HUAWEİ Telekomünikasyon Dış Ticaret Ltd. Şti.’nin mobil şebeke altyapısı kurulumu alanında yıkıcı fiyatlama yoluyla rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası - Karar Sayı 19-20/286-122

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-2-42 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 19-20/286-122
Karar Tarihi : 30.05.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Neyzar ÜNÜBOL, Emircan AKSAKAL, Betül AYHAN,
Mustafa YAMAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Re’sen
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Huawei Telekomünikasyon Dış Ticaret Ltd. Şti.
İnkilap Mah. Sanayi Cad. Onur Ofis Park, 34768
Ümraniye/İSTANBUL
(1) E. DOSYA KONUSU: HUAWEİ Telekomünikasyon Dış Ticaret Ltd. Şti.’nin mobil
şebeke altyapısı kurulumu alanında yıkıcı fiyatlama yoluyla rakiplerinin
faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına intikal eden 13.07.2016
tarih ve 7785 sayılı, 20.07.2016 tarih ve 7986 sayılı ve 10.11.2017 tarih ve 14012 sayılı
başvurularda Huawei Telekomünikasyon Dış Ticaret Ltd. Şti.’nin (HUAWEİ) mobil
haberleşme şebeke altyapısı kurulması alanındaki faaliyetlerine ilişkin iddialarda
bulunulmuştur. İlgili başvuruların içerikleri doğrudan 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) ihlaline ilişkin olmamakla birlikte, başvurularda
yer alan; HUAWEİ’nin mobil haberleşme şebeke altyapısı sektöründe hızlı bir gelişim
gösterdiğine ve bazı ihalelerde maliyet altı fiyatlama yolu ile söz konusu pazardaki
rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırdığına işaret eden ifadelere istinaden konuya ilişkin
re’sen inceleme yapılması gerekliliği ortaya çıkmıştır.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 07.02.2019 tarihli toplantısında;
söz konusu iddialara ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespit
edilmesi amacıyla 19-06/68-M sayı ile önaraştırma yapılmasına hükmedilmiştir.
Mezkûr karar üzerine düzenlenen önaraştırma neticesinde hazırlanan 18.04.2019 tarih
ve 2017-2-42/ ÖA sayılı Önaraştırma Raporu 18.04.2019 tarihli Kurul toplantısında ele
alınmış ve 19-17/237-Mİ sayı ile dosya konusu hakkında ek çalışma yapılmasına karar
verilmiştir. Anılan ek çalışmanın tamamlanması akabinde hazırlanan 22.05.2019 tarih
ve 2017-2-42/BN sayılı Bilgi Notu, Kurulun 30.05.2019 tarihli toplantısında yukarıda
bahsi geçen Önaraştırma Raporu ile birlikte görüşülerek işbu karar tesis edilmiştir
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, HUAWEİ hakkında aynı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan: Huawei Telekomünikasyon Dış Ticaret Ltd. Şti.
(HUAWEİ)
19-20/286-122


2/22

(5) Huawei Technologies Co. Ltd. Çin merkezli uluslararası bir telekomünikasyon
şirketidir. Türkiye’de Huawei Telekomünikasyon Dış Ticaret Ltd. Şti. unvanlı tüzel kişilik
ile 2002 yılından bu yana faaliyet göstermektedir. Bilgi ve iletişim teknolojisi, altyapı ve
akıllı cihaz tedarikçisi olan HUAWEİ’nin faaliyetleri üç ayrı iş birimine ayrılmaktadır:
- Operatör İş Birimi (Carrier Business): Bu faaliyet alanında HUAWEİ mobil ve
sabit şebeke kurmak amacıyla ana operatörlerle işbirliği yapmaktadır.
- Kurumsal Satış İş Birimi (Enterprise Business): Bu faaliyet alanında HUAWEİ
kamuya ve çeşitli şirketlere distribütörleri aracılığıyla ekipman ve ilgili hizmetleri
sağlamaktadır.
- Tüketici İş Birimi (Consumer Business): Bu faaliyet alanında HUAWEİ akıllı
telefonlar gibi nihai ürünleri sağlamaktadır.
(6) Dosya konusunu, HUAWEİ’nin operatör iş birimi altında yer alan mobil şebeke
ekipman ve kurulumu işi oluşturmaktadır. HUAWEİ; Tük Telekomünikasyon A.Ş.
(TÜRK TELEKOM), Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (TURKCELL) ve Vodafone
Telekomünikasyon A.Ş.’ye (VODAFONE) mobil şebeke ekipman ve hizmeti
sunmaktadır. Bu ekipman ve hizmetler operatörler tarafından açılan ihaleler
aracılığıyla veya opertörlerce teklif toplanması ve pazarlık süreçleri ile sağlanmaktadır.
HUAWEİ, ekipmanı Çin’den ithal etmekte ya da Türkiye’deki yerel üreticilerden satın
almaktadır. Aynı zamanda yerel üretim de sunabilmektedir. Hizmet konusunda ise
şebeke kurulum hizmeti, şebeke bakım hizmeti ve ekipman garanti hizmeti
sunmaktadır.
(7) Teşebbüsün ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1: HUAWEİ’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedar Adı Hisse Oranı (%)
Huawei Technologies (Netherlands) B.V. (…..)
HUAWEİ Technologies Cooperatief U.A. (…..)
TOPLAM 100,00
Kaynak: HUAWEİ Cevabi Yazı
I.2. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Görüşü
(8) Önaraştırma konusunun elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olması sebebiyle
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun (5809 sayılı Kanun) 7. maddesinin
ikinci fıkrası uyarınca BTK’dan görüş talep edilmiştir. Bu kapsamda gönderilen görüşte;
- Ülkemizde mobil elektronik haberleşme hizmetleri sunmak üzere BTK
tarafından yetkilendirilmiş üç mobil işletmecinin bulunduğu, söz konusu
işletmecilerin BTK ile imzaladıkları GSM (2G), IMT-2000/UMTS (3G) İmtiyaz
Sözleşmeleri ve IMT (4,5G) Yetki Belgesi çerçevesinde mobil elektronik
haberleşme hizmetini sunduğu,
- Bu çerçevede 3G ve 4,5G şebekesi ile hizmet sunumunda ilgili işletmecilere
belirli yatırım yükümlülükleri getirildiği,
- 3G ile birlikte işletmecilerin şebekeye ilişkin donanım ve yazılım gibi yüksek
teknoloji ihtiva eden yatırımlarının en az %40’ını belirli sayıda mühendis
çalıştıran ve bilgi ve iletişim teknolojileri alanında ar-ge projeleri geliştirmek
üzere kurulmuş tedarikçilerden, %10’unu ise ülkemizde ürün ve sistem
geliştirmek üzere kurulmuş KOBİ’lerden karşılaması gerektiğine ilişkin
yükümlülükler getirildiği,
19-20/286-122


3/22

- Söz konusu yükümlülüklerin sektör gelişimi açısından faydalı olduğu, ancak
elektronik haberleşme alanında ülkemizde yerli ve milli üretime katkının yeterli
olmadığı, bu bağlamda 2015 yılında gerçekleştirilen 4,5G yetkilendirme
ihalesinde, 3G ile getirilen yatırım yükümlerine ilave olarak işletmecilerin
donanım ve yazılım gibi yüksek teknoloji içeren yatırımlarının yıllar itibariyle
%45’e varan kısmının yerli malı belgeli ürünlerden ve %10’luk kısmının ise
KOBİ’lerin ülkemizde üretmiş olduğu ürünlerden karşılanmasına ilişkin
yükümlülükler getirildiği,
- 3G şebekesinde iki büyük tedarikçi olan HUAWEİ’nin ve Ericsson
Telekomünikasyon A.Ş.’nin (ERİCSSON), 3G şebekesi kurulumundaki pazar
paylarının sırasıyla %(…..) ve %(…..) olduğu, 4,5G şebekesine ilişkin
yatırımlarda ise HUAWEİ’nin %(…..)’lük, ERİCSSON’un ise %(…..)’lik bir pazar
payına sahip olduğunun tahmin edildiği1, geriye kalan payın ise pazarda faaliyet
gösteren diğer teşebbüslere ait olduğu,
- Mobil işletmecilere ürün sağlayan üç büyük tedarikçinin toplam donanım ve
yazılım satışları içerisindeki ürün gruplarına ilişkin pazar paylarının aşağıdaki
tabloda yer alan şekilde olduğu2,
(9) Tablo 2: Üç Büyük Tedarikçinin Ürün Grubu Bazında Pazar Payları (%)
Ürün Grubu HUAWEİ ERİCSSON NOKİA3
Baz İstasyonu Donanım ve Yazılım Ürünleri (…..) (…..) (…..)
Anten ve Anten Ekipmanları (…..) (…..) (…..)
Transmisyon Ekipmanları (…..) (…..) (…..)
Çekirdek Şebeke Donanım ve Yazılımları (…..) (…..) (…..)
Diğer Donanım ve Yazılım Ürünleri (…..) (…..) (…..)
Kaynak: BTK Görüşü
- Yerli üreticiler tarafından, uluslararası üreticilerin muadil ürünlerinin yerli
imkânlar ile üretilebilmesinin önünde bir engelin olmadığı, ancak yerli üreticilerin
yabancı üreticilerle fiyat açısından rekabet edemedikleri, bazı uluslararası
tedarikçilerin satış politikası olarak işletmecilere belirli ürünler ile birlikte bazı
ürünleri ücretsiz veya çok düşük bedelli olarak sunabildiği, özellikle ücretsiz
veya düşük bedelli olarak sunulan ürünleri üreten yerli üreticilerin, yabancı
firmalar ile rekabet edebilmesinin bu ortamda oldukça zor olduğu,
- 4,5G yetkilendirmesi ile getirilen yerlilik şartının ilk iki dönem itibarıyla belirlenen
hedefi karşılamaktan oldukça uzak kaldığı, teşebbüsler tarafından bu durumun
gerekçesinin yerli üretimin yetersiz olması ve piyasada ürün bulunamaması
olduğunun öne sürüldüğü,
- BTK tarafından sektördeki yerlilik oranlarının artırılması amacıyla çeşitli
çalışmalar yürütüldüğü, söz konusu çalışmalardan birinin de BTK öncülüğünde

1 Anılan tahminlerin sadece 3G ve 4,5G yatırım yükümlülüğü kapsamında üç mobil şebeke işletmecisinin
BTK’ya raporlamış olduğu mobil şebeke donanım ve yazılım yatırımları içerisindeki anılan tedarikçilerin
doğrudan yapılan satışlarının payını gösterdiği belirtilmektedir. Söz konusu tedarikçi firmaların elektronik
haberleşme sektöründe faaliyet gösteren diğer işletmecilere de ürün sağladığı, farklı firmalar üzerinden
dolaylı olarak satış yapabildiği, donanım ve yazılım ürünlerine ilaveten kurulum, bakım-onarım,
danışmanlık gibi servis hizmetleri sunduğu da dikkate alındığında, söz konusu rakamların, tedarikçilerin
ülkemiz pazarında sahip olduğu payın tamamını yansıtmadığının göz önüne alınması gerektiği ifade
edilmektedir.
2 Söz konusu pazar paylarının, 4,5G yatırım yükümlülüğü kapsamında, işletmeciler tarafından BTK’ya
iletilen 1. ve 2. dönem raporlarından elde edildiği belirtilmiştir.
3 Nokia Solutions Networks İletişim A.Ş.
19-20/286-122


4/22

120’nin üzerinde üretici firmanın bir araya gelmesiyle oluşturulan Haberleşme
Teknolojileri Kümelenmesi’nin (HTK) kurulması olduğu,
- Ülkemizde faaliyet gösteren üretici firmaların elektronik haberleşme sektörünün
ihtiyaç duyduğu ürünlere ilişkin üretimlerinin sınırlı olduğu, bununla birlikte
yürütülen ilgili çalışmalar neticesinde gelecek birkaç yıl içerisinde yerli ürün
arzının önemli şekilde artmasının beklendiği,
- 4,5G şebekesinin ilk kurulumunun 2015 yılında gerçekleştirildiği ve söz konusu
şebekenin 01.04.2016 tarihi itibarıyla belirli lokasyonlarda hizmet vermeye
başladığı, öte yandan 4,5G hizmetlerinin ülkemiz nüfusunun %95’ine ulaşması
için 8 yıllık bir süre öngörüldüğü
ifade edilmektedir.
I.3.Sektöre İlişkin Genel Bilgiler
(10) Ülkemizde mobil elektronik haberleşme hizmetlerini sunmak üzere yetkilendirilmiş üç
mobil işletmeci bulunmaktadır. Bu işletmeciler, BTK ile imzaladıkları GSM (2G) ve IMT-
2000/UMTS (3G) İmtiyaz Sözleşmeleri ve 5809 sayılı Kanun kapsamında verilen IMT
(4,5G) Yetki Belgesi çerçevesinde mobil elektronik haberleşme hizmeti sunmaktadır.
Mobil haberleşme hizmetinin sunulabilmesi de baz istasyonlarının kurulumu, işletilmesi
ve mobil şebeke altyapısının oluşturulmasıyla mümkündür.
(11) Aşağıdaki şekilde belirtildiği üzere, uçtan uca mobil şebeke; kablosuz şebeke, çekirdek
şebeke ve diğer donanım ve yazılımları kapsamaktadır. Kablosuz şebekeler, akıllı
telefonların şebekeye bağlanmasını sağlamak için kablosuz sinyali temin edip iletirken,
çekirdek şebekeler trafiği ve sinyali yönetmektedir. Bu iki parça birbirine çeşitli iletim
ağlarıyla bağlıdır. İletim ağı, kablosuz şebeke ve çekirdek şebekeden nispeten
bağımsızdır.
Şekil 1: Uçtan Uca Mobil Şebeke Yapısı

(12) Kablosuz şebeke, bilişim teknolojisi unsurlarının kablosuz olarak bağlantı kurmasını
sağlayan donanım ve yazılım altyapısından oluşmaktadır ve şu üç alt bölümden
meydana gelmektedir: Anten, baz istasyonu ve saha altyapısı.
Uçtan Uca
Mobil
Şebeke
Kablosuz
Şebeke
Baz
İstasyonu
Uzak Radyo
Birimi (RRU)
Tabanbant Birimi
(BBU)
Anten
Saha
Altyapısı
Kule
Güç
Kaynağı
Sistemi
Batarya
Klima
Diğer
Donanım
ve
Yazılımlar
Şebeke Yönetim Sistemi
(NMS)
İş Destek Sistemi (BSS)
Çekirdek
Şebeke
Paket
Anahtarlı
(PS)
Devre
Anahtarlı
(CS)
19-20/286-122


5/22

(13) Anten, sinyal almak-göndermek için kullanılmakta ve özellikle kablodan yayılmalı
dalgaları uzaydan yayılmalı dalgalara dönüştürmektedir. Elektromanyetik dalgaları alıp
onları alıcıya aktarır veya aktarıcının ürettiği elektromanyetik dalgaları iletir. Bir sahada
genellikle üç ila altı adet anten bulunmaktadır. Her bir sahada üç bölge bulunmakta ve
bu bölgelerin her biri bir veya iki anten içermektedir.
(14) Baz istasyonu, kablosuz sinyal sağlayan bir ekipman parçasıdır. Baz istasyonunun
sinyal alanı, frekans bandı ve uygulama senaryosuna bağlıdır. Bu sebeple, aynı alanda
kesintisiz radyo sinyali sağlamak için gerekli olan baz istasyonlarının sayısı değişkenlik
göstermektedir. Bir baz istasyonu genellikle tabanbant birimi (baseband unit-“BBU”) ile
uzak radyo biriminden (remote radio unit-“RRU”) oluşmaktadır. Her sahada bir BBU
bulunmakla beraber, bir sahadaki RRU sayısı o sahanın özelliklerine bağlı olarak üç
ila altı arasında değişmektedir. Baz istasyonları ve antenler sinyal kapsama alanı
sağlamaktadır. Bir baz istasyonunun sinyal kapsama alanı farklı coğrafi ve yapısal
koşullara göre 0,1 km ile 20 km arasında değişkenlik göstermektedir. Belirli bir alanda
sürekli kapsama sağlamak için gerekli olan baz istasyonu sayısı alana bağlı olarak
değişkenlik göstermektedir. Tahmini olarak, bir operatörün tüm Türkiye’ye 4,5G hizmeti
sunmak için yaklaşık olarak 6000 ila 12000 arasında baz istasyonuna ihtiyacı
bulunmaktadır.
(15) Saha altyapısı, aşağıdaki görselde belirtildiği gibi; kule, güç kaynağı sistemi, klima,
batarya vb.’den oluşmaktadır. Tedarikçilerin teknik gereksinimleri için sıkı koşullar
bulunmamaktadır ve ürünler teknoloji yoğun değildir. Saha altyapısı kapsamındaki
ürünler, yerel KOBİ’ler tarafından da üretilebilmektedir. Bundan dolayı, pazarda birçok
tedarikçi bulunmaktadır.
Şekil 2: Sahayı Oluşturan Unsurlar


(16) Aşağıdaki görselde belirtildiği üzere, baz istasyonları çekirdek şebekeye bağlanıp
çekirdek şebekede sinyalleri ve trafiği değiştirmekte ve iletmektedirler. Çekirdek
şebekede yer alan ekipman çoğunlukla “devre anahtarlı” (circuit switched-CS) ve
“paket anahtarlı” (package switched-PS) olarak ayrılırlar. CS, ses ve cep telefonu
mesajlarının işlenmesi için, PS ise veri işlenmesi için kullanılmaktadır. Baz istasyonu,
CS ve PS arasındaki arayüz protokolü, uluslararası telekomünikasyon standartları
tarafından belirlenmektedir. Sözü edilen arayüz standartları farklı tedarikçilerin
ekipmanının birlikte işlerliğini sağlamaktadır. Bu şekilde farklı tedarikçilere ait ekipman
19-20/286-122


6/22

birbirlerine herhangi bir teknik engel yaşatmadan bağlanabilmektedir.

Şekil 3: Şebeke Topolojisi

(17) Çekirdek şebeke ve baz istasyonu uluslararası standartlar ile uyumlu olmak
zorundadır. Baz istasyonu farklı tedarikçilere ait çekirdek şebekelere
bağlanabilmektedir. Farklı üreticilere ait baz istasyonu ekipmanının kurulumu,
konfigürasyonu ve bakımı farklı olup hepsi üst düzey profesyonel teknik bilgi
gerektirmektedir. Maliyet tasarrufu ve yönetim elverişliliği amacıyla, operatörler
genellikle ikiden fazla baz istasyonu tedarikçisi ile çalışmayı tercih etmemekte ve aynı
alanda tek bir tedarikçiye ait baz istasyonlarını konumlandırmaktadırlar.
(18) Aşağıda sıradan bir kablosuz sahanın genel yatırım kırılımı gösterilmiştir:
Şekil 4: Sıradan Bir Kablosuz Sahanın Yatırım Dökümü

(19) Pazara yeni bir teknoloji sunulurken, yeni teknoloji bir süre eski teknoloji ile beraber
var olup zamanla yaygın teknoloji haline gelmektedir. Örneğin, 4G teknolojisi belirli bir
süre 2G ve 3G ile bir arada kullanılmış ve giderek kullanım alanı genişlemiştir. Yeni bir
teknolojinin yaygın hale gelmesi genellikle pazara sunulmasından itibaren beş yıl
sürerken, 10 yıl geçmesiyle ise bu teknoloji eskiyip yerine yenisini bırakmaktadır.
Şebeke ekipmanı tedarikçiler tarafından uluslararası genel standartlara göre
üretilmektedir. Bu ekipmanın genel özellikleri çok fazla değişmemekte ve bir
Baz İstasyonu
15%
Anten
3%
Kule ve Barınak
7%
Klima
1%
Güç Erişimi
12%
İletim
4%Jenaratör, Batarya
17%
Çekirdek Şebeke
3%
Kurulum Hizmeti
11%
İnşa Hizmeti
7%
Güç Erişim Hizmeti
3%
Saha Erişim
Hizmeti
17%
19-20/286-122


7/22

tedarikçinin ekipmanı aynı teknik yeterlilikteki başka tedarikçi tarafından
değiştirilebilmektedir. Operatörler de işletme maliyetleri sebebiyle bir veya iki ana
tedarikçiden alım yapmayı tercih etmekte ve bir bölgedeki bütün ekipman çoğunlukla
aynı tedarikçiler tarafından sağlanmaktadır. Farklı alanlarda faaliyet gösteren belli başlı
ana tedarikçilere aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 3: Ana Tedarikçilerin Listesi
Ürün Türü Tedarikçiler
Baz İstasyonu HUAWEİ, ERİCSSON, NOKİA, Samsung, ZTE Corp (ZTE), Ulak Haberleşme A.Ş.
(ULAK) vb.
Anten Kathrein (ERİCSSON), Commscope, Inc. (COMMSCOPE), HUAWEİ,
Comba Telecom Systems Holdings Limited (COMBA), Tongyu Communication
Inc. (TONGYU), Aselsan Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ASELSAN), Mobi
Antenna Technology Co., Ltd. (MOBİ)
Kule Mitaş Group (MİTAŞ), Ersan Galvaniz ve Enerji San. A.Ş. (ERSAN), Baran Çelik ve
Galvaniz Ltd. Şti. (BARAN), vb.
Güç Sistemi HUAWEİ, ERİCSSON, NOKİA, ZTE, Emerson Electric Co.(EMERSON), Delta
Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. (DELTA) vb.
Bateri Shuangdeng Group Co., Ltd. (SHUANGDENG), Leoch International Technology
Limited (LEOCH), HUAWEİ, vb.
Klima Daikin Industries Ltd. Şti. (DAİKİN), Arçelik A.Ş. (ARÇELİK), Alarko Carrier San. ve
Tic. A.Ş. (ALARKO CARRİER)
Çekirdek
Şebeke
HUAWEİ, ERİCSSON, NOKİA, Cisco Systems, Inc. (CİSCO), Mavenir Systems,
Inc. (MAVENİR); Affirmed Systems LLC (AFFİRMED), ZTE, vb.
Kaynak: HUAWEİ Cevabi Yazı
(20) Teknolojik geliştirmelerin zamanlaması ve farklı şebeke ekipmanının yayılma
kapasitesi farklılık gösterdiğinden, operatörler genellikle altyapılarında kullandıkları bu
ekipmanı ayrı ayrı iyileştirmektedir. Yeni tedarikçi operatöre teklifini, hem yeni
teknolojili ürünü hem de diğer tedarikçiye ait eski ekipman için değişim teklifini içerecek
şekilde sunmalıdır. Operatörler pazarın bu özelliğini eski ekipmanlarını yüksek oranda
maliyet etkinliği sağlayacak şekilde değiştirmek için kullanmaktadırlar.
(21) BTK görüşünde, 3G ve 4,5G yatırım yükümlülükleri kapsamında BTK’ya gönderilen
raporlamalara istinaden teşebbüslerin 2009-2017 yılları arasında gerçekleştirdiği
toplam 3G şebekesi yatırımının 8 milyar TL ve 2015-2017 yılları arasındaki toplam
4,5G şebekesine ilişkin donanım ve yazılım yatırımlarının ise 2,8 milyar TL olarak
gerçekleştiği belirtilmiştir. 3G şebekesinde iki büyük tedarikçiden HUAWEİ’nin %(…..),
ERİCSSON’un ise %(…..) paya sahip olduğu, 4,5G şebekesine ilişkin yatırımlarda ise
HUAWEİ’nin %(…..), ERİCSSON’un %(…..) pay aldığı, diğer kısımların ise ülkemizde
faaliyet gösteren çok sayıda farklı firma tarafından sağlanan ürünlerden oluştuğu ifade
edilmiştir.
(22) BTK tarafından mobil işletmecilere 3G ve 4,5G şebeke kurulumuna ilişkin belirli yatırım
yükümlülükleri getirilmiştir. IMT2000/UMTS (3G) İmtiyaz Sözleşmesi ile getirilen
yükümlükler; “Şebekeye ilişkin donanım ve yazılım gibi yüksek teknoloji ihtiva eden
yatırımlarının en az %40’nı, belirli sayıda mühendis çalışan bilgi ve iletişim teknolojileri
alanında Ar-Ge projeleri geliştirmek üzere kurulmuş Ar-Ge merkezi bulunan
tedarikçilerden ve yine %10’nunu da ülkemizde ürün ve sistem geliştirmek üzere
kurulmuş KOBİ’lerden karşılaması gerekmektedir.” şeklinde ifade edilmiştir.
(23) IMT (4,5G) yetki belgesinde ise ilave olarak getirilen yükümlülükler;
“İşletmeci, her yıl yer kiralama, kule, direk, boru, konteyner, kanal, enerji nakil
hatları ve benzeri altyapı niteliğindeki tesislere yaptıkları yatırımlar hariç olmak
19-20/286-122


8/22

üzere, şebekeye ilişkin yatırımlarının (baz istasyonu, anahtarlama, yönlendirici
gibi ürünlerle sınırlı olmaksızın şebekeye ve haberleşme hizmetlerine ilişkin
donanım ve yazılım ürünleri); yetkilendirilmesini müteakip birinci yıl içinde en az
%30, ikinci yıl içinde en az % 40, üçüncü ve devam eden yıllar içinde en az %
45'ini 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında yerli malı olduğu
belirlenen ürünlerden sağlamakla yükümlüdür. Tedarikçi şirketlerin ve
KOBİ'lerin işletmecilere sağladığı ürünlerin yerli malı olduğu belirlenen kısımları
da bu yükümlülük kapsamında dikkate alınır. Bununla birlikte; yerli malı olduğu
belirlenen ürünlerin piyasada bulunma durumu, üreticilerin arz kapasitesi ve
diğer koşullar nedeniyle bu fıkrada yer alan yükümlülüklerini yerine
getiremeyeceğini öngören işletmeci, gerekçeleri ile birlikte yükümlülük dönemi
bitmeden en az altı (6) ay öncesinden Kuruma başvurur. Kurum gerekli görürse
söz konusu yükümlülüğü anılan dönem itibariyle azaltabilir veya kaldırabilir.
… En az %10’unu da Türkiye’de ürün ve sistem geliştirmek üzere kurulmuş olan
KOBİ niteliğindeki tedarikçiler tarafından Türkiye’de üretilen ürünlerden
sağlamakla yükümlüdür.”
şeklinde ifade edilmektedir.
(24) Haberleşme sektöründe yerli ve milli üretimin güçlendirilmesi için GSM şebekesi
kurulumu alanında çalışan 120’yi aşkın yerli şirket bir araya gelerek Haberleşme
Teknolojileri Kümelenmesi’ni (HTK) oluşturmuştur. HTK, haberleşme teknolojileri
sektöründeki paydaşları bir araya getirerek; ekonomi ve endüstri alanında yerli ve milli
kalkınmayı takviye etmek, geliştirmek, sektörün uluslararası pazarlarda rekabet
edebilmesini sağlamak, üniversitelerin bu konuda geliştirdikleri bilgiyi ticarileştirmek,
sektörde donanım, yazılım ve malzeme üreticileriyle hizmet sağlayan işletmecilerin
ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulmuştur.
(25) Ayrıca, operatörlerin kullandığı mobil ve geniş bant haberleşme sistemlerinin
mühendislik icraatlarını gerçekleştirmek, söz konusu sistemlerin ve yedek parçalarıyla
ilgili üretim ve hizmet faaliyetlerinde bulunmak amacıyla SSTEK Savunma Sanayii
Teknolojileri A.Ş. (SSTEK) tarafından 20.04.2017 tarihinde Ulak Haberleşme A.Ş.
(ULAK) kurulmuştur. Aselsan A.Ş., ULAK’ın %51 hissesini, 01.10.2018 tarihinde
SSTEK’den devralmıştır. ULAK’ın faaliyetleri; genişbant iletişim altyapıları kapsamında
ar-ge çalışmaları tamamlanan “ULAK Milli Baz İstasyonu” ve “MİLAT Milli Ağ
Teknolojileri”nin ürünleşebilmesini sağlamak, uçtan uca sürdürülebilir milli ve yerli
genişbant iletişim altyapı çözümleri geliştirmek, milli ve yerli ürün hedeflerinin ve
zorunluluklarının karşılanmasını mümkün kılacak ürünler geliştirmek, 5G ve ötesi için
ar-ge yapmak, Türkiye’nin etki alanındaki bölgelerde iletişim konularında teknoloji
merkezi oluşturmak gibi konuları içermektedir.
(26) ULAK tarafından gönderilen cevabi yazıda; global ölçekte hizmet veren yabancı
üreticilerin, özellikle önümüzdeki dönemde hayatımızın her aşamasına artan oranda
girecek olan 4,5G ve 5G iletişim altyapılarının çok farklı ürün yelpazesine sahip olduğu
dikkate alındığında, ULAK gibi yerli ve milli iletişim altyapı üreticilerini olumsuz
etkileyecek şekilde hareket edebildiği ve bu kapsamda gerekli tedbirlerin alınmasının
uygun olacağı ifade edilmiştir.
I.4. İlgili Pazar
I.4.1. İlgili Ürün Pazarı
(27) HUAWEİ, TÜRK TELEKOM, TURKCELL ve VODAFONE’a mobil şebeke ekipman ve
19-20/286-122


9/22

hizmeti sunmaktadır. Bu ekipman ve hizmetler söz konusu operatörler tarafından
açılan ihaleler aracılığıyla sağlanmaktadır. HUAWEİ, ekipmanı Çin’den ithal ettiği gibi
Türkiye’deki yerel üreticilerden de satın almaktadır. Hizmet konusunda ise HUAWEİ,
şebeke kurulum hizmeti, şebeke bakım hizmeti ve ekipman garanti hizmeti
sunmaktadır.
(28) HUAWEİ’nin sunduğu hizmetler ve dosya konusu göz önüne alındığında bilgi ve
iletişim teknolojisi sektörünün kablosuz şebeke kısmı inceleme konusunu
oluşturmakta, çekirdek şebeke kısmı inceleme konusunun dışında kalmaktadır.
Sektöre ilişkin bilgiler bölümünde detaylarına yer verildiği üzere kablosuz şebeke,
bilişim teknolojisi unsurlarının kablosuz olarak bağlantı kurmasını sağlayan donanım
ve yazılım altyapısından oluşmakta ve anten, baz istasyonu ve saha altyapısı olmak
üzere üç alt bölümden meydana gelmektedir.
(29) Bir baz istasyonu genellikle BBU ile RRU’dan oluşmaktadır. Her sahada bir BBU
bulunmakla beraber, bir sahadaki RRU sayısı o sahanın özelliklerine bağlı olarak üç
ila altı arasında değişmektedir. Baz istasyonları ve antenler sinyal kapsama alanı
sağlamaktadır.
(30) Anten ise sinyal almak-göndermek için kullanılmakta ve özellikle kablodan yayılmalı
dalgaları uzaydan yayılmalı dalgalara dönüştürmektedir. Elektromanyetik dalgaları alıp
onları alıcıya aktarmakta veya aktarıcının ürettiği elektromanyetik dalgaları
iletmektedir.
(31) Saha altyapısı; kule, kabinler, güç kaynağı sistemleri, klimalar, bataryalar, kablolar,
fiber optikler vb.’den oluşmaktadır. Bu pazarda tedarikçilerin teknik gereksinimlerine
yönelik sıkı koşullar bulunmamaktadır. Saha altyapıları, yerel KOBİ’ler tarafından da
üretilebilmekte ve satılabilmektedir. Dolayısıyla bu ürünlerin pazar özellikleri
evrenseldir ve pazarda birçok tedarikçi bulunmaktadır.
(32) Kurumumuza gönderilen görüşünde BTK tarafından ürün grupları; baz istasyonu
donanım ve yazılım ürünleri, anten ve anten ekipmanı, transmisyon ekipmanı, çekirdek
şebeke donanım ve yazılımları ürünleri ve diğer donanım ve yazılım ürünleri olarak
ayrılmıştır. Söz konusu her bir ürün grubuna ilişkin piyasada birden fazla tedarikçi yer
almakta, tedarikçi sayısı ürün grubu ve çeşidine göre farklılık gösterebilmekte,
şebekenin bütünü içinde her grupta birbirinden bağımsız olarak farklı üreticiler ile
çalışmak mümkün olabilmektedir.
(33) “Baz istasyonu donanım ve yazılım ürünleri” ve “anten ve anten ekipmanı” pazarlarının
mevcut dönem için farklı alt pazarlar olduğu, zira hali hazırda söz konusu ürünlerin ilgili
teknoloji kapsamında (3G veya 4,5G) ayrı ayrı kullanıldığı ve fonksiyonel olarak farklılık
teşkil ettikleri, ayrı sağlayıcılar tarafından üretilebildikleri, mobil işletmeciler tarafından
ihtiyaca göre biri veya birkaçının temin edilebildiği anlaşılmaktadır. Diğer bir deyişle,
bu ürünlerin aynı üreticiden temin edilmesi gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır. Ancak
5G teknolojilerine geçiş çalışmaları planlanmaktadır. Bu yeni teknolojide, artık yukarıda
sayılan ünitelerin ayrı ayrı üretilmesi, sağlanması gibi hususlar söz konusu
olmayabilecek, şebekelerde belirli ürünler tek bir sistemde toplanabilecektir. Yani 5G
teknolojisinde bu ürünler aslında tek bir sistem niteliğinde işlev kazanabilecektir.
Örneğin, 5G ile birlikte şebekelerimizde yoğunlukla kullanılmaya başlanacak olan
Massive MIMO teknolojisi içinde baseband üniteleri, radyo üniteleri ve anten
sistemlerinin birlikte yer alması söz konusu olabilecektir.
(34) Bu tespitlerle birlikte, mevcut durumda işbu dosya kapsamında incelenen iddialar
hakkında yapılacak değerlendirmeyi değiştirmeyeceğinden, kesin bir ilgili pazar tanımı
19-20/286-122


10/22

yapılmasına gerek görülmemiş, bununla birlikte yapılan değerlendirmelerde
“tabanbant birimi (BBU) ve uzak radyo biriminden (RRU) oluşan “baz istasyonu
donanım ve yazılım pazarı” ile “baz istasyonu anten pazarı” olmak üzere iki ayrı pazar
esas alınmıştır.
I.4.2. İlgili Coğrafi Pazar
(35) Dosya kapsamında incelenen ilgili ürün pazarları ve eylemlerin coğrafi bölgelere göre
farklılık göstermemesi nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tayin edilmiştir.
I.5. Değerlendirme
(36) HUAWEİ’nin yıkıcı fiyatlama yoluyla hâkim durumunu kötüye kullandığı iddiaları 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında hakim durumun kötüye kullanılması
bağlamında ele alınmalıdır. Söz konusu iddialar dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesinin ihlal edilip edilmediği bakımından yapılacak değerlendirmede, şikâyete
konu teşebbüsün hâkim durumda olup olmadığının ve bu teşebbüsün şikâyete konu
davranışlarının kötüye kullanma niteliğinde olup olmadığının analiz edilmesi
gerekmektedir. Sözü edilen iki kriterden herhangi birisinin bulunmaması durumunda
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlalinden bahsedilememektedir. Bu paralelde
aşağıda hakim durum ve kötüye kullanma analizlerine yer verilmektedir.
I.5.1. Hakim Durum Değerlendirmesi
(37) 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde hâkim durum, “Belirli bir piyasadaki bir veya
birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat,
arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü”
şeklinde tanımlanmaktadır. Esasen hâkim durum değerlendirmesi yapılırken,
incelenen teşebbüsün rekabetçi baskılardan ne ölçüde bağımsız davranabildiği
araştırılmaktadır. Bu çerçevede Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye
Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un (Kılavuz)
10. paragrafında hâkim durum değerlendirmesinde göz önünde bulundurulan temel
unsurlar; incelenen teşebbüsün ve rakiplerinin ilgili pazardaki konumu, pazara giriş ve
pazarda büyüme engelleri ve alıcıların pazarlık gücü şeklinde sınıflandırılmaktadır. Bu
bağlamda öncelikle HUAWEİ’nin; uçtan uca mobil şebeke kapsamında sunduğu
hizmetlerin tamamı bakımından, sonrasında ise dosya kapsamında iki ayrı pazar
olarak ele alınacağı belirtilen “baz istasyonu donanım ve yazılım pazarı” ile “baz
istasyonu anten” pazarında hâkim durumda olup olmadığına ilişkin olarak anılan
unsurlara yönelik tespit ve değerlendirmeler aktarılacaktır.
(38) Hâkim durum incelemesinde ele alınacak ilk husus incelenen teşebbüs ve rakiplerinin
pazardaki konumudur. Kılavuz’da, aksini gösterecek bir durum söz konusu değilse,
Kurulun yerleşik uygulamasında %40’ın altında pazar payına sahip olan teşebbüslerin
hâkim durumda olma ihtimalinin düşük olduğunun kabul edildiği, bu düzeyin üzerinde
pazar payına sahip olan teşebbüsler bakımından ise daha detaylı bir incelemeye
gidilmesi gerektiği belirtilmektedir.
(39) Kurumumuza iletilen BTK görüşünde, 3G ve 4,5G yatırım yükümlülükleri kapsamında
BTK’ya gönderilen raporlamalara istinaden teşebbüslerin 2009-2017 yılları arasında
gerçekleştirdiği toplam 3G şebekesi yatırımının 8 milyar TL ve 2015-2017 yılları
arasındaki toplam 4,5G şebekesi donanım ve yazılım yatırımlarının ise 2,8 milyar TL
olarak gerçekleştiği belirtilmiştir. 3G şebekesinde iki büyük tedarikçiden HUAWEİ’nin
%(…..), ERİCSSON’un ise %(…..) paya sahip olduğu, 4,5G şebekesine ilişkin
yatırımlarda ise HUAWEİ’nin %(…..), ERİCSSON’un %(…..) pay aldığı ifade edilmiştir.
19-20/286-122


11/22

Diğer kısımların ise ülkemizde faaliyet gösteren çok sayıda farklı firma tarafından
sağlanan ürünlerden oluştuğu ifade edilmiştir. Mobil şebeke ekipmanı ve hizmeti
tedariki alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin söz konusu alandan elde ettikleri gelir
bazındaki pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 4: Mobil Şebeke Ekipmanı ve Hizmeti Alanında Teşebbüslerin Gelir Bazında Pazar Payları
Teşebbüs
2017 2018
Gelir (TL) Pazar Payı (%) Gelir (TL) Pazar Payı (%)
HUAWEİ (…..) (…..) (…..) (…..)
ERİCSSON (…..) (…..) (…..) (…..)
NOKİA (…..) (…..) (…..) (…..)
ULAK (…..)4 (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler doğrultusunda yapılan hesaplamalar
(40) Tablo 4’te yer alan veriler incelendiğinde, HUAWEİ’nin 2017 ve 2018 yıllarında mobil
şebeke ekipman ve hizmetleri alanında gelir bazında pazar payının sırasıyla %(…..)
ve %(…..) olduğu görülmektedir. 2018 yılında ULAK’ın pazar payının artması ile
HUAWEİ bir miktar pazar payı kaybetmiş olmakla birlikte, pazar payının ilgili yıllar
içerisinde %50’nin üzerinde olduğu görülmektedir. Uçtan uca mobil şebeke ekipman
ve hizmetlerinin tamamı için bakıldığında görece yüksek bir pazar payına sahip olduğu
söylenebilecektir. Bununla birlikte, ilgili ürün pazarına ilişkin bölümde detaylı olarak
açıklandığı üzere mobil şebeke; radyo erişim şebekesi ve çekirdek şebekeden
oluşmaktadır. Radyo erişim şebekesi ve çekirdek şebekenin birbirinden fonksiyon,
teknoloji ve yapı bakımından ayrıldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla mobil şebekenin bir
bütün olarak ele alınması ve tek pazar olarak değerlendirilmesinin doğru sonuçlara
ulaştırmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle radyo erişim şebekesinin çekirdek
şebekeden ayrı ele alınması gerekmektedir.
(41) Radyo erişim şebekesi içinde de baz istasyonu donanım ve yazılımı (RRU ve BBU’dan
oluşan) ve baz istasyonu antenlerinin ayrı pazarlar olarak ele alınması uygun
görülmüştür. Bu bağlamda, öncelikle baz istasyonu donanım ve yazılım pazarında
HUAWEİ ve rakiplerinin konumu incelenecektir. Mobil işletmecilerin sahip olduğu baz
istasyonu sayısı ve toplam baz istasyonu sayısı içinde HUAWEİ’nin sahip olduğu paya
aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 5: Mobil Operatörlerin Baz İstasyonları İçinde HUAWEİ’nin Payı (2018)
Baz İstasyonu Sayısı 2G 3G 4,5G TOPLAM
VODAFONE5 Baz İs. Sayısı (…..) (…..) (…..) (…..)
HUAWEİ Sayısı (…..) (…..) (…..) (…..)
HUWAİ Payı (…..) (…..) (…..) (…..)
TURKCELL Baz İs. Sayısı (…..) (…..) (…..) (…..)
HUAWEİ Sayısı (…..) (…..) (…..) (…..)
HUWAİ Payı (…..) (…..) (…..) (…..)
TT MOBİL Baz İs. Sayısı (…..) (…..) (…..) (…..)
HUAWEİ Sayısı (…..) (…..) (…..) (…..)
HUWAİ Payı (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler doğrultusunda yapılan hesaplamalar
(42) Yukarıdaki tabloda gösterildiği gibi VODAFONE baz istasyonlarının %(…..)’inde
HUAWEİ’nin RRU ve BBU’ları kullanılmaktadır. Bu oran TURKCELL için %(…..) ve TT

4 ULAK, 2017 Ağustos ayı itibarıyla faaliyetlerine başlamıştır.
5 Teşebbüslerden elde edilen 3G ve 4,5G baz istasyonu sayısı verilerinin birbirleri ile uyuşmadığı
görülmüş, ancak söz konusu verilerin birbirine yakın olması sebebiyle değerlendirmeyi önemli derecede
etkilemeyeceği kabul edilerek hesaplamalar HUAWEİ verileri baz alınarak gerçekleştirilmiştir.
19-20/286-122


12/22

Mobil İletişim Hizmetleri A.Ş. (TT MOBİL) için %(…..) seviyesindedir. Her üç mobil
operatörün toplam baz istasyonu sayısı içinde HUAWEİ’nin payı ise aşağıdaki tabloda
gösterilmektedir.
Tablo 6: HUAWEİ’nin Baz İstasyonu Donanım ve Yazılım Pazarındaki Pazar Payı (2018)
2G 3G 4,5G TOPLAM
Toplam Baz İs. Sayısı (…..) (…..) (…..) (…..)
HUAWEİ Sayısı (…..) (…..) (…..) (…..)
HUAWEİ Payı (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler doğrultusunda yapılan hesaplamalar
(43) Tablo 6’da HUAWEİ’nin söz konusu pazardaki 2018 yılına ait pazar payının %(…..)
olduğu görülmektedir. Bununla birlikte söz konusu pazarda mobil işletmecilere ürün
sağlayan tedarikçiler arasında ERİCSSON, NOKİA, SAMSUNG, ZTE ve ULAK gibi
teşebbüsler de bulunmaktadır. BTK tarafından Kurum kayıtlarına intikal ettirilen görüş
yazısında, HUAWEİ’nin tahmini pazar payının %(…..), ERİCSSON’un %(…..) ve
Nokia’nın ise %(…..) olduğu belirtilmektedir. İlaveten, dosya kapsamında mobil
işletmecilerden şebeke kurulumu için ürün sağladıkları tedarikçi teşebbüslere ve söz
konusu teşebbüslerin ilgili şebeke içindeki payına ilişkin bilgi talep edilmiş olup gelen
bilgiler doğrultusunda, mobil işletmecilerin baz istasyonlarında kullandıkları RRU ve
BBU’ların teşebbüs bazında dağılımı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Tablo 7: Mobil İşletmecilerin Baz İstasyonu Ürünlerini Temin Ettikleri Teşebbüsler ve Bunlardan Temin
Edilen Ürünlerin Toplam Ürünler İçerisindeki Payı
Teşebbüs
Uzak Radyo Birimi ve Tabantbant Birimi
Tedarikçi Alım Oranı (%)
TURKCELL
(…..) (…..)
(…..) (…..)
VODAFONE (…..) (…..)

TT MOBİL
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elden edilen bilgiler
(44) Küresel bazda alım yapan VODAFONE, baz istasyonlarında (…..) marka RRU ve BBU
kullanmaktadır. TURKCELL ve TT MOBİL’in ise (…..) marka RRU ve BBU kullandığı
anlaşılmaktadır. Bununla birlikte HUAWEİ marka RRU ve BBU’ların kullanımının her
üç operatör içinde %50 seviyesinin üzerinde olduğu görülmektedir. Tüm bu veriler
ışığında HUAWEİ’nin baz istasyonu donanım ve yazılım pazarında rakiplerine kıyasla
yüksek bir pazar payına sahip olduğunu söylemek mümkündür.
(45) Dosya kapsamında ele alınan diğer bir pazar olan baz istasyonu antenleri pazarında
ise HUAWEİ tarafından tahmini pazar payının %(…..) olduğu belirtilmektedir. Nitekim
mobil işletmecilerin söz konusu alanda ürün tedariki sağladıkları teşebbüsler ve
paylarına bakıldığında HUAWEİ’den sağlanan anten oranının %(…..) ile %(…..)
arasında değiştiği görülmektedir. RRU ve BBU’dan oluşan baz istasyonu pazarından
farklı olarak baz istasyonları pazarında daha fazla sayıda teşebbüs faaliyet
göstermektedir. Mobil işletmecilerin HUAWEİ’e alternatif olarak Katherin, Commscope,
Comba, TONGYU, Aselsan, Mobi gibi markaları da kullandığı anlaşılmaktadır.




19-20/286-122


13/22

Tablo 8: Mobil İşletmecilerin Anten Ürünlerini Temin Ettiği Teşebbüsler ve Bunlardan Temin Edilen
Ürünlerin Toplam Ürünler İçerisindeki Payı
Teşebbüs
Baz istasyonu Anteni
Tedarikçi Alım Oranı (%)
TURKCELL
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
VODAFONE
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
TT MOBİL
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(46) Söz konusu pazar payları birlikte değerlendirildiğinde HUAWEİ’nin ilgili pazardaki
payının %40’ın altında kalacağı anlaşılmaktadır. Öte yandan BTK tarafından
gönderilen görüş yazısında ise pazarın anten ve anten ekipmanı olarak
belirlenebileceği ve söz konusu pazarda HUAWEİ’nin %(…..)’lik, ERİCSSON’un
%(…..)’lük ve NOKİA’nın ise %(…..)’lük bir pazar payına sahip olduğunun tahmin
edildiği belirtilmektedir. Bu bağlamda her ne kadar teşebbüslerden elde edilen bilgiler
çerçevesinde HUAWEİ’nin pazar payının %40’ın altında kalacağı tahmin edilse de,
BTK görüşünde belirtilen pazar payı rakamlarının yüksekliği de göz önünde
bulundurularak HUAWEİ’nin baz istasyonu antenleri pazarında belirli bir pazar gücüne
sahip olduğu varsayımı altında dosya kapsamında incelemeye devam edilmiştir.
(47) Hâkim durum değerlendirmesinde göz önünde bulundurulması gereken bir başka
husus, pazara yeni teşebbüslerin girmesinin ya da pazarda faaliyet gösteren
teşebbüslerin büyümesinin önünde engeller bulunup bulunmadığının tespitidir. Söz
konusu engeller ilgili ürün pazarının özelliklerinden kaynaklanabileceği gibi incelenen
teşebbüsün özelliklerinden ya da davranışlarından da kaynaklanabilmektedir.
(48) Şebeke kurulumu için mobil işletmecilere ürün sağlayan tedarikçi teşebbüslerin pazara
girmesi için herhangi bir idari izin veya özel ruhsat gerekmemektedir. Öte yandan, BTK
tarafından mobil işletmecilere 3G ve 4,5G şebeke kurulumuna ilişkin belirli yatırım
yükümlülükleri getirilmiştir.
(49) BTK tarafından getirilen söz konusu yükümlülükler pazara yeni girmek isteyen tedarikçi
bir teşebbüsün göz önünde bulundurması gereken unsurlardan birini oluşturmaktadır.
Bununla birlikte elektronik haberleşme hizmetinin sunumu için gerekli olan şebeke ve
ekipmanının yüksek ar-ge maliyetleri içerdiği ve ilk yatırım maliyetlerinin yüksek
olduğu, ayrıca söz konusu pazarda satış sonrası bakım hizmetlerinin de önemli yer
tuttuğu belirtilmektedir. Bu çerçevede gerek HUAWEİ’nin sektördeki ölçek ve kapsam
ekonomilerini kullanması ve yüksek marka bilinirliği, gerekse finansal ve ekonomik
gücü sayesinde pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslere kıyasla daha avantajlı bir
konumda olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim pazara yeni giriş yapan ULAK’ın BTK
tarafından getirilen yerli malı yükümlülüğüne rağmen önemli pazar payı kazanamamış
olması da pazara etkili bir girişin zorluğuna işaret etmektedir.
(50) İlgili pazar bölümünde de değinildiği üzere, pazarda yeni bir teknolojiye geçildiğinde
mobil işletmeciler tarafından önce söz konusu teknoloji eski teknoloji ile birlikte bir süre
19-20/286-122


14/22

kullanılmakta, sonrasında yeni teknoloji pazardaki yerini almaktadır. Hâlihazırda söz
konusu pazarlardaki ürünlerin, mevcut teknoloji kapsamında (3G ve 4,5G) ayrı
sağlayıcılar tarafından üretilebildiği ve mobil işletmeciler tarafından ihtiyaca göre çeşitli
tedarikçilerden karşılanabildiği bilinmektedir. Bu kapsamda yeni bir tedarikçi pazara
girmek istediğinde hem yeni teknolojili ürününe ilişkin satış teklifi, hem de diğer
tedarikçiye ait mevcut ekipman için değişim teklifi (swap proposal) vermek durumda
kalmaktadır. Değişim tedarikçiler için maliyetli olabilirken, mobil işletmeciler de değişim
tekliflerinde yüksek oranda indirim talep edebilmektedir. Dolayısıyla pazarda
hâlihazırda mevcut teknolojiye sahip olan teşebbüs avantaj sağlayabilmekte, pazara
yeni girecek olan teşebbüsler için ise bu durum engel yaratabilmektedir.
(51) Hâkim durum değerlendirmesinde incelenecek son husus ise alıcı gücünün var olup
olmadığıdır. Baz istasyonu ve mobil haberleşme altyapısı alanında faaliyet gösteren
tedarikçi teşebbüsler tarafından alıcılarının büyük kısmını TT MOBİL, TURKCELL ve
VODAFONE’un da aralarında bulunduğu mobil işletmecilerin oluşturduğu, bunun
dışında çeşitli kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör firmaları ve servis
sağlayıcılarının da alıcılar arasında olduğu belirtilmektedir. Bu kapsamda söz konusu
mobil işletmecilerin yüksek bir pazarlık gücüne sahip olduğu vurgulanmaktadır. Nitekim
mobil işletmeciler tarafından da satın alma tercihlerinin tedarikçilerin fiyatlama
stratejilerine göre değiştiği ifade edilmektedir. Bu durumda alıcıların her ne kadar
pazarlık gücü bulunsa da, makul bir süre içerisinde başka bir tedarikçiye geçmelerinin
kolay olmaması sebebiyle pazarlık gücünün tam anlamıyla oluşmadığı
değerlendirilmiştir. Zira mobil şebeke pazarının yapısı gereği alıcıların tedarikçilerle
orta ve uzun vadeli ihaleler düzenleyebildikleri göz önüne alındığında, alıcıların kısa
süre içerisinde alternatif kaynaklara yönelme güdüsünün azalabileceği
değerlendirilmektedir.
(52) Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında, HUAWEİ’nin en geniş hali ile ele
alınabilecek mobil şebeke ekipman ve hizmetleri pazarında belirli bir pazar gücüne
sahip olduğu görülmektedir. Pazarın daha dar ele alınması halinde; RRU ve BBU’dan
oluşan baz istasyonları donanım ve yazılımları pazarında HUAWEİ’nin %(…..)
seviyesinde bir pazar payı olduğu ve diğer pazar koşulları da dikkate alındığında
HUAWEİ’nin hakim durumda olabileceği kanaati oluşmuştur. Baz istasyonu antenleri
pazarı bakımından ise mobil işletmecilerden elde edilen veriler çerçevesinde
HUAWEİ’nin %40’ın altında pazar payına sahip olmasına, pazarda çok sayıda
teşebbüsün yer almasına ve pazarın daha az teknoloji içermesine karşın BTK’nın
pazara ilişkin pazar payı tahmininin %(…..) seviyesinde olması nedeniyle HUAWEİ’nin
bu pazardaki davranışlarının hâkim durumda olduğu varsayımı altında incelenmesi
uygun olacaktır. Dolayısıyla her iki pazarda da kesin bir hâkim durum tespiti yapmak
yerine hâkim durumda olduğu varsayımı altında HUAWEİ’nin ilgili pazarlardaki
davranışlarının kötüye kullanma niteliğinde olup olmadığına ilişkin analiz yapılması
yöntemi benimsenmiştir.
(53) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi anlamında bir ihlalden bahsedilebilmesi için iddialara
konu teşebbüsün hâkim durumda bulunması ve davranışının kötüye kullanma
niteliğinde olması unsurlarının birlikte sağlanması gerektiğinden, hâkim konumda
bulunduğu varsayılan HUAWEİ’nin davranışlarının kötüye kullanma niteliğinde olup
olmadığına ilişkin değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.
I.5.2. Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına İlişkin Değerlendirme
(54) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde, bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu
19-20/286-122


15/22

tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye
kullanması yasaklanmakta ve aynı maddenin ikinci fıkrasında örnek niteliğinde bazı
kötüye kullanma halleri sayılmaktadır.
(55) Kılavuz’da yıkıcı fiyat, “hâkim durumdaki bir teşebbüsün pazar gücünü korumak veya
artırmak üzere mevcut veya potansiyel rakiplerinden birini veya daha fazlasını piyasa
dışına çıkarmak, disipline etmek ya da diğer biçimlerle rakibin rekabetçi davranışını
engellemek için kısa vadede maliyetinin altında satış fiyatı belirleyerek zarar etmeyi
göze aldığı (feragatte bulunduğu) rekabet karşıtı bir fiyatlama stratejisi” olarak
tanımlanmaktadır.
(56) Kılavuz’da, hâkim durumdaki teşebbüsün uyguladığı fiyat ile katlandığı maliyetin
karşılaştırıldığı yıkıcı fiyat analizinde, incelenen davranış sonucunda eşit etkinlikteki bir
rakibe piyasanın kapanmasının muhtemel olup olmadığının araştırılmasının esas
olduğu belirtilmektedir. Bu çerçevede yıkıcı fiyat değerlendirmesinde, Avrupa Birliği
(AB) uygulamasında kabul edilen anlayışa benzer bir şekilde, fiyatların maliyet altında
kalması durumunda otomatik olarak rekabetçi anlamda bir zararın ortaya çıkacağı
sonucuna ulaşılmamakta, rekabet karşıtı piyasa kapamanın muhtemel olup
olmadığının da incelenmesi gerektiği kabul edilmektedir.
(57) Yıkıcı fiyatlama analizinde asıl olan incelenen teşebbüsün fiyatlama davranışı ile kısa
dönemde feragatte bulunup bulunmadığının, bir başka deyişle kaçınabileceği halde
zarara katlanıp katlanmadığı hususudur. Kılavuz’da teşebbüsün feragatte bulunup
bulunmadığına dair analizde ortalama kaçınılabilir maliyet (OKM) ölçütünün esas
alınabileceği belirtilmiştir. OKM, bir teşebbüsün belirli miktardaki bir çıktıyı üretmemesi
halinde katlanmayacağı veya tasarruf edeceği maliyetler olarak tanımlanmaktadır. Bu
çerçevede, hâkim durumdaki bir teşebbüsün, üretiminin tamamı veya bir kısmı için
OKM'nin altında bir fiyat uygulaması halinde, söz konusu üretimi gerçekleştirmeyerek
kaçınabileceği bir zarara katlandığı ve kısa vadede feragatte bulunduğu kabul
edilmektedir.
(58) Aşağıda sunulu tabloda HUAWEİ’nin 2017 ve 2018 yıllarına ait tabanbant birimi (BBU)
ve uzak radyo biriminden (RRU) oluşan baz istasyonu donanım ve yazılım pazarı ve
baz istasyonu anten pazarına ilişkin elde ettiği gelirler gösterilmektedir:
Tablo 9: 2017 ve 2018 Yıllarında HUAWEİ’nin Ana Kablosuz Ürünlerden Elde Ettiği Gelirler ve Bu
Gelirlerin Toplam Gelir İçerisindeki Payları6

Baz İstasyonu ve
İlişkili Hizmetler
Geliri (TL)
Anten Geliri
(TL)
Toplam Gelir
(TL)
Baz İstasyonu
Gelirinin Payı
(%)
Anten
Gelirinin
Payı (%)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: HUAWEİ cevabi yazı
(59) Tablo 10 ve Tablo 11’de ise sırasıyla 2017 ve 2018 yıllarına ait baz istasyonu ve anten
pazarına ilişkin ürün gruplarının doğrudan ve dolaylı maliyet kalemlerinden oluşan
toplam maliyetlerine yer verilmiştir. Söz konusu maliyet kalemleri ilgili ürünlerin üretim
ve sunumuna özgü karşılaşılan maliyetlerdir. Dolayısıyla HUAWEİ tarafından sunulan
bu maliyet kalemlerinin baz istasyonu ve baz istasyonu antenleri pazarları bakımından
değişken veya kaçınılabilir maliyetler olarak esas alınması uygun görülmüştür.


6 Tabloda sunulan rakamların teşebbüsün net gelir rakamları olduğu, bu bakımdan tabloda yer alan
2017 ve 2018 gelirlerinden indirim kuponu, teşvik vb. (voucher, incentives vb.) kalemlerin düşürüldüğü
teyit edilmiştir.
19-20/286-122


16/22

Tablo 10: HUAWEİ’nin 2017 Yılı Kablosuz Ana Ürün Satışlarına Yönelik Maliyetleri (TL)
Maliyet Kalemi Baz İstasyonu Anten
Doğrudan Maliyet7
Ekipman maliyeti (…..) (…..)
Hizmet maliyeti (…..) (…..)
Dolaylı Maliyet
Gümrük vergisi (…..) (…..)
Gümrük muayene ücreti (…..) (…..)
Navlun ve muhtelif harcamalar (…..) (…..)
Depo masrafları (…..) (…..)
Vergi masrafları (KKDF8 hariç) (…..) (…..)
İşçilere sağlanan faydaların masrafları (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..)
Kaynak: HUAWEİ cevabi yazı
Tablo 11: HUAWEİ’nin 2018 yılı Kablosuz Ana Ürün Satışlarına Yönelik Maliyetleri (TL)
Maliyet Kalemi Baz İstasyonu Anten
Doğrudan Maliyet
Ekipman maliyeti (…..) (…..)
Hizmet maliyeti (…..)


Dolaylı Maliyet

Gümrük vergisi (…..) (…..)
Gümrük muayene ücreti (…..) (…..)
Navlun ve muhtelif harcamalar (…..) (…..)
Depo masrafları (…..) (…..)
Vergi masrafları (KKDF hariç) (…..) (…..)
İşçilere sağlanan faydaların masrafları (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..)
Kaynak: HUAWEİ cevabi yazı
(60) Yukarıda yer verilen tablolar ışığında oluşturulan Tablo 12’de HUAWEİ’nin baz
istasyonu ve anten pazarına ilişkin 2017 ve 2018 yıllarına ait toplam gelir ve maliyet
bilgilerine yer verilmiştir. Tablodan da görüleceği üzere, HUAWEİ 2017 yılında baz
istasyonu pazarına ilişkin (…..) TL, baz istasyonu antenleri pazarına ilişkin (…..) TL
brüt kâr elde etmiştir. 2018 yılında ise baz istasyonu pazarına ilişkin (…..) TL, baz
istasyonu antenleri pazarına ilişkin (…..) TL brüt kâr elde etmiştir. Bir diğer ifadeyle baz
istasyonu pazarının ve baz istasyonu antenleri pazarının tamamı dikkate alındığında
HUAWEİ’nin maliyetin üstünde fiyatlama gerçekleştirdiği ve pozitif kârlılığa sahip
olduğu anlaşılmaktadır.
Tablo 12: 2017 ve 2018 Yılında HUAWEİ’nin Ana Kablosuz Ürünlerden Elde Ettiği Toplam Gelir ve
Maliyet (TL)
Baz İstasyonu ve İlişkili Hizmetler Baz İstasyonu Antenleri
2017 Geliri (…..) (…..)
2017 Maliyeti (…..) (…..)
2017 Brüt Kâr (…..) (…..)
2017 Kâr Oranı (%) (…..) (…..)
2018 Geliri (…..) (…..)
2018 Maliyeti (…..) (…..)
2018 Brüt Kâr (…..) (…..)
2018 Kâr Oranı (%) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler doğrultusunda yapılan hesaplamalar
(61) Bunun yanı sıra aşağıda yer verilen Tablo 13’te HUAWEİ’nin 2017 ve 2018 yıllarında
katıldığı 3G ve 4,5G şebeke kurulumu alanında gerçekleştirilen ihalelere ve söz
konusu ihalelere ilişkin gelir ve maliyet bilgilerine yer verilmiştir:

7 Teşebbüs tarafından, yapılan hesaplamanın;
(Baz İstasyonu Maliyeti) = (Baz İstasyonunun Doğrudan Maliyeti) + (Baz İstasyonunun Dolaylı Maliyeti)
(Baz İstasyonunun Dolaylı Maliyeti) = (Baz İstasyonu Gelir Oran) x (Şirket’in Toplam Dolaylı Maliyeti)
şeklinde yapıldığı ifade edilmiştir.
8 Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF)
19-20/286-122


17/22

Tablo 13: HUAWEİ’nin 2017 ve 2018 Yıllarında Katıldığı 3G ve 4,5G Şebeke Kurulumu İhalelerine İlişkin Maliyet Kalemleri ve Net Kârı (TL)
İhale/Proje Adı
TURKCELL
1.1. Evrensel
Faz Projesi
2018 Pasif
Anten
Projesi/
VODAFONE
TURKCELL
2018L Lityum
Bateri Projesi
TURKCELL
Garanti
Sonrası Mobil
Projesi
VODAFONE
Türkiye İkinci
Bölge LTE
RAN
Paylaşımı
Projesi
TURKCELL
Bateri Satış
2018 Projesi
2018 TT
Anten Projesi
TT LTE1800
İlave Yatırım
Projesi
Türkiye
TURKCELL
GGSN &
SGSN
Genişletme
Projesi
Teklif Oluşum Tarihi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Maliyet Kalemi
Gelir
Ekipman Geliri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Hizmet Geliri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Gelir (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Doğrudan Maliyet
Ekipman Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Hizmet Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)




Dolaylı Maliyet
Gümrük Vergisi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Gümrük Muayene Ücreti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Navlun ve Muhtelif
Harcamalar
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Depo Ücreti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Vergi Masrafları (KKDF)9 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Personel Sosyal Yardım
Masrafları
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Gider
İşletme Gideri10 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Mali Gider11 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kurumlar Gelir Vergisi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Maliyet ve Giderler (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Net kâr
Net Kâr (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Net Marj (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüsten elde edilen bilgiler

9 KKDF, Türkiye'ye kredi bazlı yapılan ithalatlara uygulanan özel bir fondur. KKDF mevzuatına göre, ön ödemeli ithalatlar hariç olmak üzere tüm ithalat işlemleri ithal
edilen ürünlerin toplam değerinin %6'sı oranında KKDF harcına tabidir.
10 İşyeri kirası, emlak/mülk, hizmet bedelleri duran varlıkların amortisman giderleri gibi işletme giderlerinden oluşmaktadır.
11 Banka işlem masrafları, kredi faizleri ve döviz kuru değişimlerinden kaynaklanan giderleri içermektedir.
19-20/286-122


18/22

(62) Yukarıdaki tabloda yer verilen net kâr marjı hesaplaması yapılırken sabit maliyet
kalemleri arasında yer alan işletme ve mali giderler, ihale/projelerden bağımsız olarak
teşebbüsün katlandığı maliyetler olmaları nedeniyle, ihale/projelere tahsis edilirken
ilgili ihalelerin toplam gelir içerisindeki payı esas alınmıştır12.
(63) Öte yandan, yıkıcı fiyatlama analizinde asıl olan incelenen teşebbüsün fiyatlama
davranışı ile kısa dönemde feragatte bulunup bulunmadığının, bir başka deyişle
kaçınabileceği halde zarara katlanıp katlanmadığının tespit edilmesidir. Kılavuz’da
teşebbüsün feragatte bulunup bulunmadığına dair analizde OKM ölçütünün esas
alınabileceği ifade edilmiş ve OKM hesaplanırken, üretimle doğrudan ilişkilendirilebilir
sabit ve değişken maliyetlerin toplamı dikkate alınarak işletmenin inceleme konusu
üretim için katlandığı tüm maliyetlerin hesaplanabileceği, bununla birlikte genellikle
kısa dönemde ancak değişken maliyetlerden kaçınmak mümkün olduğu için çoğu
durumda OKM ve ortalama değişken maliyetlerin aynı maliyeti ifade ettiği belirtilmiştir.
(64) Bu itibarla yıkıcı fiyat analizinde dikkate alınması gereken temel unsurun ortalama
değişken maliyet olduğunu söylemek mümkündür. Bu çerçevede Tablo 13’te aktarılan
maliyet ve gider kalemleri içerisinde yer alan depo ücreti, personel sosyal yardım
masrafları, işletme giderleri ve mali giderler sabit maliyet kalemlerini oluştururken,
ekipman maliyeti, hizmet maliyeti, gümrük vergisi, gümrük muayene ücreti, navlun ve
muhtelif harcamalar ve vergi masrafları ise değişken maliyet kalemlerini
oluşturmaktadır. Dolayısıyla yukarıdaki tabloda yer verilen net kâr, elde edilen gelirden
değişken ve sabit maliyetlerin toplamı ve ayrıca kurumlar vergisi çıkarılarak elde
edilmiştir. Yıkıcı fiyat analizinde ise değişken maliyetler esas alınarak hesaplanan faiz
ve değişken maliyetlere göre hesaplanan kâr dikkate alınmaktadır. Değişken maliyetler
baz alınarak hesaplanan ve ihale/projeler bazında elde edilen değişken maliyetlere
göre hesaplanan kâr ve kâr marjı bilgilerine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.

12 Proje Gelir Oranı= Proje Geliri / Toplam Gelir
Proje Gideri= Proje Gelir Oranı x Toplam Gider
19-20/286-122

19/22


Tablo 14: HUAWEİ’nin 2017 ve 2018 Yıllarında 3G ve 4,5G Şebeke Kurulumu Alanında İhale Bazında Karlılık Analizi (TL)
Proje Adı
TURKCELL
1.1. Evrensel
Faz Projesi
2018 Pasif
Anten Projesi/
VODAFONE
TURKCELL
2018L
Lityum
Bateri
Projesi
TURKCELL
Garanti
Sonrası Mobil
Projesi
VODAFONE
Türkiye
İkinci Bölge
LTE RAN
Paylaşımı
Projesi
TURKCELL
Bateri Satış
2018
Projesi
2018 TT
Anten
Projesi
TT
LTE1800
İlave
Yatırım
Projesi
Türkiye
TURKCELL
GGSN &
SGSN
Genişletme
Projesi
Teklif Oluşum Tarihi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Maliyet Kalemi
Gelir
Ekipman Geliri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Hizmet Geliri (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Gelir (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Doğrudan Maliyet
Ekipman Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Hizmet Maliyeti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Dolaylı Maliyet
Gümrük Vergisi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Gümrük Muayene Ücreti (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Navlun ve Muhtelif
Harcamalar
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Vergi Masrafları (KKDF) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam Değişken Maliyetler (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Değişken Maliyetlere Göre Hesaplanan Kâr (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kâr Marjı (%) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüsten elde edilen bilgiler doğrultusunda yapılan hesaplamalar



19-20/286-122

20/22


(65) Diğer yandan önce depo ücreti ve personel sosyal yardım masrafları değişken maliyet
olarak hesaplamalara dâhil edilmiş, ancak daha sonra HUAWEİ’den talep edilen
bilgiler doğrultusunda söz konusu maliyet kalemlerinin sabit maliyetleri oluşturduğu
görülmüştür. Dolayısıyla söz konusu maliyet kalemleri hesaplamaya dâhil
edilmediğinde HUAWEİ’nin tüm ihale/proje bazında pozitif karlılığa sahip olduğu
görülmektedir. Nitekim yukarıda yer verilen tabloda HUAWEİ’nin en düşük net kar marjı
elde ettiği proje olan “(…..) %(…..) kar marjı elde ederken, en yüksek net kar marjı elde
ettiği proje olan “(…..) %(…..) kâr marjı elde ettiği görülmektedir. Kaldı ki, söz konusu
maliyet kalemlerinin değişken maliyet olarak dikkate alınması halinde dahi
HUAWEİ’nin hiçbir ihale/projede negatif karlılığa sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(66) 2017 ve 2018 yılları içerisinde HUAWEİ’nin 3G ve 4,5G şebeke kurulumu alanında
gerçekleştirdiği satışlara yönelik diğer tedarikçi teşebbüslerin verdiği tekliflere ilişkin
bilgiler ise aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 15: TT MOBİL’in Gerçekleştirdiği İhale/Projelerin Kapsamı ve Verilen Teklifler
İhale/Proje İhalenin Kapsamı
Verilen Teklifler
(ABD Doları)
Kazanan
Teşebbüs
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüsten elde edilen bilgiler
Tablo 16: VODAFONE’un Gerçekleştirdiği İhale/Projelerin Kapsamı ve Verilen Teklifler
İhale/Proje
İhalenin
Kapsamı
Verilen Teklifler (Euro)
Kazanan
Teşebbüs


(……)13
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)

13 VODAFONE tarafından, söz konusu projenin kapsamına girdiğini tahmin edilen alımların ve tedarikçi
firmaların teklif/tedarik ettikleri markaların girilmesi suretiyle oluşturulduğu belirtilmiştir.
19-20/286-122

21/22


(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..)
(…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüsten elde edilen bilgiler
Tablo 17: TURKCELl’in Gerçekleştirdiği İhale/Projelerin Kapsamı ve Verilen Teklifler
İhale/Proje İhalenin Kapsamı Verilen Teklifler (ABD Doları)
(…..) (…..) (…..)
(…..)
(…..)14
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..) (…..):15
(…..)16

(…..)17
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)18
(…..)19
(…..)
Kaynak: Teşebbüsten elde edilen bilgiler

(67) 2017 ve 2018 yıllarına ait veriler üzerinde yapılan incelemeler ışığında; HUAWEİ’nin
baz istasyonu pazarı ve baz istasyonu antenleri pazarlarında hem toplam gelir-maliyet
anlamında kârlı olduğu, hem de ihale bazında bakıldığında tüm ihalelere maliyet üstü
fiyat teklifi verdiği görülmektedir. Dolayısıyla HUAWEİ’nin söz konusu davranışının
hâkim durumun kötüye kullanılması teşkil etmesi için gereken şartlardan biri olan;
fiyatın maliyetin altında olması şartının karşılanmadığı, dolayısıyla teşebbüsün

14 (…..) ifade etmektedir.
15 Numeko firmasının HUAWEİ’nin Türkiye’deki iş ortaklarından biri olduğu belirtilmiştir.
16 HUAWEİ tarafından “(…..)” olarak anılan projenin, (…..) olarak yer verilmiştir.
17 (…..) olduğu belirtilmektedir.
18 TURKCELL tarafından, (…..) belirtilmiştir.
19 Proje kapsamında kurulmuş (…..) ilişkin bir ihale olduğu ifade edilmiştir.
19-20/286-122

22/22


incelemeye konu davranışları ile 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal etmediği
kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(68) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60
gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.






Full & Egal Universal Law Academy