Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-61 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-41/554-207
Karar Tarihi : 27.6.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler :Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
B. RAPORTÖRLER: Mustafa Mehmet ÖZKARABÜBER, Çiğdem ÜNAL,
Seda Nurtaç FİRENGİZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Hexion Specialty Chemicals, Inc.
Temsilcisi: İzzet M. SİNAN 20
Morgan Lewis & Bockius LLP Rue Guimard 7 1040
Brussels, BELÇİKA
D. TARAFLAR : - Hexion Specialty Chemicals, Inc.
Apollo Management L.P. 9 West 57th Street, 43rd Floor
New York, NY, 10019 ABD
- Huntsman Corporation Hissedarları
500 Huntsman Way Salt Lake City, Utah 84108 ABD
E. DOSYA KONUSU: Hunstman Corporation’ın kontrolünün, Hexion Specialty 30
Chemicals, Inc. tarafından devralınması İşlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.6.2008 tarih ve 3421 sayı ile giren bildirim
üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 16.6.2008
tarih, 2008-1-61/Öİ-08-MMÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 20.6.2008 tarih,
REK.0.05.00.00-120/92 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-41 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda bildirim konusu devralma işleminin;
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesine dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğu,
- Söz konusu devralma işlemi sonucunda, bir hakim durum oluşarak Türkiye’de
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun doğabileceği “elektrik
uygulamalarına yönelik hazır karışımlı sistemler” pazarında devralma işleminin
taraflarından pazar payı yüksek olanının payının aşılmamasını sağlayacak şekilde
her türlü iş kolu, üretim tesisi, Ar-Ge tesisi, marka, lisans ve know-how’ın 3. kişilere
mümkün olan en kısa sürede devrinin sağlanması ve bu durumun Rekabet
Kurulu’na bildirilmesi koşuluyla ilgili pazarlarda hakim durumun yaratılması veya 50
08-41/554-207
2
mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığı ve anılan devir işlemine izin verilebileceği
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Devralan: Hexion Specialty Chemicals, Inc (Hexion)
Mayıs 2005’te kurulmuş olan ve genel merkezi ABD’de bulunan Hexion, Apollo
Grubunun bir parçası olan yatırım şirketleri Apollo Investment Fund IV, L.P. ve Apollo 60
Investment Fund V, L.P. tarafından kontrol edilmektedir. Epoksi reçine, fenolik reçine,
rosin reçinesi, hibrid reçine, hidrokarbon reçine, alkid reçine ve akrilik reçine gibi ısı ile
sertleşen çeşitli özel reçinelerin üretimi ve/veya satışı alanında faaliyet gösteren
Hexion’un Türkiye’de herhangi bir iştiraki ya da bağlı şirketi bulunmamakta olup,
Türkiye’ye ürün satışlarını yurt dışından gerçekleştirmektedir.
Hexion’un Yönetim Kurulu; Craig O. Morrison, William H. Carter, Joshua J. Haris, Scott
M. Kleinman, Craig O. Morrison, Robert V. Seminara, Jordan C. Zaken ve Marvin O.
Schlanger’den oluşmaktadır.
70
Hexion’u kontrol eden Apollo Grubu, dünyanın farklı yerlerinde çeşitli faaliyetler
yürüten şirketlerde yatırımları bulunan birtakım yatırım kuruluşlarını yöneten ABD
merkezli bir girişim sermayesi firmasıdır. Apollo Grubu, kimyasallar, pazarlama
hizmetleri, elektrik iletim sistemi aksamı, banyo ve sıhhi tesisat malzemeleri ve emlak
hizmetleri gibi alanlarda yatırımlar yapmaktadır.
H.1.2. Huntsman Corporation Hissedarları (Huntsman)
ABD menşeli bir şirket olan Huntsman’ın genel merkezi Delaware’de bulunmaktadır.
Özel kimyasal ara maddelerin üretimi ve dağıtımı alanında faaliyet gösteren Şirkette, 80
poliüretanlar, malzemeler ve etkileri, performans ürünleri ve pigmentler olmak üzere
dört iş segmenti yer almaktadır. Huntsman, ABD’de halka açık bir şirket olup %10’dan
fazla hissesine sahip bir hissedar veya grup bulunmamaktadır. Huntsman Yönetim
Kurulu Jon M. Huntsman, Nolan D. Archibald, Marsha J. Evants, Peter R. Huntsman,
H. William Lichtenberger, Richard Michaelson, Wayne A. Reaud ve Alvin V.
Shoemaker’dan oluşmaktadır.
2007 yılında dünya çapında 9,65 milyar ABD Doları ciro elde eden Huntsman’ın
Türkiye’de üç bağlı ortaklığı bulunmaktadır:
- Huntsman İleri Teknoloji Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.: İnşaat sektörü için 90
malzeme üretimi alanında faaliyet göstermektedir.
- Huntsman Tekstil Ürünleri, Kimya ve Dış Ticaret Ltd. Şti.: Türkiye sınırları
içerisinde herhangi bir imalat faaliyeti bulunmayan şirket, satış faaliyetini yürütmekte ve
aynı zamanda irtibat bürosu görevi yapmaktadır.
- Tioxide Europe Titanium Pigmentleri Ticaret Ltd. Şti.: Şirketin halihazırda
herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır
08-41/554-207
3
H.2. Devralma İşlemi
Bildirime konu devralma işlemi; Hexion, mülkiyetinin tamamı Hexion’a ait bir şirket olan 100
ve birleşme işlemi için kurulmuş olan Nimbus Merger Sub Inc. (Nimbus) ve Huntsman
arasında 12.7.2007 tarihinde imzalanmış olan “Birleşme Planı ve Sözleşmesi”ne
dayanmaktadır. Bu sözleşmenin 1. maddesi çerçevesinde, devralma işlemi
kapsamında öncelikle, Nimbus Delaware Eyaleti Anonim Ortaklıklar Yasası
hükümlerine uygun olarak Huntsman ile birleşecek ve Nimbus’un bağımsız kurumsal
varlığı sona erecektir. Bu işlemin ardından Huntsman varlığını Delaware Eyaleti
yasaları çerçevesinde sürdürmeye devam edecektir. Nimbus’un yönetim kurulu üyeleri
ve idarecileri, birleşme işleminden sonra varlığını sürdüren bu şirketin yönetim kurulu
üyeleri ve idarecileri olacaklardır.
Bu işlem ile birlikte Nimbus’un hisselerinin her biri 0,01 ABD Doları itibari değerdeki adi 110
hisse senedine dönüştürülecek ve böylece varlığını sürdüren bu şirketin bütün adi
hisselerinin sahibi Hexion olacaktır. Huntsman’ın işlem öncesi yürürlükte olan her biri
0,01 ABD Doları değerindeki hisseleri ise nakit (…..) ABD Doları alma hakkına
dönüştürülecektir. Huntsman’ın söz konusu bütün adi hisseleri dönüştürüldükleri anda
dolaşımdan kalkacak, otomatik olarak iptal edilecek ve mevcudiyetleri sona erecektir.
Birleşme Planı ve Sözleşmesi’nde işlemin kapanışı, Sözleşmenin 6. maddesinde
öngörülen ve aralarında işlem ile ilgili yasal izinlerin alınması da bulunan bir takım ön
şartların yerine getirilmesine bağlanmıştır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı 120
Dosya kapsamında yer alan bilgilere göre, ilgili ürün pazarları; “sıvı epoksi reçineler,
katı epoksi reçineler, sertleştiriciler, katalizör/hızlandırıcılar, reaktif seyrelticiler, inşaat
işlerine yönelik hazır karışımlı sistemler, elektrik uygulamalarına yönelik hazır karışımlı
sistemler, su bazlı reçineler, epoksi novolak reçineler, trigliserid izosiyanurat, mdı, tpu,
polyoller, titanyum dioksit ürünleri, aminler, etilenaminler, polyeteraminler, morfolinler,
sürfaktanlar, dmapa, poliüretan amin katalizörler ve tekstil kimyasalları pazarları”
olarak belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Söz konusu ürünlerin dağıtım ve pazarlamasına ilişkin bölgesel pazar tanımını
gerektirecek hususlar olmadığından, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” 130
olarak kabul edilmiştir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. Kontrol Değişikliğinin Değerlendirilmesi
Taraflar arasında 12.7.2007 tarihinde imzalanan Birleşme Planı ve Sözleşmesi
uyarınca gerçekleştirilecek devir işlemi sonrasında; Hexion, Huntsman’ın tüm
hisselerine sahip olacaktır. Dolayısıyla, ilgili işlem neticesinde Huntsman, Hexion’un
kontrolüne geçecek olup; işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendi anlamında bir devralma işlemidir.
H.4.2. Eşikler Bakımından Değerlendirme
Dosyadaki bilgilere göre, tespit edilen ilgili ürün pazarlarında Hexion ve Huntsman’ın 140
2007 yılı ciro ve pazar payı bilgileri aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
08-41/554-207
4
Tablo 1: İlgili Ürün Pazarlarındaki Ciro ve Pazar Payları
CİRO (YTL)1 PAZAR PAYI (%)
HEXION HUNSTMAN TOPLAM HEXION HUNSTMAN TOPLAM
EPOKSİ REÇİNELER ÜRÜN
GRUBU
SIVI EPOKSİ REÇİNE (LER) (………) (………) (………) (………) (………) (………)
KATI EPOKSİ REÇİNE (SER) (………) (………) (………) (………) (………) (………)
SERTLEŞTİRİCİLER (………) (………) (………) (………) (………) (………)
KATALİZÖR/HIZLANDIRICILAR (………) (………) (………) (………) (………) (………)
REAKTİF SEYRELTİCİLER (………) (………) (………) (………) (………) (………)
HAZIR KARIŞIMLI SİSTEMLER (………) (………) (………) (………) (………) (………)
Elektrik Uygulamalarına Yönelik
Hazır Karışımlı Sistemler
(………) (………) (………) (………) (………) (………)
İnşaat İşlerine Yönelik
Hazır Karışımlı Sistemler
(………) (………) (………) (………) (………) (………)
ÖZEL REÇİNELER (………) (………) (………) (………) (………) (………)
Su Bazlı Reçineler (………) (………) (………) (………) (………) (………)
Epoksi Novalak Reçineler (………) (………) (………) (………) (………) (………)
TGIC (………) (………) (………) (………) (………) (………)
POLİÜRETANLAR (………) (………) (………) (………) (………) (………)
MDI (………) (………) (………) (………) (………) (………)
TPU (………) (………) (………) (………) (………) (………)
POLYOLLER (………) (………) (………) (………) (………) (………)
TİTANYUM DİOKSİT ÜRÜNLERİ (………) (………) (………) (………) (………) (………)
PERFORMANS ÜRÜNLERİ (………) (………) (………) (………) (………) (………)
ETİLENAMİNLER (………) (………) (………) (………) (………) (………)
POLYETERAMİNLER (………) (………) (………) (………) (………) (………)
MORFOLİNLER (………) (………) (………) (………) (………) (………)
SÜRFAKTANLAR (………) (………) (………) (………) (………) (………)
KARBONATLAR (………) (………) (………) (………) (………) (………)
DMAPA (………) (………) (………) (………) (………) (………)
POLİÜRETAN AMİN
KATALİZÖRLER
(………) (………) (………) (………) (………) (………)
TEKSTİL KİMYASALLARI (………) (………) (………) (………) (………) (………)
1 Ciro değerlerinin belirlenmesinde T.C. Merkez Bankası 2007 yılı ortalama ABD Doları kuru olan 1,30465 YTL veri
olarak kullanılmıştır.
08-41/554-207
5
İlgili ürün pazarlarına ilişkin ciro ve pazar payı bilgileri incelendiğine; titanyum dioksit
ürünleri ve tekstil kimyasalları pazarlarında 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1
sayılı Tebliğ’in 4. maddesindeki ciro eşiğinin, elektrik uygulamalarına yönelik hazır
karışımlı sistemler, inşaat işlerine yönelik hazır karışımlı sistemler, morfolinler ve
DMAPA pazarlarında ise %25’lik pazar payı eşiğinin aşıldığı görülmüştür. Bu nedenle 150
söz konusu işlem Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir devralma işlemdir.
H.4.3. Yoğunlaşma Değerlendirmesi
1997/1 sayılı Tebliğ ile öngörülen eşiklerin aşıldığı pazarlardan İnşaat İşlerine Yönelik
Hazır Karışımlı Sistemler, Morfolinler, Titanyum Dioksit Ürünleri, DMAPA ve Tekstil
Kimyasalları pazarlarında Hexion’un veya Hexion’u bünyesinde bulunduran Apollo
Grubunun herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle söz konusu devralma
işlemi anılan ürün pazarları bakımından herhangi bir yoğunlaşma yaratmayacaktır.
Eşiklerin aşıldığı bir diğer pazar olan Elektrik Uygulamalarına Yönelik Hazır Karışımlı
Sistemler pazarındaki yapı aşağıda yer almaktadır:
Tablo 2: Elektrik Uygulamalarına Yönelik Hazır Karışımlı Sistemler Pazarı 160
Şirket Ciro (YTL) Devralma Öncesi Pazar Payı (%) Devralma Sonrası Pazar Payı (%)
Hexion (………) (………)
Huntsman (………) (………)
(………)
(………)
Diğer (………) (………) (………)
TOPLAM (………) (………) (………)
Tablodan da görüldüğü üzere, Hexion’un ilgili ürün pazarında % (…), Huntsman’ın %
(…) oranında payı bulunmaktadır. Dolayısıyla gerçekleşecek devralma işlemi
sonrasında Hexion’un Elektrik Uygulamalarına Yönelik Hazır Karışımlı Sistemler
pazarında sahip olacağı pazar payı % (…)’e ulaşacaktır. Bu yoğunlaşma miktarı,
halihazırda pazarda % (…) oranında paya sahip bir oyuncunun, pazardaki payını
oldukça üst düzeylere çıkarması ile neticelenecektir.
ABD antitröst uygulamalarında, Birleşik Devletler Adalet Bakanlığı Birleşmeler
Rehberi’nde (Merger Guidelines of US Department of Justice) hükme bağlandığı 170
şekliyle, yoğunlaşmaların değerlendirmesinde söz konusu işlemlerin, ilgili pazarlardaki
tüm teşebbüslerin pazar paylarından hesaplanarak elde edilen bir tür endeks olan HHI
üzerindeki etkisi incelenmektedir. Yoğunlaşma sonrası HHI’ın 1000’den küçük olduğu
durumlarda herhangi bir anti-rekabetçi endişeye gerek duyulmadan işleme izin
verilmektedir. HHI değerinin 1000 ila 1800 arasında ve endeksteki değişimin 100
birimden fazla olduğu durumlar ise, potansiyel olarak sorun olabilecek bir işlem
olabileceği düşünülerek incelemeye alınmaktadır. Öte yandan HHI’ın 1800’den büyük
olması, önemli derecede yoğunlaşmanın işareti sayılmakta ve diğer unsurlar da
(pazara giriş engelleri gibi) göz önünde bulundurularak, işlem engellenmeye
çalışılmaktadır. Dosya konusu devralma açısından ise halihazırda 4100-4500 180
aralığında olan HHI endeksinin Huntsman devralmasının gerçekleşmesi durumunda
2231 puan yükselerek 6340-6740 aralığına yükseleceği gözlemlenmektedir2.
Bildirim Formu’nda belirtildiği üzere, Apollo Grubu, her ne kadar epoksi reçineleri
üretimi pazarına girmenin önünde engel olmadığını savunsa da, söz konusu pazardaki
yoğunlaşmadan dolayı dünya çapındaki rekabet otoritelerinin endişelerini gidermek
amacıyla adımlar atacağını beyan etmektedir. Bu konuda Apollo Grubunun yapmayı
2 HHI hesaplaması teşebbüslerin ilgili ürün pazarında sahip oldukları yüzde pazar paylarının karelerinin toplamı
alınarak yapılmaktadır.
08-41/554-207
6
planladığı işlemin özel epoksi reçineleri ve hazır karışım işlerinin büyük bir kısmını
tasfiye etmek olduğu anlaşılmaktadır. Bu konuda Apollo Grubunun, Hexion
bünyesinde bulunan Duisburg-Almanya ve Argo-Illinois-ABD’deki tesislerini; Lousiana-190
ABD’de bulunan Norco Yüksek Performanslı Reçine Ünitesini, Duisburg-Almanya ve
Houston-Teksas-ABD’de bulunan Hazır Karışım Mamulleri ve Uygulama Geliştirme
Ar-Ge tesislerini satmak için ABD merkezli bir yatırım bankası olan KeyBanc’ten
danışmanlık hizmeti satın aldığı ve uygun alıcılar aradığı Bildirim Formu’nda ifade
edilmiştir.
Bu itibarla, Huntsman devralınmadan önce, anılan tasfiye işleminin gerçekleştirilmesi
halinde, Hexion’un elektrik uygulamalarına yönelik hazır karışımlı sistemler pazarında
Türkiye piyasasında herhangi bir payının kalmayacağı Bildirim Formu’nda ifade
edilmektedir. Bu durumda, Huntsman’ın Hexion tarafından devralınması sonucunda 200
elektrik uygulamalarına yönelik hazır karışımlı sistemler pazarında bir yoğunlaşmaya
ancak anılan tesisler, söz konusu pazarda Türkiye’de faaliyet gösteren bir başka
teşebbüse devredildiği takdirde yol açabilecektir. Bu noktada, tasfiye işleminin ayrı bir
başvuru konusu olabileceği değerlendirilmiştir. Dosya konusu devir işlemi açısından
ise, bir hakim durum oluşarak Türkiye’de rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunun doğabileceği elektrik uygulamalarına yönelik hazır karışımlı sistemler
Türkiye pazarında, devralma işleminin taraflarından pazar payı yüksek olanının
payının aşılmamasını sağlayacak şekilde her türlü iş kolu, üretim tesisi, Ar-Ge tesisi,
marka, lisans ve know-how’ın devralma taraflarıyla ilgili olmayan üçüncü kişilere
mümkün olan en kısa sürede devrinin sağlanması ve bundan Rekabet Kurulu’nun 210
haberdar edilmesi gerekmektedir.
Bunların dışında, dosya konusu devralma işlemi açısından herhangi bir rekabet
etmeme yükümlülüğü veya değerlendirmeyi etkileyecek bir gizlilik hükmünün Birleşme
Planı ve Sözleşmesi’nde yer almadığı görülmektedir.
Sonuç olarak Huntsman’ın hisselerinin Hexion tarafından devralınması işleminin; sıvı
epoksi reçineler, katı epoksi reçineler, sertleştiriciler, katalizör/hızlandırıcılar, reaktif
seyrelticiler, inşaat işlerine yönelik hazır karışımlı sistemler, su bazlı reçineler, epoksi
novolak reçineler, trigliserid izosiyanurat, mdı, tpu, polyoller, titanyum dioksit ürünleri, 220
aminler, etilenaminler, polyeteraminler, morfolinler, sürfaktanlar, dmapa, poliüretan
amin katalizörler ve tekstil kimyasalları pazarlarında hakim durum yaratan ya da
mevcut bir hakim durumu güçlendiren dolayısıyla rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak nitelikte bir işlem olmadığı anlaşılmıştır. Elektrik uygulamalarına
yönelik hazır karışımlı sistemler pazarında ise, yukarıda anılan şekliyle bir tasfiyenin
gerçekleştirilmesi koşuluyla anılan devralma işlemine izin verilmesi gerektiği kanaatine
varılmıştır.
I. SONUÇ
230
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan “1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum oluşarak
Türkiye’de rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun doğabileceğine,
08-41/554-207
7
2. Bu nedenle “elektrik uygulamalarına yönelik hazır karışımlı sistemler” Türkiye
pazarında, devralma işleminin taraflarından pazar payı yüksek olanının payının 240
aşılmamasını sağlayacak şekilde her türlü iş kolu, üretim tesisi, Ar-Ge tesisi,
marka, lisans ve know-how’ın mümkün olan en kısa sürede devralma taraflarıyla
ilgili olmayan üçüncü kişilere devredilmesi ve bu durumun Rekabet Kurumuna
tevsik edilmesi koşuluyla devralma işlemine izin verilmesine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy