet alımına izin veren kart veya
çeklerin basımı işi ile iştigal eden şirketlerin devralınması ve grubunda yer alan
şirketlere destek hizmetler vermek amacıyla kurulmuştur. Fransa’da 1964 yılında
kurulmuş olan CD CCR, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Polonya, Macaristan,
Romanya, Bulgaristan, Almanya, İtalya, İspanya, Portekiz ve Fas olmak üzere
toplam 11 ülkede aktif olarak faaliyetlerine devam etmektedir. Hisselerinin tamamına 70
325 çalışanının sahip olduğu CD CCR’nin hiçbir hissedarı, CD CCR’nin hisselerinin
%5’inden fazlasına sahip değildir.
Cheque Dejeuner Grubu 1993 yılında Türkiye yemek çeki pazarına girmiş, 1997
yılında bu pazardaki faaliyetlerini yerli bir firma olan ve 1995 yılında faaliyet
göstermeye başlayan Card Restaurant ile Yemek Çeki adı altında birleştirmiştir.
1998 yılında Kupon Restaurant unvanlı bir firma Yemek Çeki’nden ayrılan Net Group
A.Ş. tarafından kurulmuştur. 1999 yılında ise Sodexho Restoran Servisler A.Ş (yeni
ticaret unvanı ile Sodexo Motivasyon Çözümleri A.Ş. (Sodexo)) Yemek Çeki’ni
devralmış, aynı yıl CD CCR Sodexo’ya % 10 oranında hissedar olmuştur. Ancak CD 80
CCR bu şirketteki hissedarlığını 13.7.2006 tarihinde sona erdirmiştir. Hâlihazırda
Cheque Dejeuner ve bağlı bulunduğu CD CCR’nin Türkiye’de herhangi bir pazarda
faaliyet göstermediği ve Türkiye pazarında faaliyet göstermekte olan teşebbüs veya
kişilerde doğrudan veya dolaylı olarak herhangi bir hissedarlığının bulunmadığı,
dosya mevcudu bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.
2009 yılında kurulmuş olan ve Multinet hisselerini devralmak isteyen Cheque
Dejeuner’nin başvuru tarihi itibarıyla herhangi bir cirosu bulunmamaktadır. Buna
karşılık Cheque Dejeuner’nin hisselerinin tamamına sahip olan CD CCR’nin 2009 yılı
itibarıyla dünya çapında elde ettiği cirosu toplam ……… Euro’dur. 90
H.1.2. Multinet Kurumsal Hizmetler A.Ş. (Multinet)
Multinet, 1999 yılında kurulmuş olup temel olarak yemek çeki sektöründe faaliyet
göstermektedir. Sümerbank A.Ş. ortağı Garipoğlu Grubu’nun kamuya olan
borçlarının tasfiyesini teminen, 17.7.2009 tarih, 2009/208 sayılı Fon Kurulu kararı ile
Multinet’in yönetim ve denetimi TMSF tarafından devralınmış olup, 3.12.2009 tarih,
2009/347 sayılı Fon Kurulu kararı ile 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 134.
maddesi uyarınca hisselerinin tamamı TMSF adına 17.12.2009 tarihi itibarıyla tescil
edilmiştir. 100
10-69/1455-555
3
Multinet yemek çeki hizmetini bütünüyle akıllı kart sistemine dayalı olarak
yürütmektedir. Multinet Restonet sistemi ile müşterilerinin çalışanlarının yemek
harcamalarını, Petronet sistemi ile müşterilerin araçlarının akaryakıt harcamalarını,
Otelnet sistemi ile müşterilerinin çalışanlarının konaklama harcamalarını, Giftcard
sistemi ile de müşterilerinin yardım, prim, ödül, teşvik ve benzeri harcamalarını akıllı
kartlarla yönetebilmelerini sağlamaktadır. Multinet’in 2009 yılı cirosu, …… TL’dir.
H.1.3. Rentanet Kart Servisleri A.Ş. (Rentanet)
110
Rentanet, faaliyet alanı Multinet’e operasyon ve saha destek hizmeti vermek olan ve
Multinet tarafından tek başına kontrol edilen iştirakidir1. Rentanet’in ortaklık yapısına
Tablo 1’de yer verilmiştir.
Tablo 1: Rentanet’in Ortaklık Yapısı
Hissedar İsmi Hissedarlık Oranı(%)
Multinet 80
Wamac Trading CO. 5
Mahmut ÖZBAŞ 5
Hacer ÖZDEMİR 5
Emine BAŞER 5
TOPLAM 100
Kaynak: Bildirim Formu
Bildirime konu muhtemel işlem sonrasında ise Rentanet’in %80 oranındaki hissesi
Cheque Dejeuner’nin kontrolüne geçecek ve Rentanet Cheque Dejeuner’nin bağlı
ortaklığı haline gelecektir. 120
H.2. İlgili Pazar
Hisseleri devre konu olan Multinet temel olarak yemek çeki hizmeti2 veren bir
firmadır. Diğer yandan özellikle son dönemlerde yemek çeki firmalarının faaliyetlerini
hediye, konaklama, akaryakıt gibi alanlarda yapılacak ödemelerin bastıkları kart ya
da çekler üzerinden yapılmasına olanak verecek hizmetlere de genişletmekte
oldukları görülmektedir. Multinet de Petronet, Otelnet, Giftcard gibi sistemleri ile bu
tür hizmetleri vermekle birlikte, bu tür hizmetlerden elde ettiği cirosu toplam cirosunun
ufak bir bölümünü oluşturmakta, asıl faaliyetleri yemek çeki hizmetlerine 130
yoğunlaşmaktadır. Bildirime konu işlem bakımından devralan konumunda bulunan
Cheque Dejeuner’nin ve bağlı bulunduğu grubun Türkiye’de herhangi bir faaliyetinin
bulunmaması ve Multinet’in yemek çeki hizmetlerinden elde ettiği cirosunun tek
başına 1997/1 sayılı Tebliğ ile öngörülen ciro eşiğinin üzerinde olması nedeniyle “İlgili
Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”un (20) no’lu paragrafı çerçevesinde pazar
tanımı yapılmamıştır. Bununla birlikte Multinet’in temel faaliyet konusunu oluşturan
yemek çeki hizmetlerine ilişkin bilgilere yer verilmiştir.
1 Multinet ayrıca İran’da benzer alanlarda faaliyet göstermekte olan Multinet Smart Organizational Services
Co.’nun %99,99 oranında hissesine sahiptir.
2 Yemek çeki, yemek kuponu ya da yemek kartı hizmetleri aynı hizmetlere atfen kullanılmakta olup, iş bu kararda
bu hizmetler ve sektör için yaygın olarak kullanılan adıyla yemek çeki hizmetleri ya da yemek çeki sektörü
ifadeleri kullanılacaktır.
10-69/1455-555
4
140
H.2.1. Yemek Çeki Sektörüne İlişkin Genel Bilgiler
Sektörle ilgili bazı tanımlara aşağıda yer verilmiştir:
Yemek Çeki/Kuponu (Cheque Restaurant, CR): Bir kısım işyerleri ile bu işyerlerinde
çalışan personelin yiyecek ihtiyaçlarının işyerine ait tesisler dışında, nakit para
yerine, üzerinde değeri yazılı bulunan ve bu değer üzerinden hamiline para
ödemeksizin, sisteme üye işyerlerinde yemekten yararlanma olanağı veren ve
yalnızca yemek ve tüketime hazır gıda hizmeti satın alınabilen kupon ya da çeklerdir.
Akıllı Yemek Kartı: Bir kısım işyerleri ile bu işyerlerinde çalışan personelin yiyecek 150
ihtiyaçlarının işyerine ait tesisler dışında, nakit para yerine, daha önceden kredi
yüklenmiş veya belirli bir miktara kadar limitlendirilmiş olan kartlarla sisteme üye
işyerlerinde yemekten yararlanma olanağı veren kartlardır.
Yemek Çeki Sistemi (Cheque Restaurant Sistemi): Yemek çeki hizmeti veren firma
tarafından üye kuruluşlar aracılığıyla müşteri personeline yemek hizmetinin
organizasyonudur.
Müşteri: Yemek çeki hizmeti veren firmalarla "hizmet sözleşmesi" imzalayarak
personelinin bu firmaların verdiği hizmetlerden faydalanmasını sağlayan kurum ya da
kuruluşlardır.
Kullanıcı: Müşteri personeli olup, üye işyerlerinin hizmetinden faydalanacak kişidir. 160
Üye İşyeri (Üye Kuruluş): Yemek çeki sistemine dahil olan ve yemek çekleri
karşılığında yemek ve tüketime hazır gıda veren lokanta, restoran, büfe, pastane,
kafe, kebapçı, hamburgerci, pizzacı, muhallebici, şarküteri, market vs. türü
kuruluşlardır.
Bu tanımlarla bağlantılı olarak yemek çeki sisteminin işleyişi şu şekilde özetlenebilir;
Yemek çeki hizmeti veren firmalar personeline yemek çeki vermek isteyen
müşteriler ile "hizmet satış sözleşmesi" imzalarlar.
Yemek çeki hizmeti veren firma tarafından hazırlanan yemek çeklerinin
kullanıcıları bu kuponların geçtiği tüm üye işyerlerinde istedikleri miktarda, 170
istedikleri zamanlarda yemek tüketme olanağına sahip olurlar (Satın alınan
yemek çekleri sadece içinde bulunulan senede geçerlidir. Bu nedenle çekler her
senenin 31 Aralık tarihine kadar kullanılmalıdır).
Üye işyerleri hizmet verdikleri kullanıcılardan elde ettikleri yemek çeklerini,
bunlara çeklerin toplam bedeli tutarındaki faturayı ekleyerek yemek çeki
firmasının anlaşmalı olduğu banka şubesine makbuz karşılığı teslim eder.
Üye işyerleri bankaya teslim ettiği yemek çeklerinin karşılığında yemek çeki
firmasından yine banka aracılığıyla ödeme alır.
Üye işyerleri bankaya teslim ettikleri yemek çeklerinin faturaları üzerinden belli bir
komisyon oranı kadar daha düşük ödeme alarak bir anlamda yemek çeki 180
firmasına komisyon oranı kadar ödeme yapmış olurlar.
Yemek çeki/kuponu kullanımında bunlar üzerinde yazan değer kadar hizmet alımı
söz konusu iken, akıllı kartların kullanım farkı bu değerin karta yüklenmiş olması ya
da bu değere kadar karta limit yüklenmiş olmasıdır. Son yıllarda akıllı kartların
ekonomik hayatın birçok alanına girmesiyle birlikte, özel ya da kamu kuruluşlarının
personeline ücret dışındaki her türlü sosyal yardım, ödeme, avantaj ya da desteği
sağlamalarında kullanılmaları gündeme gelmiştir. Bu çerçevede market, restoran gibi
yerlerde gıda ya da yemek için yapılan harcamalarda, benzin, konaklama, taksi,
10-69/1455-555
5
parkmetre ve telefon harcamalarında akıllı kart kullanımına başlanmıştır. Bu 190
doğrultuda pazara ilk girdiği yıllardan beri müşterilerine hizmetini sadece akıllı
kartlarla vermiş olan Multinet ve Set Kurumsal Hizmetler A.Ş. (Setcard) ’nin yanı sıra
sektördeki diğer firmalar da söz konusu hizmeti yemek kuponlarının yanında bu
kartlarla da sağlamaya başlamışlar, bunun sonucu olarak da sektörde akıllı kart
kullanım oranı oldukça yükselmiştir. Mevcut durumda Winwin Hizmet Yönetimi San.
ve Tic. A.Ş. (Winwin) kullanıcılarının %...., Sodexo Motivasyon Çözümleri A.Ş.
(Sodexo) kullanıcılarının %...., Accor Servisleri International A.Ş. (Accor)
kullanıcılarının ise %..... akıllı kartlarla bu hizmeti almaktadır.
Açıklamalardan anlaşılacağı üzere; yemek çeki hizmetleri, diğer birçok hizmet 200
türünden farklı olarak, yemek çeki firmasının üye işyerleri ile olan ilişkileri ile yemek
çeki firmasının müşterileri ile olan ilişkileri olmak üzere iki ayrı aşamadan oluşan, yani
çift taraflı pazar özelliği sergileyen bir hizmettir.
Halihazırda Türkiye yemek çeki sektöründe faaliyet gösteren beş firma
bulunmaktadır. Pazarda faaliyet gösteren firmalar bazı müşterilerden hizmet bedeli
almaktadır. Ülkemizde hizmet bedeli uygulaması oldukça az olup alınan hizmet
bedelleri teşebbüslerin ciroları içinde çok düşük bir oran teşkil etmektedir. Yaygın
olan uygulama ise müşterilere değişen oranlarda ıskonto verilmesi ve müşterilerle
vadeli çalışılmasıdır. Bunun bir sonucu olarak bu pazarda faaliyet gösteren 210
teşebbüslerin asıl gelirlerini üye işyerlerinden aldıkları komisyonlar oluşturmaktadır.
Yemek çeki firmalarının müşterilerine verdikleri ıskontolar ve uyguladıkları vadeler
sektörün en önemli rekabet etme araçlarıdır.
Yemek çeki firmaları üye restoranlarla münhasırlık temelinde çalışmamaktadırlar.
Dolayısıyla bir restoran birden fazla yemek çeki firmasının sistemine üye
olabilmektedir.
Üye restoran ağının genişliği yemek çeki firmalarının müşterilerine sundukları hizmet
kalitesinin bir unsurunu oluşturmaktadır. Müşteriler için teşebbüslerin sunmuş olduğu 220
ıskonto, vade gibi rekabetçi parametrelerin yanında teşebbüslerin üye iş yeri sayısı
da önemli bir tercih nedeni olabilmektedir. Accor ve Sodexo, üye işyeri yaygınlığı
bakımından ilk iki sırada yer almakta, Multinet, Setcard ve Winwin ise Sodexo ve
Accor’un üye restoran sayısının ……………. sayıda üye restorana sahip
bulunmaktadır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Genel Olarak İşlemin Yapısı
230
Bildirim konusu devralma işlemi, Multinet’in halihazırda TMSF’nin elinde bulunan
hisselerinin tamamının Cheque Dejeuner tarafından satın alınmasına ilişkindir. İşlem
sonrasında Cheque Dejeuner, Multinet’in bağlı ortaklığı olan Rentanet’in de %80
oranında hissesine sahip olacak ve Rentanet’in de kontrolünü elde edecektir. Bildirim
formunda işlemin amacının, Cheque Dejeuner’nin içinde yer aldığı grubun 11 ülkede
sürdürmekte olduğu ekonomik faaliyetlerine Türkiye’yi de ekleyerek uluslar arası
pazara giriş için önemli olan bu fırsatı değerlendirmek olduğu belirtilmiştir.
10-69/1455-555
6
Başvuru ekinde gönderilen 17.9.2010 tarihli “Hisse Devir ve Satış Sözleşmesi”nin
Cheque Dejeuner, Hayyam Garipoğlu ve Coron Investment Limited tarafından 240
imzalanmış olduğu görülmektedir. Diğer yandan taraflardan birinin de TMSF olduğu
anlaşılmakla birlikte, sözleşme TMSF tarafından imzalanmamıştır. TMSF’den söz
konusu başvuruya ve konuya yönelik iradesine ilişkin açıklama istenmiştir. TMSF
cevabi yazısında; TMSF ile imzaladığı protokol çerçevesinde ödemelerini sürdüren
Hayyam Garipoğlu ile Cheque Dejeuner’nin Multinet hisselerinin Cheque Dejeuner
tarafından devralınması talebinden ve Kurumumuza bu amaçla yapılan bildirimden
haberdar olduklarını belirtmiş ve Multinet hisselerinin TMSF’nin muvafakati ile rızai
satışının 4054 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilerek,
görüşümüzün bildirilmesini talep ederek konuya ilişkin açık iradesini ortaya
koymuştur. 250
Diğer yandan bu bildirimin değerlendirildiği süreçte, Multinet’in Avicenna Capital Ltd.
(Avicenna) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebini içeren Avicenna
başvurusunun Kurum kayıtlarına intikali üzerine istenen açıklamaya cevaben
26.10.2010 tarih ve 8189 sayılı yazısında TMSF, Avicenna’nın da TMSF’ye Multinet
hisselerinin tamamını devralma talebini ilettiğini, ayrıca Hayyam Garipoğlu’nun
Multinet’in Cheque Dejeuner CCR’ye satışının TMSF ya da Rekabet Kurumunca
onaylanmaması halinde Avicenna şirketinin satınalma talebinin Grup tarafından
değerlendirmeye alınacağını beyan ettiğini belirterek, Multinet hisselerinin, TMSF’nin
muvafakati ile, Cheque Dejeuner CCR veya Avicenna şirketlerinden herhangi birine 260
satışının 4054 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında değerlendirilerek
görüşümüzün bildirilmesini talep etmiştir.
Dolayısıyla TMSF açısından Multinet hisselerini devralmak isteyen iki muhtemel
alıcının bulunduğu anlaşılmış olup TMSF bu alıcılardan herhangi birine Multinet
hisselerini devretmeden önce 4054 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde
muhtemel devralma işlemlerinin değerlendirilmesini talep etmektedir. TMSF’nin
Multinet hisselerini satmak konusunda izlediği yöntem ihale usulüyle yapılan kamu
satışlarından farklılaşmış olsa da, fiili sonuç olarak durumun TMSF’nin açtığı ihale
sonucunda birden fazla teklif sahibinin muhtemel devralma işlemlerinin Rekabet 270
Kurulu onayına sunulmasından farklı değildir. Bu çerçevede Multinet hisselerinin
tamamının Cheque Dejeuner tarafından devralınması işlemine ilişkin değerlendirme
aşağıda sunulmaktadır.
H.3.2. İşlemin Değerlendirilmesi
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi çerçevesinde “Herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları devralması veya kontrol etmesi” birleşme devralma sayılan hallerden biri 280
olarak kabul edilmiştir. Bildirime konu işlemle Multinet’in halihazırda TMSF’nin elinde
bulunan hisselerinin tamamı Cheque Dejeuner’ye devredilmiş olacaktır.
İşlem öncesinde hisseleri ve kontrolü TMSF’nin elinde bulunan Multinet’in tüm
hisselerinin Cheque Dejenuer tarafından devralınması sonucunda Multinet ve bağlı
ortaklığı Rentanet’in mutlak kontrolü Cheque Dejeuner’ye geçeceğinden işlem
1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir devralmadır.
10-69/1455-555
7
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi birleşme ve devralma işlemleri açısından
Tebliğin 4. maddesinde iki eşik getirilmiştir. Anılan Tebliğ ve bu Tebliğ’de değişiklik 290
yapan 1998/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde teşebbüslerin ilgili ürün pazarındaki toplam
pazar paylarının %25’i ve toplam cirolarının 25 milyon TL’yi aştığı
birleşme/devralmaların izne tabi işlemler olduğu belirtilmiştir.
Dosya konusu işlemde devralan taraf olan Cheque Dejeuner’nin Türkiye’de herhangi
bir pazarda payı ve cirosu bulunmamasına karşın, devralınan taraf olan Multinet’in
yemek çeki hizmetleri bakımından 2009 yılında elde ettiği ciro 25 milyon TL’nin
üzerindedir. Multinet’in yemek çeki pazarındaki payı, bildirim formunda Haziran 2010
tarihi itibarıyla yapılan bir pazar araştırmasına dayalı olarak %... düzeyinde tahmin
edilmektedir. 2010-3-8 sayılı dosya kapsamında, yemek çeki pazarında faaliyet 300
gösteren teşebbüslerden elde edilen bilgiler çerçevesinde ise Multinet’in 2009 yılı
sonu itibarıyla pazar payının %... olduğu anlaşılmıştır. Her durumda Multinet’in
yemek çeki hizmetleri bakımından elde etmiş olduğu ciro 25 milyon TL’yi aştığından
bildirime konu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlemdir.
İşlemin değerlendirilmesi bakımından Türkiye yemek çeki pazarında faaliyet gösteren
Sodexo ve Accor ile Cheque Dejeuner arasında çıkar birlikteliğine işaret edebilecek
herhangi bir bağ olup olmadığının sorgulanması ihtiyacı hasıl olmuştur. Geçmişte
Cheque Dejeuner Grubu belli bir dönem Türkiye pazarında faaliyet göstermiş,
sonrasında belli bir dönem ise Sodexo’da % 10 oranında hisseye sahip olmuştur. 310
Türkiye'de yemek çeki sistemi 1992 yılında Accor’un, 1993 yılında ise Sodexo’nun
faaliyete geçmesi ile uygulanmaya başlamıştır. 1993 yılında Cheque Dejeuner Grubu
da Türkiye pazarına girmiş, 1997’de bu pazardaki faaliyetlerini yerli bir firma olan
Card Restaurant ile Yemek Çeki adı altında birleştirmiştir. 1998 yılında Kupon
Restaurant unvanlı bir firma Yemek Çeki'nden ayrılan Net Group A.Ş. tarafından
kurulmuştur. 1999 yılında ise Sodexo Yemek Çeki'ni devralmış, aynı yıl CD CCR
Sodexo’ya % 10 oranında hissedar olmuştur. Ancak CD CCR bu şirketteki
hissedarlığını 13.7.2006 tarihinde sona erdirmiştir.
Halihazırda Sodexo ve Accor ile Cheque Dejeuner arasında çıkar birlikteliğine işaret 320
edebilecek herhangi bir bağ olup olmadığının açıklığa kavuşturulabilmesi amacıyla
Cheque Dejeuner’den açıklama istenmiştir. Cheque Dejeuner cevabi yazısında;
Cheque Dejeuner’nin, içinde bulunduğu grupta yer alan teşebbüslerin, tüm bu
teşebbüslerin hissedarlarının ve yönetim organlarında ya da yönetiminde
bulunanların bireysel ya da birlikte, doğrudan ya da dolaylı olarak Sodexo veya Accor
ile, bunların içinde bulundukları gruplarda yer alan teşebbüslerle, tüm bu
teşebbüslerin hissedarlarıyla ve yönetim organlarında ya da yönetiminde
bulunanlarla hissedarlık, yönetim/denetim organı üyeliği, yöneticilik veya aynı şirkette
birlikte hissedar olma gibi herhangi bir bağlantılarının bulunmadığını beyan etmiştir.
330
Devralan konumunda bulunan Cheque Dejeuner’nin genel olarak Türkiye’de
herhangi bir pazarda özelde Türkiye yemek çeki pazarında faaliyeti
bulunmamaktadır. Dolayısıyla ve Cheque Dejeuner’nin yukarıda değinilen beyanı da
dikkate alındığında, Cheque Dejeuner’nin Multinet’i devralması işlemi sonucunda
yoğunlaşma meydana gelmeyecektir. Bildirime konu işlem sonrasında Cheque
Dejeuner yemek çeki pazarında 3. büyük konumda olan ve tek başına hakim
durumda bulunmadığı düşünülen Multinet’i devralmış olacaktır. İşlem sonrasında
pazarın; faaliyet gösteren firma sayısı, yoğunlaşma derecesi, pazar paylarının
10-69/1455-555
8
dağılımı gibi özelliklerinde bir değişiklik ortaya çıkmayacaktır. Bu bilgiler
çerçevesinde, bildirime konu devralma işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi 340
kapsamında yeni bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılması sonucunu
doğurmayacağından, anılan işleme izin verilebileceği kanaatine varılmıştır.
Diğer yandan 29.11.2004 tarih ve 04-74/1084-270 sayılı nihai Kurul kararına3 konu
yemek çeki soruşturması sonucunda sektörün en önemli iki oyuncusunun müşteri
paylaşımı ve müşterilere verilen vadelerin tespiti konularında anlaşma içinde
oldukları tespit edilmiş ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmeleri nedeniyle
idari para cezası ile cezalandırılmalarına karar verilmiştir. Dolayısıyla, daha önce
sektörün en önemli iki oyuncusunun 2000 yılından başlayıp 2003 yılında da devam 350
eden süreçte bir açık işbirliği ilişkisi içine girmiş oldukları tespiti yapılmıştır. Pazarın
yapısının yanı sıra pazardaki oyuncuların geçmişte açık işbirliği yapmış olmaları, açık
ya da gizli işbirliği (koordinasyon) riskinin değerlendirilmesinde dikkate alınan
unsurlardan biridir.
Konunun Cheque Dejeuner ile ilişkisi bakımındansa vurgulanması gereken nokta,
sektörün en önemli iki oyuncusunun 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiklerinin tespit
edildiği 2000-2003 döneminde CD CCR’nin bu oyunculardan birinde %10 oranında
hissedarlığının bulunmasıdır.
360
Diğer yandan Cheque Dejeuner ile Türkiye yemek çeki sektörünün en önemli iki
oyuncusunun içinde bulundukları grupların diğer ülke pazarlarındaki geçmiş
davranışlarına da bu noktada yer vermek gerekmektedir. Fransız Rekabet Otoritesi
11.7.2001 tarih ve 01-D-41 sayılı kararı ile Türkiye yemek çeki sektörünün en önemli
iki oyuncusunun ve Cheque Dejeuner’nin bağlı bulundukları gruplarda yer alan
teşebbüslerin Fransa’da pazar paylaşımı ve fiyat tespiti suretiyle rekabet kurallarını
ihlal ettiklerini tespit etmiştir. Diğer pazarlardaki açık işbirliği örnekleri, tıpkı aynı
pazardaki geçmiş açık işbirliği örnekleri gibi, koordinasyon (açık ya da gizli işbirliği)
riskinin değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulmaktadır.
370
Ayrıca Kurul kendisine ulaşan başvurular üzerine biri 2006, diğeri 2010 yılında olmak
üzere sektöre yönelik iki inceleme yürütmüştür. 20064 ve 20105 yıllarında yapılan bu
incelemelerde hakkında inceleme yapılan teşebbüslerin açık işbirliği içinde
bulunduklarına dair herhangi bir belge ya da bilgiye ulaşılamamış olmakla birlikte,
özellikle pazarın en önemli iki oyuncusu arasındaki rekabetin kısıtlı seviyede
yaşandığı değerlendirmesi yapılmıştır.
H.3.3. Rekabet Yasağının Değerlendirilmesi
“Hisse Devir ve Satış Sözleşmesi’nin “Rekabet Etme Yasağı” başlıklı 11. 380
maddesinde Hayyam Garipoğlu aleyhine rekabet yasağı hükmü bulunmaktadır.
Sözleşmenin 11. maddesi uyarınca Hayyam Garipoğlu, kapanış tarihinden itibaren üç
yıllık bir süre boyunca sınırlanmış bölge dahilinde kendisi veya doğrudan ya da
dolaylı kontrolü altında bulunan veya bunlarca kontrol edilen her türlü kişi veya kurum
3 Kurul aynı kararı 28.9.2006 tarih ve 06-67/905-262 sayı ile, 29.11.2004 tarih ve 04-74/1084-270 sayılı kararının
soruşturmacı üye uygulaması nedeniyle Danıştay’ca iptal edilmesi üzerine almıştır.
4 26.5.2006 tarih ve 06-36/465-127 sayılı Kurul kararı.
5 1.7.2010 tarih ve 10-47/862-299 sayılı Kurul kararı.
10-69/1455-555
9
aracılığıyla Multinet tarafından yürütülmekte olan faaliyetlerle rekabet edecek nitelikte
faaliyetler yürütmeyecek veya bu faaliyetlerin yürütülmesini kolaylaştırmayacaktır.
Aynı şekilde Hayyam Garipoğlu, yukarıda belirtilmiş olan süre boyunca ve sınırlanmış
bölge dahilinde Multinet’in mevcut ve olası müşterilerine herhangi bir hizmette
bulunmayacak ve çalışanları ile yasal temsilcilerine iş teklif etmeyecektir.
390
Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama kavramı çerçevesinde yoğunlaşma
işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için, “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli
olma” kriterinin yanı sıra “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık”
kriterlerini de sağlaması gerekmektedir. Diğer yandan satıcının devredilen işletmenin
müşterilerini çekmemesine ve çalışanlarını istihdam etmemesine yönelik
yükümlülükler rekabet yasaklarını tamamlayıcı yükümlülükler olarak görülmekte ve
etkilerinin benzer olması gerekçesiyle rekabet yasakları çerçevesinde bu yasaklara
uygulanan kriterler bakımından değerlendirilmektedir. Devralan tarafın işlemden
beklediği faydaları elde edebilmesi ve devralma sürecinin başarıyla
tamamlanabilmesi için alıcının belirli bir süreyle satıcıların rekabetinden korunması 400
gerekebilmekte bu çerçevede satıcılara getirilen rekabet yasakları yoğunlaşma ile
doğrudan ilgili ve yoğunlaşma için gerekli görülebilmektedir.
Devralma işlemi pazarda güçlü bir imajı olan Multinet markasının, müşteri ve üye
işyeri sözleşmelerinin devrinden oluşan ticari itibar devrini içermektedir. Ayrıca
Cheque Dejeuner’nin verdiği bilgilere göre işlemle Multinet’in Türkiye pazarına ilişkin
bilgi ve tecrübeleri özellikle müşteri ve üye işyerleriyle ilişki kurma biçimlerine yönelik
“know how”ı da alıcıya aktarılmış olacaktır. Bu çerçevede rekabet yasağının 3 yıl
olarak ön görülen süresinin de makul olduğu ve devralma işleminin yan sınırlaması
olarak kabul edilebileceği kanaatine varılmıştır. 410
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna,
muhtemel işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece 420
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin
verilmesine,
2- Bununla beraber, yemek çeki sektörünün oligopolistik yapısı; Rekabet Kurulu’nca
2004 yılında yürütülen soruşturmada müşteri paylaşmak suretiyle 4054 sayılı
Kanun’u ihlal ettikleri tespit edilen sektörün en önemli iki oyuncusundan birinde ihlal
döneminde Cheque Dejeuner C.C.R’nin hissedarlığının bulunması; keza sıklıkla
Kurumumuza yapılan şikayet başvuruları üzerine daha sonraki incelemelerde bu
sektörde rekabetin sınırlı olduğunun teşhis edilmiş olması; diğer yandan sektördeki
en büyük iki oyuncunun içinde bulundukları gruplarda yer alan teşebbüsler ile 430
Cheque Dejeuner Grubunda yer alan bir teşebbüsün Fransa’da da müşteri
paylaşmak suretiyle rekabet kurallarını ihlal ettiklerinin Fransız Rekabet Otoritesinin
2001 yılındaki kararıyla tespit edilmiş olduğu dikkate alınarak, söz konusu devralma
10-69/1455-555
10
işlemiyle beraber ilgili sektörde bazı rekabet sorunlarının doğabileceği endişesi
dolayısıyla, TMSF’nin bu yönde Başkanlıkça bilgilendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy