Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-186 (İlk inceleme)
Karar Sayısı : 08-58/927-373
Karar Tarihi : 16.10.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet
Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖR: Nur Seda KÖKTÜRK
C. ŞİKAYET EDEN :- Nihat EMEKSİZ
Narlıbahçe Sok. 12/1 Cağaloğlu/ İstanbul
D. HAKKINDA İLK İNCELEME
YAPILAN : - Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. 20
Hürriyet Medya Towers 34544 Güneşli/ İstanbul
E.DOSYA KONUSU: Hürriyet Gazetesi’nin kupon karşılığı “Okuma Yazma
Öğreniyorum” (okuma yazma seti) kampanyası sebebiyle aynı tür kitapların
yayıncısı olan şikayetçinin ürünlerini satamayarak zarar gördüğü iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuru dilekçesinde özetle; Hürriyet Gazetesi’nin 7.9.2008
tarihinde okuyucularına kupon karşılığı okuma yazma seti vereceğini duyurduğu
kampanyanın, söz konusu setin eğitim ve öğretim amaçlı olması sebebiyle, 4077
sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 11. maddesinde belirtilen
“kampanya kapsamındaki ürünlerin kültürel amaçlı olması gerektiği” yönündeki 30
hükmüne aykırı olduğu iddia edilmektedir. Aynı tür kitap ve setlerin yayıncısı olan
şikayetçi, Hürriyet’in kendi ürünlerinin emsali olan bir ürünü kupon karşılığı “bedava”
dağıtması sebebiyle pazarda rekabet etme şansının kalmadığını ifade etmekte ve
konu hakkında gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.9.2008 tarih ve 5917 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ilgili
hükümleri çerçevesinde düzenlenen, 7.10.2008 tarih ve 2008-2-186/İİ-08-NSK sayılı
İlk İnceleme Raporu, 10.10.2008, REK.0.06.00.00-110/314 sayılı Başkanlık önergesi
ile 08-58 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; kampanya kapsamında dağıtılan ürünün 40
eğitim amaçlı olduğuna ilişkin yapılan şikayetin 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun kapsamında olmadığı, piyasada faaliyet gösteren yayıncıların
bahse konu kampanya sebebiyle zarar gördüğüne ilişkin şikayete ilişkin olarak ise
4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek
bulunmadığı ifade edilmiştir.
08-58/927-373
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
4077 sayılı Kanun’un 11. maddesinde “Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen ve her
ne amaç ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun, çekiliş ve 50
benzeri yollarla süreli yayın dışında ikinci bir ürün ve/veya hizmetin verilmesinin
taahhüt edildiği durumlarda; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak, poster, sözlü veya
görüntülü manyetik bant veya optik disk gibi süreli yayıncılık amaçlarına aykırı
olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir mal ya da hizmetin taahhüdü ve dağıtımı
yapılamaz. Bu amaçla kampanya düzenlenmesi halinde, kampanya süresi altmış
günü geçemez. Kampanya konusu mal veya hizmet bedelinin bir bölümünün tüketici
tarafından karşılanması istenemez.
Süreli yayın kuruluşu, kampanyaya ait reklam ve ilanlarında, kampanya konusu mal
veya hizmetin Türkiye genelinde teslim ve ifa tarihlerine ilişkin programını ilan etmek
ve kampanya konusu mal veya hizmetin teslim ve ifasını, kampanyanın bitiminden 60
itibaren otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır.
Kampanya süresince, süreli yayının satış fiyatı, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt
edilen mal veya hizmetin yol açtığı maliyet artışı nedeniyle artırılamaz. Kampanya
konusu mal veya hizmet taahhüdü ve dağıtımı bölünerek yapılamayacağı gibi, bu mal
veya hizmetin ayrılmaz ya da tamamlayıcı parçaları da ayrı bir kampanya konusu
haline getirilemez. Bu Kanunun uygulamasında, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt
edilen her bir mal veya hizmete ilişkin işlemler bağımsız bir kampanya olarak kabul
edilir.
Süreli yayın kuruluşları tarafından düzenlenmeyen, ancak süreli yayınla doğrudan
veya dolaylı irtibatlandırılan kampanyalar da bu hükümlere tabidir.” hükmü yer 70
almaktadır. Söz konusu hükme göre kültürel amaçlı ürünlerin dağıtıldığı kampanyalar
4077 sayılı Kanun kapsamında izin verilen türden kampanyalardır. Bu sebeple,
okuma yazma setinin kültürel amaçlı değil eğitim amaçlı olduğuna dair şikayet
hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılamayacağına karar
verilmiş, şikayetçinin Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Tüketicinin ve Rekabetin
Korunması Genel Müdürlüğü’ne başvurabileceği anlaşılmıştır.
Öte yandan Hürriyet’in yürüttüğü bahse konu kampanyanın, piyasada kampanya
konusu ürünlerin muadilini üreten şikâyetçiyi zarara uğrattığı iddiasının rekabet
hukuku açısından incelenmesi gerekmektedir. Bir teşebbüs davranışının 4054 sayılı
Kanun bakımından ihlal olarak değerlendirilebilmesi için piyasada bulunan başka bir 80
teşebbüsle rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma yapmış olması (4. madde) yahut piyasada
hakim durumda bulunarak söz konusu hakim durumunu kötüye kullanması (6.madde)
gerekmektedir. Hürriyet gazetesinin kupon karşılığı kampanyası tek taraflı bir eylem
olduğundan söz konusu eylem, Hürriyet’in hakim durumda olması halinde, ancak bir
kötüye kullanma iddiası kapsamında incelenebilecektir.
Tek taraflı herhangi bir teşebbüs davranışının ihlal olarak değerlendirilebilmesi için
öncelikle bahse konu teşebbüsün faaliyet gösterdiği ilgili pazar tanımlanmalı ve bu
pazarda hakim durumda olup olmadığı tespit edilmelidir. Gerek ilgili pazar
tanımlanması gerekse hakim durum analizi detaylı inceleme gerektiren aşamalardır.
Bu sebeple, ve değerlendirme üzerinde bir etkisi olmayacağı da göz önüne alınarak, 90
Hürriyet gazetesinin ve/veya içerisinde yer aldığı ekonomik bütünlüğün hakim
durumda olduğu varsayılacak ve şikayet konusu eylemin kötüye kullanma olarak
değerlendirilip değerlendirilemeyeceği incelenecektir.
08-58/927-373
3
Hürriyet gazetesinin şikâyete konu olan kampanyası, kupon karşılığı okuma yazma
seti verilmesinden ibarettir ve tüketiciden gazete bedeli hariç herhangi bir ücret talep
edilmemektedir. Öncelikle belirtilmesi gereken, bu kampanyanın Kanun’un 6.
maddesinde örnek şeklinde sıralanan kötüye kullanma hallerinden “belirli bir
piyasadaki hakimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticari avantajlardan
yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabet koşullarını bozmayı
amaçlayan eylemler” kapsamında değerlendirilebileceğidir. 100
Yapılan araştırmadan kampanyanın 8.9.2008 tarihinde başladığı ve okuma yazma
setine sahip olmak isteyenlerin 25 gün boyunca Hürriyet gazetesi alarak kuponları
kesip biriktirmesi gerektiği anlaşılmıştır. Düzenli olarak Hürriyet gazetesi satın alan
bir okuyucu için okuma yazma setine sahip olmanın (kupon biriktirmek ve bunları
bayiye teslim etmek dışında) ekstra bir maliyeti olmamakla birlikte sadece bu sete
sahip olmak için gazete satın alan bir kişi için maliyet 25 günlük toplam gazete
bedelidir. Hürriyet gazetesi ve genel olarak tüm gazeteler kupon karşılığı benzeri
kampanyalar düzenlemektedir. Bu kampanyaların gazete satışlarını arttırmak için
düzenlenen promosyonlar olduğu, doğal olarak promosyon şeklinde verilen ürünlerin
bulunduğu pazarlardaki rekabeti bozma amacı taşımadığı kanaatine varılmıştır. 110
Hürriyet gazetesi okuma yazma seti kampanyasını yalnızca 8 Eylül-3 Ekim 2008
tarihleri arasında verilen kuponları kesintisiz olarak biriktirmek şartıyla okuyucularına
dağıtma taahhüdünde bulunmuştur. Şu kadar ki; kupon dağıtılan 25 günden birinde
dahi Hürriyet gazetesi alamamış olmak kampanyadan yararlanamamayı da
beraberinde getirmektedir. Ayrıca Hürriyet gazetesinin kupon karşılığı verdiği okuma
yazma setine sahip olabilmek için belirli bir zamana gereksinim olması (burada 25
gün) ve okuyucunun söz konusu sete hemen sahip olamaması, yayınevleri
tarafından satışa sunulan okuma yazma seti ile kupon karşılığı verilen arasında bir
fark yaratmaktadır. Okuma yazma seti talep eden herhangi bir tüketici bu ürüne
hemen sahip olabilmek isterse, tek seçeneği yayınevlerinin piyasaya sunduğu okuma 120
yazma setlerinden satın almak olacaktır. Bu sebeple yayıncılık piyasasında faaliyet
gösteren teşebbüslerin, okuma yazma seti açısından, piyasada rekabet edebilmeleri
için yeterli zemin bulunmaktadır. Son olarak, yayıncı teşebbüsün tek faaliyetinin
okuma yazma seti yayımlamak ve satmak olduğu düşünülemez; bir yayınevi geniş bir
ürün portföyüne sahip olmakta ve birden çok yayını piyasaya sunmaktadır.
Yukarıda sayılan sebeplerle promosyon amaçlı düzenlenen tek bir ürüne ilişkin
kampanyanın, yayıncının muadil ürünleri satamamasından kaynaklı olarak rekabet
edememesi ve pazar dışına atılması sonucunu doğurmayacağı anlaşılmıştır.
130
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre;
1- Hürriyet Gazetesi’nin okuma yazma seti kampanyasında dağıtılan ürünün
eğitim amaçlı olduğu ve bunun da 4077 sayılı Kanun’un ihlali olduğu iddiasının
4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığına,
2- Piyasada faaliyet gösteren okuma yazma seti yayıncılarının zarara uğradığı
iddiasına ilişikn olarak ise herhangi bir işlem yapılmasına gerek 140
bulunmadığına,
08-58/927-373
4
3- Şikayetin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy