Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-3-026 (Devralma)
Karar Sayısı : 20-46/625-275
Karar Tarihi : 15.10.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE,
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: İsmail Yücel ARDIÇ, Pelin TEBER, Nur ÖZKAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Fujifilm Corporation
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Eda DURU,
Av. Büşra AKTÜRE, Av. S. Buğrahan KÖROĞLU,
Av. Esma AKTAŞ
Çitlenbik Sokak No: 12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Hitachi Ltd.’nin tanısal görüntülemeye ilişkin iş kolunun
Fujifilm Holdings Corporation’un iştiraki Fujifilm Corporation tarafından
devralınması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 21.05.2020 tarih ve 4738 sayı ile
giren, 24.08.2020 tarih ve 8985 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 26.08.2020 tarih ve 2020-1-026/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
03.09.2020 tarihli Rekabet Kurulu (Kurul) toplantısında görüşülmüş ve 20-40/554-Mİ
sayı ile dosya konusunun ek çalışma yapılmak üzere Kurul gündeminde incelemeye
alınmasına karar verilmiştir. Bu karar uyarınca düzenlenen 09.10.2020 tarih ve 2020-
3-026/BN-01 sayılı Bilgi Notu ile 26.08.2020 tarih ve 2020-3-026/Öİ sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili rapor ve bilgi notunda, bildirime konu işleme izin
verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda; Hitachi Ltd. (HITACHI)’nin tanısal görüntülemeye ilişkin iş kolunun Fujifilm
Grubu’nun nihai ana şirketi olan Fujifilm Holdings Corporation’un tamamına ve tek
kontrolüne sahip olduğu iştiraki Fujifilm Corporation (FUJIFILM) tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir.
G.1. Taraflar
G.1.1. Devre Konu: HITACHI’nin Tanısal Görüntülemeye İlişkin İş Kolu
(5) HITACHI’nin tanısal görüntülemeye ilişkin iş kolu, ayrı bir tüzel kişiliği haiz olmayıp
HITACHI ve Hitachi grubunun diğer teşebbüsleri aracılığıyla faaliyet göstermektedir.
(6) Başvuruda, devre konu iş kolunun aşağıdaki faaliyetleri içerdiği belirtilmektedir1:
- Görüntü tanılama faaliyetleri (tıbbi analiz, genel amaçlı analiz, endüstriyel
bilgisayarlı tomografi ve veteriner bilgisayarlı tomografi hariç olmak üzere),
1 Başvuruda, parçacık ışınları ve X-ray radyasyon tedavisi sistemlerinin söz konusu iş kollarına dâhil
edilmediği ifade edilmiştir.
20-46/625-275
2/11
- Sağlık bilişimine ilişkin faaliyetler (elektronik tıbbi kayıtlar, fiş bilgisayarı (receipt
computer), diş/eczacılık sistemi, sağlık muayene merkezi için görüntü
arşivleme ve iletişim sistemleri veya HITACHI tanısal görüntüleme ekipmanı,
sağlık muayene sistemi, tanısal görüntüleme bilgisayar ünitesi, fiş kontrol
sistemi, sipariş sistemi, elektronik ilaç geçmişi sistemi, tıbbi muayene aracı için
tıbbi görüntü transfer hizmeti),
- Dijital operasyon destek çözümleri,
- Donma terapisi ekipmanı iş kolu.
(7) Türkiye’de ilgili iş koluna ilişkin faaliyetler Hitachi Healthcare Turkey Sağlık Sanayi
A.Ş. (HITACHI TÜRKİYE) unvanlı iştirak aracılığıyla yürütülmektedir. Bildirilen işlemin
kapanışının hemen öncesinde, HITACHI TÜRKİYE’nin hisselerinin çoğunluğu
FUJIFILM tarafından devralınacak olan New Co’ya transfer edilecektir.
G.1.2. Devralan: FUJIFILM
(8) FUJIFILM, Fujifilm grubunun ana şirketi olan Fujifilm Holdings tarafından kontrol
edilmektedir. Fujifilm grubu, görüntüleme çözümleri, doküman çözümleri ve sağlık ve
materyal çözümleri olmak üzere temel olarak üç iş kolunda faaliyet göstermektedir.
Fujifilm grubu Türkiye’de Fujifilm Dış Ticaret A.Ş. aracılığıyla faaliyetlerini
yürütmektedir.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler
(9) 07.06. 2011 tarih ve 27957 sayılı Tıbbi Cihazlar Yönetmeliği’ne göre tıbbi cihaz
“İnsanda kullanıldıklarında aslî fonksiyonunu farmakolojik, immünolojik veya
metabolik etkiler ile sağlamayan fakat fonksiyonunu yerine getirirken bu etkiler
tarafından desteklenebilen ve insan üzerinde; i) Hastalığın tanısı, önlenmesi,
izlenmesi, tedavisi veya hafifletilmesi, ii) Yaralanma veya sakatlığın tanısı, izlenmesi,
tedavisi, hafifletilmesi veya mağduriyetin giderilmesi, iii) Anatomik veya fizyolojik bir
işlevin araştırılması, değiştirilmesi veya yerine başka bir şey konulması, iv) Doğum
kontrolü amacıyla kullanılmak üzere imal edilmiş, tek başına veya birlikte
kullanılabilen, imalatçısı tarafından özellikle tanı ve/veya tedavi amaçlı kullanılmak
üzere imal edilmiş ve tıbbi cihazın amaçlanan işlevini yerine getirebilmesi için gerekli
olan yazılımlar da dahil, her türlü araç, alet, teçhizat, yazılım, aksesuar veya diğer
malzemeleri” ifade etmektedir.
(10) Kalkınma Bakanlığı tarafından yayımlanan 2018 yılına ait Sağlık Endüstrilerinde
Dönüşüm Özel İhtisas Komisyonu Raporu’nda2 dünyada tıbbi cihaz pazar değerinin
2020 yılında 435,8 milyar ABD Doları olacağı, pazarın ortalama % 6,1 bileşik büyüme
hızı ile büyüyeceği, Türkiye tıbbi cihaz pazarının ise 2020 yılında ortalama 2 milyar
ABD Dolar civarında olmasının öngörüldüğü ve ağırlıklı büyüklüğün sarf malzemeleri
ile tanısal görüntüleme segmentlerinde olacağı belirtilmiştir.
(11) İlgili raporda tıbbi cihazlar i) sarf malzemeleri, ii) tanısal görüntüleme, iii) diş hekimliği
ekipmanları, iv) ortopedi ve protez malzemeleri, v) hastaya yardımcı malzemeler ve
vi) diğer ekipmanlar olmak üzere altı kategoride incelenmiştir. Raporda tanısal
görüntüleme kategorisi içinde en yüksek büyüme beklentisinin MRI (manyetik
rezonans görüntüleme) ve sintigrafi cihazlarında olduğu, diğer ekipmanlar
2
content/uploads/2020/04/SaglikEndustrilerindeDonusumOzelIhtisasKomisyonuRaporu.pdf (Erişim
tarihi: 28.07.2020).
20-46/625-275
3/11
kategorisinde yer alan endoskopi ve transfüzyon cihazlarının ise oldukça yüksek
büyüme beklentisi görünen alt gruplar olduğu vurgulanmıştır.
(12) Türkiye’de tıbbi cihaz ihtiyacının büyük kısmı ithalatla sağlanmaktadır. Pazara giriş
engelleri bakımından, tıbbi cihazlarda pazara yeni girişler yüksek maliyetler
gerektirmekle birlikte, mevcut oyuncuların Türkiye pazarı bakımından ciddi bir giriş
engeli ile karşılaşmadıkları bilinmektedir. Türkiye pazarında faaliyet göstermek
isteyen bir tedarikçinin doğrudan veya distribütör aracılığıyla pazarda yer almasının
önünde bir engel bulunmamaktadır.
G.2.2. İlgili Ürün Pazarları
(13) Rekabet Kurulu, Philips3 kararında, tıbbi cihazlar gibi uzun süreli kullanıma konu olan
ürünlerin kullanım ömürleri içerisinde bakım, onarım ve yedek parça ve/veya sarf
malzemeleri gibi yan ürün ve hizmetlere ihtiyaç duyabileceğini belirtmiştir. Bu
kapsamda, birincil ürünle kullanılan sarf malzemeleri de (örneğin X-ray (X-ışını) tüpü)
ikincil ürünler olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla, birincil ürünlerin ticaretinin
gerçekleştirildiği pazara “ön pazar”, ikincil ürünlerin alınıp satıldığı pazara ise “ardıl
pazar” adı verilmektedir. Nihai olarak ilgili ürün pazarları ayrı ayrı “tıbbi görüntüleme
ve teşhis cihazları üst pazarı” ve “tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları alt pazarı”
olarak tanımlanmıştır.
(14) Siemens4 ve Siemed5 kararlarında da benzer bir yaklaşım benimsenmiş ve ilgili ürün
pazarları ayrı ayrı her biri için (i) tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları (ön pazar), (ii)
Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik yedek parça ve sarf
malzemeleri pazarı ve (iii) Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına
yönelik servis pazarı (ardıl pazarlar) olarak tanımlanmıştır.
(15) Stryker/Orneo6 kararında, ilgili ürün pazarı tanımına ilişkin ayrıntılı bir analize yer
verilmemiş olmakla birlikte, “endoskopi cihazları” etkilenen pazar olarak
değerlendirilmiştir.
(16) Mevcut dosya bakımından herhangi bir pazar tanımı yapılmamış olup detaylı bir
analiz sağlamak adına işlemin etkilediği “endoskopik ultrason sistemleri” (EUS),
“ultrason görüntüleme cihazı” (UGC), “ultrason tanı cihazı” (UTC), “X-ray sistemi”
(özellikle genel x-ray sistemi), ve “görüntü arşivleme ve iletişim sistemleri” (GAİS)
pazarlarına ilişkin değerlendirme yapılmıştır.
G.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(17) İlgili ürün pazarları kapsamında yer alan hizmetlerin Türkiye genelinde sunulmasının
mümkün olması ve bölgesel pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması
nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.3. İşlemin Niteliği
(18) Başvuruda, FUJIFILM ve HITACHI arasında 18.12.2019 tarihinde imzalanan
sözleşme uyarınca FUJIFILM’in, sadece bildirim konusu işleme özgü olarak kurulan
ve herhangi bir faaliyeti bulunmayan New Co adlı şirket aracılığı ile HITACHI’nin
tanısal görüntülemeye ilişkin iş kolunu devralacağı belirtilmiştir. FUJIFILM daha sonra
New Co’nun tedavüldeki hisse senetlerinin tamamını ve dolayısıyla tek kontrolünü
devralacaktır. Bildirim konusu işlemin kalıcı bir kontrol değişikliğine yol açtığı ve
3 Kurulun 18.02.2009 tarihli ve 09-07/128-39 sayılı kararı.
4 Kurulun 24.10.2016 tarihli ve 16-34/589-259 sayılı kararı.
5 Kurulun 15.11.2012 tarihli ve 12-57/1540-553 sayılı kararı.
6 Kurulun 18.01.2018 tarihli ve 18-03/27-15 sayılı kararı.
20-46/625-275
4/11
2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu, ilgili tarafların cirolarının
2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde öngörülen
eşikleri aşması nedeniyle de, işlemin izne tabi olduğu tespit edilmiştir.
G.4. Değerlendirme
G.4.1. 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun (4054 Sayılı Kanun)
7. Maddesi Açısından Değerlendirme
(19) Tarafların Türkiye’deki faaliyetleri, yatay anlamda ultrason tanı cihazı (UTC), X-ray
sistemleri (spesifik olarak genel X-ray) ve görüntü arşivleme ve iletişim sistemleri
(GAİS) pazarlarında örtüşmektedir7. Diğer yandan, HITACHI’nin halihazırda ultrason
görüntüleme cihazı (UGC) üreticisi olması ve FUJIFILM’in de endoskopik ultrason
sistemi (EUS)8 üreticisi olması nedeniyle bu pazarlarda dikey ilişki bulunmaktadır.
Aşağıda öncelikle yatay örtüşen, ardından dikey ilişkili pazarlara ilişkin verilere9 ve
değerlendirmelere yer verilmektedir.
G.4.1.1. Yatay Etkilenen Pazarlar Bakımından Değerlendirme
Ultrason Tanı Cihazı (UTC)
(20) Ultrasonografik tanı, iç organlar gibi iç vücut yapılarının görüntüsünü oluşturmak için
yüksek frekanslı ses dalgalarını kullanan tanısal görüntüleme tekniğidir.
Ultrasonografik tanı için konsol, monitör (yankıyı görsel resme dönüştüren bilgisayar
sistemi) ve dönüştürücü (ses dalgalarını gönderen ve vücut içerisindeki yankıyı
kaydeden el cihazı) bileşenlerinden oluşan UTC gerekmektedir. Aşağıdaki tablolarda
tarafların ve rakiplerin satış adedi ve değeri bakımından hesaplanan pazar paylarına
yer verilmektedir:
7 Başvuruda, HITACHI ile PENTAX arasındaki distribütörlük ilişkisinin Aralık 2019 itibariyle son bulduğu
belirtilmektedir. Bu nedenle HITACHI’nin PENTAX dolayısıyla endoskopik ultrason sistemi (EUS)
pazarındaki faaliyetleri geçmişte kaldığından, mevcut durumda EUS pazarında yatay örtüşme
bulunmadığı değerlendirilmektedir.
8 Başvuruda, EUS’un UGC ve ultrasonik endoskop parçalarından oluştuğu ifade edildiğinden, EUS ve
UGC arasında dikey ilişki olduğu değerlendirilmektedir.
9 Başvuruda, etkilenen pazarlar için sunulan verilerle ilgili olarak, 2018 yılı verilerinin tarafların gerçek
verisi olduğu, 2017 ve 2019 yılları için sunulan verilerin ise Fitch Solution tarafından sağlanan büyüme
oranlarının Infiniti araştırması (Şubat 2020) sonuçlarına uygulanmasıyla elde edildiği, 2019 mali yılının
yalnızca dokuz ay olması göz önünde bulundurulduğunda 2019 yılı için büyüme oranının, 3/4 oranında
artırarak hesaplamaya dahil edildiği ifade edilmektedir. Ayrıca, başvuruda tarafların malî yılları 1 Nisan
ile 31 Mart tarihleri arasında olduğu belirtilmiştir. Bu doğrultuda taraflara ilişkin sağlanan bilgiler
kapsamında, (i) 2017 yılına ilişkin bilgi 1 Nisan 2017 ile 31 Mart 2018 tarihleri arasındaki zaman
dilimine ilişkin sağlanmıştır, (ii) 2018 yılına ilişkin bilgi 1 Nisan 2018 ile 31 Mart 2019 tarihleri arasındaki
zaman dilimine ilişkin sağlanmıştır, (iii) 2019 yılına ilişkin bilgi 1 Nisan 2019 ile 31 Aralık 2019 tarihleri
arasındaki zaman dilimine ilişkin sağlanmıştır. Buna ek olarak, UTC, X-Ray ve GAİS pazarlarında son
üç yıla ilişkin pazar paylarının neden aynı seyrettiği teşebbüs vekiline sorulmuş, teşebbüs vekili
rakiplerin 2017 ve 2019 yıllarına ilişkin hacim ve değer bazında satış bilgilerinin, tahmini toplam pazar
büyüklüğüne 2018 Infiniti araştırma raporu kapsamındaki pazar payı oranlarının uygulanması suretiyle
hesaplandığını, Türkiye’de toplam ürün pazarının 2017 ve 2019 yıllarına ilişkin büyüme oranlarında
Fitch Solution “Küresel Tıbbi Cihazlar Pazar Tahminleri” tarafından sağlanan büyüme oranlarının temel
aldığını ve 2017 yılına ilişkin %(…..), 2019 yılına ilişkin %(…..) oranlarının baz alındığını belirtmiştir.
Dolayısıyla, 2017 ile 2019 yıllarına ilişkin tahmini toplam pazar büyüklüğü, 2018 Infiniti araştırma
raporunda sağlanan toplam pazar büyüklüğüne büyüme oranı uygulanarak hesaplanmıştır. Teşebbüs
vekili buna ek olarak, rakiplerin pazar payları oranlarının ondalık değerlerinin ilk ondalık basamaklarına
yuvarlandığını, bu nedenle aynı göründüğünü ifade etmiştir.
20-46/625-275
5/11
Tablo 1- UTC Pazarında Miktar Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar Payları (Adet)
Teşebbüs
2017 2018 Nisan-Aralık 2019
Miktar Pay (%) Miktar Pay (%) Miktar Pay (%)
FUJIFILM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HITACHI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Philips Grubu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GE Healthcare (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Siemens Healthineers (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
BK Ultrasound (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Canon Medical (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MINDRAY Medical (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
ESAOTE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Konica Minolta (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 2330 100,0 2447 ~100,0 2141 100,0
Kaynak: Cevabi Yazı
Tablo 2- UTC Pazarında Değer Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar Payları
Teşebbüs
2017 2018 Nisan-Aralık 2019
Satış Değeri
(TL)
Pay
(%)
Satış Değeri
(TL)
Pay
(%)
Satış Değeri
(TL)
Pay
(%)
FUJIFILM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HITACHI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Philips Grubu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GE Healthcare (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Siemens Healthineers (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
BK Ultrasound (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Canon Medical (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MINDRAY Medical (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
ESAOTE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Konica Minolta (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 215.500.000 100,0 211.100.000 100,0 198.000.000 100,0
Kaynak: Cevabi Yazı
(21) Türkiye UTC pazarında Philips, GE Healthcare ve Siemens Healthineers’in (…..)
pazar paylarına sahip olduğu ve bu üç oyuncunun pazarın toplamda yaklaşık
%(…..)’ini kapsadığı görülmektedir. Söz konusu üç oyuncunun yanı sıra pazarda pek
çok rakibin bulunduğu anlaşılmaktadır. İşlem tarafı FUJIFILM ve HITACHI’nin ise UTC
pazarındaki paylarının %5’in oldukça altında seyrettiği, yalnızca 2018 yılında
HITACHI’nin pazar payının %(…..) olarak gerçekleştiği görülmektedir.
Genel X-Ray Sistemi
(22) X-ray sistemi, teşhis amacıyla X-ray ışınlarını kullanan bir tıbbi görüntüleme aracıdır.
Vücut X-ışınlarına maruz bırakılır ve vücut içi, vücudun bölümlerini siyah ve beyazın
farklı tonlarında gösteren sabit bir görüntü olarak görüntülenir (kemikler beyaz ve
hava ise siyah olarak görüntülenmektedir). Genel olarak, iki tip X-ray sistemi vardır: (i)
“Genel X-ray sistemi” ve (ii) “Mobil X-ray sistemi”. “Genel X-ray sistemi” X-ray
odasında kullanılan sabit tıbbi cihazdır. “Mobil X-ray sistemi” ise, X-ray odası dışında,
özellikle acil servis veya hasta yatağının yanı gibi yerlerde kullanılan araba tipi tıbbi
cihazdır. Aşağıdaki tablolarda tarafların ve rakiplerin satış adedi ve değeri bakımından
hesaplanan pazar paylarına yer verilmektedir:
20-46/625-275
6/11
Tablo 3- Genel X-Ray Sistemi Pazarında Miktar Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar Payları
Teşebbüs
2017 2018 Nisan-Aralık 2019
Miktar Pay (%) Miktar Pay (%) Miktar Pay (%)
FUJIFILM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HITACHI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Siemens Healthineers (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GE Healthcare (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Philips Grubu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Agfa-Gevaert (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Shimadzu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Dinamik Röntgen (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Carestream Health (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MINDRAY Medical (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Konica Minolta (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 557 100,0 585 100,0 512 ~100,0
Kaynak: Cevabi Yazı
Tablo 4- Genel X-Ray Sistemi Pazarında Değer Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar Payları
Teşebbüs
2017 2018 Nisan-Aralık 2019
Satış Değeri
(TL)
Pay
(%)
Satış Değeri
(TL)
Pay
(%)
Satış Değeri
(TL)
Pay
(%)
FUJIFILM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HITACHI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Siemens Healthineers (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GE Healthcare (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Philips Grubu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Agfa-Gevaert (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Shimadzu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Dinamik Röntgen (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Carestream Health (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MINDRAY Medical (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Konica Minolta (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 77.800.000 100,0 81.700.000 100,0 71.500.000 100,0
Kaynak: Cevabi Yazı
(23) Yukarıdaki tablolardan görüleceği üzere Genel X-Ray Sistemi pazarı çok oyunculu
olup işlem taraflarının pazar paylarının toplamı %5’in altındadır. Diğer yandan,
Siemens ve GE Healthcare’in her birinin yaklaşık %(…..) pazar payına sahip olduğu,
Philips’in de pazardan %(…..) civarında pay aldığı görülmektedir.
Görüntü Arşivleme ve İletişim Sistemleri Pazarı (GAİS)
(24) GAİS, çeşitli medikal cihazlardan standardize edilmiş veri formatında görüntü verileri
almakta ve onları kendi veri tabanında depolamaktadır. Aşağıdaki tablolarda tarafların
ve rakiplerin satış adedi ve değeri bakımından hesaplanan pazar paylarına yer
verilmektedir:
20-46/625-275
7/11
Tablo 5- GAİS Pazarında Değer Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar Payları10
Teşebbüs
2017 2018 Nisan-Aralık 2019
Satış Değeri
(TL)
Pay
(%)
Satış Değeri
(TL)
Pay
(%)
Satış Değeri
(TL)
Pay
(%)
FUJIFILM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HITACHI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Siemens Healthineers (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GE Healthcare (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Philips Grubu (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Agfa-Gevaert (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
InterPacs Sağ. Çöz.
San. Tic. Ltd.
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Canon Medical (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
ExtremePacs (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Carestream Health (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 133.900.000 100,0 140.700.000 100,0 123.100.000 100,0
Kaynak: Cevabi Yazı
(25) Tarafların Türkiye’de GAİS pazarındaki pazar paylarının 2019 yılında toplam %(…..)
olduğu, pazarda SIEMENS GE Healthcare gibi güçlü oyuncuların bulunduğu
görülmektedir.
(26) Sonuç olarak, yatay örtüşmenin gerçekleştiği UTC, X-ray sistemi ve GAİS
pazarlarında işlem taraflarının oldukça düşük paylara sahip oldukları anlaşılmaktadır.
Söz konusu pazarların çok oyunculu olduğu da göz önüne alınacak olursa, işlemin
ilgili pazarlarda herhangi bir rekabetçi endişeye yol açmayacağı değerlendirilmektedir.
G.4.1.2. Dikey Etkilenen Pazar Bakımından Değerlendirme
(27) Öte yandan bildirilen işlem, Türkiye’de HITACHI’nin UGC (üst pazar) faaliyetleri ile
FUJIFILM’in EUS faaliyetleri (alt pazar) arasında dikey ilişkiye yol açmaktadır.
Aşağıda, tarafların EUS pazarındaki pazar payları ile yapılan tespit ve
değerlendirmelere yer verilmektedir.
Endoskopik Ultrason Sistemi (EUS)
(28) Bu cihazlar, hem endoskopik kamera görüntüsü hem de ultrason görüntüsünün
dijitalize edilip görüntülenen alana iletilecek ışık, hava ve su gibi gerekli elementleri
sağlayan ultrason endoskoplarının çalışması için gerekli olan cihazlardır. Dosya
mevcudu bilgilerde EUS’ların kutu tip ve konsol tip olarak ayrıştığı ve bunların ayrı
birer ilgili ürün pazarı teşkil ettiği ifade edilmektedir. Bu husus, bahsi geçen her iki tip
EUS’u da satın alan müşterilerden olan Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hastanesi’ne sorulmuştur. Anılan hastane tarafından verilen cevapta söz konusu
ayrımdan haberdar olunmadığı belirtilmiştir. Bunun yanında rakiplerden OLYMPUS da
kutu ve konsol tip EUS’un birbirine ikame olarak değerlendirilebileceğini, konsol tip
cihazların farklı tip probları çalıştırabildiğinden bu cihazın kurumlar açısından iyi bir
tercih olduğunu ifade etmiştir. Hastane ve rakip tarafından verilen cevaplar göz
önünde bulundurularak, EUS pazarı bir bütün olarak ele alınmıştır. Aşağıdaki
tablolarda tarafların ve rakiplerin satış adedi ve değeri bakımından hesaplanan pazar
paylarına yer verilmektedir:
10 Başvuruda GAİS pazarına ilişkin olarak miktar bazlı pazar payı verisinin bulunmadığı ifade
edilmektedir.
20-46/625-275
8/11
Tablo 6- EUS Pazarında Miktar Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar Payları
Teşebbüs
2017 2018 Nisan-Aralık 2019
Miktar Pay (%) Miktar Pay (%) Miktar Pay (%)
FUJIFILM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PENTAX (HITACHI) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
OLYMPUS (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 26 ~100,0 11 100,0 17 100,0
Kaynak: Bildirim Formu
Tablo 7- EUS Pazarında Satış Değeri Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar Payları
Teşebbüs
2017 2018 Nisan-Aralık 2019
Satış Değeri
(TL)
Pay
(%)
Satış Değeri
(TL)
Pay
(%)
Satış Değeri
(TL)
Pay
(%)
FUJIFILM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PENTAX (HITACHI) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
OLYMPUS (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 9.693.789 100,0 6.397.374 100,0 8.200.487 ~100,0
Kaynak: Bildirim Formu
(29) EUS pazarının az oyunculu bir pazar olduğu ve teşebbüslerin pazar paylarının dalgalı
bir seyir izlediği görülmektedir. FUJIFILM’in 2017 yılından itibaren pazar payında ciddi
bir düşüş yaşadığı görülmektedir. OLYMPUS ve PENTAX’ın pazar payları ise bu süre
içerisinde dalgalı bir seyir izlemiştir.
(30) Verilen bilgilerde, FUJIFILM’in, yalnızca kendi EUS’unda kullanmak için UGC11
ürettiği belirtilmiştir. Başka bir deyişle, FUJIFILM ürettiği UGC’leri satmamakta,
yalnızca kendi üretimi için kullanmaktadır. Ek olarak, hâlihazırda HITACHI’nin ürettiği
UGC, FUJIFILM’in EUS’uyla uyumlu değildir. Bununla birlikte HITACHI PENTAX ile
olan distribütörlük ilişkisini devam ettirirken PENTAX’a da UGC temin etmektedir.
Ayrıca HITACHI 2017 mali yılında OLYMPUS’a yalnızca bir kez UGC satışı
gerçekleştirmiştir. Bunun yanında; HITACHI hedef iş kolu OLYMPUS ve PENTAX’a
konsol tip UGC tedarik eden tek teşebbüstür12. Bildirilen işlem neticesinde EUS
oyuncuları PENTAX ve OLYMPUS’un girdi kısıtlamasına maruz kalıp kalmayacakları
konusuna ilişkin olarak taraflarca verilen bilgilerde, bu hususun çözümüne ilişkin
olarak aşağıdaki adımların atıldığı belirtilmiştir:
- PENTAX: (…..)
- OLYMPUS: (…..).
(31) Ayrıca, PENTAX ve OLYMPUS’tan işlem hakkındaki görüşleri talep edilmiştir.
PENTAX tarafından gönderilen cevabi yazıda 30.06.2020 tarihinde HITACHI ile global
ölçekte bir anlaşma yapıldığı, bu anlaşma uyarınca tarafların ürettikleri parçaları (…..)
yıl süreyle karşılıklı olarak birbirlerine temin edeceğine ilişkin taahhütte bulundukları
belirtilmektedir. OLYMPUS ise işlemin rekabeti sınırlandıracağı, FUJIFILM’in özellikle
konsol tip EUS pazarında hâkim duruma geleceği ve kamu alımlarında maliyetlerin
11 Başvuruda, UGC’nin endoskopik amaçla kullanılan bir çeşit UTC olduğu, UTC üreticilerinin ek bir
yazılım ve bağlantı noktası yardımıyla UGC üretebilecekleri belirtilmektedir.
12 OLYMPUS endoskopik ultrason alanının çok özelleşmiş olması ve satış sonrası ciddi bir destek
gerektirmesinden dolayı pazarın düşük bir hacme sahip olduğunu belirtmiştir. Küreselde dört adet EUS
üreticisi bulunmaktadır: FUJIFILM, PENTAX, OLYMPUS ve Sonoscape Avrupa. Başvuruda,
Sonoscape Avrupa’nın Avrupa’da fuar ve sergilere katıldığının bilindiği, bununla birlikte, sergilerin
pazarlama araçları olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususunun teyit edilemediği ifade
edilmiştir. Türkiye’de Sonoscape Avrupa’nın EUS alanında faaliyet gösterip gösteremeyeceği ve hangi
kapsamda faaliyet gösterebileceği konusunda bilgi bulunmamakla birlikte, Sonoscape Avrupa’nın
Türkiye pazarına bir alternatif olarak girişinin önünde bir engel olmadığı değerlendirilmektedir.
20-46/625-275
9/11
yükseleceği yönünde görüş belirtmiştir. OLYMPUS Türkiye’ye 2016 yılında (…..),
2017 yılında (…..) ve 2018 yılında ise (…..) adet EUS tedarik edip satışını
gerçekleştirmiştir. Öte yandan, OLYMPUS tarafından 2016 ve 2017 yıllarında satışa
sunulan EUS’lar içerisinde sadece birer adet ürün HITACHI’den tedarik edilmiştir13.
Dolayısıyla, HITACHI’nin OLYMPUS tarafından yapılan EUS satışları içerisindeki payı
2016 yılı için %(…..), 2017 yılı için %(…..), 2018 yılı için ise %(…..)’dır. Bu bağlamda,
OLYMPUS’un HITACHI’ye tedarik bağımlılığının düşük olduğu değerlendirilmektedir.
Buna ek olarak, UTC üreticilerinin sahip oldukları bilgi ve pazar tecrübesiyle UGC
üretip satabilecekleri de göz önüne alındığında, OLYMPUS açısından da girdi
kısıtlaması riskinin bulunmadığı kanaatine varılmaktadır.
(32) Diğer yandan, OLYMPUS’un kamu alımlarında maliyetlerin yükseleceği iddiası ile ilgili
olarak başta hastaneler olmak üzere kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri
alınmıştır. Gelen cevabi yazılarda,
- Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi; kullanıcı bölüm ihtiyaçlarını
karşılayacak teknik şartname doğrultusunda, en uygun fiyat veren firmadan
alım yapıldığını,
- Keçiören Meslek Hastalıkları Hastanesi; hastane ihtiyacı olan söz konusu
cihazlar için ilgili kullanıcı ve/veya teknik birimlerden teknik şartname tedarik
ederek alıma çıkıldığı, piyasadaki üretici çokluğu da dikkate alınarak, bu
cihazların ilgili teknik şartnameyi karşılayan en uygun teklif veren firmalardan
alındığını,
- T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü; konunun tıbbi
cihaz kapsamında ele alınması gerektiğinden, ihtiyaç duyulan bilgilerin Türkiye
İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun (TİTCK) görev alanına girdiğini,
- Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü (DMO); kendi Genel Müdürlükleri
tarafından gerçekleştirilen alımların fiyat araştırma çalışmasında, ürünlerin
piyasa durumu, teknik özellikleri, muadilleri ve fiyatların göz önüne alındığını,
bildirilen işlemin DMO’nun alım fiyatlarına etki etmeyeceğini veya çok düşük bir
etkisinin olabileceğini, teklif edilen fiyatların yüksek olduğu değerlendirildiğinde
alımın iptal edildiğini, bu durumun kamu müşterisine de (hastanelere)
bildirildiğini, kamu müşterisinin de onaylaması halinde yeniden ihaleye
çıkıldığını
belirtmiştir.
(33) Gelen cevabi yazılardan, tıbbi cihaz alım sürecinin ihale mevzuatına bağlı olarak
yürütüldüğü, en uygun teklif verenden alım yapıldığı ve tekliflerin idare nezdinde
yüksek olduğunun değerlendirilmesi halinde ihalenin iptal edilebildiği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla tekliflerin yüksek olması nedeniyle ihalenin iptal edilebilmesi, kamu
müşterileri bakımından önemli bir pazarlık gücü sağlamaktadır. Kaldı ki, cevabi
yazılarda, bildirilen işlemin fiyatların artması şeklinde anlamlı bir etkiye neden
olacağına ilişkin herhangi bir endişe de dile getirilmemiştir.
(34) Bildirilen işlem pazara giriş engelleri bakımından değerlendirildiğinde, tıbbi cihazlarda
pazara yeni girişlerin yüksek maliyetler gerektirdiği görülmekle birlikte, mevcut
oyuncuların Türkiye pazarı bakımından ciddi bir giriş engeli ile karşılaşmayacakları
13 OLYMPUS proje sırasında yaşanan sıkıntılardan ötürü bu ürünün pazarlamasının 2017 yılından
itibaren durdurulduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla, OLYMPUS 2018 yılında HITACHI’den herhangi bir
ürün tedarik etmemiştir.
20-46/625-275
10/11
değerlendirilmektedir. Nitekim Türkiye pazarında faaliyet göstermek isteyen bir
tedarikçinin doğrudan veya distribütör aracılığıyla pazarda yer almasının önünde bir
engel bulunmamaktadır. Bu tespit, EUS’lar bakımından da geçerlidir.
(35) Bildirim konusu işlemin ortaya çıkaracağı etkinlik kazanımlarına ilişkin olarak
taraflarca verilen bilgilerde,
- FUJIFILM’in HITACHI’den tanısal görüntüleme sistemleri iş kolunu devralarak,
tek bir müessese bünyesinde CT (bilgisayarlı tomografi), MRI, ultrason tanı
cihazı, tanısal görüntüleme, tıbbi bilgi teknolojileri, in vitro tıbbi teşhis cihazları
ve endoskopi ürünlerini küresel çapta sunabilme kabiliyetine sahip olacağı, bu
durumun FUJIFILM’in tıbbi kuruluşlara geniş çözümler sunabilme kapasitesini
önemli ölçüde artıracağı ve tanı ve tedavi hususlarına ilişkin geniş hizmetler
sunan bir sağlık şirketi olarak FUJIFILM’in, tıbbi sistemler iş kolu ile
farmasötikler ve yenileyici ilaç gibi sağlık segmentindeki diğer işkolları arasında
sinerji yaratacak yeni bir iş kurabileceği,
- FUJIFILM’in, GAİS ile yapay zekâ teknolojilerinde kullanılan özgün görüntü
işleme teknolojilerini geliştirerek, yeni katma değer çözümler üretebileceği,
- FUJIFILM’in geniş portföyü aracılığıyla tıbbi kuruluşlar ve tıbbi uzmanlar ile
ilişkilerini geliştirip yüksek kalitede tanısal görüntüleme ve işletme verisine
erişebileceği,
- FUJIFILM’in, çapraz satış sayesinde her iki tarafın geniş satış ağından
faydalanarak işini küresel pazarda daha da genişletme imkânı bulabileceği
ifade edilmiştir.
(36) Yukarıdaki detaylarına yer verildiği üzere, ilgili pazarlarda sağlayıcı ve dağıtıcı
düzeylerinde alternatiflerin bulunduğu, pazar paylarında yıllar itibariyle dalgalanmalar
görülebildiği, söz konusu pazarlarda önemli giriş engellerinin bulunmadığı ve pazarda
alıcı gücünün var olduğu gibi hususlar yanında, bahsi geçen etkinlik kazanımları da
göz önüne alınarak, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
kapsamında başta hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumu
güçlendirilmesi olmak üzere, ülkenin bütünü yahut bir kısmında etkin rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
20-46/625-275
11/11
H. SONUÇ
(37) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli
kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu
açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir
Full & Egal Universal Law Academy