Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-4-16 (Devralma)
Karar Sayısı : 17-19/290-127
Karar Tarihi : 08.06.2017
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER : Cemal Ökmen YÜCEL, Nesibe AYAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş.
Temsilcisi: Av. Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No:38/8 Balmumcu,
Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: IHY İzmir Havayolları A.Ş.’nin kontrolünün, Pegasus Hava
Taşımacılığı A.Ş. tarafından devralınması suretiyle ortak kontrolden tam kontrole
geçilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 02.06.2017 tarihinde giren yazıyla
tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 05.06.2017 tarih ve 2017-4-16/Öİ sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Devralan: Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. (PEGASUS)
(4) PEGASUS; düşük maliyetli iş modeliyle çalışan bir havayolu şirketi olup, 1990 yılında
charter uçuşlarla havacılık sektörüne giriş yapmıştır. 2005 yılı başında Esas Holding A.Ş.
tarafından devralınması ile birlikte iş modelini düşük maliyetli ağ taşıyıcısı (low-cost network
carrier) olarak değiştirerek, İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı'ndaki merkez üssü ağırlıklı
olmak üzere, yurtiçi ve yurtdışı uçuş ağı kapsamında kısa ve orta mesafeli, noktadan
noktaya ve transit yüksek sıklıkta uçuşlar sunmaya odaklanmıştır. Sivil Havacılık Genel
Müdürlüğünden (SHGM) elde edilen bilgilere göre, 23.05.2017 tarihi itibarıyla PEGASUS’un
filosunda 68 adet uçak bulunmaktadır.
17-19/290-127
2/4
(5) Ana faaliyet konusu olan havayolu ile tarifeli yolcu taşıma hizmetlerinden elde ettiği gelirlere
ek olarak PEGASUS, yolcu taşımacılığı ile bağlantılı uçuş öncesi ve uçak içi yiyecek-içecek
satışı, uluslararası uçuşlarda gümrüksüz ürün satışı, fazla bagaj, rezervasyon değişikliği ve
bilet iptal, havalimanı check-in ve koltuk seçimi gibi ürün ve hizmetleri içeren çeşitli yan
hizmetlerden de gelir elde etmektedir. PEGASUS ayrıca yolcu taşımacılığı kapsamında tur
operatörlerine sağlanan düşük hacimli charter ve split charter seferleri, kargo taşımacılığı
ve farklı alanlarda sunduğu eğitim hizmetlerinden de gelir elde etmektedir. Eğitim
hizmetlerinin içeriğinde pilot adayları ile kokpit ve kabin ekip üyelerine yönelik tip eğitimi, tip
kontrol pilotu, ekip kaynak yönetimi ve kabin acil durum eğitimleri bulunmaktadır.
PEGASUS'un bağlı ortaklıkları ve iştirakleri arasında, devre konu IHY İzmir Havayolları
A.Ş.’nin (IZAIR) yanı sıra, Kırgız Cumhuriyeti'nde yurt içi ve yurt dışına yönelik havayolu
taşımacılığı alanında faaliyet gösteren Air Manas Air Company LLC; ulaştırma sektörüne
yönelik bilişim sistemleri çözümleri alanında faaliyet gösteren Hitit Bilgisayar Hizmetleri A.Ş.
ve sentetik uçuş eğitim cihazları tedarik, servis ve eğitim alanında faaliyet gösteren
Pegasus Havacılık Teknolojileri ve Ticaret A.Ş. ile Pegasus Uçuş Eğitim Merkezi A.Ş. yer
almaktadır.
G.1.2. Devre konu: IZAIR
(6) IZAIR; 20.04.2005 tarihinde Türkiye içinde ve dışında tarifeli veya tarifesiz seferlerle yolcu,
yük, kargo taşımacılığı ile kanunun izin verdiği her türlü taşımacılık faaliyetini icra etmek
üzere kurulmuştur. Rekabet Kurulunun 26.06.2012 tarih ve 12-35/995-308 sayılı kararı ile
AIR BERLIN PLC’nin (AIR BERLIN) tek kontrolünden PEGASUS’un dâhil olduğu bir ortak
girişim haline dönüşen IZAIR’in filosundaki uçakların tamamı wet-lease yoluyla kiraya
verilmekte, IZAIR ise uçulan saat başına kira geliri elde etmektedir. Bu kapsamda, IZAIR
havayolu ile taşımacılık yapmamakta; sadece kapasite sağlayıcısı olarak faaliyet
göstermektedir. SHGM’den gelen bilgilere göre 23.05.2017 tarihi itibarıyla IZAIR’in
filosunda yedi uçak bulunmaktadır. Söz konusu faaliyetlerine ek olarak IZAIR, pilot
adaylarına yönelik tip eğitimi hizmeti vermektedir.
G.2. Değerlendirme
(7) İlgili devralma işlemi sonrasında PEGASUS IZAIR’in toplamda %(…..) oranındaki hissesine
sahip olacaktır. Dolayısıyla, işlem öncesinde AIR BERLIN ve PEGASUS tarafından ortak
kontrol edilen IZAIR, işlem sonrasında PEGASUS’un tek kontrolüne geçecektir. Bu nedenle
işlem 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi çerçevesinde bir devralmadır. Diğer
yandan işlem taraflarının cirolarına bakıldığında, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin
birinci fıkrasında öngörülen eşiklerin aşıldığı, dolayısıyla işlemin Rekabet Kurulundan izin
alınması gereken bir işlem niteliğinde olduğu görülmektedir.
(8) 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca, bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve
taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu ya da
taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün pazarının alt
veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu ilgili ürün pazarları etkilenen pazarları
oluşturmaktadır.
(9) Bu çerçevede dosya mevcudu bilgiler dikkate alındığında, rekabetçi analizin "havayolu ile
taşımacılık hizmetleri pazarı", "uçak kiralama (wet-lease) pazarı" ve "uçuş eğitim hizmetleri
pazarı" çerçevesinde yapılması mümkündür. Bununla birlikte, bildirime konu işlemin
değerlendirilmesi bakımından işbu dosya özelinde kesin bir ilgili ürün pazarı tanımı
yapılmasına gerek duyulmamıştır.
17-19/290-127
3/4
(10) Havayolu ile taşımacılık hizmetleri pazarında hâlihazırda ilgili teşebbüslerden sadece
PEGASUS’un faaliyette bulunması, Türkiye’deki toplam havayolu pazarındaki payının
yaklaşık %(…..) olması ve karşısında %(…..) pazar payı ile THY’nin bulunması nedeniyle
rekabetçi bir endişenin ortaya çıkmayacağı kanaatine varılmıştır.
(11) Türkiye’de esas olarak SHGM’nin düzenlemelerine konu olan uçak kiralama1, bir ticari hava
taşıma işletmesinin, mülkiyet intikali olmaksızın bir hava aracının ticari kontrolünü elde ettiği
akdi düzenlemeyi ifade etmektedir. Dünya genelinde faaliyete konu olan ve uçak
finansmanı başlığı altında uzun dönemli kiralama ya da leasing yöntemi ile üst piyasada ve
küresel ölçekte uçak tedariki sağlayan teşebbüsler bulunmakla birlikte, operasyonel
anlamda kiralama, genel olarak dry-lease ve wet-lease olmak üzere iki başlık altında ele
alınmaktadır. Dry-lease hava aracının, kiracının işletme ruhsatı kapsamında işletildiği bir
operasyon yöntemi iken wet-lease, hava aracının, kiraya verenin işletme ruhsatı
kapsamında -kimi zaman kısa dönemli olarak- operasyona konu olmasını ifade etmektedir.
Wet-lease ve kısa süreli wet-lease operasyonlarında kira müddeti boyunca yapılan uçuş
faaliyetlerinin teknik, operasyonel ve diğer idari sorumlulukları hava aracını kiraya veren
işletmeye; ticari sorumluluğu ise kiracıya aittir. Dosya mevcudu belgelerde, PEGASUS ve
IZAIR’in wet-lease yöntemi ile kiraya konu ettikleri uçakları bulunduğu ifade edilmiş, ancak
devralmaya ilişkin olarak pazar payları hakkında bilgi verilememiştir. SHGM’den gelen
açıklamalarda, wet-lease pazarındaki rekabetçi analizde belirleyici unsurun teşebbüslerin
filolarındaki uçak sayısı olduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede, nihai bir ilgili pazar tanımı
yapılmamakla birlikte, Türkiye uçak filosunun (…..) uçaktan oluştuğu dikkate alınarak,
PEGASUS’un 68, IZAIR’in ise yedi uçağı ile toplamda yaklaşık %(…..) bir paya ulaşacağı;
pazarın küresel boyutu da göz önünde bulundurulduğunda, devralma sonucunda rekabetçi
bir endişenin doğmayacağı değerlendirilmektedir.
(12) Dosya mevcudu bilgilerde ayrıca tarafların, havayolu ile taşımacılığa ilişkin eğitim
faaliyetinde bulundukları ifade edilmiştir. Sivil havacılıkta yeterlilik belgesi gerektiren
personelin ihtiyaç duyduğu birçok eğitim programı bulunmaktadır. Bunlar arasında yer
hizmetleri eğitimi, kabin acil durum eğitimi, havacılık tıbbi eğitimi, uçuş eğitimi ve uçak tip
intibak eğitimi gibi programlar bulunmaktadır. Dosyada, PEGASUS’un kabin acil durum
eğitim faaliyetleri için; PEGASUS ile beraber IZAIR’in ise uçak tip intibak eğitim faaliyetleri
için yetkilendirildiği belirtilmiştir. SHGM tarafından yapılan bu yetkilendirmeler ile
teşebbüsler ifade edilen alanlarda eğitim verebilmekte ve gelir elde edebilmektedir. Yapılan
incelemede, SHGM tarafından verilen izin kapsamında kabin acil durum eğitim faaliyetinde
bulunma yetkisine -PEGASUS ve Türk Hava Yolları A.Ş. dahil- toplam üç teşebbüsün sahip
olduğu; uçak tip intibak eğitimi alanında ise bu teşebbüsler ile birlikte çoğunluğu havayolu
taşımacılığı yapan Türk Hava Yolları A.Ş., Atlasjet Havacılık A.Ş., Onur Air Taşımacılık A.Ş.
gibi şirketlerden oluşan toplam 11 teşebbüsün bulunduğu görülmüştür. SHGM ile yapılan
görüşmelerde, her uçak firmasının kendi personeline eğitim verebildiği ifade edilmiş; ayrıca
cevabi yazıda bu organizasyonlarda eğitim alan kişi sayısının genel olarak, bu
teşebbüslerin filolarındaki uçak sayısı ile orantılı olduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede, nihai bir
ilgili pazar tanımı yapılmamakla birlikte, tip intibak eğitimi veren kuruluşların temel olarak
havacılık şirketlerinden oluştuğu da dikkate alınarak, filolardaki uçak sayıları bazında
tarafların işlem sonrasında ulaşacağı toplam yaklaşık %(…..) payın rekabetçi bir endişeye
yol açmayacağı kanaatine varılmıştır.
1 SHGM Hava Aracı Kiralama Usul ve Esasları Talimatı.
17-19/290-127
4/4
H. SONUÇ
(13) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında
izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hâkim
durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu
açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy