REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-2-13 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 03-58/675-413
Karar Tarihi : 21.8.2003
Dosya Konusu : Kablo TV şebekesi üzerinden internete erişim hizmeti veren ve
gelir ortağı olan firmaların uygulamalarının 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettiği iddiası.
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Murat GENCER,
Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: İlmutluhan SELÇUK, Fatma GÖZLÜKAYA, Adnan AYGÜN
C. ŞİKAYET
EDENLER : Remzi AKYÜZ
Tekin Sok. No:4/5 Sincan/Ankara
Turhan CERAN
Sağlık 1 Sok. No: 9/14 Sıhhıye/Ankara
Fatih SAĞLIK
Başak Sok. No: 37/2 Yeşilyurt/İstanbul
Gökmen ŞAHİN
T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı Dış Ticaret
Kontrolörleri Kurulu İnönü Bulvarı K:5 Emek/Ankara
D. HAKKINDA
ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : Aktif Kablo Televizyon Teknik Hizmetler Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Ayazmadere Cad. Tellioğlu Plaza N:6 K:3
80700 Beşiktaş/İstanbul
İnteraktif Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Ceyhun Atıf Kansu Cad. No:200 K:2 D:6
06520 Balgat/Ankara
Kablonet İletişim Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Ayazmadere Cad. Akşit Plaza No:12 K:4
80700 Beşiktaş/İstanbul
(03-58//675-413)
2
Kablotek Kablo Şebekeleri Tesis İşletme Mühendislik
İnşaat ve Ticaret A.Ş
Ulus Mah. Tekfen Sitesi
80600 Etiler/İstanbul
Topaz Telekomünikasyon Yayıncılık Reklamcılık Sanayi ve
Ticaret A.Ş.
Yıldız Cad. Polat Tower No:34
80690 Beşiktaş/İstanbul
Ultra Kablolu TV ve Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Çayır Cad. No:3 K:9/10
81120 İçerenköy/İstanbul
Türk Telekomünikasyon A.Ş.
Turgut Özal Bulvarı Aydınlıkevler/Ankara
E. İDDİALARIN ÖZETİ
Kurum kayıtlarına 6.2.2003 tarih, 582 sayı ile intikal eden Remzi Akyüz imzalı
başvuruda özetle; Kablo TV şebekesi üzerinden internete erişim hizmeti veren
firmalar tarafından, internet hizmeti alınması için bireysel veya kurumsal
kullanıcıların temin etmek zorunda oldukları ve uç cihazları olarak adlandırılan
“router” (yönlendirici) ve “modem” cihazlarında belirli markaların satın alınmasının
zorunlu tutulduğu, hizmetin alınması için gerekli olan bu cihazların benzerlerinin
Kablo TV firmaları dışındaki firmalar tarafından da (daha düşük bedellerle)
satıldığı, fakat bu cihazların diğer firmalardan alınması halinde Kablo TV şebekesi
üzerinden internete erişim hizmetinin verilmediği iddia edilmiştir.
Kurum kayıtlarına 21.2.2003 tarih ve 740 sayı ile intikal eden aynı şahsın imzasını
taşıyan başvuruda da, İzmir Alsancak bölgesinden sorumlu Topaz
Telekomünikasyon A.Ş. (Topaz)’nin, uç cihazlarının sadece kendilerinden temin
edilebileceğini, uç cihazlarının Kablo TV gelir ortağı sözleşmesi olan firmalar
dışındaki firmalardan temini halinde hizmet verilemeyeceğini belirttiği ifade
edilmiştir.
3.3.2003 tarih ve 870 sayı ile Kurum kayıtlarına giren ve Turhan Ceran imzalı
başvuruda ise, İnteraktif Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. (İnteraktif)
tarafından kendilerine Kablo TV şebekesi üzerinden internet erişim hizmeti
sağlandığı, erişim için gerekli “router” cihazının firma tarafından yüksek bedelle
satılmak istendiği, aynı cihazın piyasadan teminine firmanın izin vermediği ileri
sürülmüştür.
Benzer şekilde Gökmen Şahin Kurum kayıtlarına 23.8.2002 tarih, 3745 sayı ile
giren başvurusunda, Kablo TV gelir ortağı firmaların yüksek servis ücreti
uygulanmalarının yanı sıra kullanıcıları kendilerinden kablo modem temin etmek
zorunda bıraktıklarını, aksi takdirde bu firmalar tarafından servis verilmeyeceğinin
(03-58//675-413)
3
ifade edildiğini, oysa kullanıcıların daha ucuza başka firmalardan modem temin
etmelerinin mümkün olduğunu belirtmiştir.
Öte yandan, Kurum kayıtlarına 28.7.2003 tarih, 3554 sayı ile intikal eden Fatih
Sağlık imzalı şikayet dilekçesinde özetle, Türk Telekom A.Ş. (TTAŞ)’nin 7 firmaya
çeşitli Kablo TV hizmetlerinin verilmesi amacıyla bölgesel tekeller tahsis etmiş
olduğu ve her bölgede Kablo TV firmaları tarafından farklı modem fiyatlarının
uygulandığı, fakat kullanıcıların bölgesel tekellerin varlığı dolayısıyla bu modem
kampanyalarından yararlanamadığı ifade edilmiştir. Şikayetçi, tüketicilerin bahsi
geçen bu farklı uygulamalardan yararlanamamasına TTAŞ’a ödenen ücretlerden
ayrı olarak, hizmet alınan Kablo TV şirketine de “Kablo Modem ve Destek Hizmeti”
adı altında bir bedel ödeme zorunluluğunun yol açtığını ve en az 1 yıllık bakım
onarım garantisi olması gereken bir cihaz için her ay yaklaşık 27 milyon TL ücretin
destek hizmet bedeli adı altında kullanıcılardan alınmasının haksız olduğunu
belirtmiştir. Anılan başvurunun, dosya konusunu oluşturan diğer başvurular ile
benzer nitelikte iddialar içermesi dolayısıyla, yürüyen dosya kapsamında
değerlendirilmesine 14.8.2003 tarih, 03-56/654-M sayı ile karar verilmiştir.
Tüm başvurular, 21.8.2003 tarihli Kurul toplantısında görüşmeye açılmıştır.
F. DOSYA EVRELERİ
Yukarıda yer verilen başvurular üzerine düzenlenen 18.3.2003 tarih, 2003-2
13/BN-03-AA sayılı Bilgi Notu, 1.5.2003 tarih, 03-28 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek 03-28/345-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 6.6.2003 tarih, 2003-2-13/ÖA-03-İS sayılı
Önaraştırma Raporu, 10.6.2003 tarih, REK.0.06.00.00/65 sayılı Başkanlık
önergesi ile görüşmeye açılmış ve 12.6.2003 tarih, 03-42/469-M sayı ile
Telekomünikasyon Kurulunun görüşünün alınmasına karar verilmiştir.
Anılan Kurul kararı uyarınca Önaraştırma Raporu 19.6.2003 tarih ve 1521 sayı ile
Telekomünikasyon Kurumuna gönderilmiştir. Telekomünikasyon Kurumundan
konuya ilişkin cevap 4.8.2003 tarih ve 3721 sayı ile Kurumumuza intikal etmiştir.
Konu 21.8.2003 tarihli ve 03-58 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
İlgili Raportörler tarafından;
- kablo modemlerin operatör firmaca arzının ardında bulunan etkinlik
gerekçelerinin gerçekleşmesine hizmet edecek, ancak tüketici tercihleri
üzerinde bu amaçla orantılı, daha az bir kısıtlama getirecek iş modellerinin
varlığı nedeniyle, operatörler hakkında, ortada bir zorunluluk bulunmamasına
(03-58//675-413)
4
karşın, kullanıcıların modem cihazlarını kendilerinden temin etmeleri şartını
ileri sürmeleri ve bu durumun operatörler tarafından sağlanan cihazlara rakip
cihazların satışı önünde engel teşkil ettiği gerekçesi ile daha kapsamlı bir
değerlendirme yapılmak üzere Kablotek Kablo Şebekeleri Tesis İşletme
Mühendislik İnşaat Ticaret A.Ş. (Kablotek) ve Ultra Kablolu TV ve
Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş (Ultra Kablo) haricindeki operatörler
hakkında soruşturma açılması gerektiği,
- ancak soruşturmanın usul ekonomisi bakımından kamu kaynakları üzerinde
ağır bir yük getirdiği göz önünde bulundurulduğunda, tarafların soruşturma
açılması kararı alınmadan önce Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası
hükmü uyarınca gönderilebilecek Kurul Görüşüne uymayı taahhüt etmeleri
durumunda, taraflar hakkında ayrıca soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
- gelir ortağı firmalarla aboneler arasında yapılan Destek Hizmet
Sözleşmeleri’nin rekabet hukuku açısından bir hizmet ile birlikte alımı zorunlu
tutulan bağımsız başka bir hizmet kapsamında değerlendirilmesinin mümkün
olmadığı ve buna bağlı olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında ele alınması
gereken bir durum oluşturmadığı
ifade edilmiştir.
H . İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. TTAŞ’nin Yasal Tekel Konumu
406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu ve Ulaştırma Bakanlığı ile 28.2.2001 tarihinde
imzalanan, 4673 sayılı Kanun uyarınca 11.2.2002 tarihinde Telekomünikasyon
Kurumu ile yenilenen Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Görev
Sözleşmesi (Görev Sözleşmesi) çerçevesinde TTAŞ, 2004 yılına kadar ulusal ve
uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerinde ve tüm telekomünikasyon
alt yapısının kurulması ve işletilmesinde1 yasal tekel hakkına sahip bulunmaktadır.
Bahsi geçen Kanun ve Görev Sözleşmesi ile verilen telekomünikasyon altyapısı
kurulması ve işletilmesi yetki ve görevi, Kablo TV alt yapısının kurulması ve kurulan
Kablo TV şebekesi üzerinden her türlü telekomünikasyon hizmetinin verilerek
işletiminin sağlanmasını da kapsamaktadır. Dolayısıyla TTAŞ, Kablo TV şebekesi
kurma ve işletme konusunda da yasal tekel hakkına sahiptir.
Bu görevi yerine getirmek üzere TTAŞ, Kablo TV şebekesinin kurulmasını, Görev
Sözleşmesi’nin 3. maddesinin (b) bendi ile kendisine verilen altyapının kurdurulması
yetkisine istinaden, hakkında önaraştırma açılan gelir ortağı şirketlere yaptırmak
yolunu seçmiştir.
1 İşletme ifadesi ile kastedilen, altyapı üzerinden verilebilecek hizmetler olmayıp, söz konusu
altyapının işletmelere kullandırılmasıdır.
(03-58//675-413)
5
H.2. Kablo TV Altyapısı Döşeme Evreleri
H.2.1. 1991 Dönemi
Kablo TV altyapısının kurdurulmasına yönelik olarak yapılan ilk sözleşmeler, 1990
yılında TTAŞ tarafından (1990 yılı itibarıyla PTT) Yatırım Programı ile verilen yetki
ve finansman imkanlarına bağlı olarak, 1991 yılında imzalanan sözleşmelerdir.
Bu çerçevede yapılan çalışmalar neticesinde, Ankara, İstanbul, İzmir, Adana,
Antalya, Gaziantep, Bursa, Konya ve Kayseri olmak üzere 9 ilde Kablo TV altyapısı
kurulmuş ve kablo üzerinden yayın iletilmeye başlanmış, ancak 1994 yılından
itibaren tahsisat yetersizliği nedeniyle TTAŞ tarafından yatırımlara ara verilmiştir.
H.2.2. 1997 Dönemi
21.5.1997’de TTAŞ ile dört firma arasında Gelir Paylaşımı Esasına Göre Kablo TV
Sistemi Proje Uygulamaları Sözleşmesi (1997 tarihli Sözleşme) akdedilmiştir.
Bu Sözleşme ile 11 yeni il ve bağlı ilçelerinde ( Mersin-Tarsus, İzmit-Gölcük,
Eskişehir, Zonguldak-Karadeniz Ereğli, Denizli, Balıkesir, Samsun, Adapazarı,
Tekirdağ-Çerkezköy-Çorlu, Erzurum, Yalova-Çiftlikköy) Kablo TV hizmetinin
sunulmasını teminen altyapının kurulması ve işletilmesi faaliyetlerinin yerine
getirilmesi gelir ortağı firmalara yüklenmiştir.
Bu şebekede çift yönlü, geniş bant (5-862 MHz) internet, data ve ses iletimine uygun
Kablo TV sistemleri tesis edilmiş, bu sistemlerin bakım-onarım yükümlülükleri gelir
ortağı şirketlere yüklenmiştir2. İçerik temini, abonelik işlemleri, fiyatlandırma ve
faturalama işlemleri ise TTAŞ’ye bırakılmıştır.
H.2.3. 1998 Dönemi
1991 yılında kurulumuna başlanan ancak daha sonra yatırımlarına ara verildiği
yukarıda belirtilen 9 ildeki Kablo TV şebekesinin kapasite artırımı ve iyileştirilmesi
amacıyla, TTAŞ ile 5 firma arasında 25.2.1998 tarihinde TV ve Radyo Dağıtım
Sistemleri İnteraktif Hizmetler Proje Uygulamaları Sözleşmesi (1998 tarihli
Sözleşme) imzalanmıştır.
Sözleşme, söz konusu illerde tek yönlü Kablo TV şebekesindeki mevcut donanım ve
kablolara gerekli ilavelerin yapılarak Kablo TV şebekesinin interaktif, çift yönlü hale
getirilmesi, şebekenin frekans bandının kademeli olarak 862 Mhz’e çıkarılması,
şebekenin internet, data ve ses iletimine imkan sağlanması ve bunlara ilaveten
mevcut şebekenin kapasitesinin iki yıl içinde % 25 artırılması yükümlülüklerini
kapsamaktadır3.
2 Bu Sözleşmeler'de gelir paylaşım oranları, şebekenin yeni kurulacak olması nedeniyle % 70-80
oranında operatörler, % 20-30 oranında TTAŞ olarak belirlenmiştir.
3 Bu Sözleşmeler'de gelir paylaşım oranları, Sözleşmeler'in sadece mevcut şebekenin geliştirilmesini
kapsaması nedeniyle % 20-30 oranında operatörler, % 70-80 oranında TTAŞ olarak belirlenmiştir.
(03-58//675-413)
6
Her iki (1997 ve 1998 tarihli) Sözleşme de on yıl sürelidir.
Sözleşmeler'in 19. maddesi hükmü uyarınca, kurulacak olan şebeke ve teçhizatın
çıplak mülkiyeti Sözleşme'nin herhangi bir sebeple feshine veya süresinin sona
ermesine kadar gelir ortağı firmalara aittir. Sürenin sona ermesini takiben4 yapılan
bütün yatırımların 100.000 TL karşılığı TTAŞ’ye devredilmesi öngürülmektedir.
H.2.4. 1999 Dönemi - Mevcut Durum
Temmuz 1999’da gelir ortakları ile TTAŞ,
- 1997 ve 1998 tarihli Sözleşmeler’in, her ne kadar birbirleri ile paralel
düzenlemeler öngörüyor olsalar da, tümüyle uyumlaştırılmaları,
- teknolojik gelişmelere bağlı olarak mevcut sistemlerin yeni koşullara, ihtiyaçlara
ve gelişmelere göre adaptasyonlarının sağlanması ve
- açıklığa kavuşturulmasına ihtiyaç duyulan diğer hususların düzenlenmesi
amacıyla Gelir Paylaşım Esasına Dayalı TV ve Radyo Dağıtım Sistemleri, İnteraktif
Hizmetler Proje Uygulamaları Sözleşmesi Eki Protokol’ü (Protokol) imzalamışlardır.
Protokol ile özellikle şebekenin tümüyle sayısallaştırılması ve data iletimi, internet
erişimi, VoIP5 gibi interaktif uygulamalara elverişli hale getirilmesi öngörülmektedir.
Gelir paylaşımına dayalı Sözleşmeler ve Protokol ile Kablo TV altyapısı üzerinden
verilebilecek interaktif hizmetlerden biri olan internet erişim hizmetinin sağlanması
oldukça karmaşık bir yapı içinde düzenlemiştir.
Buna göre, şebeke üzerinden internet hizmeti alınabilmesi için öncelikle TTAŞ ile
kullanıcı arasında bir abonelik ilişkisi kurulması gerekmektedir. Kullanıcıların sisteme
dahil edilmesi, kullanıcı bilgisayarlarını şebekeye bağlama işlemi gelir ortakları
tarafından yapılmaktadır. Sistemin çalışmasını sağlayan kontrol merkezi (bölgesel
santral) TTAŞ tarafından işletilmekte, ancak kullanımın devamlılığını sağlamaya
yönelik bakım, arıza giderimi, yedek parça hizmetleri gelir ortakları tarafından yerine
getirilmektedir.
Aşağıda TTAŞ ile gelir ortaklarının bu karmaşık sistem içindeki fonksiyonları,
yükümlülük ve haklarına ilişkin daha detaylı bilgiye yer verilmektedir.
H.3. Tarafların Rolü
H.3.1. TTAŞ
Yukarıda, kurulacak olan Kablo TV şebekesinin TTAŞ’ye ait olduğu, ancak
Sözleşme süreleri boyunca kablo ve ilgili cihazların çıplak mülkiyetinin (şebeke
4 Süre içinde Sözleşmeler'in feshi halinde ise, mahsuplaşma yapılacaktır.
5 VoIP: Geleneksel telefon şebekelerinden farklı olarak sesli görüşmelerin İnternet Protokolü
kullanılmak suretiyle veri paketleri halinde kullanıcılar arasından iletimine olanak tanıyan uygulama.
(03-58//675-413)
7
üzerindeki kullanım hakkının) gelir ortağı firmalara ait olduğu belirtilmiş, belirlenen
süre sonunda ya da Sözleşmeler'de düzenlenen diğer hallerde şebekenin
mülkiyetinin TTAŞ’ye tümüyle döneceği ifade edilmiştir.
Şebekenin işletim hakkına ilişkin düzenleme ise, Sözleşmeler’in 22.1 madde
hükümleri ile getirilmiştir. Burada Sözleşme kapsamında kurulacak sistemin
işletilmesinin TTAŞ tarafından yapılacağı belirtilmiş, ancak gelir ortağı firmanın
TTAŞ’ye işletme ve bakım konusunda her türlü desteği vereceği ifade edilmiştir.
Diğer taraftan, Sözleşmeler’in 22.17 maddesinde abonelik ilişkisinin TTAŞ ile
kullanıcılar arasında kurulacağı ve abonelik işlemlerinin TTAŞ tarafından yapılacağı
düzenlenmiştir. Her ne kadar bu iki maddede, gelir ortağı firmaların abonelik
işlemlerine müdahale etmeyeceği ifade edilmiş olsa da, Protokol’ün E.6 maddesinin
dördüncü bendi ile firmaların satış ve abonelik işlemlerine destek sağlayacakları
belirtilmek suretiyle TTAŞ’nin söz konusu sorumluluğu da gelir ortaklarına yüklenmiş
bulunmaktadır.
Protokol’ün E.6 maddesi uyarınca TTAŞ, Kablo TV aboneliği hakkında herkese ve
abonelik süresi boyunca kullanıcıya danışma hizmeti vermekle yükümlüdür. Bununla
birlikte aynı maddede TTAŞ bu hizmeti vermeye başlayıncaya kadar gelir ortağı
firmanın bu hizmeti TTAŞ denetimi altında yürüteceği belirtilmiştir.
Bu nedenlerle Kablo TV üzerinden internet hizmeti verilmesi kapsamında TTAŞ’nin
faaliyeti, sadece abonelik işlemleri çerçevesinde iş emri çıkarılması, tesis ve
abonelik ücretlerinin tahsilatı, şebeke kontrol merkezinin (CMTS) işletilmesinden
oluşmaktadır. TTAŞ bu işler dışında şebekenin kurulması ve işletilmesi kapsamında
herhangi bir faaliyette bulunmamaktadır.
TTAŞ, mevcut düzenlemeler çerçevesinde yasal olarak Kablo TV şebekesinin sahibi
ve tek işleticisidir. Dolayısıyla her ne kadar, şebekenin kurulması ve işletilmesi işini
1997 ve 1998 tarihli Sözleşmeler ve Ek Protokol ile gelir ortağı firmalara yaptırmakta
ise de, TTAŞ Kablo TV şebekesinin sağlıklı olarak işletilmesinden ve üzerinden
verilen her türlü hizmetten (internet de dahil olmak üzere) kullanıcılarına karşı,
aralarındaki abonman sözleşmesi nedeniyle sorumlu olabilecek tek tüzel kişidir.
Bu nedenle TTAŞ ile gelir ortağı firmalar arasında bulunan ve özünde istisna
sözleşmesi (altyapının kurulması) ve vekalet sözleşmesi (şebekenin işletilmesi, ilgili
hizmetlerin verilmesi) niteliği taşıyan ilişkinin, abonelerle TTAŞ arasındaki ilişkiye
etkisi bulunmamaktadır.
H.3.2. Gelir Ortağı Firmalar
- Altyapının Kurulması
Gelir ortağı firmaların öncelikli yükümlülüğü, Sözleşmeler'in 22.12 madde
hükümlerinde belirlendiği üzere, Kablo TV sistemini oluşturan teçhizatı temin etmek
(03-58//675-413)
8
ve şebekeyi sözleşme hükümlerine uygun olarak yatırım bedelini de karşılamak
suretiyle kurmaktır.
Yukarıda incelendiği gibi, gelir ortaklarının altyapı kurulmasına yönelik sorumlulukları
mevcut ve yeni iller için farklılık göstermektedir. Ancak şebekenin kurulması her
halükarda, Sözleşmeler'in 22.13 madde hükümleri uyarınca, iş planına uygun olarak
Kablo TV sisteminin (televizyon, radyo dağıtım sistemleri ve interaktif hizmetler)
gerektirdiği tüm mühendislik hizmetlerini, surveyleri, montajı, entegrasyon ve sistem
testleri ile abone bağlantılarını kapsamaktadır.
Gelir ortağının şebeke yatırımları, harici tesisat koruyucu ve arıza bakım, dahili
tesisat koruyucu ve arıza bakım, kullanıcı destek hattı, denetim (yerel) merkezi
(CMTS, router, switch, CNR), IP yönetimi ile ilgili donanım ve yazılım yatırımları ve
işletilmesi faaliyetlerinin bütününü kapsayan hizmetleri sunma yükümlülüğü
bulunmaktadır.
- Abonelik İşlemleri ve İnternet Bağlantısının Kurulması
Gelir ortağı firma, kurulu olan Kablo TV altyapısı üzerinden internet hizmetinin
verilmesi için öncelikle abonelerin şebeke bağlantılarını gerçekleştirmekle
yükümlüdür. İnternet bağlantısının kurulması için kullanıcının bu yönde bir
başvuruda bulunması gerekmektedir.
1997 ve 1998 tarihli Sözleşmeler'in 22.17 madde hükümlerinde abonelik işlemlerinin
TTAŞ tarafından gerçekleştirileceği, firmaların abonelik işlemlerine müdahale
etmeyeceği, ancak tanıtım, reklam, pazarlama konularında destek sağlayacakları
belirtilmiş olmakla birlikte, Protokol’ün E.5 maddesinin dördüncü bendinde firmanın
satış ve abonelik işlemlerine destek vereceği düzenlendiğinden, uygulamada gelir
ortağı firmalar tanıtım ve pazarlama da dahil olmak üzere her türlü satış işlemini
bizzat gerçekleştirmektedirler. Firmalar kurdukları satış noktaları/irtibat büroları ile
TTAŞ adına abone başvurularını kabul etmekte ve abonelik işlemlerini
yapmaktadırlar.
- Abonelik İşlemleri
Kablo TV internet hizmetinden yararlanabilmek için öncelikle Kablo TV abonesi
olmak gerekmektedir.
1. Halihazırda Kablo TV abonesi olan bir kullanıcı Kablo TV internet abonesi
olmak için gelir ortağı firmaya kimlik fotokopisi ile başvurarak gerekli formu
doldurur.
2. TTAŞ’nin hesabına abonelik (tesis) ücretini yatırır.
3. Firma başvuru formu ve banka dekontunu TTAŞ’ye gönderir.
4. TTAŞ internet aboneliği için bir iş emri düzenler ve firmaya gönderir.
5. TTAŞ’den bağımsız olarak gelir ortağı firma uygulamaları nedeniyle, Kablo
TV internet kullanımı için gerekli olan teknik ekipmanın temini (kablo
(03-58//675-413)
9
modem) ve destek hizmet sözleşmesinin imzalanmasını takiben firma 15
gün içerisinde kullanıcının internet bağlantısını kurar.
Kablo TV abonesi olmayan başvuru sahibinin, her iki başvuruyu da (Kablo TV ve
internet) birlikte gelir ortağı firma nezdinde yapması mümkündür.
Gelir ortağı firma, Sözleşmeler ve Protokol uyarınca masrafları kendisi tarafından
karşılanmak üzere, Kablo TV internet bağlantısını sağlayacak tüm teçhizatı temin
eder ve bağlantıyı gerçekleştirir.
Protokol’ün E.5 maddesinin dördüncü bendinde, Kablo TV internet bağlantısının
kurulabilmesi için zorunlu bir cihaz olan, kablo modem ve sair eklentilerin firmalar
tarafından organize edileceği ve kullanıcıların kablo modemleri kiralama, satın alma
veya depozito karşılığı temin edebilecekleri ifade edilmiştir. Bu çerçevede, gelir
ortağı firmalar, TTAŞ’nin belirlediği MCNS/DOCSIS standardına uygun ve şebekeye
teknik olarak uyumlu modemlerin satışını ya bizzat kendileri yapmakta ya da bu
özelliklere uygun modem ithal eden firmalara kullanıcıları yönlendirmektedirler.
- Satış Sonrası Hizmet
Sözleşmeler'in 24. maddeleri uyarınca Kablo TV şebekesinin her türlü bakımı
(koruyucu ve düzeltici) gelir ortağı firma tarafından yapılacak olup, sistemde
oluşacak arızalar da firma tarafından giderilecektir. Firma aynı madde uyarınca
kesintisiz ve güvenilir hizmetin verilebilmesi için kullanılan malzemenin en az %1’lik
kısmını yedek malzeme olarak bulundurmak ve şebekenin bakım, onarım ve
arızasında kullanılacak aletleri tedarik etmek yükümlülüğü altındadır. Protokol’ün E.5
maddesinin altıncı bendine göre, firma ayrıca, organize ettiği kablo modemlerin
arıza, bakım, onarım ve değiştirme işlemlerini yapacaktır.
Gelir ortağı firmalar, bu hükümler uyarınca ve abone ile yaptıkları Destek Hizmet
Sözleşmeleri kapsamında Kablo TV internet hizmeti kullanımının sürekliliğini
sağlamaya yönelik olarak satış sonrası hizmet şeklinde nitelendirilebilecek faaliyetler
yürütmektedirler. Bu faaliyetlerin başında şebekenin genel bakımı, gözetlenmesi
(monitoring), gürültü oluşması halinde bunun tespit edilmesi ve azaltılması,
sistemdeki arızaların giderilmesi gelmektedir.
Bunların yanı sıra, gelir ortakları kurdukları telefon irtibat merkezleri/müşteri
hizmetleri servisi (call center-çağrı merkezi) aracılığıyla ulaşan her türlü arızanın
giderilmesini de sağlamaktadır. Abonelerin ilettikleri arıza bildirimleri öncelikle gelir
ortaklarının bünyesindeki arıza teknik destek kadrosu tarafından telefon ile uzaktan
(modemin off-line olması halinde öncelikli olarak modemin reset’lenmesi, PC’nin
reset’lenmesi vb.) giderilmeye çalışılmakta ve sorunun giderilememesi halinde yine
gelir ortağının kurduğu saha arıza bakım ekipleri (gezici ekipler de dahil olmak
üzere) tarafından sahada destek hizmet verilmektedir.
Ayrıca internet hizmeti kapsamında erişimin yanı sıra abonelere web, mail, oyun
veritabanı sunucuları (hosting) hizmeti de verilmektedir.
(03-58//675-413)
10
I. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Kablo Modem Uygulaması
Gelir ortağı firmaların Kablo TV internet hizmeti uygulamaları hakkında önaraştırma
açılmasına neden olan şikayetler kablo modem satışlarına ilişkindir.
Şikayet sahipleri Remzi Akyüz ve Turhan Ceran dilekçelerinde, Kablo TV internet
abonesi olmak üzere bölgelerinden sorumlu Kablo TV operatörü gelir ortaklarına
başvurduklarında, internet abonesi olabilmeleri için hizmetin alınmasında
kullanılması zorunlu olan kablo modemlerin de ilgili firmalardan alınması yönünde bir
zorlama ile karşılaştıklarını ifade etmişlerdir.
Bunun yanı sıra şikayetlerde, kablo modemlerin başka firmalardan daha ucuza temin
edilmesi mümkün iken, gelir ortağı firmaların bölgelerinde sahip oldukları tekel
hakkına dayanarak kablo modemlerin kendilerinden satın alınmasını zorunlu
tuttukları ve böylece bir hizmetin satışını başka bir malın alınmasına bağlama
yoluyla hakim durumlarını kötüye kullandıkları iddia edilmektedir.
Önaraştırma kapsamında taraflarla yapılan görüşmeler, bilgi talebi üzerine tarafların
cevaben gönderdikleri yazılı açıklamalar ile elde edilen diğer bilgi ve belgelerden
gelir paylaşım esasına göre Kablo TV altyapısı kurulması ve işletilmesi faaliyeti
gösteren 6 firmadan Kablotek henüz kablo internet hizmeti vermeye başlamaması
nedeniyle kablo modem satışının da bulunmadığı, geriye kalan diğer 5 firmanın ise
çeşitli şekillerde modem satışı faaliyetinde bulundukları tespit edilmiştir.
Bilgi isteme yazılarına cevaben taraflarca gönderilen açıklamalara aşağıda yer
verilmiştir.
- Ultra Kablo’nun Kurum kayıtlarına 30.5.2003 tarih ve 2398 sayı ile giren cevap
yazısında, firma tarafından doğrudan kablo modem ve kablo router satışı
yapılmadığı ve Telekomünikasyon Kurumundan onay almış, MCNS/DOCSIS
standartlarına uygun modem veya kablo routerların aboneler tarafından diğer
satıcı firmalardan satın alınmasına izin verildiği ifade edilmektedir. Ayrıca, satıcı
firmalar ile birlikte modem kampanyaları düzenlendiği ve böylece firma tarafından
sübvanse edilen modem fiyatları ile kullanıcılara daha uygun fiyatta abonelik
imkanı tanındığı belirtilmiştir.
- Aktif Kablo’nun Kurum kayıtlarına 2.6.2003 tarih ve 2459 sayı ile giren cevap
yazısında, MCNS/DOCSIS standartlarına uygun, resmi ithal ve teknik izinleri
temin edilmiş olan marka ve modeller içinden, kendileri tarafından belirlenen
diğer kriterleri de (modemin online olma süresi, elektrik voltaj değişimlerine
dayanıklılık, software güvenliği, üretici firma tarafından software geliştirme ve
yenileme desteği gibi) sağlayan modemlerin satışının yapıldığı veya kullanımına
izin verildiği ifade edilmiştir.
(03-58//675-413)
11
Aktif Kablo tarafından, sözü edilen özellikleri taşıdığı yapılan saha testleri ile
tespit edilen marka ve modeldeki modemlerin anlaştıkları firmalarca satın alındığı
ve kendilerinin belirlediği fiyatlar ile kullanıcılara bu firmalar tarafından satıldığı
ifade edilmiştir. Bu çerçevede, abonelere modem satışını satıcı firmaların yaptığı
ve faturaları da bu firmaların düzenlediği belirtilmiştir.
Buna göre Aktif Kablo doğrudan modem satışı yapmamaktadır, ancak modem
satışı yapan başka satıcı firmalarla anlaşarak abonelerin bu firmalardan
kendisinin belirlediği fiyat ve modelde modemleri satın almasını sağlamaktadır.
- Topaz’ın, Kurum kayıtlarına 28.5.2003 tarih ve 2362 sayı ile giren cevap
yazısında, MCNS/DOCSIS standardına uyumlu, Telekomünikasyon Kurumundan
onaylı kablo modemlerin satışının firma tarafından yapılmakta olduğu ifade
edilmiştir.
- Kablonet İletişim Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Kablonet) tarafından
gönderilen ve Kurum kayıtlarına 26.5.2003 tarih ve 2309 sayı ile giren cevap
yazısında da, belirlenen standart ve özelliklere sahip kablo modemlerin satışının
firma tarafından bizzat yapıldığı bildirilmiştir.
- İnteraktif yetkilileri ile şirket merkezinde Raporörlerce yapılan görüşmede kablo
modem satışının firma tarafından bizzat yapıldığı ifade edilmiştir.
Bununla birlikte, kablo satışını bizzat yapan gelir ortağı firmaların,
- daha önce başka bölgelerde kablo internet abonesi olup modem satın almış olan,
- yurtdışında kullanılmış modemi Türkiye’ye getiren
modem sahiplerini internet hizmeti yanı sıra kablo modem alma zorunluluğuna tabi
tutmadıkları tespit edilmiştir.
Aktif Kablo tarafından gönderilen cevap yazısında bunlara ilaveten, modemlerini
diğer operatör abonesi 1. derece akrabadan satın almış olan başvuru sahipleri ile
ellerinde uygun modem bulunan lisans, yüksek lisans, doktora vb. öğrencilerinin
modem satın alma zorunluluğuna tabi tutulmadıkları belirtilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemelerde, gelir ortağı firmaların kablo modeme
ilişkin uygulamalarının cevap yazılarında belirtildiği şekilde gerçekleştiği tespit
edilmiştir.
I.2. Kablo Modem Uygulamalarına İlişkin Değerlendirme
Yukarıda ayrıntılarıyla değinildiği üzere, Kablo TV şebekesi üzerinden internete
erişim amacıyla kullanılan modemler ile şebekede kullanılan diğer cihazlar (CMTS
gibi) farklı firmalar tarafından üretilmiş olsa dahi kullanılmakta olan modem
standardına (MCNS/DOCSIS) uygun olmaları halinde birbirleriyle uyumlu
çalışmaktadırlar.
(03-58//675-413)
12
Kablo TV şebekesi sürekli (always on-kesintisiz) internet erişiminin sağlandığı bir
altyapıdır. Kullanıcılar kablo internet abonesi olurken şebekenin bu özelliğini göz
önüne almakta, hatta kimi kullanıcılar için (internet cafe gibi) bu özellik sunulan geniş
bant imkanıyla birlikte vazgeçilmez bir hal almaktadır. Bu bakımdan hizmetten
beklenen yararın elde edilebilmesi ve kullanıcı memnuniyeti ile sürekli internete bağlı
olma arasında doğrudan bir ilişki söz konusudur.
Bununla birlikte, Kablo TV şebekesinin sahibi ve işleticisi olarak TTAŞ’nin
kullanıcılara karşı olan sorumluluğu, şebekenin işletilmesi ve kullanıcıya internet
erişiminin sağlanmasından ibaret olup, internet hizmetinin alınabilmesi için zorunlu
bir araç olan kablo modemde (uç cihazı) çıkabilecek problemler bu kapsamda
değerlendirilmemektedir.
Aktif Kablo tarafından gönderilen cevap yazısında, abonelerin herhangi bir uç cihazı
kullanmalarına izin verilmemesinin temelinde bulunan nedenler aşağıdaki şekilde
ifade edilmektedir:
“... istisnalar dışında abonelerin herhangi bir uç cihazı kullanmalarına izin
verilmemektedir. Özellikle garanti süreleri, verilen teknik destek açısından anlaşma
sağlanan satıcı firmalar dışındaki (ki zaman zaman bu firmalar ciddi servis zaafı
gösterebilmektedir.) firmalarla bağlantı sağlanması güç ve sorunlu olmakta,
genellikle aboneler garanti kapsamı dışında da değişiklik veya onarım talebinde
bulunmaktadırlar.
Bunun yanı sıra uç cihazları tüm ön çalışma ve testlere rağmen süreli kullanılarda
bazı sorunlara yol açtığı görülmektedir.
Uç cihazların yazılımlarında üretici firmalar tarafından yapılan geliştirmelere, kablo
internet yönetim sistemi üzerinden uç cihazlarına aktarılmaktadır. Zaman zaman
yazılımlarda ortaya çıkan sorunlar yine benzer yöntemle giderilmektedir. Geliştirme
ve iyileştirme çalışmalarında, sistem ve Kablo TV şebekesi üzerinde yapılan genel
değişikliklerde tüm uç cihazların gereken faydayı sağlaması için üretici firmalarla,
Kablo TV operatörlerinin sürekli ilişkileri (garanti süreleriyle ve satınalmaların dışına
yayılan biçimde) ve ortak çalışmaları zorunludur. Bu nedenle aboneler tarafından
bağımsız olarak temin edilen uç cihazlarda değişiklik, geliştirme vb. çalışmaların
yapılması zorluk yarattığı gibi sistem üzerindeki genel değişikliklerde de sorun
yaratma riski mevcuttur.”
Yukarıda, sistemin işleyişi hakkındaki bölümde ifade edildiği üzere, Kablo TV
üzerinden internete erişimde karşılaşılan aksaklıkların giderilmesi için kullanıcılar
şikayetlerini, TTAŞ adına destek ve bakım hizmetleri vermekte olan gelir ortağı
firmalara yönlendirmektedirler.
Kullanıcıların kesintisiz internet erişimi hizmeti alabilmeleri, kablo modemden
kaynaklanan sorunlar da dahil olmak üzere, her türlü arızaya en kısa zamanda
müdahale edilmesi ile mümkün olabilmektedir. Bakım ve destek hizmeti veren gelir
(03-58//675-413)
13
ortağı firmalar kullanıcının modeminde çıkabilecek problemlere öncelikle merkezden
yardımcı bilgisayar programları aracılığıyla müdahale etmektedirler. Uzaktan erişim
yoluyla sorunlara müdahale edilemediği zamanlarda destek hizmet sözleşmesi
çerçevesinde gelir ortağı firmalar sorunlara yerinde müdahale etmektedirler. Bu
sebeple hem uzaktan müdahale hem de yerinde bakım-onarım için kablo
modemlerin teknik özelliklerinin destek hizmeti veren firmaların teknik elemanları
tarafından tanınıyor olması, çıkacak sorunlara anında müdahale edilebilmesi
açısından önemli olmaktadır.
Kablo modemde ortaya çıkan arızanın uzaktan ya da yerinde müdahalelerle
giderilemediği hallerde, kesintisiz internet erişiminin değerinin kullanıcı gözünde bir
bütün olarak korunması amacıyla, modemler gelir ortağı firmalar tarafından
değiştirilmektedir.
Bu sebeple kablo modemlerin doğrudan satışını yapmayan ancak şebekelerinde en
yüksek performansı sağladığı tespit edilmiş ve teknik ekiplerince özellikleri
tanımlanmış kablo modemleri ve bunların satın alınabileceği firmaları ilan eden gelir
ortağı firmalar dahi yedek modemleri konsinye olarak ellerinde bulundurmakta ve
gerektiğinde anında kullanıcının arızalı modemi ile değiştirmektedirler.
Hizmetin sürekliliğinin sağlanması dolayısıyla çıkabilecek problemlere anında
müdahale edilmesi gereği göz önüne alındığında, kablo modem bakım onarım
hizmeti veren gelir ortağı firmaların kablo modem satışı ile iştigal etmelerinin çeşitli
etkinlikler doğurduğunu söylemek mümkün görünmektedir.
Bakım-onarım ve değiştirme hizmetinin yanı sıra, fiili olarak şebeke işleticisi
durumunda olan gelir ortağı firmaların modem üreticisi firmanın modemde yaptığı
teknik gelişmeleri, şebekede kullanılan modemlere uzaktan erişim yoluyla
aktarabilmeleri de mümkündür. Bu işlem, şebekede kullanılan kablo modemlerin bir
örnek olması halinde daha etkin olarak yapılabilmektedir.
Esasen kablo modemlere ilişkin sözü edilen uygulamanın temelinde, Protokol’ün E.5
maddesinin dördüncü ve beşinci bendlerinde yer alan, TTAŞ tarafından gelir ortağı
firmalara tanınan kablo modemlerin organize edilmesi şeklinde bir hüküm
bulunmaktadır. Firmalar, Protokol’de yer alan bu hükmün yanı sıra, kablo internet
uygulamasının başlangıcında Türkiye’de yaygın kablo modem satışı bulunmamasını
da gözönüne alarak ortaya çıkan ihtiyacı karşılamak üzere kablo modemleri
kullanıcılara kendileri sağlama yolunu tercih etmişledir.
Abonelerin firma tarafından sağlanan (dolayısıyla da tanınan) marka modemleri
satın almasının bazı etkinlikler içerdiğine iştirak edilmekle birlikte, abonelerin
modemleri operatör firmadan temin etmek zorunda bırakılmasının elde edilmesi
beklenen faydalar ile orantılı bir yol olduğu şüphelidir.
İnternet hizmetinin sürekliliğinin sağlanması ve bu ayırdedici özelliğinin korunması
amacıyla hareket eden operatörlerin, satılan modemlerin teknik özelliklerini
(03-58//675-413)
14
bilebilmeleri, üretici ve satıcılar ile irtibat halinde olabilmeleri saikiyle modemlerin
kendilerinden temin edilmesi zorunluluğunu getirmeleri, amacını aşan bir araç teşkil
etmektedir.
Operatörlerin benzer saikler ile aynı amaca ulaşmak için farklı yollar izlemesi
mümkün görünmektedir. Buna göre eldeki bilgiler çerçevesinde, yukarıda bahsedilen
faydaların (bahsi geçen etkinliklerin) gerçekleşebilmesinin tek yolunun modem
cihazlarını operatörden temin etmek olmadığı görülmekte; nitekim bir operatör (Ultra
Kablo) tarafından modem temininin zorunlu tutulması yerine kullanıcıların belirlenen
standartlara uygun (Telekomünikasyon Kurumu onaylı) cihazları diledikleri yerden
temin etme konusunda serbest bırakılmaları, bu duruma örnek olarak
gösterilebilmektedir.
Bu çerçevede, modemlerin operatör firma tarafından arzının ardında bulunan etkinlik
gerekçelerinin gerçekleşmesine hizmet edecek, ancak tüketici/kullanıcı tercihleri
üzerinde bu amaçla orantılı, daha az bir kısıtlama getirecek modellerin varlığı
nedeniyle, operatörler hakkında,
- ortada bir zorunluluk bulunmamasına karşın kullanıcıların modem cihazlarını
kendilerinden temin etmeleri şartını ile sürmeleri ve
- bu durumun operatörler tarafından sağlanan cihazlara rakip cihazların satışı
önünde engel teşkil ettiği
gerekçesi ile soruşturma açılabilecektir.
I.3. Destek Hizmet Sözleşmesi
Gelir ortağı firmalar hakkında Kablo TV üzerinden internet erişimi sağlanmasına
ilişkin önaraştırma açılmasına neden olan şikayetlerden bir diğeri ise, gelir
ortaklarının destek hizmet bedeli adı altında kullanıcılardan talep ettikleri ücrete
ilişkindir.
Önaraştırma kapsamında taraflarla yapılan görüşmeler, tarafların bilgi isteme
yazılarına ilişkin cevap yazıları ve elde edilen diğer bilgi ve belgelerden, gelir
paylaşım esasına göre Kablo TV altyapısı kurulması ve işletilmesi faaliyeti gösteren
6 firmadan Kablotek’in henüz kablo internet hizmeti vermeye başlamaması
nedeniyle destek hizmet sözleşmesi adı altında kullanıcıdan herhangi bir ücret
talebinde bulunmadığı, geriye kalan 5 gelir ortağı firmanın ise sözü edilen ücreti
kullanıcılardan tahsil ettiği tespit edilmiştir.
Önaraştırma çerçevesinde gönderilen bilgi isteme yazılarına ilişkin muhtelif
tarihlerde Kurum kayıtlarına intikal eden cevap yazılarında taraflar, kullanıcılarla
yapılan destek hizmet sözleşmeleri kapsamında, genel olarak,
- kablo internet hizmetinin süreklilik arz etmesi nedeniyle sahada teknik ekipler
oluşturmak,
(03-58//675-413)
15
- müşteri hizmetleri bölümü tarafından abonelere uzaktan teknik destek sağlamak
ve çeşitli bilgisayar programlarının kurulumunu yapmak,
- gelişen ve yenilenen modem yazılımlarını yüklemek, abonelere e-mail ve web
server hizmeti vermek,
- arızalı modemlere abone mahallinde müdahale ederek gerektiğinde arızalı
modemleri değiştirmek
gibi hizmetlerin verildiğini ifade etmişlerdir.
Dolayısıyla, bu açıklamalar çerçevesinde yer verilen hususlar hakkında bir
değerlendirme yapılması ihtiyacı doğmuş, aşağıda bu değerlendirmeye yer
verilmiştir.
Yukarıda genel olarak ifade edildiği üzere Kablo TV internet hizmeti süreklilik arz
eden bir hizmettir. Kablo TV işletmecisinin sorumluluğu Kablo TV internet
bağlantısının kurulmasıyla (tesis) sona ermemekte, aksine abonelik ilişkisinin devam
ettiği ve hizmetin alındığı süre boyunca kullanıcının hizmetten en iyi şekilde
yararlanmasını sağlamaya yönelik olarak operatörün hizmetin sürekliliğini temin
etmek amacıyla kontroller yapmak vb. suretiyle sorumluluğu devam etmektedir.
Bu çerçevede, gelir ortağı firmalar, Sözleşmeler'in 22.1, 22.14, 22.15 maddeleri ve
Protokolün E.10 maddesi uyarınca şebekenin çalışır durumda tutulması ve internet
erişiminin kesintisiz verilmesi için (internet servis sağlayıcıdan kaynaklanan
aksaklıklar saklı kalmak üzere) şebekenin her türlü bakımının yapılması, arızanın
giderilmesi, teçhizatın değiştirilmesi / yenilenmesi, gerekli eklentilerin yapılması ile
yükümlü tutulmaktadır.
Buna göre Kablo TV internet hizmeti, olması gereken çerçevesinde, tesis ve hat
kullanım bedeli ile birlikte sürekli bakım hizmetlerini içermesi zorunlu bir hizmet türü
olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bununla birlikte gelir ortağı firmalar, Sözleşmeler’de ve Protokol’de açık bir hüküm
bulunmamasına rağmen hizmetin bütünleşik bir şebeke üzerinden verilmesinin
zorunlu olması nedeniyle hizmetin herhangi bir şekilde, diğer bir ifadeyle şebekeden
kaynaklanmayan, kullanıcı bilgisayarından, kablo modemden, elektrik kesintisinden,
dışsal diğer etkenlerden etkilenerek, kesintiye uğraması halinde kullanıcıya telefonla
merkezden ya da saha ekipleriyle yerinde teknik destek sağlamaktadırlar.
Esasen kullanıcılar da internete erişimleri kesildiğinde arızanın bilgisayar, kablo
modem ya da şebekenin herhangi bir parçasından kaynaklandığı ayrımının
bilincinde olmaksızın doğrudan gelir ortağı firmalara başvurmaktadırlar. Firmalar da
kullanıcıların tüm taleplerine cevap vermektedirler.
Gelir ortağı firmalarla yapılan görüşmelerde taraflarca iletildiği ve Sözleşmeler’in
21.4 maddesi hükmü ile ifade edildiği üzere, gelir paylaşımı sözleşmelerinin
başlangıç döneminde Kablo TV bağlantı (tesis) ücreti 65 ABD $, iç dağıtım şebekesi
tesis ücreti 20 ABD $, toplamda 85 ABD $ olarak ve Kablo TV internet erişimi aylık
sabit hizmet bedeli 4 ABD $ olarak belirlenmiştir.
(03-58//675-413)
16
Bununla birlikte, TTAŞ, Sözleşmelerin aynı bendinde geçen “Türk Telekom Kablo TV
ücret tarifesini USD karşılığı Türk Lirası değerlerini dikkate alarak günün şartlarına
ve gelişmelere göre belirleyecektir” hükmü uyarınca kendisine tanınan yetkiye
dayanarak, daha sonraki dönemlerde söz konusu tesis bedelinin 85 ABD $’dan 20
ABD$ seviyelerine çekmiştir. Önaraştırma tarihi itibarıyla geçerli TTAŞ Kablo TV
internet ücret tarifesi aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 1- TTAŞ Kablo TV İnternet Ücret Tarifesi
Hizmet Türü Ücret (TL)
Bireysel Bağlantı (Tesis) 42.000.000
Toplu Bağlantı (Daire Başına) 27.000.000
Aylık Abonelik 6.800.000
Nakil 10.000.000
Devir (Aynı Adreste) Ücretsiz
Kapama 4.500.000
Tablo 2- TTAŞ Kablo TV İnternet Erişim Ücretleri
Hız (Kbps) Bağlantı (TL) Abonelik (Aylık) (TL)
64/16 25.000.000 35.000.000
128/32 25.000.000 68.000.000
256/64 25.000.000 113.000.000
512/128 25.000.000 198.000.000
İnceleme esnasında yeni tarifelerin, gelir ortağı firmaların Sözleşmeler’le belirlenen
yükümlülüklerini yerine getirebilme olanağını ortadan kaldırdığı ve hizmetin eksiksiz
verilmesine devam edilebilmesi için destek hizmet ücreti adı altında ek bir ücretin
abonelerden alınmasını zorunlu hale getirdiği belirtilmiştir.
Esasen, Kablo TV şebekesinin asıl sahibi ve işleticisi konumundaki TTAŞ gelir
ortaklarının içinde bulunduğu durumu açıkça kabul etmektedir. Şöyle ki, Protokolün
E.11 maddesi ile TTAŞ’yi temsilen dört ve her gelir ortağı firmayı temsilen birer
kişinin katılımıyla oluşan ve düzenli toplanarak genel itibarıyla Kablo TV ve interaktif
hizmet şebekelerinin yapılanması ve işletimi hakkında sorun ve önerilerin
görüşüldüğü Kablo TV Koordinasyon Heyeti kurulmuştur.
Kablo TV Koordinasyon Heyetinin 19.6.2000 tarihli toplantısında hazırlanan Rapor
başlıklı tutanağın 13. maddesinde aynen aşağıdaki ifaye yer verilmektedir:
“Kablo Modem Bakım Destek Faaliyetleri için Türk Telekom Gelir Ortaklarının
Merkezi Bakım Onarım Ekipleri kurduğu, Kablo Modem hizmetinin süreklilik arz
etmesi için sahada destek faaliyetlerine ihtiyaç duyulduğu; arızalı modemlere abone
mahallinde müdahale gereği, gerektiğinde arızalı modemlerin değiştirilmesi, bina
teçhizatının bu hizmete özel geliştirilmesi ve bakımı (bu hususlar Bilişim Ağları
Dairesi Başkanlığı temsilcilerince teyit edilmiştir), Ek Protokol E.5-5, E.5-6 maddeleri
gereği Gelir Ortağı firmaların mükellefiyeti olup ücretli yapılması, bu ücretin tüm
firmalar nezdinde yeknesaklığını teminen tek fiyatta tutulması ve firmalarca fatura
karşılığı tahsil edilmesinin gerekli olduğu,”
(03-58//675-413)
17
Bahsi geçen tutanağın 14. maddesinde ise,
“Gelir paylaşımlı uygulamaların başlangıç tarihlerinde Kablo TV tesis ücreti 85$
mertebesinde olup süreç içerisinde bu miktarın uygulanagelen sübvansiyon ile
bugün için 20$ seviyelerine gerilediği, paylaşım oranları da dikkate alınarak firma
payına düşen miktarların tesis ücretleri için harcanan miktarın çok gerisinde kaldığı,
bu durumun ise doğal olarak abone artırımı ve penetrasyonun yükseltilmesini
engellediği tespiti ile en azından abone tesisi maliyetinin bir kısmının
karşılanabilmesi için Operatör firmalarca yeni bağlanacak abonelerden “test ve ölçü”
hizmetleri adı altında ücret alınması bu ücretin tüm firmalar nezdinde yeknesaklığını
teminen tek fiyatta tutulması ve firmalarca fatura karşılığı tahsil edilmesinin gerekli
olduğu,”
ifadesine yer verildiği görülmektedir.
Yukarıda verilen ifadelerden TTAŞ’nin gelir ortaklarının destek hizmet sözleşmesi
yaparak abonelerden ücret almalarını desteklemekte olduğu anlaşılmaktadır.
TTAŞ’nin bu onayının, esasen hizmetin tek bir fatura ile ücretlendirilmesi yerine bu
hizmetin bölümlerinin ayrı ayrı faturalandırmaya tabi kılındığının, başka bir ifade ile
Kablo TV internet hizmetinin ikili olarak ücretlendirmeye tabi tutulduğunun bir
göstergesi olduğunu söylemek mümkündür.
Böylece, Kablo TV internet abonesi olan kullanıcılar aldıkları hizmet karşılığında bir
yandan TTAŞ’ye bir defaya mahsus olmak üzere tesis ücreti ve her ay tercih ettiği
kapasiteye göre değişik tarifesi olan hat kullanım ücreti ödemekte, diğer taraftan
kullanım süresi boyunca gelir ortağı tarafından kendisine sağlanan teknik-arıza
bakım, onarım, web, mail vb. hizmetler karşılığında destek hizmet ücreti
ödemektedir.
Buna göre esasen bir bütün olarak Kablo TV internet hizmetinin ayrılmaz parçalarını
oluşturan tesis, hat kullanımı ve destek hizmetin tek bir fatura altında tüketiciye
sunulması beklenirken, halihazırdaki karmaşık yapı ve genel olarak sistemin
işleyişindeki aksaklık nedeniyle birden fazla fatura şeklinde tüketiciye arz edildiği;
ancak bu durumun tesis, kullanım ve destek hizmet olarak birbirinden ayrı ve
birbirine bağlanan üç farklı hizmetin değil, bahsi geçen her üç kalemi de içermesi
gereken tek bir hizmet (Kablo TV internet hizmeti) olduğu gerçeğini değiştirmediği
görülmektedir.
Bu çerçevede dosya konusu olayda rekabet hukuku açısından bir hizmet ile birlikte
alımı zorunlu tutulan bağımsız başka bir hizmetin bulunmaması nedeniyle 4054
sayılı Kanun kapsamında ele alınabilecek bir durum oluşmadığı kanaatine
varılmıştır.
(03-58//675-413)
18
J. SONUÇ
Kablo TV şebekesi üzerinden internete erişim hizmeti veren ve gelir ortağı olan
firmaların uygulamalarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal
ettiği iddialarına ilişkin olarak yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde;
1- Kablo TV altyapısı kurulması ve işletilmesi faaliyeti gösteren
a) Kablotek Kablo Şebekeleri Tesis İşletme Mühendisik İnşaat ve Ticaret A.Ş.
ile Ultra Kablolu TV ve Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında
soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile,
b) Aktif Kablo TV Teknik Hizmetler Sanayi ve Ticaret A.Ş., İnteraktif
Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş., Kablonet İletişim Sistemleri Sanayi
ve Ticaret A.Ş.ve Topaz Telekomünikasyon Yayıncılık Reklamcılık Sanayi ve
Ticaret A.Ş. hakkında Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması
yönünde oylara karşılık, tarafların öncelikle Kanun'un 9. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca uyarılmaları yönünde kullanılan oylar sonucunda Kanun'un
51. maddesinde öngörülen karar yeter sayısının oluşmadığı anlaşılarak anılan
maddenin ikinci fıkrasında öngörülen yöntem izlenmek üzere dosya
konusunun Kurul gündeminde incelemede kalmasına OYBİRLİĞİ ile,
2- a) Dosya konusu iddialara konu olan uygulama ve davranışların 4054 sayılı
Kanun’a aykırılık oluşturup oluşturmadığının tespiti için soruşturma açılması
gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşan Raportörlerce düzenlenen rapora ve
incelenen dosya kapsamına göre, öne sürülen iddialar ciddi ve yeterli
bulunarak; Türk Telekomünikasyon A.Ş.’nin, mevcut yasal düzenlemeler
çerçevesinde rekabete açık bir alan olan Kablo TV şebekesi üzerinden
internete erişim hizmetini tekelleştirmek ve Kablo TV şebekesinin gelişmesi
ve yaygınlaşabilmesi için büyük önem arz eden pazarlama faaliyetlerini
tüketicinin aleyhine olarak kısıtlamak biçiminde ortaya çıkan Kablo TV
şebekesi ve üzerinden verilen hizmetlere ilişkin uygulamalarına yönelik olarak
Türk Telekomünikasyon A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına OYÇOKLUĞU ile;
b) Soruşturmanın, Kurul Üyesi M. Sıraç ASLAN’ın başkanlığında yeter
sayıda raportör eliyle yürütülmesine; bu soruşturma ile ilgili işlemler
sırasında, 4054 sayılı Kanun’un 14. ve 15. maddelerinin uygulanması
konusunda Başkanlığa ve Soruşturma Heyetine yetki verilmesine;
Kanunun 16. ve 17. maddeleri ile diğer ilgili maddelerinin gözönünde
bulundurulmasına OYBİRLİĞİ ile;
3- Gelir ortağı firmalarla aboneler arasında yapılan Destek Hizmet Sözleşmeleri’nin
rekabet hukuku açısından bir hizmet ile birlikte alımı zorunlu tutulan bağımsız
başka bir hizmet kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı kanaati ile
(03-58//675-413)
19
konunun 4054 sayılı Kanun kapsamında ele alınması gereken bir durum
oluşturmadığına OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Başkan
Mustafa PARLAK
İkinci Başkan
Tuncay SONGÖR
A. Ersan GÖKMEN
(izinli)
R. Müfit SONBAY
Murat GENCER
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ
Rıfkı ÜNAL
2(a) maddesine karşı oy
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
2(a) maddesine karşı oy
(izinli)
Kublay ATASAYAR
(izinli)
M. Sıraç ASLAN Süreyya ÇAKIN
(03-58//675-413)
20
KARŞI OY GEREKÇESİ
(21 Ağustos 2003 tarihli ve 03-58/675-413 sayılı Kurul Kararı)
Telekomünikasyon Kurumu’nun düzenleme ve denetleme görevi
kapsamına girip girmediğinin tartışıldığı, kurumsallaşmanın az, belirsizliğin
çok olduğu bir alanla ilgili Kurul Kararı’na, Türk Telekomünikasyon
A.Ş.’den elindeki tekel gücünü, ilgili piyasadaki teşebbüs ve tüketicilerin
aleyhine kullanmamasını teminen, rekabete aykırı olmayacak şekilde nasıl
hareket edeceğine dair, Kanunun 9/3.maddesi hükmü uyarınca
gönderilebilecek Kurul görüşüne uymayı taahhüt etmesinin istenebileceği
aksi takdirde soruşturma açılacağının bildirilmesinin uygun olacağı
düşüncesiyle katılamıyorum.
Prof.Dr.Nurettin KALDIRIMCI
Kurul Üyesi
(03-58//675-413)
21
(Rekabet Kurulu’nun 21.08.2003 tarih ve 03-58/675-413 sayılı Kararı)
KARŞI OY GEREKÇESİ
Türk Telekomünikasyon A.Ş. (TTAŞ)’nin gelir ortaklığı sözleşmesi yoluyla
kablo TV şebekesi üzerinden internete erişim hizmeti veren gelir ortağı olan
firmaların uygulamalarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u
ihlal ettiğine dair Kararın 2-a) maddesi ile rekabete açık bir alan olan kablo TV
şebekesi üzerinden internete erişim hizmetini tekelleştirmek ve kablo TV
şebekesinin gelişmesi ve yaygınlaşabilmesi için büyük önem arz eden pazarlama
faaliyetlerini tüketicinin aleyhine olarak kısıtlamak biçiminde ortaya çıkan
uygulamalarına yönelik TTAŞ hakkında soruşturma açılması Kararına, konunun
esas itibariyle, yasası ile Telekomünikasyon Kurumu’na görev olarak verilmiş
sektörel teknik düzenleme olması sebebiyle Kurul’umuzca karar oluşturulmasına
gerek olmadığı kanaatiyle karşıyım.
Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy