1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-1-18 (Devralma)
Karar Sayısı : 03-11/117-54
Karar Tarihi : 20.2.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Tulez BARUTOĞLU
B- RAPORTÖRLER: Aydın ÖZTUNALI, Özgür BAL, Müge ÖZERCAN
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Alcan Inc.
Temsilcisi: Av. Seçil ABALI, Av. Melis BİŞKİN
Güllü Sok. No: 1 80630 3. Levent-İstanbul
D- TARAFLAR: - Alcan Inc.
1188 Sherbrooke Street West Montreal, Qubec KANADA
- Hydro Aluminium Deutschland GmbH
Ettore Bugatti Strasse 2 D-51149 Köln ALMANYA
E- DOSYA KONUSU: Hydro Aluminium Deutschland GmbH'nin esnek
ambalajlama bölümü olan FlexPac'ın Alcan Inc. tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.1.2003 tarih, 485 sayı ve 6.2.2003
tarih, 585 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 17.2.2003 tarih 2003-1-18/Öİ-03-AÖ sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 17.2.2003 tarih, REK.0.05.00.00/14 sayılı Başkanlık
önergesi ile 03-11 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- FlexPac’ın Alcan Inc. tarafından devralınmasının tarafların toplam ciroları itibarıyla,
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında
bir devralma işlemi olduğu,
- Fakat söz konusu devralma işlemi sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen, bir hakim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz konusu
olmadığı,
- Öte yandan devir sözleşmesinde yer alan rekabet etmeme şartının bir yan
sınırlama olarak kabul edilebileceği, dolayısıyla söz konusu devralma işlemine izin
verilmesinde herhangi bir sakıncanın bulunmadığı ifade edilmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Alcan Inc. (Alcan)
Hisseleri halka açık olan Alcan, altı iş grubuna ayrılmış uluslararası bir
alüminyum ve ambalajlama grubunun ana şirketidir. Temel olarak, boksit, alüminyum
oksidi ve özel kimyasal ürünler, birincil alüminyum, bobin haline getirilmiş ürünler ve
ambalajlama alanlarında faaliyet göstermektedir.
Alcan’ın Türkiye’de esnek ambalajlama ile ilgili herhangi bir üretim faaliyeti
bulunmamakla birlikte, Avrupa’daki fabrikalarında üretilen esnek ambalajlama
ürünleri az miktarda da olsa Türk müşterilerine satılmaktadır.
Alcan'ın esnek ambalajlama alanındaki 2002 yılı Türkiye satışlarının toplam
tutarı yaklaşık 17 trilyon TL. olarak gerçekleşmiştir.
H.1.2. Hydro Aluminium Deutschland GmbH (Hydro Aluminium Deutschland)
Hydro Aluminium Deutschland'ın esnek ambalajlama bölümü olan FlexPac'ı
oluşturan şirketlerin çoğunluk hisseleri Alcan Inc. tarafından devralınacaktır. Hydro
Aluminium Deutschland, Norsk Hydro ASA (Norsk Hydro)’nun doğrudan ve dolaylı
olarak tamamına sahip olduğu bağlı şirketidir. Halka açık bir şirket olan Norsk
Hydro'nun sermayesinin yaklaşık %43.83’üne Norveç Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
sahiptir. Norsk Hydro, FlexPac’ı, Mart 2002’de VAW Aluminium AG (VAW)’nin E.ON
AG’den devralınması işleminin bir parçası olarak almıştır.
Türkiye’deki üç şirket de dahil olmak üzere dünya çapında çeşitli ülkelerde
FlexPac şirketleri mevcuttur. Bu şirketler, çeşitli "nihai-kullanım endüstrileri"nde
yararlanılan alüminyum, kağıt ve plastikten üretilen esnek ambalajlama ürünlerini
üretmektedirler. FlexPac’ın Avrupa çapında Almanya, Fransa , İtalya ve Türkiye’de
üretim tesisleri mevcuttur.
FlexPac, esnek ambalajlama ürünlerini Türkiye’de bulunan bağlı kuruluşları
yoluyla doğrudan ve ayrıca yerel distribütörü AL-KOM Dış Ticaret Ltd. Şti.
aracılığıyla satmaktadır. Söz konusu bağlı kuruluşlar, Rotopak Matbaacılık Ambalaj
Sanayii ve Ticaret A.Ş. (Rotopak), Rotogravür Klişecilik-Grafik Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (Rotogravür) ve Rotopaş Ambalaj Pazarlama ve Dağıtım A.Ş. (Rotopaş)'dir
(tümü Rotopak Grubu olarak anılacaktır). Ayrıca VAW Auslands Beteiligungs GmbH,
Haziran 2001’de Rotopak Grubu'nda %70 hisseyi devralmış olup, bu devir Rekabet
Kurulu'nun 25.6.2001 tarih ve 01-29/293-86 sayılı kararı ile onaylanmıştır.
Rotopak’ın Türkiye’de 2002 yılı satışları (FlexPac grubunun satışlarına
karşılık gelen) 45,401 trilyon TL. tutarındadır.
Türkiye’deki FlexPac şirketlerinin (Rotopak Grubu) halihazırdaki Yönetim
Kurulu üyeleri; Jürgen Fritz Walter Hermans (Başkan), Erhan Kurtulmuş (Başkan
Yardımcısı), Garrit Jan Mol, Walter Ometto ve Münir Gençoğlu'dur.
3 REKABET KURUMU
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Devralma işlemine konu FlexPac şirketi, gıdaların sarılması ve
ambalajlanmasında kullanılan esnek ambalajların üretimi faaliyetinde bulunmaktadır.
Esnek ambalajlama üretimi; ham maddelerin (esasen alüminyum folyo, plastik
ve selüloz filmlerin, kağıt ve belirli diğer hammaddelerin) üretimi, tedariki ve yiyecek,
içecek, tütün, farmasötik, kozmetik ve tıbbi malzeme gibi birçok nihai kullanım
endüstrisinde yapılan birincil ambalajlama, ikincil ambalajlama ve etiketleme
işlemleri için kullanılan ambalajlama toplarına dönüşümü işlemlerini içermektedir.
Esnek ambalajlamanın; koruma, tasarım ve şekil olmak üzere üç ana özelliği
bulunmaktadır. Üretimde kullanılan hammaddeler kolaylıkla temin edilebilmekte ve
esnek ambalajlama, çeşitli malzemenin birlikte veya tek başına kullanılması ile
yapılabilmektedir. Kullanılan malzeme ne olursa olsun, esnek ambalajlamanın tipik
üretim sürecinde, standart makineler ve teknikler kullanılmaktadır.
Ayrıca, üreticilerin nihai uygulamalarda kullanılan farklı tipteki ambalajlama
için üretim sürecini değiştirecek gerekli makine ve tecrübeye sahip oldukları ve
müşterilerin de çeşitli tipteki esnek ambalajlama ikameleri arasında tercihlerini
kullanabildikleri dikkate alındığında, pazarın nihai ürüne veya üretildiği malzemeye
göre bölünmesine gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Bu çerçevede ilgili ürün pazarı, alüminyum folyo, plastik ve selüloz filmler,
kağıt ve belirli diğer malzemelerden imal edilen her türlü esnek ambalaj üretimi ve
satışı pazarı olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devralma işlemi dünya çapında etkili olmakla birlikte, 4054 sayılı Kanun'un
kapsam maddesi dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları
olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Söz konusu işlem Alcan’ın, Norsk Hydro’nun doğrudan ve dolaylı olarak
tamamına sahip olduğu Hydro Aluminium Deutschland’ın esnek ambalajlama bölümü
olan FlexPac’ı, FlexPac şirketlerinin (veya onların holding şirketlerinin) çoğunluk
hisselerini satın alması yoluyla devralmasıdır. Bu nedenle, Alcan bu şirketlerin her
birinin kontrolüne münhasıran sahip olacak, ancak bazı şirketlerde kontrole sahip
olmayan azınlık hissedarları kalacaktır. Halihazırda Hydro Aluminium Deutschland,
FlexPac’ı oluşturan şirketlerin bazılarının %100’üne sahip değildir. Alman, Türk,
Tayland, Endonezya ve Çin şirketlerinde azınlık hissedarlar bulunmaktadır. İlgili
FlexPac grup şirketlerindeki hissedarlıkları (ve bazı durumlarda idareye katılım)
istisna olmak üzere, Alcan ve Norsk Hydro’nun bilgisi dahilinde hiçbir azınlık
hissedarın esnek ambalajlama sektöründe aktif bir diğer şirkete katılımı söz konusu
değildir. Bu bilgiler çerçevesinde, anılan işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2(b) maddesi
kapsamında bir devralma olduğu anlaşılmıştır.
4 REKABET KURUMU
H.3.1. Pazar Payları ve Ciroları
Dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde, 2001 yılı itibarıyla, Alcan’ın
esnek ambalajlama ürünleri pazarındaki payı yaklaşık %…, FlexPac’ın %…dir.
Pazardaki önemli rakiplerin tahmini pazar paylarına ise aşağıdaki tabloda yer
verilmiştir.
Tablo 1- Önemli Rakiplerin Tahmini Pazar Payları
Şirket Adı Pazar Payı (%)
ASAŞ / ANKARA ….
BAK AMBALAJ / IZMIR ….
İSPAK / İSTANBUL ….
KOROZO / İSTANBUL ….
Devralmaya taraf teşebbüslerin ilgili pazardaki pazar payları toplamı,
1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde belirtilen
%25'lik pazar payı eşiğini geçmemekle birlikte, 2002 yılı ciroları toplamının (yaklaşık
62.4 trilyon TL.), aynı maddede yer alan 25 trilyon TL.'lik ciro eşiğini aşması
nedeniyle söz konusu işlem izne tabi bir devralmadır.
H.3.2. Pazarın Yapısı
Sanayiciler açısından esnek ambalajlamanın çok çeşitli kullanım alanı
mevcuttur. Yeni ambalajlama tasarımlarına olan talep doğrultusunda üreticiler yeni
fikirler geliştirmekte ve bu doğrultuda esnek ambalajlama sürekli bir değişim içinde
bulunmaktadır. Öte yandan piyasada üretimi yapılan çeşitli tipteki esnek
ambalajlama ürünleri arasında önemli derecede talep ikamesi ile arz ikamesi
mevcuttur.
Dosya mevcudu bilgilerden, piyasaya yeni girenlerin ya da küçük ölçekteki
üreticilerin piyasada tutunmak için agresif bir rekabet politikası izleyebildikleri ve
müşterilerin ihtiyaçlarına odaklandıkları sürece önemli ve güçlü rakipler arasında yer
alabildikleri anlaşılmıştır.
Ayrıca, esnek ambalajlama makinelerinin, birbirine rakip olan az sayıdaki
tedarikçiden düşük fiyata hemen satın alınabildiği; yeni makinelerin nispeten ucuz ve
gelişmekte olan ikinci el makine piyasasının mevcut olduğu; esnek ambalajlama
ürünlerinin üretiminde kullanılan teknoloji ve işlemlerin çoğunlukla herhangi bir
patente bağlı olmadığı gibi çeşitli nedenler çerçevesinde pazara girişi ve pazarda
büyümeyi etkileyen koşulların az olduğu görülmüştür.
Esnek ambalajlama tasarımları ve özellikleri ile belirli bir esnek ambalajlama
ürünü için kullanılacak hammadde, müşterinin talepleri doğrultusunda
belirlenmektedir. Esnek ambalajlamada belirli bir ürün için kullanılan tasarımlar
ortalama yılda iki defa olmak üzere sık sık değişmektedir. Esnek ambalajlama ürün
biçimleri (poşet, zarf, torba gibi) de müşterilerin pazarlama stratejileri ile dolum
makinelerinin özelliklerine göre tespit edilmektedir.
H.3.3. Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Birleşme/devralma işlemlerinde tarafların birbirlerine getirdikleri rekabet
etmeme yasaklarının yan sınırlama olarak değerlendirilebilmesi için zorunlu, objektif
5 REKABET KURUMU
ve makul olmaları gerektiği kabul edilmektedir. Devralmanın maddi mal varlıkları ve
bunun yanında maddi olmayan varlıklarla birlikte tam olarak gerçekleşmesi için yan
sınırlamalar gerekli görülmektedir. Bunun başlıca nedeni, pazarlama bilgileri,
know-how, ticari itibar, marka ve tanınırlık gibi unsurların devralma işlemi
sonrasında, devreden tarafından devralan aleyhine kullanılmasını engellemektir.
Rekabet yasağının bulunmaması durumunda, devreden taraf, eski müşterilerini ve
dolayısı ile pazar payını yeniden ele geçirebileceğinden, alıcı devralmayı
gerçekleştirmekte isteksiz davranabilecektir. Bunun engellenmesi açısından rekabet
etmeme şeklindeki yasaklar yan sınırlama olarak kabul edilerek, makul ve orantılı bir
şekilde belirlenen koşulların devir sözleşmelerinde yer almasına izin
verilebilmektedir.
Bu çerçevede devir sözleşmesi incelendiğinde 7.1.1 maddesinde rekabet
etmeme hükmünün düzenlendiği anlaşılmıştır. Bu maddeye göre, Hydro Aluminium
Deutschland ve onun grup şirketleri kapanış tarihinden itibaren 3 yıl boyunca
Avrupa’da, Asya’da veya A.B.D.’de FlexPac’ın aktiviteleri ile rekabet eden
(Hydro Aluminium Deutschland veya iştiraklerinden herhangi birisinin daha sonra
esnek ambalajlama faaliyetlerinin tüm iş konusunun %30’undan azını teşkil eden bir
esnek ambalajlama işinde veya teşebbüsünde kontrol hakkı olmayan hisseler satın
alması hali istisna olmak üzere (madde 7.4)) bir münhasır ürünün (münhasır ürün;
Flexpac tarafından kapanış tarihinde üretilen, imal edilen, dağıtılan veya satılan her
ürün ve bu ürünlere benzeyen veya bu ürünlerle rekabet içinde olan diğer ürünlerdir)
üretimi, imal edilmesi, dağıtılması veya satışı ile iştigal etmeyecek veya herhangi bir
şekilde bu işle ilgilenmeyecektir.
Kısıtlamanın amacı, kapanışın hemen sonrasındaki dönemde Alcan’ın
menfaatlerini korumak ve Hydro Aluminium Deutschland’ın VAW’un FlexPac’taki
hissedarlığı sırasında veya Hydro Aluminium’un VAW’daki hissedarlığı sırasında
edinmiş olabileceği her türlü know-how’dan veya ilgili iş bilgilerinden faydalanmasını
önlemektir. Dosya mevcudu bilgilerden, bu kısıtlamanın doğrudan bildirimde
bulunulan yoğunlaşmanın uygulanması ile ilgili ve gerekli olduğu anlaşılmıştır.
Devralınan işin niteliği, Alcan’ın ticari itibar ile know-how’u da satın aldığı ve Alcan’ın
FlexPac işine tüm değeri ile sahip olması gerekliliği göz önüne alındığında, üç yıllık
sürenin makul olduğu kanaatine varılmıştır. Ayrıca, kısıtlamanın geçerli olacağı
coğrafi bölgenin de, dünya çapında esnek ambalaj satan FlexPac işinin coğrafi
kapsamı dikkate alındığında makul olduğu anlaşılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında;
- Hydro Aluminium Deutschland GmbH'nin esnek ambalajlama bölümü olan
FlexPac'ın Alcan Inc. tarafından devralınmasının tarafların toplam ciroları itibarıyla,
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında izne tabi bir devralma işlemi
olduğuna,
- Bu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya
mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili piyasadaki
6 REKABET KURUMU
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte bir devralma
olmadığına,
- Öte yandan devir sözleşmesinde yer alan rekabet etmeme şartının bir yan
sınırlama olarak kabul edilebileceğine
dolayısıyla söz konusu devralma işlemine izin verilmesine OY BİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy