Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-4-29 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 15-36/551-179
Karar Tarihi : 09.09.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖR : Tuğba CİRİT
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - HSBC Bank A.Ş.
Temsilcisi: Av. Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No:38/8 Balmumcu
Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: HSBC Bank A.Ş. ile Euler Hermes Sigorta A.Ş. arasında
01.07.2013 tarihinde akdedilmiş olan “Acentelik Sözleşmesi” ve 07.01.2015
tarihinde imzalanan “Ek Protokol”e muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.06.2015 tarihinde giren bildirim üzerine
düzenlenen 31.08.2015 tarih ve 2015-4-29/MM sayılı Muafiyet Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; HSBC Bank A.Ş. (HSBC) ile Euler Hermes
Sigorta A.Ş. (EULER) arasında 01.07.2013 tarihinde imzalanan Acentelik Sözleşmesi
(Sözleşme) ile 07.07.2015 tarihinde imzalanan Ek Protokol’e 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 5. maddesi uyarınca grup muafiyeti
tanınmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. HSBC
(4) Merkezi Londra'da bulunan HSBC Holdings PLC, Avrupa, Asya-Pasifik, Kuzey ve
Güney Amerika, Ortadoğu ve Afrika’da faaliyet göstermektedir. HSBC Grubu’na bağlı
olan HSBC ise, 1997 yılından bugüne kadar bireysel bankacılık, kurumsal bankacılık,
yatırım bankacılığı, hazine ve sermaye piyasaları, özel bankacılık ve sigortacılık
alanlarında hizmet vermekte; bireysel bankacılık alanında müşterilerine banka ve kredi
kartları, mevduat ürünleri, bireysel krediler, ödeme ve tahsilat hizmetleri, HSBC Premier
hizmeti, özel bankacılık hizmetleri, sigorta ve bireysel emeklilik ürünleri, yatırım fonları
ve portföy yönetimi hizmetleri sunmaktadır.
G.1.2. EULER
(5) ABD’de kurulan ACI, Almanya’da kurulan Hermes ve Fransa’da kurulan SFAC, 2002
yılında birleşerek Euler Hermes’i oluşturmuş, 2003 yılında ise Euler Hermes Group
ismini almıştır. Risk yönetimi, alacak sigortası ve tahsilat hizmetleri sunan Euler Hermes
Group, alacakların ödenmeme riskini sigortalayarak müşterilerinin doğru alıcı seçimi ile
yeni pazarlara güvenle açılmasını sağlamaktadır. Nisan 2000'den itibaren hisseleri
15-36/551-179
2/8
Paris Borsası’nda işlem görmekte olan Euler Hermes Group'un %68,19 oranındaki
çoğunluk hisseleri Allianz Group'a ait olup, %28,33'ü halka açıktır. Allianz Group iştiraki
olan EULER ise, kredi sigortası ürünlerinin1 üretimi, satışı, pazarlaması ve dağıtımını
yapan bir sigorta şirketidir. Allianz Group Türkiye’de, hayat ve hayat dışı sigortacılık
alanında, Allianz Sigorta A.Ş., Allianz Hayat ve Emeklilik A.Ş. ve Allianz Yaşam ve
Emeklilik A.Ş. ile de faaliyet göstermektedir.
(6) EULER’in bağlı olduğu grup ve iştiraklerinin, Türkiye’de kredi sigortacılığı alanında
HSBC dışında, Yapı ve Kredi Bankası A.Ş., Finansbank A.Ş. ve Burgan Bank A.Ş. ile
de acentelik sözleşmeleri bulunmaktadır. Bununla birlikte EULER, Türkiye’de kredi
sigortacılığı dışında kefalet sigortası2 branşında da faaliyet göstermektedir.
G.2. İlgili Pazar
(7) Kurulun benzer nitelikteki bazı kararlarına bakıldığında; ilgili pazarın tanımlanmadığı
veya tanımlananlar açısından ise pazarın “hayat veya hayat dışı sigorta” başlığı altında
tarafların faaliyet gösterdiği branşlara yönelik olarak belirlendiği görülmüştür3.
Dolayısıyla, mevcut dosya kapsamında da herhangi bir pazar tanımı yapılmamış; ancak
riskli bir durumun ortaya çıkıp çıkmadığını tespit edebilmek amacıyla en dar pazar
tanımı olarak hayat dışı sigortalar başlığı altında bulunan “kredi sigortacılığı” branşı
açısından değerlendirmelere yer verilmiştir.
G.3. Değerlendirme
(8) Bildirim konusu Sözleşme ve bu Sözleşme’ye ek mahiyetindeki Ek Protokol, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
(2002/2 sayılı Tebliğ) açısından aşağıda değerlendirilmiştir.
G.3.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Çerçevesinde Yapılan Değerlendirme
(9) Bildirime konu Sözleşme ve Ek Protokol ile HSBC, EULER’in sunduğu sözleşme
kapsamına giren kredi sigortası ürünlerinin, Türkiye genelinde dağıtımı ve satışı için
münhasır yetkili acente olarak atanmıştır. EULER ise söz konusu ürünlerin HSBC
tarafından HSBC dağıtım ağı aracılığıyla satışı konusunda münhasır tedarikçi
konumunda bulunmaktadır.
(10) Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’da (Kılavuz); müvekkil hesabına aracılık ettiği ya da
akdettiği sözleşmelere ilişkin olarak acenteye getirilen sınırlamaların genellikle 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olmadıkları ve prensip olarak muafiyet rejiminin
de konusunu oluşturmadıkları kabul edilmektedir. Bu kapsamda teşebbüsler arasındaki
ilişkinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olup olmadığını belirleyen faktör,
acentenin müvekkil tarafından atandığı faaliyetlerle ilgili olarak ticari veya mali bir risk
alıp almadığıdır. Acentenin mali veya ticari risk taşımaması durumunda faaliyetlerinin
müvekkil teşebbüsün faaliyetlerinin bir parçası olarak değerlendirileceği, aksi halde, yani
acentenin risk üstlenmesi durumunda, kendi yapmış olduğu yatırımların geri dönüşünü
sağlayabilmesi için pazarlama stratejisini özgürce belirleyebilmesi gerektiği ve bu
1 Kredi sigortası ürünleri; satıcının kredi hükümlerine göre tedarik edilen mallar ve/veya hizmetlerden
kaynaklanan alacaklarının, üçüncü kişi alıcılar tarafından (iflas veya diğer sebeplerle) ödenmemesine
karşılık olarak ticari satıcıları tazmin etmeye yönelik sigorta ürünleridir.
2 Kefalet sigortası; bankacılık sisteminin sağladığı teminat mektuplarına muadil niteliktedir. Kefalet
sigortası sağlayan kuruluş, borçlunun sözleşmeden ve/veya kanundan doğan yükümlülüğünü yerine
getirmemesi riskine karşı alacaklıya/işverene ilgili sözleşme tutarının ödenmesi teminatını sağlamaktadır.
3 Rekabet Kurulunun 14.09.2011 tarihli ve 11-47/1165-411 sayılı; 26.06.2013 tarihli ve 13-40/520-229
sayılı; 11.12.2014 tarihli ve 14-50/892-408 sayılı kararları.
15-36/551-179
3/8
durumda, acentelik sözleşmesinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamına
girebileceği ifade edilmektedir.
(11) Bu çerçevede, Kılavuz’un 12. paragrafında yer verilen ve aşağıda örnek olarak sayılan
hallerden bir ya da daha fazlası söz konusu olduğunda, taraflar arasındaki ilişki 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ele alınacaktır:
- Taşıma masrafları da dahil olmak üzere mal veya hizmetlerin alım veya satımına
ilişkin masraflara acentenin katkıda bulunması,
- acentenin satış arttırma faaliyetlerine doğrudan veya dolaylı olarak katkıda
bulunmaya zorunlu tutulması,
- stokta tutulan sözleşme konusu malların finansmanı ya da kayıp malların maliyeti gibi
riskleri acentenin taşıması ve satılmayan ürünleri acentenin müvekkile iade
edememesi,
- acentenin satış sonrası hizmet, tamir veya garanti hizmeti vermekle yükümlü
tutulması,
- acentenin, söz konusu pazarda faaliyet gösterebilmek bakımından gerekli olabilecek
ve sadece bu pazarda kullanılabilecek yatırımlar yapmak zorunda bırakılması,
- satılan ürünün sebep olduğu zararlardan dolayı üçüncü kişilere karşı acentenin
sorumlu olması,
- müşterilerin sözleşmenin şartlarını yerine getirmemesinden dolayı, acentenin,
komisyonunu alamamasının dışında başka bir sorumluluk taşıması.
(12) Burada sayılan risk ve maliyetler örnek niteliğinde olup, yenilerini ilave etmek
mümkündür.4
(13) Acentelik sözleşmeleri özellikle müvekkilin sözleşme konusu işlemler için müşteri veya
bölge düzeyinde başka acente atamasını engelleyen (münhasır acente şartı) ve/veya
acentenin rakip teşebbüslerin acenteliğini, dağıtıcılığını yapmasını engelleyen (rekabet
etmeme şartı) sınırlamaları içerebilmektedir. Münhasır acentelik şartı sadece marka içi
rekabetle ilgilidir ve genellikle rekabeti sınırlayıcı etki doğurmaz. Ancak, sözleşme
sonrası rekabet yasağı da dahil olmak üzere rekabet etmeme yükümlülüğü markalar
arası rekabet ile ilgili olup, şayet sözleşme konusu mal veya hizmetlerin satıldığı ilgili
pazarda kapama etkisine yol açıyorsa rekabeti sınırlayıcı etki doğurabilmekte ve
sonuçta bu hüküm 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebilmektedir.
(14) Yukarıda sayılan ve benzeri mali veya ticari risklere müvekkil katlansa dahi, acentelik
anlaşması rekabeti sınırlayıcı işbirliği yapılmasına yardımcı oluyorsa 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamına girebilmektedir. Bu durum, özellikle, birkaç müvekkilin
aynı acenteyi kullandığı ve acente aracılığı ile önemli bilgileri birbirlerine aktardıkları
zaman ortaya çıkmaktadır.
(15) 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nda sigorta acentesi; “Ticarî mümessil, ticarî vekil, satış
memuru veya müstahdem gibi tâbi bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak
muayyen bir yer veya bölge içinde daimî bir surette sigorta şirketlerinin nam ve
4 Hangi hallerde risk üstlenildiğine ilişkin olarak, 14.09.2011 tarihli ve 11-47/1165-411 sayılı Rekabet
Kurulu kararında; ticari acentenin ticari faaliyetleri süresince bağımsız bir tacir gibi davranması; işlemle
ilgili ticari riskin acentenin üzerinde olması; ticari acentenin elinde sözleşme konusu mallardan minimum
miktarda stok bulundurması; ticari acentenin müşteriler için kendi hesabına olmak üzere ücretsiz servis
hizmeti vermesi; ticari acentenin fiyatlar ve ticaret koşullarını belirleme yetkisinin bulunması hususları
sayılmıştır.
15-36/551-179
4/8
hesabına sigorta sözleşmelerine aracılık etmeyi veya bunları sigorta şirketleri adına
yapmayı meslek edinen, sözleşmenin akdinden önce hazırlık çalışmalarını yürüten ve
sözleşmenin uygulanması ile tazminatın ödenmesinde yardımcı olan kişi” olarak
tanımlanmaktadır. Söz konusu tanım itibarıyla acentenin ticari ve mali risk üstlenmeyen
bir yapı arz ettiği görülmektedir.
(16) Bildirim konusu Sözleşme ile acente olarak atanan HSBC’nin, ticari veya mali risk
üstlenip üstlenmediği konusunda aşağıdaki Sözleşme maddeleri dikkate alınmıştır.
(17) Sözleşme’nin 8. maddesinde, EULER’in kredi sigortası ürünlerinin bankasürans faaliyeti
aracılığıyla satışı veya yenilenmesi sonucunda EULER tarafından HSBC’ye komisyon
ödemesi yapılacağı düzenlenmiştir. Bununla beraber, Sözleşme’nin “Euler Hermes
Yükümlülükleri” başlıklı 11. maddesinde, Sözleşme kapsamındaki ürünlerin satışı ve
dağıtımına ilişkin bütün maliyet ve masrafların EULER’e ait olacağına dair bir ifade
bulunmaktadır.
(18) Sözleşme’nin “Tazminatlar” başlıklı 29. maddesinde ise her iki tarafın grup üyeleri ve
temsilcilerinin hatalı davranışları veya eksikliklerinden kaynaklanan durumlar hariç
olmak üzere, poliçelerin yürütülmesi veya uygulanması ile anılan Sözleşme maddesinin
içeriğinde yer alan diğer durumlarda tazminatın EULER ve HSBC tarafından ödeneceği
hususu düzenlenmiştir. Bu bakımdan, Sözleşme ile HSBC’nin acente olarak yukarıda
yer verilen riskleri üstlenmediği, dolayısıyla tamamıyla bağımsız davranmadığı
anlaşılmaktadır.
(19) Anılan Sözleşme ile HSBC’nin yüklendiği edim, sözleşme konusu kredi sigortası
ürünlerinin ticari bankacılık müşterilerine5 dağıtımı konusunda EULER ile işbirliği
yaparak, ürünlerin daha etkin şekilde müşterilere sunulmasından ibarettir. Nitekim,
Sözleşme’nin 7.2 maddesi kapsamında HSBC’nin, dağıtım kanallarındaki ayarlamaları
yapma hususunda mutlak takdir yetkisine sahip olduğu, ancak bu çerçevede yapılan
tüm ayarlamaları EULER’e bildirmesi gerektiği belirtilmektedir. Bu noktada, HSBC’nin
dağıtım hususunda bazı sorumlulukları olsa da nihai durumu EULER’e bildirmekle
sorumlu olduğu, bununla beraber ticari ve mali risklerin EULER tarafından üstlenildiği
sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede anılan Sözleşme’nin, müvekkil hesabına aracılık
ettiği ya da akdettiği sözleşmelere ilişkin olarak acenteye getirilen sınırlamalar
bakımından 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında olmadığı söylenebilecektir.
Bununla birlikte, bildirim konusu Sözleşme’de münhasırlık ve rekabet yasağı ile ilgili
çeşitli hükümler yer almaktadır.
(20) Sözleşme’nin 11.1.10. maddesinde EULER’in, EULER ürünleri dahil herhangi bir ürünü
veya hizmeti, müşteri verilerini kullanarak dağıtmaktan, çapraz satış veya yukarı satış
yapmaktan kaçınmasına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmiştir. Ancak, aynı maddenin
devamında bu kısıtlamanın, EULER’e kendiliğinden bu sebeple gelen herhangi bir
müşteriye ürünlerini sunmaktan alıkoymayacağına ilişkin ifade yer almaktadır.
(21) Sözleşme’nin 22.2.2 maddesi kapsamında ise HSBC’nin önceden yazılı onayının
alınmadığı durumlarda müşteri verilerinin, ürünlerin çapraz satış veya fazladan satışı
amacıyla veya herhangi bir saikle EULER tarafından kullanılamayacağı hususu
düzenlenmiştir. Bu çerçevede EULER’in, HSBC müşterilerine yönelik yapacağı
satışların Sözleşme kapsamında sınırlandırıldığı görülmektedir. Ayrıca, Sözleşme’nin
5 Ticari bankacılık müşterileri, ticari bankacılık üst segmenti (ticari bankacılık bölümünün ortalama yıllık
cirosu 7 milyon ABD Doları ile 30 milyon ABD Doları arasındaki müşteriler) ile kurumsal bankacılık
segmentinden (Sözleşme’nin 3.1. maddesi uyarınca aksi kararlaştırılmadıkça) oluşmaktadır.
15-36/551-179
5/8
5.1.3 maddesindeki hüküm ile Sözleşme konusu ürünlerle ilgili olarak HSBC’nin rakip
sigorta şirketleri ile çalışması sözleşme süresince kısıtlanmıştır.
(22) Söz konusu hükümlere göre HSBC, Sözleşme kapsamındaki kredi sigortası ürünlerinin
kendi dağıtım ağı vasıtasıyla pazarlanması, satışı ve dağıtımı konusunda münhasır bir
hak elde etmektedir. Dolayısıyla, HSBC Sözleşme’de belirtilen kapsam içerisinde
Türkiye’de münhasıran EULER tarafından tedarik edilen kredi sigortası ürünlerinin
dağıtım ağı üzerinden pazarlanmasını, tanıtımını ve satışını gerçekleştirmeyi ve bunun
için gereken personel ile diğer kaynakları temin etmeyi taahhüt etmektedir.
Sözleşme’nin süresinin 5 yıl olduğu dikkate alındığında, HSBC’ye bu süre zarfında
rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmiş olduğu görülmektedir.
(23) Öte yandan, bildirime konu Sözleşme incelendiğinde, dolaylı rekabet etmeme
yükümlülüğü doğuran düzenlemelerin de olduğu görülmektedir. Buna göre bildirime
konu Sözleşme’nin 9.2 maddesinde; Sözleşme süresince HSBC ve HSBC'nin dahil
olduğu Banka Grubu’nun, halihazırda kontrolü altında olmayan ve ülkede kredi sigortası
ürünlerini etkileyen, sürdüren, herhangi kişi, grup, iş veya portföy üzerinde kontrol elde
etmesi halinde, HSBC'nin rakip kuruluşlar ile maddede yer verilen doğrultuda ilişki
kurmasına yönelik bir kısıtlama getirilmemiş, söz konusu kısıtlama yalnızca ticari
bankacılık müşterileri ile sınırlandırılmıştır. Bununla beraber Sözleşme’nin 27.1.4
maddesinde, EULER’in mevduat toplama ve ödünç verme piyasasında art arda 12
aydan daha uzun bir süreyle HSBC ve HSBC Grubu’nun esaslı rakibi haline gelmesi ve
bunu sürdürmesi durumunda; 27.1.5 maddesinde ise HSBC veya HSBC Grubu’nun bir
üyesinin ülkedeki genel sigorta faaliyetinde EULER’in art arda 12 aydan uzun süreyle
esaslı bir rakibi haline gelmesi ve bunu sürdürmesi durumunda Sözleşme’nin
sonlandırılacağı hükme bağlanmıştır.
(24) Bildirime konu Sözleşme’nin 12.7 maddesindeki hüküm kapsamında ise taraflara,
Sözleşme süresinin bitiminden itibaren 5 yıl boyunca ticari bankacılık müşterisini,
EULER’in Sözleşme konusu ürünlerini iptal etmeye, başka bir sigorta edene
devretmeye, bu ürünlerden müşterileri vazgeçirmeye zorlamama ve teşvik etmeme
yükümlülüğü getirilmiştir.
(25) Yukarıda yer verilen Sözleşme maddeleri uyarınca HSBC'nin, Sözleşme konusu
ürünlerle sınırlı olarak ve Sözleşme süresince, rakip sigorta şirketleri ile çalışması
kısıtlandığı gibi EULER’in de HSBC’nin müşterilerine yapacağı satışlara ilişkin
kısıtlamalara gidilmiştir6. Bu bakımdan, belirtilen Sözleşme maddelerinin rekabeti
kısıtlayıcı olması nedeniyle bildirime konu Sözleşme’ye menfi tespit belgesi
verilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
G.3.2. 2002/2 sayılı Tebliğ Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(26) 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasına göre; üretim
veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla
teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı
amacıyla yapılan anlaşmalar, anılan Tebliğ’de belirtilen koşulları taşıması kaydıyla,
6 Söz konusu kısıtlamalara getirilen istisnalara yine Sözleşme kapsamında yer verilmiştir. Bu kapsamda
Sözleşme'nin "Münhasırlığa İlişkin İstisnalar" başlıklı 6. maddesinde, Sözleşme'nin 5.1. maddesi
kapsamında getirilen münhasırlığın askıya alınmasına ilişkin şartlara yer verilmiştir. Bu kapsamda
önceden mevcut olan yükümlülükler, devralınan yükümlülükler, ürünlerin geri çekilmesi, önerilen ürünlerin
temin edilmemesi, önemli olumsuz tanıtım, Ülke Yürütme Komitesi tespiti ve uygulanan şartlardaki
değişiklikler gibi hallerin gerçekleşmesi münhasırlığın istisnası olarak değerlendirilecek hususlar arasında
sayılmıştır.
15-36/551-179
6/8
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamadan anılan Kanun’un 5. maddesinin
üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf tutulmaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ ile
sağlanan muafiyet, sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı
ilgili pazardaki pazar payının %40’ı aşmaması durumunda uygulanmaktadır. Bildirime
konu Sözleşme tarafları arasındaki dikey ilişki nedeniyle söz konusu Sözleşme’nin
2002/2 sayılı Tebliğ’de düzenlenen koşullara uyup uymadığı, başka bir deyişle grup
muafiyetinden yararlanıp yararlanmadığı aşağıda değerlendirilmiştir.
(27) Sözleşme taraflarından EULER, risk yönetimi ve hayat dışı sigortacılık faaliyetleri
kapsamında kredi sigortacılığı branşlarında, HSBC ise finansal hizmetler ve bankacılık
sektöründe faaliyet göstermektedir. Bu çerçevede değerlendirme sigortacılık ile
bankasürans faaliyetleri dikkate alınarak yapılmıştır.
(28) Bankalar, yaygın şube ağlarından, kredi kullanarak tüketim ya da yatırımda
bulunacaklara ulaşmadaki stratejik konumlarından ve çoğu durumda kredi sürecinin
içerdiği bürokrasinin yarattığı belirsizlikten yararlanarak, belli bir sigorta ürününün kredi
müşterisine pazarlanması aşamasında sahip oldukları imkanlar nedeniyle, sigorta
şirketlerinin ürün kanallarında yer almaktadır. Mevcut dosya konusu bakımından,
bankaların geniş bir müşteri kitlesine daha az maliyetle ulaşma ve çapraz satış yapma
imkanları dolayısıyla diğer serbest acentelerden farklılaştıkları için banka sigortacılığı
hizmetleri de benzer şekilde değerlendirilmiştir.
(29) Bu bakımdan, bildirime konu Sözleşme taraflarının genel anlamda “hayat dışı
sigortacılık” ve dar anlamda “kredi sigortacılığı” branşındaki pazar paylarına aşağıdaki
tabloda yer verilmiştir.
Tablo 1: EULER ve HSBC’nin 2014 Yılına İlişkin Pazar Payları (%)7
Pazar Tanımları EULER HSBC
Hayat dışı sigorta hizmetleri (…..) (…..)
Kredi sigortacılığı hizmetleri (…..) (…..)
(30) Buna göre, EULER’in hayat dışı sigorta hizmetleri pazarındaki pazar payı çok düşük
oranlarda olmakla beraber, pazarın daha dar tanımlandığı durumda dahi 2002/2 sayılı
Tebliğ’de öngörülen %40’lık eşiğin altında bulunmaktadır8.
(31) Bununla birlikte, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamında alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme
yükümlülüklerine anılan Tebliğ ile sağlanan muafiyet uygulanamamaktadır.
(32) Bildirime konu Sözleşme ile HSBC; EULER’in sigorta acentesi olarak atanmakta ve
HSBC şube ağı vasıtasıyla EULER’in kredi sigortası ürünlerini münhasıran dağıtmayı
taahhüt etmektedir. Dolayısıyla, Sözleşme konusu ürünlerle ilgili olarak HSBC’nin rakip
sigorta şirketleri ile çalışması Sözleşme süresince kısıtlanmıştır. Bildirime konu
Sözleşme’nin süresinin 5 yıl olduğu dikkate alındığında, rekabet yasağının 2002/2 sayılı
7 EULER’den talep edilen bilgi çerçevesinde, pazar paylarına ilişkin verilerin kaynağının Türkiye Sigorta,
Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği olduğu, bu kapsamda (…..)’ın bildirimde bulunmamış olması
sebebiyle ilgili pazar paylarının (…..) hariç hesaplanan verilerden oluştuğu, dolayısıyla (…..)’ın da dahil
edildiği pazar payı oranlarının daha da düşük olacağı bildirilmektedir.
8 Taraflardan gelen ek bilgi çerçevesinde, HSBC’nin bir acente olarak kredi sigortacılığı hizmetlerine
yönelik 2013 yılındaki pazar payının (…..) olduğu, 2012 yılında ise HSBC tarafından satılan sadece 1
adet kredi sigortası poliçesinin bulunduğu; bu poliçenin de Coface Sigorta A.Ş. tarafından kesildiği ve söz
konusu poliçe ile HSBC’nin acente sıfatıyla 2012 yılındaki pazar payının ise (…..) oranında olduğu
belirtilmiştir.
15-36/551-179
7/8
Tebliğ’de öngörülen süreyi geçmeyecek şekilde 5 yıllığına getirildiği kanaatine
varılmıştır.
(33) Ayrıca, Sözleşme’nin 12.7 maddesi uyarınca, sözleşme süresinin bitiminden itibaren 5
yıllık süre boyunca her iki tarafa Sözleşme konusu ürünlere ilişkin olarak ticari
bankacılık müşterilerine bir ürünün iptali, feshi, herhangi bir sigorta edene devri ya da
üründen vazgeçirme için zorlamama, teşvik etmeme ve cesaretlendirmeme
yükümlülüğü getirilmiştir. Bununla beraber, anılan maddenin devamında HSBC’nin
banka müşterilerine herhangi bir ürünü pazarlamaya, satmaya, tanıtmaya ve dağıtmaya
sınırlama olmaksızın yetkili olacağına ilişkin ifade de yer almaktadır. Bu noktada söz
konusu yükümlülüğün, sadece mevcut müşterilerin Sözleşme konusu ürünleri almaları
halinde onları vazgeçirmeme, zorlamama ya da teşvik etmemeye yönelik olduğu ve
Sözleşme konusu EULER ürünleri ile sınırlı bulunduğu; HSBC’nin isteği doğrultusunda
herhangi bir ürünü bu müşterilere pazarlama, satma ve dağıtmasının önünde bir engel
teşkil etmediği; bu anlamda anılan hükmün 2002/2 sayılı Tebliğ’de ve ona bağlı olarak
çıkarılan Kılavuz’da belirtildiği şekliyle “alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle
rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini, satın almasını, satmasını ya da yeniden
satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı her türlü yükümlülük”’ kapsamına
girmediği; dolayısıyla ilgili hükmün Sözleşme’yi 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamından
çıkarmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(34) Öte yandan Sözleşme’nin 4. maddesinde Sözleşme’nin süresinin Sözleşme’nin
başlangıç tarihinden itibaren 5 yıl olarak belirlendiği ve Sözleşme’nin erken feshi
halinde, tarafların Sözleşme’nin başlangıç tarihinin beşinci yıl dönümünden 12 ay önce
Sözleşme’yi gözden geçirmek ve sürenin muhtemel uzatılması için iyi niyetle görüşmek
konusunda anlaştıkları görülmektedir. Sözleşme’nin “Fesih” başlıklı 27. maddesinde ise
madde kapsamında sayılan hallerin varlığı halinde, yazılı bildirimde bulunmak suretiyle
her iki tarafa da Sözleşme’yi feshetme hakkı verilmiştir. Bununla birlikte Sözleşme’de
otomatik veya örtülü bir yenileme mekanizması bulunmamaktadır.
(35) Yukarıda yer verilen Sözleşme hükümleri, Kılavuz’un 35. paragrafındaki “..Beş yıllık
süreyi aşacak şekilde zımnen yenilenebilen rekabet etmeme yükümlülükleri de grup
muafiyeti kapsamında değildir. Ancak, süresi beş yılı aşmayan veya beş yıldan sonraki
uzatmanın her iki tarafın açık iradesi ile mümkün olduğu ve alıcının beş yıllık süre
sonunda rekabet etmeme şartına son vermesini engelleyen herhangi bir durumun
olmadığı hallerde rekabet etmeme yükümlülüğü grup muafiyetinden yararlanacaktır.”
ifadeleri ile 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki
“Rekabet etmeme yükümlülüğünün yukarıda belirtilen süreyi aşacak şekilde zımnen
yenilenebileceğinin kararlaştırılması halinde, rekabet etmeme yükümlülüğü belirsiz
süreli sayılır” düzenlemesi kapsamında değerlendirildiğinde; anılan Sözleşme’nin, 5
yıllık süreyi aşmadığı, herhangi bir yenileme mekanizmasını içermediği ve Sözleşme’nin
feshi durumunda tarafların önceden yazılı beyanlarının olması şartını arayacak şekilde
düzenlendiği sonucuna ulaşılmıştır.
(36) Ayrıca, EULER’in Türkiye’de kredi sigortacılığı alanında HSBC haricinde başka
bankalarla da acentelik sözleşmelerinin olduğu bilgisi çerçevesinde, hem HSBC’nin hem
de EULER’in ilgili pazarlardaki paylarının oldukça sınırlı olduğu ve benzer nitelikli dikey
anlaşmalar nedeniyle ilgili pazarın üçüncü taraflara kapatılmasına yönelik herhangi bir
etkinin doğmadığı kanaatine de varılmıştır.
15-36/551-179
8/8
H. SONUÇ
(37) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, HSBC Bank A.Ş. ile Euler
Hermes Sigorta A.Ş. arasında 01.07.2013 tarihinde imzalanan “Acentelik Sözleşmesi”
ile 07.01.2015 tarihinde imzalanan “Ek Protokol”ün 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına OYBİRLİĞİ
ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy