© Translations published on
Permission to re-publish this translation has been granted by
for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC.
Saddam Hussein gegn Albaníu, Búlgaríu, Króatíu, Tékklandi, Danmörku, Eistlandi, Ungverjalandi, Íslandi, Írlandi, Ítalíu, Lettlandi, Litháen, Hollandi, Póllandi, Portúgal, Rúmeníu, Slóvakíu, Slóveníu, Tyrklandi, Úkraínu og Bretlandi.
Ákvörðun um meðferðarhæfi kæru frá 14. mars 2006
Mál nr. 23276/04
1. gr. Skylda til að virða mannréttindi
Lögsaga Mannréttindadómstólsins. Yfirráðasvæði.
1. Málsatvik
Kærandi, Saddam Hussein, er íraskur ríkisborgari (f. 1937). Hann var forseti Írak og er nú í gæsluvarðhaldi. Hinn 20. mars 2003 réðust Bretland og Bandaríkin inn í Írak, að sögn með stuðningi 21 aðildarríkis Evrópuráðsins. Snemma í apríl náði Bandaríkjaher yfirráðum í Bagdad og 16. apríl 2003 tilkynnti Bandaríkjaher um borgaralega stjórn Bandaríkjamanna í Írak (CPA) sem færi tímabundið með völd í landinu. Hinn 13. maí skipaði varnarmálaráðherra Bandaríkjanna Bremer sendiherra sem yfirmann borgaralegrar stjórnar Bandaríkjamanna í Írak. Hinn 13. júlí var myndað íraskt yfirráð (IGC) en fyrrgreindur Bremer gat hins vegar beitt neitunarvaldi við öllum ákvörðunum þess. Borgaraleg stjórn Bandaríkjamanna og íraska yfirráðið áttu að samhæfa allar aðgerðir sínar sem vörðuðu tímabundna stjórn Íraks. Hinn 13. desember 2003 handtóku bandarískir hermenn kæranda nálægt Tikrit.
Hinn 8. júní 2004 gaf öryggisráð Sameinuðu þjóðanna út ályktun nr. 1546/2004 þar sem það lýsti yfir stuðningi sínum við að sett væri upp bráðabirgðastjórn í Írak sem fengi 30. júní 2004 fulla ábyrgð og vald yfir landinu. Allt vald CPA var fengið bráðabirgðastjórn Íraks 28. júní 2004. Hinn 30. sama mánaðar var kærandi afhentur íröskum stjórnvöldum.
2. Meðferð málsins hjá Mannréttindadómstólnum
Kæran
Kæran varðaði handtöku kæranda, gæsluvarðhald og afhendingu hans til íraskra yfirvalda, sem og dómsmál sem rekið er gegn honum. Byggðist kæran á 2. gr., 3. gr., 5. gr. og 6. gr. sáttmálans sem og 1. gr. 6. og 13. viðauka við sáttmálann sem varða afnám dauðarefsingar.
Kærandi byggði á því að hann yrði tekinn af lífi eftir að hafa verið sakfelldur í því sem hann kallaði sýndarréttarhöld gegn sér þar sem hann hefði ekki fengið að taka til varna. Byggði kærandi á því að hann félli innan yfirráðasvæðis þeirra landa, 21 að tölu, sem kæran beindist gegn, en hann byggði á því að umrædd lönd hefðu haft de facto völd í Írak, jafnvel eftir valdatilfærsluna í júní 2004 til ríkisstjórnar Íraks.
Niðurstaða
Dómstóllinn taldi kæranda ekki hafa sýnt fram á að hann væri innan yfirráðasvæðis hinna kærðu samningsaðila. Kærandi gæti heldur ekki talist hafa fallið innan yfirráðasvæðis samningsaðilanna á grundvelli valda þeirra yfir því landsvæði þar sem hin ætluðu brot gegn kæranda höfðu áttu sér stað. Þá hefði kærandi ekki sýnt fram á að hin kærðu ríki bæru nokkra ábyrgð á eða hefðu tekið þátt í handtöku hans eða gæsluvarðhaldi. Þá hefði kærandi ekki sýnt fram á neina grundvallarreglu alþjóðalaga sem leiða kynni til þeirrar niðurstöðu að ríkin hefðu verið hluti af her Bandaríkjamanna á þeim tíma sem umræddar aðgerðir sem kæran varðaði áttu sér stað.
Þar af leiðandi taldi dómstóllinn ekki sýnt fram á nein réttartengsl milli kæranda og hinna kærðu ríkja eða að líta mætti svo á að kærandi félli innan yfirráðasvæðis þeirra í skilningi 1. gr. sáttmálans. Var kæra hans því ekki talin tæk til efnislegrar meðferðar fyrir dóminum og vísað frá.
Full & Egal Universal Law Academy