REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/HGK-04/1 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 04-61/888-210
Karar Tarihi : 21.9.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER: Gökşin KEKEVİ, Müge ÖZERCAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Kale Pazarlama Ticaret A.Ş. 20
Temsilcisi: Av. Halim MERTEK
Büyükdere Cad. Kaleseramik Binası 80620
Levent-İstanbul
D. TARAFLAR : - Kale Pazarlama Ticaret A.Ş. ile yetkili satıcıları
E. DOSYA KONUSU: Kale Pazarlama Ticaret A.Ş. (Kale Pazarlama) ile
yetkili satıcıları arasında imzalanan “yetkili satıcılık sözleşmesi”ne menfi
tespit/muafiyet verilmesi talebi.
30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.12.1998 tarih, 4003 sayı ve
23.2.1999 tarih, 568 sayı ile intikal eden başvuru üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4, 5 ve 8. maddeleri uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 11.8.2004 tarih ve D1/1/HGK-04/1
sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu, 13.8.2004 tarih ve REK.0.05.00.00/156
sayılı Başkanlık önergesi ile 04-61 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Kale Pazarlama’nın bayilik
anlaşmaları ve uygulamalarına, 40
- “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin 4/1, 6/a, 8, 9 ve 19. maddeleri, “Yetkili
Satıcılara Uygulanan Teşhir Protokolu”nun 2 ve 4.1. maddeleri ve Kurul’un
24.2.2004 tarih ve 04-16/123-26 sayılı Seramik kararında yer verilen tespitler
göz önünde bulundurularak menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin 4/1, 6/a, 8/1, 9 ve 19. maddeleri ile Kurul’un
Seramik kararında yer verilen tespitler göz önünde bulundurularak, 2002/2
sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nden de
yararlanılamayacağı, 50
04-61/888-210
2
- 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen şartlar bulunmadığından
bireysel muafiyet verilemeyeceği,
- Kurul’un 14.5.2002 tarih ve 02-28/315-130 sayılı Bagfaş kararı ile Seramik
kararında, Çanakçılar Seramik Sanayi ve Ticaret A.Ş., Hitit Seramik San. ve
Tic. A.Ş. ve Yüksel Seramik Sanayi ve Ticaret A.Ş. bakımından ulaştığı
sonuçlar da göz önünde bulundurularak, Kale Pazarlama’ya 4054 sayılı
Yasa’nın 16. maddesinin 1 ve 3. fıkraları uyarınca para cezası uygulanması
gerektiği 60
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Ulaşılacak sonucu etkilemeyeceği için bildirim formunda yapılan aşağıdaki 70
ilgili ürün pazar tanımı kabul edilebilir niteliktedir:
“İlgili ürün pazarı; yer ve duvar seramik kaplama ve izolatör malzemesi,
vitrifiye malzemesi, dekoratif sıva ve boya, seramik yapıştırıcısı, PVC esaslı
yer döşeme ve muhtelif borudur.”
.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Ulaşılacak sonucu etkilemeyeceği için bildirim formunda yapılan aşağıdaki
ilgili coğrafi pazar tanımı kabul edilebilir niteliktedir: 80
“Bildirim konusu ürünler, Türkiye çapında faaliyet gösteren bayiler eliyle
satılmaktadır.”
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Anılan başvuruda, Kale Pazarlama “yetkili satıcılık sözleşmesi”ne ilişkin menfi
tespit/muafiyet talebinde bulunulmaktadır. İlgili sözleşme Kale Pazarlama ile
yetkili satıcıları arasında sözleşme konusu ürünlerin tedarik ve satın alım
şartları ile tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini düzenlemektedir. 90
Aşağıda bildirim konusu Sözleşme’nin, 4054 sayılı Kanun açısından önem arz
eden maddelerine yer verilmektedir:
“Madde 4- TARİFLER:
Satış Sirküleri: Satış şartlarına ve fiyatlara ilişkin olup, Kale Pazarlama
tarafından yayınlanan ve Yetkili Satıcının uymayı taahhüt ettiği bildirilerdir.
04-61/888-210
3
Ürünler: Her türlü seramik yer ve duvar karoları, bordürler, vitrifiye lavabo, 100
klozet ve sair sağlık gereçleri Kale Grubu ünvanları madde 1’de sıralanmış
olan üreticilerinin ürettikleri, ithal ettikleri ve Kale Pazarlama tarafından
dağıtım ve satışı gerçekleştirilen ürünler
Madde 6- GENEL HÜKÜMLER:
a) Satıcı, Kale Pazarlama katalog ve broşürlerinde satışa sunulan ürün
serilerini satın alıp, bu sözleşmeye ekli “Genel Satış Şartnamesi” ile “satış
sirkülerleri”ne uygun olarak satmayı ve diğer Kale Pazarlama satıcılarıyla
rekabete girmemeyi kabul ve taahhüt eder. Sirkülerde belirtilen fiyatlar satışa 110
esas fiyatlardır. Sirküler dışına ancak özel durumlarda Kale Pazarlama’nın
görüşü ve izni alınarak çıkılabilir. Satıcı, Kale Pazarlama kataloglarında yer
alan ürünlerin dışında herhangi bir ürün satamaz, teşhir edemez ve
tanıtamaz....
Madde 8- SÜRE:
Yetkili Satıcılık Sözleşmesi, .../.../.... tarihinden başlamak üzere, 31.12.1998
tarihine kadar geçerli olacaktır. Taraflarca ilk sürenin sona erme tarihinden
veya daha sonraki birer yıllık sürelerin bitiminden 1 ay önce taahhütlü 120
mektupla sözleşmeyi iptal edilmediği takdirde kendiliğinden bir yıl uzatılmış
sayılacaktır.
Satıcı, iş değişikliği veya sair makul bir sebebe dayanarak en az 3 ay
evvelinden haber vermek şartı ile işbu sözleşmeyi feshetme hakkını haizdir.
Bu takdirde, satıcı, sözleşme kapsamına giren ürünlerin yerli ve yabancı
benzerlerini ve ikame malzemesini geri kalan süre içinde satmamayı, ithal ve
üretimine girişmemeyi ve sözleşmede yazılı rekabet şartlarına aynen riayet
etmeyi kabul taahhüt eder.
130
Satıcı’nın haklı isteğiyle ve bu maddeye müsteniden sözleşmenin feshedildiği
hallerde de, geri kalan sözleşme süresinin dolmasına kadar bu sözleşmede
bahsi geçen teminat bonoları Kale Pazarlama nezdinde muhafaza edilir ve
Satıcı’nın rekabet yasağına riayetsizliği halinde Kale Pazarlama tarafından
kullanılır.
Madde 9- SİRKÜLER BİLDİRİLERİNE UYMA ZORUNLULUĞU:
a) Satıcılar, Ürünleri, Kale Pazarlama tarafından tespit ve ilan edilmiş olan
Yetkili Satıcı fiyatları üzerinden satmakla yükümlüdürler. Kale Pazarlama, fiyat 140
listelerini önceden haber vermeden değiştirebilir.
b) Satıcı, Kale Pazarlama tarafından zaman zaman çıkarılacak ürünlerin satış
şartlarını belirten satış sirkülerine aynen uymayı ve bu belgelerde mevcut
şartlara aykırı satış yapmamayı kabul ve taahhüt eder.
c) Satıcı, Kale Pazarlama tarafından tayin ve tespit edilmiş satış koşulları
dışında, diğer Kale Pazarlama Yetkili Satıcıları ile kesin olarak haksız rekabet
sayılabilecek fiillerde bulunamaz.
04-61/888-210
4
d) Satıcı, Kale Pazarlama tarafından belirlenmiş fiyatlar ve satış koşulları 150
dışında toptan veya perakende satış yapmayacak şahsen veya iştirakleri
yahut ortakları aracılığı ile haksız rekabet ve damping olarak nitelenebilecek
spot piyasa yaratacak ticari olsun olmasın herhangi bir girişimde
bulunmayacağını kabul ve taahhüt eder.
e) b-c-d- bendinde perakende satış yapmayacak, şahsen veya iştirakleri yahut
ortakları aracılığıyla haksız rekabet ve damping olarak nitelendirilebilecek spot
piyasa sayılan hususlara riayet etmeyen ayrıca ürünün teslim alınması, kredi
şartları, ödemenin yapılması şekil ve sürelerine uymayan Satıcılara yeniden
ürün verip vermemekte, bekleyen siparişlerini iptal edip etmemekte veya 160
yetkili satıcılık sözleşmesinde bulunan cezai hükümleri uygulayıp
uygulamamakta, Kale Pazarlama muhayyerdir....
Madde 19- REKABET YASAĞI:
Satıcı, sözleşme ürünleri alanında, münhasıran Kale Pazarlama ile işbirliği
yapar ve doğrudan veya dolaylı rekabet sayılabilecek faaliyetlerde
bulunamaz. Bu cümleden olarak:
a) Satıcı Kale Pazarlama’nın yazılı izni olmadan başka hakiki veya hükmi
şahısların ithal ve imalatı olan mamül ve malzemeyi satamaz.
b) Bu nevi malları ve onun yerine geçecek ürünleri imal ve ithal etmeyecektir. 170
c) Bu konularda başka firmaların acentalığını, temsilciliğini, ticari vekilliğini ve
komisyonculuğunu üstlenemez.
d) Sözleşme ürünleri ile ilgili imalat veya ithalat yapmak üzere kurulmuş veya
kurulacak firma ve şirketlere, Kale Pazarlama’nın izni olmaksızın ortaklık
kuramaz.
e) Satıcı sözleşme ürünlerini değiştirmeksizin piyasaya arz edecek veya
inşaatlara tatbik edecektir. Satıcı sözleşme ürünlerini fason olarak alıp,
üzerine desen çizdiremez, değişiklikler yaptıramaz, özellikle bordür ve sair
küçük imalatta bulunamaz.
f) Satıcı doğrudan doğruya veya dolayısıyla Kale Pazarlama ile rekabet 180
sayılabilecek faaliyetlerde bulunmayacak, sadece Kale Pazarlama malları ile
bu şirketin ithal edebileceği malların piyasaya arzıyla uğraşacaktır. Satıcı’nın
sözleşme konusu sınai ürünlere rekabet teşkil etmeyen malların ticaret ve
sanayi ile uğraşma hakkı saklıdır.”
Kale Pazarlama ile yetkili satıcıları arasında imzalanan “Yetkili Satıcılara
Uygulanan Teşhir Protokolu”nun önem arz eden maddeleri ise aşağıdaki
gibidir:
“Madde 2- SÖZLEŞMENİN KONUSU:
190
Bu “Teşhir Sözleşmesi” Kale Pazarlama ile satıcı arasında, üç yıl süreyle Kale
Pazarlama’nın öngöreceği şartlar dairesinde ürün tanıtımı, teşhir mahalli
tesisi, Kale Pazarlama ürünlerinden başka ürün teşhir edilememesi buna
karşılık Kale Pazarlamanın aşağıda yazılı şartlarda teşhir standının
hazırlanmasına katılmasını ve satıcının teşhir ile ilgili yapmış olduğu
04-61/888-210
5
harcamalara Kale Pazarlamanın onayladığı kısmına katılımını düzenleyen
çerçeve niteliğinde bir sözleşme olup, başta Çanakkale Seramik Fabrikaları
Anonim Şirketi ile Kalebodur Seramik Sanayi Anonim Şirketi olmak üzere,
Kale Grubuna dahil şirketlerin, ürettikleri yahut ithal ettikleri ve genel satım
işini Kale Pazarlama’ya verdikleri ürünlerin teşhirini içerir... 200
Madde 4- SATICININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ:
4.1. Satıcı 3 yıl süreyle, Kale Pazarlamanın katkıda bulunduğu teşhir
ünitelerinde Kale Grubuna dahil şirketlerin, ürettikleri yahut ithal ettikleri ve
genel satım işini Kale Pazarlama’ya verdikleri ürünlerin dışında hiçbir ürünü
sergileyemez...."
4054 sayılı Kanun’un 4, 5 ve 8. maddeleri, 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nin “Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına 210
Çıkaran Sınırlamalar” başlıklı 4. maddesi ile “Rekabet Etmeme Yükümlülüğü”
başlıklı 5. maddesi ve bu maddelere ilişkin olarak, “Dikey Anlaşmalara İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği’ne Yönelik Kılavuz”da yapılan açıklamalar
çerçevesinde, Kale Pazarlama’nın bayilik anlaşmalarına, “Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi”nin 4/1, 6/a, 8, 9 ve 19. maddeleri ile “Yetkili Satıcılara Uygulanan
Teşhir Protokolu”nun 2 ve 4.1. maddeleri göz önünde bulundurularak menfi
tespit belgesi verilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır.
“Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin 4/1, 6/a ve 9. maddeleri göz önünde
bulundurularak, Kale Pazarlama’nın, alıcıların kendi satış fiyatını belirleme 220
serbestisini engellediği, ayrıca “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin 8/1 ve 19.
maddeleri ile de “belirsiz süreli rekabet etmeme yükümlülüğü” getirildiği; bu
nedenle 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nden
de yararlanılamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Taraflar başvurularında anılan sözleşmenin “kamu yararı, rekabetin gerçek
anlamda ortadan kalkmaması, teknolojik ve ekonomik gelişme sağlaması”
şeklinde yararlar sağlayacağını ifade etmişlerdir. Ancak bu açıklama 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen şartların varlığını ortaya koyar
nitelikte değildir. Bu nedenle alıcıların kendi satış fiyatını belirleme 230
serbestisinin engellenmesine bireysel muafiyet tanınamayacağı sonucuna
varılmıştır1.
Başvuru ekinde yer verilen ve 18.6.1998 tarihinde imzalanıp Kanun’un 10/1.
maddesi uyarınca 18.7.1998 tarihine kadar Kurum’a bildirilmesi gereken
bayilik sözleşmesinin bildirilmemesinden dolayı ise, aynı Kanun’un 19/1-a
maddesine göre 18.7.2001 tarihinde üç yıllık zaman aşımı süresi dolmuş
bulunduğundan, bu tarihten sonra ilgili teşebbüse ve yöneticilerine Kanun’un
16. maddesinin 1. ve 3. fıkraları uyarınca ceza verilemeyeceği kanaatine
ulaşılmıştır. 240
1 24.11.1999 tarih ve 99-53/575-365 sayılı İGTOD ve 5.10.2001 tarih ve 01-47/483-120 sayılı
Volkswagen kararları da bu duruma örnek teşkil etmektedir.
04-61/888-210
6
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Kale Pazarlama’nın
bayilik anlaşmaları ile ilgili olarak;
1. “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin 4/1, 6/a, 8, 9 ve 19. maddeleri ile “Yetkili
Satıcılara Uygulanan Teşhir Protokolu”nun 2 ve 4.1. maddeleri nedeniyle
menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, 250
2. 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtilen şartlar bulunmadığından,
bireysel muafiyet tanınamayacağına,
3. a) “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin 4/1, 6/a, 8/1, 9 ve 19. maddeleri
nedeniyle 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği”nden de yararlanamayacağına,
b) Belirtilen maddelerin düzeltilmesi halinde ilgili sözleşmenin grup
muafiyetinden yararlanabileceğine; söz konusu değişikliklerin 60 gün 260
içerisinde yapılarak Rekabet Kurumu’na bildirilmesine; Kurulumuzca
öngörülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde
haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16 ve 17. maddeleri
uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine,
4. Başvuru ekinde yer verilen ve 18.6.1998 tarihinde imzalanıp Kanun’un
10/1. maddesi uyarınca 18.7.1998 tarihine kadar Kurum’a bildirilmesi gereken
bayilik sözleşmesinin bildirilmemesinden dolayı, aynı Kanun’un 19/1-a
maddesine göre 18.7.2001 tarihinde üç yıllık zaman aşımı süresi dolmuş
bulunduğundan, bu tarihten sonra ilgili teşebbüse ve yöneticilerine Kanun’un 270
16. maddesinin 1. ve 3. fıkraları uyarınca ceza verilemeyeceğine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Başkan İkinci Başkan
Mustafa PARLAK Tuncay SONGÖR
A. Ersan GÖKMEN R. Müfit SONBAY
(izinli)
Murat GENCER Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ
04-61/888-210
7
(raporlu)
Rıfkı ÜNAL Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI
M.Sıraç ASLAN Süreyya ÇAKIN
Full & Egal Universal Law Academy