Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-1-26 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-27/246-81
Karar Tarihi : 22.3.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL,
Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Cumhur Atalay HATİPOĞLU Harun GÜNDÜZ,
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi Av. E. Zeynep ÖZEREN 20
Levent Cad. Sümbül Sk. No:53, 34330 Levent/İstanbul
D. TARAFLAR : - Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Keresteciler Sitesi Fatih Cad. Selvi Sok. No:19 Merter/İstanbul
- İndet İnşaat Dekorasyon Tesisat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
7. cadde No:26 Kat:2 Aşağı Öveçler/Ankara
- Vedat Kaan ERGİL
- Selçuk AKSAKALOĞLU
30
- Hakan BEŞERLER
E. DOSYA KONUSU: HSV Kayseri Doğalgaz Dağıtım Pazarlama ve Ticaret
A.Ş.’nin hisselerinin %90’ının Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.3.2007 tarih, 1816 sayı ile giren bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 40
Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 16.3.2007
tarih, 2007-1-26/Öİ-07-CS sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 19.3.2007 tarih,
REK.0.05.00.00-120/45 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-27 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G.RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- bildirim konusu devralma işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi
kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu,
07-27/246-81
2
- ancak bildirim konusu işlem sonucunda dosya özelinde belirlenen ilgili
pazarlarda bir yoğunlaşmanın meydana gelmeyecek olması ve işlemin 4054 50
sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut
hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili pazarlarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmaması nedeniyle devralma
işlemine izin verilmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Devralma İşlemi ve Taraflar
H.1.1. Yapılan İşlem
Bildirim konusu işlem sonrasında, HSV Kayseri Doğalgaz Dağıtım Pazarlama ve 60
Ticaret A.Ş. (Kayserigaz)’nin hisselerinin %90’ı Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Çalık Enerji) tarafından devralınacak ve Kayserigaz’ın kontrolü Çalık Enerji’ye
geçecektir. Anılan işlemin dayanağını ise taraflar arasında 10.2.2007 tarihinde
imzalanmış olan “Hisse Devir ve Temlik Sözleşmesi” oluşturmaktadır.
Yukarıda belirtilen hisse devri sonucunda Kayserigaz’ın kontrolü Çalık Enerji’ye
geçeceğinden, işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ’in
2(b) maddesi kapsamında bir devralma olduğu görülmektedir.
H.1.2. Devredilen (Kayserigaz)
Kayserigaz, Kayseri İli Lisans Bölgesi dahilinde doğalgaz dağıtımı ve satışı faaliyetini 70
gerçekleştirmektedir. Devir işleminden önce ve sonra Kayserigaz yönetim kurulu
aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Tablo 1: Kayserigaz yönetim kurulu
Devirden Önceki YK Üyeleri Devirden Sonraki YK Üyeleri
Esat ERGİL (YK Başkanı) Ahmet ÇALIK
Vedat Kaan ERGİL (YK Başkan Yrd.) Mehmet Ertuğrul GÜRLER
Selçuk AKSAKALOĞLU (YK üyesi) Hasan Semih ERGÜR
Hakan BEŞERLER (YK üyesi) Ertuğrul ALTIN
Kemalettin Cengiz TEKİNSOY (YK üyesi) Kemalettin Cengiz TEKİNSOY
Bildirime konu işlemin dayanağını oluşturan “Hisse Devir ve Temlik Sözleşmesi”
(Anlaşma) 10.2.2007 tarihinde imzalanmış olup, anlaşmanın 6. maddesi uyarınca bu
tarihten itibaren şirketin yönetim kurulunda Çalık Enerji tarafından atanan üyeler yer
almaktadır.
Mevcut durumda Kayserigaz’ın çoğunluk hisselerini elinde bulunduran İndet İnşaat
Dekorasyon Tesisat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (İndet); endüstriyel tesis,
altyapı, deniz yapıları, havaalanı, petrol ve ürünleri boru hatları ile şehir içi doğalgaz 80
altyapı inşaatları alanlarında faaliyet göstermektedir.
H.1.3. Devralan (Çalık Enerji)
Çalık Holding A.Ş.’nin bir iştiraki olan Çalık Enerji, esas olarak güç sistemleri, petrol,
doğalgaz ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet göstermektedir. Çalık Enerji,
Çalık Holding A.Ş.’nin bağlı ortaklığı olup bu teşebbüs tarafından kontrol
edilmektedir.
Çalık Enerji, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile imzalanan 19.4.2004 tarihli hisse
devir sözleşmesi ile Bursa Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım ve Ticaret ve Taahhüt A.Ş.’yi
07-27/246-81
3
(Bursagaz) devralmıştır. Bursagaz, Bursa İli Lisans Bölgesi dahilinde doğalgaz 90
dağıtımı ve satışı faaliyetini yürütmektedir.
Çalık Grubu bünyesinde yer alan bir başka şirket ise, Çalık Grubu ile Goldenberg
Grubu’nun bir ortak girişim şirketi olarak kurdukları Naturelgaz Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Naturelgaz)’dir. Naturelgaz CNG (sıkıştırılmış doğalgaz) sektöründe faaliyet
göstermektedir. Naturelgaz’ın Bursagaz ile olan tek ilişkisi, şirketin Bursa bölgesinde
satacağı sıkıştırılmış doğalgazı Bursagaz’dan tedarik etmesidir. Naturelgaz, faaliyet
gösterdiği diğer bölgelerde, o bölgede faaliyet gösteren doğalgaz dağıtım
şirketlerinden doğalgaz temin etmektedir.
Çalık Grubu’nun yukarıda bahsedilenlerden başka doğalgaz sektöründe ihalelere
katılmak üzere kurulmuş ancak mevcut durumda herhangi bir faaliyeti bulunmayan 100
Çalık Enerji Bursagaz Dağıtım Ticaret A.Ş. unvanlı bir şirketi daha bulunmaktadır.
Çalık Enerji’nin ve aynı zamanda Çalık Grubu’nun Türkiye’de doğalgaz dağıtımı ve
satışı sektöründe faaliyet gösteren başka bir şirketi ya da ortaklığı bulunmamaktadır.
H.2. İlgili Pazar
Esas itibarıyla ana çerçevesi 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu ile çizilmiş olan
doğal gaz dağıtımı ve satışı faaliyetleri, özellikle EPDK tarafından yapılan “Doğal Gaz
Dağıtım Lisansı İhaleleri” ile birlikte gelişen bir piyasa yapısına sahiptir.
Doğal gaz piyasasına ilişkin faaliyetler, 4646 sayılı Kanun uyarınca aşağıdaki şekilde
ayrılmıştır: 110
- İthalat
- İletim
- Doğal gazın depolanması
- Toptan satış
- Doğal gazın şehir içi dağıtımı.
Gerek piyasanın gerekse altyapının henüz tam oturmamış olması (Türkiye gaz
tedarikinin büyük bölümünün BOTAŞ’ın mevcut kontratlarından yapılması nedeniyle
toptan satış pazarının henüz gelişmemiş olması ve serbest kullanıcıların henüz
tedarikçi seçme özgürlüğüne kavuşmamış olması) gibi hususlardan dolayı bu
pazarlar arasında açık sınırlar çizmek zorlaşmaktadır. Bu noktada ilgili pazar tanımı, 120
doğalgazın dağıtımı hizmetleri ve serbest olmayan müşterilere satışı ile toptan satışı
olarak iki başlık altında ele alınmıştır.
H.2.1. Doğal Gaz Dağıtım Hizmetleri ve Serbest Olmayan Müşterilere Satış
Pazarı
Doğal gaz dağıtımı, doğal gazın müşterilere teslim edilmek üzere mahalli gaz boru
hattı şebekesi ile naklini kapsayan, doğal tekel niteliğinde olan bir pazardır.
4646 sayılı Kanun ile oluşturulan piyasa yapısı sonrasında serbest tüketici olma
statüsünü elde edemeyen tüketicilerin (abonelerin) ayrı bir pazar olarak mı kabul
edileceği yoksa dağıtım hizmetleri pazarı dahilinde mi kabul edileceği sorusu ortaya 130
çıkmaktadır. Esas itibarıyla dağıtım lisansları doğal gazın perakende satışı faaliyetini
de kapsamaktadır. Başka bir ifadeyle, doğal gazın serbest olmayan müşterilere
(perakende) satışı, dağıtım hizmetlerinin bir parçası olarak da kabul edilebilir.
Dağıtım faaliyeti yapan teşebbüs serbest olmayan tüketicilerin tek sağlayıcısıdır.
Bununla birlikte, 4646 sayılı Kanun’u çerçevesinde, serbest tüketici limiti EPDK
tarafından belirlenmektedir ve EPDK bütün tüketiciler serbest tüketici oluncaya kadar
her yıl serbest tüketici olma sınırını yeniden belirleyecektir. Bu bağlamda, serbest
07-27/246-81
4
olmayan tüketicilere satışlar ayrı bir pazar olarak alınmak yerine dağıtım hizmetinin
bir parçası olarak kabul edilmiş ve dağıtım hizmetleri pazarı kapsamında
değerlendirilmiştir. 140
Esas itibarıyla dağıtım faaliyeti, EPDK tarafından yapılan “Doğal Gaz Dağıtım Lisansı
İhaleleri” kapsamında lisans alan teşebbüslerce lisansın geçerli olduğu bölgeyi
kapsayan coğrafi alanda gerçekleştirilmektedir. Dolayısıyla ilgili coğrafi pazar da
bildirime ilişkin işlem kapsamında Kayseri ili olarak belirlenmiştir.
H.2.2. Doğal Gaz Toptan Satış Pazarı
Bu pazar serbest tüketicilere ve dağıtım şirketlerine yapılan satışları kapsamaktadır.
Gerek dağıtım şirketlerinin gerekse serbest tüketicilerin, ihtiyacı olan doğal gazı
almak üzere tabi olduğu coğrafi kısıtlamalar bulunmamaktadır. Başka bir ifadeyle,
toptan satış pazarına ilişkin coğrafi pazarı lisans bölgesi olarak değil tüm Türkiye 150
olarak kabul edilmiştir.
H.3. Değerlendirme
Bildirim konusu işlem sonrasında, HSV Kayseri Doğalgaz Dağıtım Pazarlama ve
Ticaret A.Ş. (Kayserigaz)’nin hisselerinin %90’ı Çalık Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Çalık Enerji) tarafından devralınacak ve Kayserigaz’ın kontrolü Çalık Enerji’ye
geçecektir. Dağıtım hizmetleri pazarı ve serbest olmayan müşterilere satışlar
bakımından işlem ele alındığında söz konusu pazarların fiili ve hukuki tekel
oluşturdukları ve dolayısıyla %100 pazar paylarının devre konu olduğu görülmektedir.
Serbest tüketicilere satışları kapsayan toptan satış pazarında ise Kayserigaz’ın satışı 160
bulunmamakla birlikte devralan Çalık Enerji’nin kontrolü altında bulunan Bursagaz’ın
ciro bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer alan eşiği geçtiği aşağıdaki tablolardan
görülmektedir. Dolayısıyla bildirime konu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne
tabi bir işlemdir.
Tablo 2: Satış Miktarları (m3)
Serbest Olmayan Serbest Satışlar Toplam Taşıma
Bursagaz (………….) (………….) (………….) (………….)
Kayserigaz (………….) (………….) (………….) (………….)
Türkiye Toplamı (………….) (………….) (………….) (………….)
Tablo 3: Teşebbüslerin 2006 Yılı Ciroları (YTL)
Serbest Olmayan Satışlar Serbest Satışlar Taşıma
Bursagaz (………….) (………….) (………….)
Kayserigaz (………….) (………….) (………….)
Türkiye doğalgaz piyasası henüz gelişme aşamasındadır ve özellikle toptan satış
faaliyetlerinde BOTAŞ’ın geçmişten gelen bir hakim durumu mevcuttur. Dolayısıyla
satış bakımından gerek devralan taraf olan Çalık Enerji gerekse devre konu olan 170
Kayserigaz’ın faaliyetlerinin pazarın rekabet yapısını etkileyecek büyüklükte olmadığı
söylenebilir. Dağıtım pazarı açısından ise devre konu işlem halihazırda bölgesel tekel
niteliğindedir ve işlemin sonucunda tekelin el değiştirmesi söz konusu olacaktır. Bu
noktada, bir şirketin devralacağı dağıtım bölgeleri ile ilerleyen dönemlerde Türkiye
genelinde hakim durum yaratıp yaratmayacağı sorusu gündeme gelebilir. Rekabet
hukuku açısından teknik olarak konu ele alındığında, taşıma faaliyetlerini kapsayan
dağıtım pazarı açısından her bir bölge farklı pazar olduğundan dolayı bu farklı
pazarların farklı teşebbüsler ya da tek teşebbüs açısından yönetilmesinin bir fark
doğurmayacağı öne sürülebilir. Bununla birlikte, dağıtım faaliyetlerinin aynı zamanda
serbest olmayan tüketicilere satışları da kapsadığı dikkate alındığında, bu devirler 180
07-27/246-81
5
sonucunda alıcı teşebbüsün Türkiye pazarındaki payının ne olduğu, devir işlemine
verilecek izinde dikkate alınmalıdır. Bu açıdan işlem ele alındığında, Bursagaz ve
Kayserigaz’ın toplam satış miktarının Türkiye toplam satışının ancak %(…)’ini
oluşturduğu, sadece serbest olmayan tüketicilere yapılan satışlar dikkate alındığında
da bu oranın %(…)’de kaldığı görülmektedir. Bu noktada, bildirime konu devir işlemi,
Kanun’un 7. maddesinde yer verilen hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını
daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasına yol açacak nitelikte bir sonuç doğurmamaktadır.
I. SONUÇ 190
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının
veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirime konu
işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy