Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-4 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 08-19/202-69
Karar Tarihi : 28.2.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK, Hüseyin ORMAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Metalfrio Solutions SA
Temsilcileri: Av. Gülperi YÖRÜKER 20
Av. Sibel YURTTUTAN
Ahi Evran Cad., Polaris Plaza, Kat: 25
D: 89, 34398 Maslak / İstanbul
D. TARAFLAR : - Metalfrio Solutions SA
Av. Abrahào Gonçalves Braga, 412, Sào Paulo,
State of Sào Paulo, BREZİLYA
- Ahmet Sabahattin ŞENOCAK
16. Sok., No: 6 / 7, K-4, Güzelyalı / İzmir 30
- Zehra Gülümser ŞENOCAK
16. Sok., No: 6 / 7, K-4, Güzelyalı / İzmir
- Alim Ahmet ŞENOCAK
Fazıl Kaptanoğlu Cad., Seba İş Merkezi
No: 3, Kat: 5, Seyrantepe, Şişli / İstanbul
- Erim ŞENOCAK
Gümüş Sok., No: 6, D: 10, Ulus / İstanbul 40
- Efe ŞENOCAK
Gümüş Sok., No: 6, D: 10, Ulus / İstanbul
- Ceylan ŞENOCAK
Aydın Sok., No: 20, Sahilevleri, Narlıdere / İzmir
- Derya ŞENOCAK
Turunç 2 Mah. 9. Cad., 1. Sok., No: 2
Zekariyaköy, Sarıyer / İstanbul 50
- Hüsnü Bülent ŞENOCAK
Mustafabey Cad., No: 26 / 13, Alsancak / İzmir
- Nezahat ŞENOCAK
Cumhuriyet Bulvarı, Anıt Apt., No: 9 / 5, Alsancak / İzmir
- Mehmet Alim ŞENOCAK
Mithatpaşa Cad., 820-2, Göztepe / İzmir 60
- Süleyman Kamil ŞENOCAK
Gündoğdu Sok. No: 11, Büyük Tansaş Arkası,
Narlıdere / İzmir
- Fisun ŞENOCAK
Şehit Nevres Bulvarı, No: 21 / 13, Tansu Apt.
Alsancak / İzmir
- Ayşe ŞENOCAK 70
Ilıca Mah., Vural Sok., Çağlayan Sitesi, D Blok,
K: 4 / 9, Narlıdere / İzmir
- Ali Nail KUBALI
Akdeniz Cad., No: 1 / 702, Alsancak / İzmir
- Elmas Melih ARAZ
Tatlıcı Villaları, Kamber Sok., No: 26, Yeniköy / İstanbul
- Uğur EKŞİOĞLU 80
Süleyman Seba Cad., BJK Plaza, A Blok, Kat: 10 / 4
Beşiktaş / İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Şenocak Holding A.Ş. hisselerinin %71’inin Metalfrio
Solutions SA tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.1.2008 tarih, 284 sayı ile giren ve
eksiklikleri en son 6.2.2008 tarih, 878 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca 90
yapılan inceleme sonucu düzenlenen 22.2.2008 tarih ve 2008-2-4/Öİ-08-EÖ sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 25.2.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-120/65 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 08-19 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, bildirim konusu devralma işleminin,
4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu;
ancak bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu daha da
güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal 100
veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir
işlem olmadığı, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesi gerektiği ifade
edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili İşlem ve Taraflar
H.1.1. İşlemin Niteliği
Bildirim konusu işlem, Şenocak Holding A.Ş. (Şenocak Holding) hisselerinin %71’inin
Metalfrio Solutions SA (Metalfrio) tarafından devralınmasına ilişkindir. İşlem sonrası
Metalfrio, dolaylı olarak, Şenocak Holding’in de hissedarı bulunduğu Klimasan Klima 110
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Klimasan), Şenocak Soğutma Sistemleri Ticaret ve Sanayi
A.Ş. (Şenocak Soğutma), Şenocak Marmara Soğutma Ticaret ve Sanayi A.Ş.
(Şenocak Marmara), Klimasan Ukrayna LLC (Klimasan Ukrayna), Klimasan LLC
(Klimasan Rusya), Asad Enerji, Ege Sanayicileri Holding A.Ş. ve Ataer Enerji A.Ş.’nin
de hissedarı olacaktır.
Söz konusu işleme ilişkin olarak, hisselerini devredenler ile Metalfrio ve Şenocak
Holding arasında, 26 Aralık 2007 tarihinde Hisse Alım ve Hissedarlar Sözleşmesi
(Sözleşme) imzalanmıştır. Satıcılar (Ahmet Sabahattin Şenocak, Zehra Gülümser
Şenocak, Alim Ahmet Şenocak, Erim Şenocak, Efe Şenocak, Ceylan Şenocak, Derya 120
Şenocak, Hüsnü Bülent Şenocak, Nezahat Şenocak, Mehmet Alim Şenocak,
Süleyman Kamil Şenocak, Fisun Şenocak, Ayşe Şenocak, Ali Nail Kubalı, Elmas Melih
Araz, Uğur Ekşioğlu) halen Şenocak Holding hisselerinin %100’üne doğrudan sahiptir.
Sözleşme’ye göre Satıcılar, Şenocak Holding’in toplam %71 oranındaki hissesini
Metalfrio’a (doğrudan ya da bağlı kuruluşları vasıtasıyla) devredecektir. Şenocak
Holding’in %29 oranındaki hissesi ise Alim Ahmet Şenocak, Derya Şenocak, Hüsnü
Bülent Şenocak ve Ayşe Şenocak’a ait olacaktır.
Tablo 1: Hisse Devrinden Önce Şenocak Holding Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
A. Ahmet Şenocak 13,60
Derya Şenocak 13,67
H. Bülent Şenocak 4,95
Ayşe Şenocak 3,00
M. Alim Şenocak 16,61
Fisun Şenocak 16,61
Süleyman K. Şenocak 16,61
Ceylan Şenocak 13,67
A. Sabahattin Şenocak 0,68
Z. Gülümser Şenocak 0,37
Nezahat Şenocak 0,17
Erim Şenocak 0,03
Efe Şenocak 0,03
Dr. Ali Nail Kubalı 0,00
Elmas Melih Araz 0,00
Uğur Ekşioğlu 0,00
Toplam 100
130
Tablo 2: Hisse Devrinden Sonra Şenocak Holding Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Metalfrio Solutions 71
A. Ahmet Şenocak 12
Derya Şenocak 12
H. Bülent Şenocak 3
Ayşe Şenocak 2
Toplam 100
H.1.2. Taraflar
H.1.2.1. Metalfrio
Metalfrio, ticari buzdolapları, dondurucuları, soğutucular ve benzeri cihazların üretimi,
ithalatı ve ihracatı ile anılan ürünlerin yedek parçalarının üretimi ve bakım hizmetlerinin
sunulması alanında faaliyet göstermektedir.
Hisseleri Brezilya Menkul Borsası’nda işlem gören Metalfrio, hiçbir yatırımcı grup 140
tarafından kontrol edilmemektedir. Metalfrio hisselerinin %5’inden fazlasını elinde
bulunduran hissedarlar Vale do Rio Verde Consultoria e Participações Ltda., Thema
Participações Ltda., Fairfax Participações S.A., HSBC, BNDES Partic. S.A., Merrill
Lynch Int. Invest. Funds’dur.
Metalfrio, Türkiye’de, Manisa ticaret siciline kayıtlı bulunan Lider Metalfrio Solutions
Soğutma Sanayi ve Ticaret A. Ş. (Lider Metalfrio) aracılığıyla faaliyet göstermektedir.
Metalfrio anılan şirketin hisselerinin %99’una sahiptir. Lider Metalfrio, Türkiye’de
dondurucular ve buzdolapları da dahil ticari soğutucu ekipmanlarının tasarımı, üretimi,
satışı ve bunlarla ilgili bakım ve hizmetlerin sunulması alanında faaliyet 150
göstermektedir.
H.1.2.2. Şenocak Holding
İzmir ticaret siciline kayıtlı Şenocak Holding, iştirakleri aracılığıyla başta Türkiye olmak
üzere eski Sovyetler Birliği ülkelerine ticari soğutucular, dondurucular, özel ürünler
(şarap soğutucuları, su soğutucuları ve ısıtıcıları, meyve suyu soğutucuları vs) ve klima
tedarik etmekte ve anılan ürünlere bakım ve destek hizmeti sunmaktadır.
Yukarıda da belirtildiği gibi Şenocak Holding faaliyetlerini, Klimasan, Şenocak 160
Soğutma, Şenocak Marmara, Klimasan Ukrayna, Klimasan Rusya ünvanlı iştirakleri
aracılığıyla yürütmektedir. Şenocak Holding’in 2007 yılı ilk dokuz ayı itibariyle Türkiye
cirosu (………….) YTL’dir.
Klimasan, 1969 yılında Şenocak Holding tarafından ticari soğutucu ve dondurucu
üretmek üzere kurulmuştur.
Şenocak Soğutma Klimasan’ın ürünlerinin ve ithal edilen Çin ürünlerinin Türkiye’de
dağıtımını yapmaktadır. Şenocak Soğutma’nın 2007 yılı ilk dokuz ayı itibariyle Türkiye
cirosu (………….) YTL’dir. 170
Şenocak Marmara’nın ise halihazırda herhangi önemli bir faaliyeti bulunmamaktadır.
Şenocak Marmara’nın 2007 yılı ilk dokuz ayı itibariyle Türkiye cirosu (………..) YTL’dir.
Klimasan Ukrayna, Klimasan’ın Ukrayna’daki; Klimasan Rusya ise Klimasan’ın
Rusya’daki satışlarına destek vermek amacıyla Ukrayna’da ve Rusya’da sınırlı
sorumlu şirket olarak kurulmuşlardır.
180
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu işlemle hisseleri devredilen Şenocak Holding, iştirakleri aracılığıyla
ticari soğutucu ekipmanları ve klima üretmekte ve dağıtımını yapmaktadır. Soğutucu
ekipmanları pazarı esas olarak buzdolapları, soğutucular ve derin donduruculardan
oluşmaktadır. Şenocak Holding özellikle ticari içecekler pazarlarında faaliyet gösteren
Coca Cola, Pepsi, Efes Pilsen, Tuborg, Erikli, Ülker gibi firmalara soğutucu; Algida,
Panda, Kerevitaş, Dardanel gibi firmalara ve çeşitli süpermarket zincirlerine derin 190
dondurucu tedarik etmektedir.
İlgili ürün pazarını “ticari buzdolabı pazarı”, “ticari dondurucu pazarı” ve “ticari soğutucu
pazarı” olarak alt pazarlara ayırmak mümkün olmakla birlikte söz konusu işlemin
özellikleri çerçevesinde bunun gerekli görülmemesi nedeniyle; ilgili ürün pazarı, geniş
bir biçimde “ticari soğutucu ekipmanları pazarı” olarak tanımlanmıştır. Şenocak
Holding’in diğer faaliyet alanı ise yukarıda da belirtildiği gibi klima üretimi ve
dağıtımıdır. Dolayısıyla, ilgili ürün pazarları “ticari soğutucu ekipmanları” ve “klima”
pazarları olarak belirlenmiştir.
200
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Türkiye sınırları içerisinde ilgili ürünler bakımından rekabet şartlarının farklılaşmasına
neden olacak bir unsur bulunmaması nedeniyle, ilgili coğrafi pazar “Türkiye
Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. ve 4. Maddeleri Açısından Yapılan Değerlendirme
Dosya konusu işlemle birlikte Şenocak Holding’in kontrol yapısının aşağıda
açıklanacağı şekilde tek kontrolden ortak kontrole dönüşmesi sebebiyle söz konusu 210
bildirimin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir işlem olduğu anlaşılmaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2. maddesi (c)
bendinde belirtilen özellikleri haiz ortak girişimler birleşme ve devralma olarak kabul
edilmektedir. Buna göre;
1) Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
2) Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
3) Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisinin olmaması 220
gerekmektedir. Dosyadaki bilgiler çerçevesinde; bildirime konu işlemin yukarıda yer
verilen unsurları taşıdığı, dolayısıyla ortak girişim kurulması yoluyla kontrolün
devralınması şeklinde gerçekleşen ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir işlem
olduğu kanaatine varılmıştır.
Aynı Tebliğ’in, “İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar” başlıklı 4. maddesi; “Bu Tebliğ’in
2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu 230
oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde
Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmünü içermektedir.
Bildirim formu ve ek bilgi yazısında yer verilen bilgilerden, ticari soğutucu ekipmanları
pazarında pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle, işlemin bildirime tabi olduğu
anlaşılmaktadır.
Tablo 3: Türkiye ticari soğutucu ekipmanları pazarında tarafların cirosu ve pazar payı
Taraflar Ciro (YTL) (2007 ilk dokuz ay) Pazar Payı (%)
Şenocak Holding
(Klimasan)
(…………) (….)
Lider Metalfrio (…………) (….)
Toplam (….)
Tablo 4: Türkiye klima pazarında tarafların cirosu ve pazar payı
Taraflar Ciro (YTL) (2007 ilk dokuz ay) Pazar Payı (%)
Şenocak Holding
(Şenocak Soğutma)
(…………) (….)
Lider Metalfrio (…………) (….)
Toplam (…………) (….)
240
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim durumu
güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir. Aşağıda
ticari soğutucu ekipmanlar ve klima pazarlarında faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar
payları görülmektedir:
Tablo 5: Türkiye ticari soğutucu pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar payları (2006 yılı)
Teşebbüs Pazar payı (%)
Klimasan (….)
Uğur (….)
SFA (….)
Kaysu (….)
Kulahçıoğlu (….)
Diğer (….)
Toplam 100
Tablo 6: Türkiye klima pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar payları (2006 yılı) 250
Teşebbüs Pazar payı (%)
Klimasan (….)
Arçelik (….)
Türkdemirdöküm (….)
Beko (….)
Mitsubishi-Temsa (….)
Fujitsu-Raks (….)
Alarko (….)
Vestel (….)
Sunny (….)
Regal (….)
Cartel (….)
Altus (….)
Airfel (….)
Diğer (….)
Toplam 100
Tablodan görüldüğü üzere klima pazarında Klimasan’ın pazar payı yok denecek kadar
azdır; Metalfrio’nun ise bu pazarda hiç faaliyeti bulunmamaktadır. Dolayısıyla her iki
pazarda da (ticari soğutucu ekipmanları pazarında Lider Metalfrio’nun ihmal edilebilir
düzeydeki iç satışları dışında) devralma işlemi sonucunda tedarikçilerin sayısının
azalmayacağı ve hakim durumun yaratılmasının veya güçlendirilmesinin söz konusu
olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; klima
pazarına girişi engelleyen herhangi bir unsurun olmadığı ve ticari soğutucu ekipmanları
pazarı için yüksek arz ikamesinin bulunduğu anlaşılmıştır. Buzdolabı üretiminde
hammadde ve teknolojinin değişik tipler için benzer olduğu, pazardaki bütün büyük 260
üreticilerin bütün modelleri üretmekte olduğu, yerel ürünlerin üretimi için kullanılan
üretim hatlarının, teknik ve estetik olarak birbirinden farklı olan ürünlerin üretilmesine
imkan sağladığı belirtilmelidir. Yukarıdaki tablodan da görüldüğü gibi pazarda çok
sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği dikkate alındığında “ticari soğutucu ekipmanları”
pazarında rekabetin yoğun olduğu kanaatine varılmıştır. Dosya mevcudundan,
pazarda 50-80 arasında şirketin faaliyet gösterdiği, klimaya olan talebin artarak devam
ettiği ve son beş yıl içinde pazara çok sayıda üreticinin girdiği dikkate alındığında
“klima” pazarının da hızla gelişen ve yoğun rekabet içeren bir pazar olduğu
anlaşılmıştır.
270
Bu bilgiler çerçevesinde, söz konusu devralma işleminin, ilgili pazarlarda hakim durum
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte bir devralma işlemi olmadığı
sonucuna varılmıştır.
H.3.2. Rekabet Etmeme Yükümlülüğü Hükmünün Değerlendirilmesi
Taraflar arasında imzalanan Sözleşme’nin 14. maddesinde “Rekabet etmeme
yükümlülüğü” düzenlenmektedir. Anılan maddede;
280
“Rekabet-Etmeme Borcu: Satıcılar (Şenocak satıcıları dışında) ticari buzdolabı ticareti
ve imalatı ile ilgili her türlü faaliyet ile Kapanış Günü’nden itibaren iki (2) yıl boyunca
doğrudan ya da dolaylı olarak (Bağlı Kuruluş vasıtasıyla olanlar dahil olmak üzere)
iştigal etmeyeceklerini kabul etmektedirler (“Rekabet-Etmeme Borcu”). Şenocak
Satıcıları da aynı Rekabet-Etmeme Borcunu Holding’de bulunan hissedarlıkları ya da
yönetici konumları süresince ve bunu takip eden iki (2) yıl boyunca üstlenmektedirler”
hükmü yer almaktadır.
Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama kavramı çerçevesinde yoğunlaşma
işlemi ile birlikte değerlendirilebilmesi için, “yoğunlaşma işleminin gerçekleştirilmesiyle 290
doğrudan ilgili ve işlem için gerekli olma” kriterinin yanı sıra “sadece taraflar açısından
kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini de sağlaması gerekmektedir. Dosya
mevcudundan; anılan rekabet yasağının değerlendirilmesi sonucunda yukarıda yer
verilen kriterleri sağladığı anlaşılmıştır.
İncelenen sözleşme ile getirilen rekabet yasağının süre yönünden de değerlendirilmesi
gerekmektedir. Maddede Şenocak satıcıları dışındaki satıcıların 2 yıllık bir süre için
Şenocak Holding ile doğrudan ya da dolaylı biçimde rekabet etmeyeceği
düzenlenmektedir. Şenocak satıcıları için ise Şenocak Holding’deki hissedarlıkları ya
da yönetici konumları ve bunu takip eden iki yıl boyunca rekabet etmeme yükümlülüğü 300
getirilmektedir. Bildirim konusu işlemle Şenocak Holding’in ortak girişime dönüştüğü
dikkate alındığında, Şenocak satıcıları için getirilen hükmün de makul olduğu
sonucuna varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin, 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı 310
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy