Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-2-13 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 03-83/1003-405
Karar Tarihi : 25.12.2003
Dosya Konusu : Kablo TV şebekesi üzerinden internete erişim hizmeti veren ve
gelir ortağı olan firmaların uygulamalarının 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettiği iddiası.
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Rıfkı
ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya
ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: İlmutluhan SELÇUK, Fatma GÖZLÜKAYA, Adnan AYGÜN
C. ŞİKAYET
EDENLER : Remzi AKYÜZ
Tekin Sok. No:4/5 Sincan/Ankara
Turhan CERAN
Sağlık 1 Sok. No: 9/14 Sıhhıye/Ankara
Gökmen ŞAHİN
T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı Dış Ticaret
Kontrolörleri Kurulu İnönü Bulvarı K:5 Emek/Ankara
Fatih SAĞLIK
Başak Sok. No: 37/2 Yeşilyurt/İstanbul
D. HAKKINDA
ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : Aktif Kablo Televizyon Teknik Hizmetler Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Ayazmadere Cad. Tellioğlu Plaza N: 6 K:3
80700 Beşiktaş/İstanbul
İnteraktif Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Ceyhun Atıf Kansu Cad. No:200 K:2 D:6
06520 Balgat/Ankara
Kablonet İletişim Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Ayazmadere Cad. Akşit Plaza No:12 K:4
80700 Beşiktaş/İstanbul
Topaz Telekomünikasyon Yayıncılık Reklamcılık Sanayi ve
Ticaret A.Ş.
Yıldız Cad. Polat Tower No:34 80690 Beşiktaş/İstanbul
(03-83/1003-405)
2
E. İDDİALARIN ÖZETİ
Kurum kayıtlarına 6.2.2003 tarih, 582 sayı ile intikal eden Remzi Akyüz imzalı
başvuruda özetle; Kablo TV şebekesi üzerinden internete erişim hizmeti veren
firmalar tarafından, internet hizmeti alınması için bireysel veya kurumsal
kullanıcıların temin etmek zorunda oldukları ve uç cihazları olarak adlandırılan
“router” (yönlendirici) ve “modem” cihazlarında belirli markaların satın alınmasının
zorunlu tutulduğu, hizmetin alınması için gerekli olan bu cihazların benzerlerinin
Kablo TV firmaları dışındaki firmalar tarafından da (daha düşük bedellerle)
satıldığı, fakat bu cihazların diğer firmalardan alınması halinde Kablo TV şebekesi
üzerinden internete erişim hizmetinin verilmediği iddia edilmiştir.
Kurum kayıtlarına 21.2.2003 tarih, 740 sayı ile intikal eden aynı şahsın imzasını
taşıyan başvuruda da, İzmir Alsancak bölgesinden sorumlu Topaz
Telekomünikasyon Yayıncılık Reklamcılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin, uç
cihazlarının sadece kendilerinden temin edilebileceğini, uç cihazlarının Kablo TV
gelir ortağı sözleşmesi olan firmalar dışındaki firmalardan temini halinde hizmet
verilemeyeceğini belirttiği ifade edilmiştir.
3.3.2003 tarih ve 870 sayı ile Kurum kayıtlarına giren ve Turhan Ceran imzalı
başvuruda ise, İnteraktif Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından
kendilerine Kablo TV şebekesi üzerinden internet erişim hizmeti sağlandığı, erişim
için gerekli “router” cihazının firma tarafından yüksek bedelle satılmak istendiği,
aynı cihazın piyasadan teminine firmanın izin vermediği ileri sürülmüştür.
Benzer şekilde Kurum kayıtlarına 23.8.2002 tarih, 3745 sayı ile giren Gökmen
Şahin'in başvurusunda, Kablo TV gelir ortağı firmaların yüksek servis ücreti
uygulamalarının yanı sıra kullanıcıları kendilerinden kablo modem temin etmek
zorunda bıraktıkları, aksi takdirde bu firmalar tarafından servis verilmeyeceğinin
ifade edildiği, oysa kullanıcıların daha ucuza başka firmalardan modem temin
etmelerinin mümkün olduğu belirtilmiştir.
Öte yandan, Kurum kayıtlarına 28.7.2003 tarih, 3554 sayı ile intikal eden Fatih
Sağlık imzalı şikayet dilekçesinde özetle, Türk Telekom A.Ş. (TTAŞ)’nin 7 firmaya
çeşitli Kablo TV hizmetlerinin verilmesi amacıyla bölgesel tekeller tahsis etmiş
olduğu ve her bölgede Kablo TV firmaları tarafından farklı modem fiyatlarının
uygulandığı, fakat kullanıcıların bölgesel tekellerin varlığı dolayısıyla bu modem
kampanyalarından yararlanamadığı ifade edilmiştir. Şikayetçi, tüketicilerin bahsi
geçen bu farklı uygulamalardan yararlanamamasına TTAŞ’a ödenen ücretlerden
ayrı olarak, hizmet alınan Kablo TV şirketine de “Kablo Modem ve Destek Hizmeti”
adı altında bir bedel ödeme zorunluluğunun yol açtığını ve en az 1 yıllık bakım
onarım garantisi olması gereken bir cihaz için her ay yaklaşık 27 milyon TL ücretin
destek hizmet bedeli adı altında kullanıcılardan alınmasının haksız olduğunu
belirtmiştir. Anılan başvurunun, dosya konusunu oluşturan diğer başvurular ile
benzer nitelikte iddialar içermesi dolayısıyla, yürüyen dosya kapsamında
değerlendirilmesine 14.8.2003 tarih, 03-56/654-M sayı ile karar verilmiştir.
(03-83/1003-405)
3
F. DOSYA EVRELERİ
Yukarıda yer verilen başvurular üzerine düzenlenen 18.3.2003 tarih, 2003-2-
13/BN-03-AA sayılı Bilgi Notu, 1.5.2003 tarih, 03-28 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek 03-28/345-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 6.6.2003 tarih, 2003-2-13/ÖA-03-İS sayılı
Önaraştırma Raporu, 10.6.2003 tarih, REK.0.06.00.00/65 sayılı Başkanlık önergesi
ile görüşmeye açılmış ve 12.6.2003 tarih, 03-42/469-M sayı ile Telekomünikasyon
Kurulunun görüşünün alınmasına karar verilmiştir.
Anılan Kurul kararı uyarınca Önaraştırma Raporu 19.6.2003 tarih, 1521 sayı ile
Telekomünikasyon Kurumuna gönderilmiştir. Telekomünikasyon Kurumundan
konuya ilişkin cevap 4.8.2003 tarih ve 3721 sayı ile Kurumumuza intikal etmiştir.
21.8.2003 tarihli ve 03-58 sayılı Kurul toplantısında konu ele alınmış, 03-58/675-M
sayı ile
- Kablo TV altyapısı kurulması ve işletilmesi faaliyeti gösteren 6 firmadan Kablotek
Kablo Şebekeleri Tesis İşletme Mühendislik İnşaat ve Ticaret A.Ş. (Kablotek) ile
Ultra Kablolu TV ve Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret AŞ. (Ultra Kablo)
hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
- Aktif Kablo TV Teknik Hizmetler Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Aktif Kablo), İnteraktif
Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. (İnteraktif), Kablonet İletişim Sistemleri
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Kablonet) ile Topaz Telekomünikasyon Yayıncılık
Reklamcılık Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Topaz) hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılması yönünde oylara karşılık, tarafların
öncelikle Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca uyarılmaları yönünde
kullanılan oylar sonucunda, Kanun'un 51. maddesinde öngörülen karar yeter
sayısının oluşmadığı anlaşılarak anılan maddenin ikinci fıkrasında öngörülen
yöntem izlenmek üzere dosya konusunun Kurul gündeminde incelemede
kalmasına,
- gelir ortağı firmalar ile aboneler arasında yapılan Destek Hizmet Sözleşmeleri'nin
rekabet hukuku açısından bir hizmet ile birlikte alımı zorunlu tutulan bağımsız
başka bir hizmet kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı kanaati ile
konunun 4054 sayılı Kanun kapsamında ele alınması gereken bir durum
oluşturmadığına
karar verilmiştir.
Bu defa Kanun’un 51. maddesi uyarınca 28.8.2003 tarihli toplantıda yapılan ikinci
oylama sonucunda 03-59/710-331 sayı ile
- ortada bir zorunluluk bulunmamasına karşın kullanıcıların modem cihazlarını
kendilerinden temin etmeleri şartını ileri süren Aktif Kablo, İnteraktif, Kablonet ve
Topaz firmalarına söz konusu uygulamaların 4054 sayılı Kanun’a aykırılık teşkil
edebileceği gerekçesi ile 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası
(03-83/1003-405)
4
uyarınca bu yöndeki uygulamalarına son vermeleri yönünde yazılı görüş
bildirilmesine;
- a) ihlale ne şekilde son verileceğine dair görüş doğrultusunda işlem yapılmaya
başlandığının ilgili operatörlerce 30 gün içinde Rekabet Kurumuna bildirilmesine;
b) aksi takdirde 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca haklarında
soruşturma açılacağının bildirilmesine
karar verilmiştir.
Anılan karar uyarınca, 24.9.2003 tarihinde sırasıyla 2665, 2666, 2667, 2668 sayı ile
Kablonet, Topaz, İnteraktif ve Aktif Kablo firmalarına yazılı görüş gönderilmiştir.
Sözü edilen yazıya Topaz 3.10.2003 tarih, 4826 sayılı; Kablonet 13.10.2003 tarih,
4992 sayılı (ayrıca sözü edilen cevap yazısının daha net biçimde açıklanması
amacıyla 19.11.2003 tarih, 5753 sayı ile ikinci cevap yazısı gönderilmiştir); İnteraktif
20.10.2003 tarih, 5093 sayılı yazı ile cevap vermişlerdir.
Diğer taraftan, Rekabet Kurulunun yukarıda geçen kararına konu dördüncü teşebbüs
olan Aktif Kablo tarafından, süresi içinde herhangi bir yazılı cevap gönderilmemiştir.
Konuyla ilgili olarak Türk Telekomünikasyon A.Ş. (TTAŞ)’den 2.12.2003 tarih, 3253
sayılı yazı ile bilgi talep edilmiş olup, TTAŞ’nin 17.12.2003 tarih, 6167 sayı ile Kurum
kayıtlarına giren cevap yazısı ile Aktif Kablo ve TTAŞ arasındaki Gelir Ortaklığı
Sözleşmesi’nin 29.9.2003 tarihi itibarıyla feshedildiği, buna bağlı olarak Şirket'in
Kablo TV üzerinden internete erişim hizmeti alanındaki faaliyetlerinin sona erdiği
bildirilmiştir.
Konu, bu gelişmeleri Kurul gündemine intikal ettiren 22.12.2003 tarih,
REK.0.06.00.00/155 sayılı Başkanlık önergesi ve ekleri ile 25.12.2003 tarihli ve 03-
83 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve karara bağlanmıştır.
G . RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
İlgili Raportörler tarafından 6.6.2003 tarihli ve 2003-2-13/ÖA-03-İS sayılı
Önaraştırma Raporu'nda;
- kablo modemlerin operatör firmaca arzının ardında bulunan etkinlik
gerekçelerinin gerçekleşmesine hizmet edecek, ancak tüketici tercihleri üzerinde
bu amaçla orantılı, daha az bir kısıtlama getirecek iş modellerinin varlığı
nedeniyle, operatörler hakkında, ortada bir zorunluluk bulunmamasına karşın
kullanıcıların modem cihazlarını kendilerinden temin etmeleri şartını ileri
sürmeleri ve bu durumun operatörler tarafından sağlanan cihazlara rakip
cihazların satışı önünde engel teşkil ettiği gerekçesi ile daha kapsamlı bir
değerlendirme yapılmak üzere Kablotek ve Ultra Kablo haricindeki operatörler
hakkında soruşturma açılması gerektiği,
- ancak, soruşturmanın usul ekonomisi bakımından kamu kaynakları üzerinde ağır
bir yük getirdiği göz önünde bulundurulduğunda, tarafların soruşturma açılması
kararı alınmadan önce Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca
gönderilebilecek Kurul Görüşü’ne uymayı taahhüt etmeleri durumunda, taraflar
hakkında ayrıca soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
(03-83/1003-405)
5
8.12.2003 tarihli Bilgi Notu'nda ise;
- hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslerin, Rekabet Kurulunun 28.8.2003 tarih
ve 03-59/710-331 sayılı kararında belirtildiği şekilde, uç cihazlarına ilişkin
eylemlerine son vererek karar doğrultusunda işlem yapmaya başladıklarını süresi
içinde Kuruma bildirdikleri anlaşıldığından, anılan Kurul kararı uyarınca ilgili
teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı
ifade edilmiştir.
H . İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Kablo Modem Uygulaması
Şikayet sahipleri dilekçelerinde Kablo TV internet abonesi olmak üzere bölgelerinden
sorumlu Kablo TV operatörü gelir ortaklarına başvurduklarında internet abonesi
olabilmeleri için hizmetin alınmasında kullanılması zorunlu olan kablo modemlerin de
ilgili firmalardan alınması yönünde bir zorlama ile karşılaştıklarını ifade etmişlerdir.
Bunun yanı sıra şikayetlerde, kablo modemlerin başka firmalardan daha ucuza temin
edilmesi mümkün iken, gelir ortağı firmaların bölgelerinde sahip oldukları tekel
hakkına dayanarak kablo modemlerin kendilerinden satın alınmasını zorunlu
tuttukları ve böylece bir hizmetin satışını başka bir malın alınmasına bağlama
yoluyla hakim durumlarını kötüye kullandıkları iddia edilmektedir.
Önaraştırma kapsamında taraflarla yapılan görüşmeler, taraflardan bilgi talebi
üzerine cevaben gönderilen yazılı açıklamalar ve elde edilen diğer bilgi ve
belgelerden hakkında önaraştırma başlatılan ve gelir paylaşım esasına göre Kablo
TV altyapısı kurulması ve işletilmesi faaliyeti gösteren 4 firmanın çeşitli şekillerde
modem satış faaliyetinde bulundukları tespit edilmiştir.
Konuya ilişkin tarafların gönderilen bilgi isteme yazılarına cevaben yaptıkları
açıklamalara aşağıda yer verilmektedir.
- Aktif Kablo’nun Kurum kayıtlarına 2.6.2003 tarih ve 2459 sayı ile giren cevap
yazısında, MCNS/DOCSIS standartlarına uygun, resmi ithal ve teknik izinleri
temin edilmiş olan marka ve modeller içinden, kendileri tarafından belirlenen
diğer kriterleri de (modemin online olma süresi, elektrik voltaj değişimlerine
dayanıklılık, sortware güvenliği, üretici firma tarafından software geliştirme ve
yenileme desteği gibi) sağlayan modemlerin satışının yapıldığı veya kullanımına
izin verildiği ifade edilmiştir.
Aktif Kablo tarafından, sözü edilen özellikleri taşıdığı yapılan saha testleri ile
tespit edilen marka ve modeldeki modemlerin anlaştıkları firmalarca satın alındığı
ve kendilerinin belirlediği fiyat ile kullanıcılara bu firmalar tarafından satıldığı ifade
edilmiştir. Bu çerçevede, abonelere modem satışını satıcı firmaların yaptığı ve
faturaları da bu firmaların düzenlediği belirtilmiştir.
(03-83/1003-405)
6
Buna göre Aktif Kablo doğrudan modem satışı yapmamaktadır, ancak modem
satışı yapan başka satıcı firmalarla anlaşarak abonelerin bu firmalardan
kendisinin belirlediği fiyat ve modelde modemleri satın almasını sağlamaktadır.
- Topaz’ın, Kurum kayıtlarına 28.5.2003 tarih ve 2362 sayı ile giren cevap
yazısında, MCNS/DOCSIS standardına uyumlu, Telekomünikasyon Kurumundan
onaylı kablo modemlerin satışının firma tarafından yapılmakta olduğu ifade
edilmiştir.
- Kablonet tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 26.5.2003 tarih ve 2309
sayı ile giren cevap yazısında da, belirlenen standart ve özelliklere sahip kablo
modemlerin satışının firma tarafından bizzat yapıldığı bildirilmiştir.
- İnteraktif yetkilileri ile şirket merkezinde Raportörlerce yapılan görüşmede kablo
modem satışının firma tarafından bizzat yapıldığı ifade edilmiştir.
Bununla birlikte, kablo satışını bizzat yapan gelir ortağı firmaların,
- daha önce başka bölgelerde kablo internet abonesi olup modem satın almış olan,
- yurtdışında kullanılmış modemi Türkiye’ye getiren
modem sahiplerini internet hizmeti yanı sıra kablo modem alma zorunluluğuna tabi
tutmadıkları tespit edilmiştir.
Aktif Kablo tarafından gönderilen cevap yazısında bunlara ilaveten, modemlerini
diğer operatör abonesi 1. derece akrabadan satın almış olan başvuru sahipleri ile
ellerinde uygun modem bulunan lisans, yüksek lisans, doktora vb. öğrencilerinin
modem satın alma zorunluluğuna tabi tutulmadıkları belirtilmiştir.
Dosya kapsamında yapılan incelemelerde, gelir ortağı firmaların kablo modeme
ilişkin uygulamalarının cevap yazılarında belirtildiği şekilde gerçekleştiği tespit
edilmiştir.
H.2. Kablo Modem Uygulamalarına İlişkin Değerlendirme
Yukarıda ayrıntılarıyla değinildiği üzere, Kablo TV şebekesi üzerinden internete
erişim amacıyla kullanılan modemler ile şebekede kullanılan diğer cihazlar (CMTS
gibi) farklı firmalar tarafından üretilmiş olsa dahi, kullanılmakta olan modem
standardına (MCNS/DOCSIS) uygun olmaları halinde birbirleriyle uyumlu
çalışmaktadırlar.
Kablo TV şebekesi sürekli (always on-kesintisiz) internet erişiminin sağlandığı bir
altyapıdır. Kullanıcılar kablo internet abonesi olurken şebekenin bu özelliğini göz
önüne almakta, hatta kimi kullanıcılar için (internet cafe gibi) bu özellik sunulan geniş
bant imkanıyla birlikte vazgeçilmez bir hal almaktadır. Bu bakımdan hizmetten
beklenen yararın elde edilebilmesi ve kullanıcı memnuniyeti ile sürekli internete bağlı
olma arasında doğrudan bir ilişki söz konusudur.
Bununla birlikte, Kablo TV şebekesinin sahibi ve işleticisi olarak TTAŞ’nin
kullanıcılara karşı olan sorumluluğu, şebekenin işletilmesi ve kullanıcıya internet
erişiminin sağlanmasından ibaret olup, internet hizmetinin alınabilmesi için zorunlu
bir araç olan kablo modemde (uç cihazı) çıkabilecek problemler bu kapsamda
değerlendirilmemektedir.
(03-83/1003-405)
7
Aktif Kablo tarafından gönderilen cevap yazısında, abonelerin herhangi bir uç cihazı
kullanmalarına izin verilmemesinin temelinde bulunan nedenler aşağıdaki şekilde
ifade edilmektedir:
“... istisnalar dışında abonelerin herhangi bir uç cihazı kullanmalarına izin
verilmemektedir. Özellikle garanti süreleri, verilen teknik destek açısından anlaşma
sağlanan satıcı firmalar dışındaki (ki zaman zaman bu firmalar ciddi servis zaafı
gösterebilmektedir.) firmalarla bağlantı sağlanması güç ve sorunlu olmakta,
genellikle aboneler garanti kapsamı dışında da değişiklik veya onarım talebinde
bulunmaktadırlar.
Bunun yanı sıra uç cihazları tüm ön çalışma ve testlere rağmen süreli kullanımlarda
bazı sorunlara yol açtığı görülmektedir.
Uç cihazların yazılımlarında üretici firmalar tarafından yapılan geliştirmelere, kablo
internet yönetim sistemi üzerinden uç cihazlarına aktarılmaktadır. Zaman zaman
yazılımlarda ortaya çıkan sorunlar yine benzer yöntemle giderilmektedir. Geliştirme
ve iyileştirme çalışmalarında, sistem ve Kablo TV şebekesi üzerinde yapılan genel
değişikliklerde tüm uç cihazların gereken faydayı sağlaması için üretici firmalarla,
Kablo TV operatörlerinin sürekli ilişkileri (garanti süreleriyle ve satınalmaların dışına
yayılan biçimde) ve ortak çalışmaları zorunludur. Bu nedenle aboneler tarafından
bağımsız olarak temin edilen uç cihazlarda değişiklik, geliştirme vb. çalışmaların
yapılması zorluk yarattığı gibi sistem üzerindeki genel değişikliklerde de sorun
yaratma riski mevcuttur.”
Yukarıda, sistemin işleyişi hakkındaki bölümde ifade edildiği üzere, Kablo TV
üzerinden internete erişimde karşılaşılan aksaklıkların giderilmesi için kullanıcılar
şikayetlerini, TTAŞ adına destek ve bakım hizmetleri vermekte olan gelir ortağı
firmalara yönlendirmektedirler.
Kullanıcıların kesintisiz internet erişimi hizmeti alabilmeleri, kablo modemden
kaynaklanan sorunlar da dahil olmak üzere, her türlü arızaya en kısa zamanda
müdahale edilmesi ile mümkün olabilmektedir. Bakım ve destek hizmeti veren gelir
ortağı firmalar kullanıcının modeminde çıkabilecek problemlere öncelikle merkezden
yardımcı bilgisayar programları aracılığıyla müdahale etmektedirler. Uzaktan erişim
yoluyla sorunlara müdahale edilemediği zamanlarda destek hizmet sözleşmesi
çerçevesinde gelir ortağı firmalar sorunlara yerinde müdahale etmektedirler. Bu
sebeple hem uzaktan müdahale hem de yerinde bakım-onarım için kablo
modemlerin teknik özelliklerinin destek hizmeti veren firmaların teknik elemanları
tarafından tanınıyor olması, çıkacak sorunlara anında müdahale edilebilmesi
açısından önemli olmaktadır.
Kablo modemde ortaya çıkan arızanın uzaktan ya da yerinde müdahalelerle
giderilemediği hallerde, kesintisiz internet erişiminin değerinin kullanıcı gözünde bir
bütün olarak korunması amacıyla, modemler gelir ortağı firmalar tarafından
değiştirilmektedir.
Bu sebeple kablo modemlerin doğrudan satışını yapmayan ancak şebekelerinde en
yüksek performansı sağladığı tespit edilmiş ve teknik ekiplerince özellikleri
tanımlanmış kablo modemleri ve bunların satın alınabileceği firmaları ilan eden gelir
(03-83/1003-405)
8
ortağı firmalar dahi, yedek modemleri konsinye olarak ellerinde bulundurmakta ve
gerektiğinde anında kullanıcının arızalı modemi ile değiştirmektedirler.
Hizmetin sürekliliğinin sağlanması dolayısıyla çıkabilecek problemlere anında
müdahale edilmesi gereği göz önüne alındığında, kablo modem bakım onarım
hizmeti veren gelir ortağı firmaların kablo modem satışı ile iştigal etmelerinin çeşitli
etkinlikler doğurduğunu söylemek mümkün görünmektedir.
Bakım-onarım ve değiştirme hizmetinin yanı sıra, fiili olarak şebeke işleticisi
durumunda olan gelir ortağı firmaların modem üreticisi firmanın modemde yaptığı
teknik gelişmeleri, şebekede kullanılan modemlere uzaktan erişim yoluyla
aktarabilmeleri de mümkündür. Bu işlem, şebekede kullanılan kablo modemlerin bir
örnek olması halinde daha etkin olarak yapılabilmektedir.
Esasen kablo modemlere ilişkin sözü edilen uygulamanın temelinde, Gelir Paylaşım
Esasına Dayalı TV ve Radyo Dağıtım Sistemleri, İnteraktif Hizmetler Proje
Uygulamaları Sözleşmesi1 Eki Protokol’ün E.5 maddesinin dördüncü ve beşinci
bentlerinde yer alan, TTAŞ tarafından gelir ortağı firmalara tanınan kablo
modemlerin organize edilmesi şeklinde bir hüküm bulunmaktadır. Firmalar,
Protokol’de yer alan hükmün yanı sıra, kablo internet uygulamasının başlangıcında
Türkiye’de yaygın kablo modem satışı bulunmamasını da gözönüne alarak ortaya
çıkan ihtiyacı karşılamak üzere kablo modemleri kullanıcılara kendileri sağlama
yolunu tercih etmişlerdir.
Abonelerin firma tarafından sağlanan (dolayısıyla da tanınan) marka modemleri satın
almasının bazı etkinlikler içerdiğine iştirak edilmekle birlikte, abonelerin modemleri
operatör firmadan temin etmek zorunda bırakılmalarının elde edilmesi beklenen
faydalar ile orantılı bir yol olduğu şüphelidir.
İnternet hizmetinin sürekliliğinin sağlanması ve bu ayırdedici özelliğinin korunması
amacıyla hareket eden operatörlerin, satılan modemlerin teknik özelliklerini
bilebilmeleri, üretici ve satıcılar ile irtibat halinde olabilmeleri saikiyle modemlerin
kendilerinden temin edilmesi zorunluluğunu getirmeleri, amacını aşan bir araç teşkil
etmektedir.
Operatörlerin benzer saikler ile aynı amaca ulaşmak için farklı yollar izlemesi
mümkün görünmektedir. Buna göre eldeki bilgiler çerçevesinde, yukarıda bahsedilen
faydaların (bahsi geçen etkinliklerin) gerçekleşebilmesinin tek yolunun modem
cihazlarını operatörden temin etmek olmadığı görülmekte; nitekim diğer bir operatör
(Ultra Kablo) tarafından modem temininin zorunlu tutulması yerine kullanıcıların
belirlenen standartlara uygun (Telekomünikasyon Kurumu onaylı) cihazları diledikleri
yerden temin etme konusunda serbest bırakılmaları, bu duruma örnek olarak
gösterilebilmektedir.
1 Rekabet Kurulunun 03-58/678-M sayılı Kararında açıklandığı üzere, TTAŞ ile kablo operatörü
firmalar arası ilişki, 1997 yılında akdedilen "Gelir Paylaşımı Esasına Göre Kablo TV Sistemi Proje
Uygulamaları Sözleşmesi" ile başlamış, bunun ardından 1998 yılında "TV ve Radyo Dağıtım
Sistemleri İnteraktif Hizmetler Proje Uygulamaları Sözleşmesi ile devam etmiştir. Yukarıda yer verilen
Protokol ise işbu sözleşmelerden sonuncusuna ek olarak akdedilmiştir.
(03-83/1003-405)
9
I . GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
28.8.2003 tarih ve 03-59 sayılı Kurul toplantısında dosya kapsamına göre yapılan
inceleme ve değerlendirmeler sonucunda, "ortada bir zorunluluk bulunmamasına
karşın kullanıcıları uç cihazlarını kendilerinden temin etmek zorunda bırakmaları ve
bu durumun operatörler tarafından sağlanan cihazlara rakip cihazların satışı önünde
engel teşkil etmesi” gerekçeleriyle kablo operatör firmaları Aktif Kablo, İnteraktif,
Kablonet ve Topaz hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. madde ve devamı hükümleri
uyarınca soruşturma açılabileceği kanaatine varılmış, ancak açılması olası bir
soruşturma sonunda alınacak kararın etkileri, usul ekonomisi, tarafların ihlal teşkil
edebilecek eylemlerine derhal son vermeleri halinde elde edilecek faydalar dikkate
alınarak taraflara Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bahse konu
uygulamalara son verilmesi yönünde yazılı görüş gönderilmesine 03-59/710-331
sayı ile karar verilmiştir.
Anılan karar çerçevesinde,
- uç cihazı (kablo modem ve router) satışlarının “Kablo TV şebekesi üzerinden
internet erişimi abonelik işlemleri”nden ayrılarak, abone olunabilmesi için uç
cihazlarının (kablo modem ve router) satın alınması zorunluluğuna son
verilmesi,
- kullanıcıların Telekomünikasyon Kurumu tarafından belirlenen standartlara
uygun uç cihazlarını (kablo modem ve router) dışarıdan temin etmeleri
durumunda Kablo TV internet aboneliği işlemlerinin yapılmasının
reddedilmemesi
yönünde uygulamalara başlandığını teyit eden yazılı cevabın tebellüğ tarihini
müteakip 30 gün içerisinde Kuruma gönderilmesi, aksi halde bahsi geçen
uygulamalar nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi ve devamı hükümleri
uyarınca soruşturma açılacağına dair yazılı görüş, 24.9.2003 tarihinde sırasıyla
2665, 2666, 2667, 2668 sayı ile Kablonet, Topaz, İnteraktif ve Aktif Kablo'ya
gönderilmiştir.
Sözü edilen yazıya Topaz 3.10.2003 tarih, 4826 sayılı; Kablonet 13.10.2003 tarih,
4992 sayılı; (ayrıca sözü edilen cevap yazısının daha net biçimde açıklanması
amacıyla 19.11.2003 tarih, 5753 sayı ile yazılı cevabı açıklayıcı mahiyette ikinci bir
yazı göndermiştir); İnteraktif 20.10.2003 tarih, 5093 sayılı yazı ile cevap
vermişlerdir.
Söz konusu yazılarda, adı geçen üç teşebbüs, 28.8.2003 tarih, 03-59/710-331 sayılı
Rekabet Kurulu kararında belirtilen hususların kabul edildiği ve buna uygun
uygulamalara başlanıldığını beyan etmektedirler.
Diğer taraftan, Rekabet Kurulunun yukarıda geçen kararına konu dördüncü teşebbüs
olan Aktif Kablo tarafından süresi içinde herhangi bir yazılı cevap gönderilmemiştir.
Konuyla ilgili olarak TTAŞ’den 2.12.2003 tarih, 3253 sayılı yazı ile bilgi talep edilmiş
olup, TTAŞ’nin 17.12.2003 tarih, 6167 sayı ile Kurum kayıtlarına giren cevap yazısı
ile, Aktif Kablo ve TTAŞ arasındaki Gelir Ortaklığı Sözleşmesi’nin 29.9.2003 tarihi
(03-83/1003-405)
10
itibarıyla feshedildiği, buna bağlı olarak Şirket'in Kablo TV üzerinden internete erişim
hizmeti alanındaki faaliyetlerinin sona erdiği bildirilmiştir.
J. SONUÇ
Gelişmeleri Kurul gündemine intikal ettiren 22.12.2003 tarih, REK.0.06.00.00/155
sayılı Başkanlık önergesi ve eklerinin incelenmesi sonucunda, hakkında önaraştırma
yapılan teşebbüslerin Rekabet Kurulunun 28.8.2003 tarih ve 03-59/710-331 sayılı
kararında belirtildiği şekilde, uç cihazlarına ilişkin eylemlerine son vererek Rekabet
Kurulunun kararı doğrultusunda işlem yapmaya başladıklarını süresi içinde Kuruma
bildirdikleri, dolayısıyla bahsi geçen Kurul kararı uyarınca ilgili teşebbüsler hakkında
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
bulunmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy