Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-47 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 05-39/548-125
Karar Tarihi : 13.06.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER: H. Gökşin KEKEVİ, M. Akif KAYAR
C. ŞİKAYET EDEN: Re’sen
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Kale Pazarlama Ticaret A.Ş.
Kaleseramik Binası Levent/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Kale Pazarlama’nın, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’u ihlal edip etmediğinin tespit edilmesi.
F.İDDİALARIN ÖZETİ: Kale Pazarlama Ticaret A.Ş. (Kale Pazarlama)’nın, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal edip etmediğinin tespit 30
edilmesi.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.12.1998 tarih, 4003 sayı ve
23.02.1999 tarih, 568 sayı ile intikal eden başvuru ile, Kale Pazarlama ile yetkili
satıcıları arasında imzalanan “yetkili satıcılık sözleşmesi”ne menfi tespit/muafiyet
verilmesi talebinde bulunulmuştur. Söz konusu başvuruya ilişkin, ilk tebligatı
24.09.2004’de, gerekçeli karar tebligatı ise 20.10.2004’de yapılan 21.09.2004
tarih ve 04-61/888-210 sayılı Rekabet Kurulu (Kurul) kararında, anılan
sözleşmenin 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği’nden yararlanabilmesi için
yapılması gereken değişikliklere yer verilmiş, belirtilen maddelerin düzeltilmesi
halinde ilgili sözleşmenin grup muafiyetinden yararlanabileceğine; söz konusu 40
değişikliklerin 60 gün içerisinde yapılarak Kuruma bildirilmesine; Kurulca
öngörülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde
haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16 ve 17 nci maddeleri
uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesi sonucuna ulaşılmıştır.
05-39/548-125
2
Kale Pazarlama vekili Kurum kayıtlarına 23.11.2004 tarih ve 6470 sayı ile intikal
eden başvurusunda, Kurul’un 21.09.2004 tarih ve 04-61/888-210 sayılı
kararının, “usul ve esas yönünden yasaya uygun olmadığı gibi, hakkın suistimali
niteliğinde olduğu”nu iddia ederek yapılan işleme itiraz etmiştir. Bu itiraz, “itiraz
konusunun nihai karara ilişkin olduğu, 4054 sayılı Kanun’un 55 inci maddesi 50
uyarınca Kurul kararlarına karşı yargı yolunun Danıştay olarak belirlenmiş
olması nedeniyle”, Kurul’un 09.12.2004 tarih ve 04-78/1137-M sayılı kararı ile
reddedilmiştir.
Kale Pazarlama vekilinin anılan yazısında, pazarlama hizmetlerinin üretici
firmalara devredildiği, Kurul kararında belirtilen hususların ise devir sırasında
Kurul ile sorun yaşamamak adına düzeltildiği de iddia edilmiştir. Ancak, Kurul’un
24.02.2004 tarih ve 04-16/123-26 sayılı kararının yürütmesinin durdurulmasına
ve iptaline ilişkin olarak, Danıştay 10 uncu Dairesi Başkanlığı’na Kaleseramik
Çanakkale Kalebodur Seramik Sanayi A.Ş. (Kaleseramik) ve Kalevit Roca 60
Saniter Seramik Sanayi A.Ş. (Kalevit Roca) tarafından sunulan dava
dilekçelerindeki, “üretici kendi ürününün satış fiyatı ve koşullarını tayin hakkını
haizse, bu fiyat ve koşulları, satışı kendine izafetle yapacak Bayiine empoze
etmesi bu hakkın doğal uzantısıdır. Esasen sanayi denecek çapta üretim yapan
bir firmanın bütün üretimi bayileri vasıtasıyla satılır. Bayiin üreticinin temsilcisi
olması nedeniyle hem tüketiciyi korumak, hem de damping gibi anti-rekabetçi
ekonomik faaliyetlerinin önüne geçebilmek amacıyla satış fiyatı belirlenmektedir.
‘Fabrikadan Tüketici’ye’ sloganlı mağazalar, üretim miktarına göre oranı nazara
alınırsa, satmaktan çok tanıtma için kurulur. Piyasa koşulları gerçekçi olarak ele
alınırsa bir üretici’nin bizzarur Bayiler Vasıtasıyla Arzettiği satış fiyat ve 70
koşullarında Bayilerini sınırlama gayreti, Rekabeti Önliyen ve hakim olma eylemi
Değil; Bilakis, rekabeti temin etme neticesine de yöneliktir” şeklindeki ifadeler, bu
iddiaların gerçekliği konusunda şüphe uyandırmıştır. Bu nedenle, pazarlama
hizmetlerinin devredildiği iddia edilen üretici şirketlerin, ilgili Kurul kararının
gereğini yerine getirdiğinin tevsiki raportörler tarafından müteaddit kereler talep
edilmiştir. Ancak Kurul kararının gereğinin yerine getirilmesine yönelik bu
taleplere de yanıt verilmemiştir. Yalnızca Kaleseramik tarafından 02.02.2005
tarihinde, Kalekim Kimyevi Maddeler Sanayi A.Ş. (Kalekim) tarafından ise
31.01.2005 tarihinde, 21.09.2004 tarih ve 04-61/888-210 sayılı Kurul kararı ile
herhangi bir ilişki kurulmaksızın, yetkili satıcılık sözleşmelerine ilişkin olarak 80
menfi tespit/muafiyet talebinde bulunulmuştur.
Sonuç olarak, Kale Pazarlama’ya, 21.09.2004 tarih ve 04-61/888-210 sayılı
Kurul kararı uyarınca, “yetkili satıcılık sözleşmesi”nin grup muafiyetinden
yararlanabilmesini sağlayacak değişikliklerin yapılarak, Kurumumuza bildirilmesi
için tanınan 60 günlük süre, 20.12.2004 tarihinde sona ermiş; Kale Pazarlama
söz konusu geri bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemiştir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, Kurul, 11.03.2005 tarih ve 05-
14/165-M sayılı kararında, “yetkili satıcılık sözleşmesi”nde 21.09.2004 tarih ve 90
04-61/888-210 sayılı Kurul kararında öngörülen değişiklikleri yaparak Kuruma
05-39/548-125
3
bildirme yükümlülüğünü yerine getirmeyen Kale Pazarlama hakkında, 4054 sayılı
Kanun’un 40/1 inci maddesi uyarınca önaraştırma yapılması gerektiği sonucuna
ulaşmıştır. Keza, 11.03.2005 tarih ve 05-14/164-Mİ sayı ile de Kaleseramik’in
menfi tespit/muafiyet talebinin, Kale Pazarlama hakkında yürütülecek
önaraştırma sonucunda değerlendirilmek üzere incelemeye alınmasına karar
verilmiştir.
Bunun üzerine yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 30.05.2005 tarih ve
2005-1-47/ÖA-05-HGK sayılı önaraştırma raporu, 13.06.2005 tarih ve
REK.0.05.00.00/124 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-39 sayılı Kurul toplantısında 100
görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Kale Pazarlama’nın Nisan 2003 itibariyle ürün satış, dağıtım ve pazarlama
faaliyetlerini üretici şirketlere devrettiği; bu nedenle Kale Pazarlama
hakkında soruşturma açılmaması gerektiği,
- Kaleseramik ile Kalekim’in 2003 yılında, Kale Pazarlama’nın 16.12.1998
tarihli menfi tespit/muafiyet talebine konu olan yetkili satıcılık
sözleşmelerini kullandığı; 2004 yılından itibaren ise sırasıyla 02.02.2005 110
ve 31.01.2005 tarihindeki menfi tespit/muafiyet talebine konu olan yetkili
satıcılık sözleşmelerini kullanmaya başladığı,
- Kaleseramik ve Kalekim’in, yetkili satıcıları ile sözleşme ve sirküler
vasıtasıyla kurdukları hukuki ilişkide, 4054 sayılı Kanun’un 4, 5 ve 8 inci
maddeleri, 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği”nin “Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran
Sınırlamalar” başlıklı 4 üncü maddesi ile “Rekabet Etmeme Yükümlülüğü”
başlıklı 5 inci maddesi ve bu maddelere ilişkin olarak, “Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne Yönelik Kılavuz”da yapılan açıklamalar
çerçevesinde, iki konunun önem arz ettiği, 120
- Kaleseramik ve Kalekim’in yetkili satıcılık sözleşmelerinin 9 uncu
maddesinin (b) bendinin, alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisini
engellediği; bu nedenle 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği”nden yararlanamayacağı,
- Kaleseramik ve Kalekim’in yetkili satıcılık sözleşmelerinin 8/1 maddesi ile
getirilen “belirsiz süreli rekabet etmeme yükümlülüğü”ne de, 2002/2 sayılı
“Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği” ile tanınan muafiyetin
uygulanamayacağı,
- Önaraştırma sürecinde Kaleseramik ve Kalekim’in alıcıların kendi satış
fiyatını belirleme serbestisini engellemeye çalıştığını gösteren belgelerin 130
elde edildiği,
- Ancak görüşülen Kaleseramik, Kalevit Roca ve Kalekim yetkili satıcılarının
bu belgeleri destekleyici açıklamalarda bulunmadığı; alıcıların kendi satış
fiyatını belirleme serbestisini engellemeye yönelik çabaların etkili
olmadığını ifade ettiği,
- Bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası
çerçevesinde, Kale Grubu vekili Av. Özlem Akyüz tarafından da müvekkil
05-39/548-125
4
şirket yetkililerinin onayı alınarak kabul edilen aşağıdaki koşulların yerine
getirilmesi halinde, Kaleseramik ve Kalekim’e soruşturma
açılmayabileceği, 140
1) Alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisini engellemeye yönelik
çabalara imkan vermesi nedeni ile yetkili satıcılık sözleşmelerinin 9
uncu maddesinin (b) bendinin kaldırılması,
2) Yetkili satıcılık sözleşmelerinin 8/1 maddesi ile getirilen “belirsiz süreli
rekabet etmeme yükümlülüğü”nde, 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”ne uygunluk sağlayacak değişikliklerin
yapılması,
3) Raporda yer verilen Kalekim sirkülerleri, Tara Yapı Malz. Tic. San. A.Ş.
hakkındaki yazı ve benzeri dokümanların yetkili satıcılara 150
gönderilmeyeceğinin taahhüt edilmesi,
4) Rekabet Kurumu’nun onayı alındıktan sonra tüm yetkili satıcılara
gönderilecek bir yazı ile yetkili satıcıların aşağıdaki konularda
bilgilendirilmesi:
- Kale Grubu hakkında yürütülen önaraştırmanın konusu ve
sonucu,
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, 2002/2
sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği” ve
“Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne Yönelik 160
Kılavuz” çerçevesindeki Rekabet Kurulu kararı uyarınca, Kale
Grubu’nun, yalnızca, sabit veya asgari satış fiyatına
dönüşmemesi koşuluyla, azami satış fiyatını belirleyebileceği
veya satış fiyatını tavsiye edebileceği, bunun dışındaki bir
hareketin ise, alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin
engellenmesi olarak nitelendirilebileceği ve 4054 sayılı
Kanun’un 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde Kale
Grubu şirketlerinin yıllık gayri safi gelirinin yüzde onuna kadar
para cezası ile cezalandırılabileceği.
170
- Eldeki örnekler çerçevesinde 06.01.2004’ten itibaren imzalamaya
başladığı yetkili satıcılık sözleşmelerine ilişkin menfi tespit/muafiyet
talebini 02.02.2005’te yapan Kaleseramik ve eldeki örnekler çerçevesinde
01.01.2004’ten itibaren imzalamaya başladığı yetkili satıcılık
sözleşmelerine ilişkin menfi tespit/muafiyet talebini 31.01.2005’te yapan
Kalekim ile bunların yönetim organlarında görev alan gerçek kişilere 4054
sayılı Kanun’un 16 ncı maddesinin 1 ve 3 üncü fıkraları gereğince para
cezası uygulanması gerektiği,
İfade edilmektedir. 180
05-39/548-125
5
İ. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Kaleseramik’in 02.02.2005 tarihli menfi tespit/muafiyet bildirim formunda, ilgili
ürün pazarı tanımı, “İlgili ürün pazarı, yer ve duvar seramik kaplama, cephe
kaplaması, rölief, mozaik, her türlü split ve fasat kaplama malzemeleri, alçak ve 190
yüksek gerilim izolatörleri, elektroporselen, stetid ve porselen teknik seramikler,
sıhhi tesisat malzemeleri araç ve gereçleri, fayans ve mamul sırlı, sırsız çeşitli
plaka ve borular” şeklindedir. İlgili coğrafi pazar ise, “Türkiye pazarı” olarak
tanımlanmıştır.
Kalekim’in 31.01.2005 tarihli menfi tespit/muafiyet bildirim formunda, ilgili ürün
pazarı tanımı, “Kalekim markalı ‘Seramik Yapıştırma Harçları’ ve ‘Derz Dolgu
Malzemeleri’ ile Kalekim A.Ş. üretimi olan Kaleterasit markalı ‘Hazır Renkli
Sıvalar’ ve Kalecolor markalı ‘İnşaat Boyaları’” şeklindedir. İlgili coğrafi pazar ise,
“Türkiye pazarı” olarak tanımlanmıştır. 200
Ulaşılacak sonucu etkilemeyeceği için yukarıda yapılan ilgili pazar tanımları kabul
edilebilir niteliktedir.
I.2. Yapılan İncelemeler
Önaraştırma konusuna ilişkin delil ve tespitlere aşağıda yer verilmiştir:
1. Kale Grubu vekilinin, Kale Grubu’na gönderilen bilgi isteme yazısına
verdiği cevabında; “2003 yılı Nisan ayında Kale Pazarlama Ticaret A.Ş. 210
yetkililerince “Bayilere” hitaben yazılan yazı ile ürün satış, dağıtım ve pazarlama
faaliyetlerinin üretici şirketlere devredildiği arzedilmiştir...” denilmektedir. Kale
Grubu vekili tarafından yukarıdaki ifadeyi destekleyici ekler de sunulmuştur.
2. Kaleseramik ile yetkili satıcıları arasında 2004’ten itibaren imzalanan ve
02.02.2005 tarihli menfi tespit/muafiyet talebine konu olan “Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi”nin önem arz eden maddeleri aşağıdadır:
“8) Süre:
220
Yetkili Satıcılık Sözleşmesi, 01/01/200... tarihinden başlamak üzere, 31/12/200...
tarihinde sona erer. Taraflar sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren bir ay
önce, yazılı bildirimle sözleşmeyi fesh edebilirler. Bu fesih bildirimi yapılmadığı
takdirde sözleşme aynı şartlarla bir yıl daha uzar...
9) Tavsiye Edilen Sirküler Bildirileri:
...
05-39/548-125
6
b) Yetkili Satıcı, Kaleseramik tarafından tayin ve tavsiye edilmiş satış koşullar
dışında, diğer Kaleseramik Yetkili Satıcıları ile haksız rekabet sayılabilecek
fiillerde bulunmayacağını kabul eder...” 230
Kalekim ile yetkili satıcıları arasında 2004’ten itibaren imzalanan ve 31.01.2005
tarihli menfi tespit/muafiyet talebine konu olan “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin
önem arz eden maddeleri de yukarıdakilere benzemektedir.
3. Talep üzerine sunulan Kaleseramik’in 2004 ve 2005 yıllarına ilişkin genel
satış ve prim sistemi sirkülerlerinde şu ifadeler yer almaktadır:
“I-TANIMLAR
240
A) MÜNHASIR BAYİLİK
a) Kaleseramik Çanakkale Kalebodur Seramik Sanayi A.Ş. mamullerinin tümünü,
b) Kalekim Kimyevi Maddeler Sanayi A.Ş. mamullerinin tümünü,
c) Kalevit Roca Saniter Seramik Sanayi A.Ş. mamullerinin tüm sağlık gereçlerini
ve armatür malzemelerini,
d) Kaledekor Yapı Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş. mamullerinden akrilik küvetleri, 250
banyo ve mutfak mobilyalarını,
1) Tüm işyerlerinde teşhir eden,
2) “a” ve “b” maddelerinde belirtilen Kaleseramik ve Kalekim yapı kimyasalları
mamullerinden başka hiçbir marka mamul satmayan,
3) “b”, “c” ve “d” maddelerinde belirtilen Kalevit-Roca, Kalekim’in sıva ve boyaları
ile Kaledekor mamullerini münhasır bayilik anlaşmasında mutabık kalınan tutar
ve miktarlardan aşağı satmamayı taahhüt eden bayilerimiz, “Münhasır Bayi”
olarak tanımlanır ve münhasır bayilik iskontosundan yararlanır.
260
B) BAYİLİK
“a” ve “b” maddelerinde belirtilen Kaleseramik ve Kalekim mamullerini teşhir
eden, satan ve bu markalardan başka mamul satmayan; ancak “c” ve “d”
maddelerinde belirtilen mamulleri dilediği miktarda alıp satan, stoklarında
bulunduran ve belirlenen satış şartlarına göre şirketlerimizden veya münhasır
bayilerden temin eden satıcılar “Bayi” olarak tanımlanır.
C) TALİ BAYİLİK
270
Grubumuza ait şirketlerin mamullerini dilediği miktarda münhasır bayilerimizden
alıp satan, teşhir eden satıcılar “Tali Bayi” olarak tanımlanır.”
05-39/548-125
7
Söz konusu sirkülerlerin “İskontolar” başlıklı VI ncı maddesinde ise, “bayilik
iskontosu için münhasırlık tanımına uyan bayilerle, uymayan bayiler arasında
fatura altında 5 puan iskonto farkı uygulanacağı” ifade edilmiştir.
4. Talep üzerine sunulan Kalekim’in 2004 ve 2005 yıllarına ilişkin genel satış
ve prim sistemi sirkülerlerinde, Kaleseramik’in sirkülerlerinde yer alan ve
yukarıda yer verilen ifadelerin yanında, şu düzenlemeler de bulunmaktadır: 280
“Primlerin İptal Nedenleri:
1-) Sözkonusu olan primleri kendi satış fiyatlarına iskonto ve/veya vade olarak
yansıtan,
2-) Kalekim A.Ş. bayilerine aktif pazarlama ve satış faaliyeti veren, Kalekim A.Ş.
Pazarlama fiyatlarıyla rekabet eden tarzda düzenlenmiş fiyat listeleri, iskonto
tabloları yayınlayan ve bunları Kalekim A.Ş. bayilerine sirküle eden,
290
3-) Erken ödeme, prim çizelgesi hesaplarıyla izah edilemeyecek oranlarla valör
hesabı yaparak peşin satış yaptığı tespit edilen,
4-) Kalekim A.Ş. nin öngördüğü iskonto ve vadelerin üzerinde mal sattığı tespit
edilen,
5-) Kalekim A.Ş. ürünlerini spot piyasaya veren veya buralardan satınalan
Kalekim A.Ş. dışı her türlü inşaat malzemesinde dahi spot piyasa ile alışveriş
ilişkisinde olan,
6-) Kalekim A.Ş. nin satışını üstlendiği ürünlerin, şirketin genel satış koşulları ile 300
izah edilemeyen fiyat, vade ve iskontolarla üçüncü şahıslarca kendilerine teklif
edilmesi halinde şirketin Bölge Müşteri temsilcilerine, Satış ve Pazarlama
Müdürlüklerine veya Genel Müdürlüğüne derhal bilgi vermeyen veya bunları
resmi veya gayri-resmi yollardan satın aldığı tespit edilen...Bayilere prim
tahakkuk ettirilmez.”
5. Yine talep üzerine sunulan Kalekim’in 2004 ve 2005 yıllarında bayilerine
gönderdiği aylık sirkülerlerin tamamında yer alan şu ifadeler dikkat çekicidir:
“Kalekim A.Ş. bayilerine aktif pazarlama ve satış faaliyeti gösteren sirküler satış 310
fiyatlarıyla rekabet eden tarzda satış faaliyeti yapan bayilerin primleri
değerlendirmeye alınmayacaktır.”
6. Kaleseramik Binası’nda yapılan yerinde incelemede bulunan bir belgede
şu ifadeler yer almaktadır:
“Sn. Ünal Kırımlı
14.01.2005
Kaleseramik San.A.Ş.
05-39/548-125
8
Satış Müdürü 320
116092 kodlu bayimiz Tuşpa Ltd.Şti.’nin talebi üzerine 134750 kodlu bayimiz
Tara A.Ş.’den temin edilen Olgun Yıldız’a ait %41 iskontolu ve Emir Tic.’e ait
%38 iskontolu faturalar ekteki gibidir. Tara A.Ş.’den Ömer Balım’ın notundan
anlaşılacağı gibi Olgun Yıldız’ın 30.09.2004 tarihinde 150.000.000.000 TL’lık
peşin şartlı bağlantı yaptığı ve bu nedenle %41 iskonto ile satış yaptıkları
belirtilmektedir. Gereği hususunu müsaadelerinize arz ederim.
Saygılarımla,
330
Haluk Ayturunç
Ek; Olgun Yıldız’a ait 3 adet fatura
Emir Ticaret’e ait 2 adet fatura”
Belgenin ekinde, Olgun Yıldız’a ait 3 adet, Emir Ticaret’e ait 2 adet fatura yer
almaktadır.
7. Kurul’un 24.02.2004 tarih ve 04-16/123-26 sayılı kararının yürütmesinin
durdurulmasına ve iptaline ilişkin olarak, Danıştay 10 uncu Dairesi Başkanlığı’na 340
Kaleseramik ve Kalevit Roca tarafından sunulan dava dilekçelerinde şu ifadeler
yer almaktadır:
“…Üretici kendi ürününün satış fiyatı ve koşullarını tayin hakkını haizse, bu fiyat
ve koşulları, satışı kendine izafetle yapacak Bayiine empoze etmesi bu hakkın
doğal uzantısıdır. Esasen sanayi denecek çapta üretim yapan bir firmanın bütün
üretimi bayileri vasıtasıyla satılır. Bayiin üreticinin temsilcisi olması nedeniyle
hem tüketiciyi korumak, hem de damping gibi anti-rekabetçi ekonomik
faaliyetlerinin önüne geçebilmek amacıyla satış fiyatı belirlenmektedir.
‘Fabrikadan Tüketici’ye’ sloganlı mağazalar, üretim miktarına göre oranı nazara 350
alınırsa, satmaktan çok tanıtma için kurulur. Piyasa koşulları gerçekçi olarak ele
alınırsa bir üretici’nin bizzarur Bayiler Vasıtasıyla Arzettiği satış fiyat ve
koşullarında Bayilerini sınırlama gayreti, Rekabeti Önliyen ve hakim olma eylemi
Değil; Bilakis, rekabeti temin etme neticesine de yöneliktir.”
I.3. Değerlendirmeler
Kale Grubu vekilinin, bilgi isteme yazısına verdiği cevabında, “Kale
Pazarlama’nın Nisan 2003 itibariyle ürün satış, dağıtım ve pazarlama
faaliyetlerini üretici şirketlere devrettiği” ifade edilmiştir. Aynı cevaptan, 360
Kaleseramik ile Kalekim’in 2003 yılında, Kale Pazarlama’nın 16.12.1998 tarihli
menfi tespit/muafiyet talebine konu olan yetkili satıcılık sözleşmelerini kullandığı;
2004 yılından itibaren ise sırasıyla 02.02.2005 ve 31.01.2005 tarihindeki menfi
tespit/muafiyet talebine konu olan yetkili satıcılık sözleşmelerini kullanmaya
başladığı anlaşılmıştır. Buna karşılık anılan yazıda, “Kalevit Roca tarafından
05-39/548-125
9
2003, 2004 ve 2005 yıllarına ait yetkili satıcılara imzalatılmış ‘yetkili satıcılık
sözleşmesi’nin bulunmadığı” da ifade edilmiştir.
Kaleseramik ve Kalekim’in, yetkili satıcıları ile sözleşme ve sirküler vasıtasıyla
kurdukları hukuki ilişkide, 4054 sayılı Kanun’un 4, 5 ve 8 inci maddeleri, 2002/2 370
sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nin “Anlaşmaları Grup
Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar” başlıklı 4 üncü maddesi ile
“Rekabet Etmeme Yükümlülüğü” başlıklı 5 inci maddesi ve bu maddelere ilişkin
olarak, “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne Yönelik Kılavuz”da
yapılan açıklamalar çerçevesinde, iki konu önem arz etmektedir:
Bunlardan birincisi ve en önemlisi, Kaleseramik ve Kalekim’in “Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi”nin 9 uncu maddesinin (b) bendinin, alıcıların kendi satış fiyatını
belirleme serbestisini engellediği; bu nedenle 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”nden yararlanamayacağıdır. 380
İkincisi ise, “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin 8/1 maddesi ile getirilen “belirsiz
süreli rekabet etmeme yükümlülüğü”ne de, 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği” ile tanınan muafiyetin uygulanamayacağıdır.
Önaraştırma sürecinde Kaleseramik ve Kalekim’in alıcıların kendi satış fiyatını
belirleme serbestisini engellemeye çalıştığını gösteren belgeler de elde edilmiştir.
Bunlara örnek olarak, Kalekim sirkülerleri ile Tara Yapı Malz. Tic. San. A.Ş.
hakkındaki yazı gösterilebilir.
390
Ancak Kaleseramik, Kalevit Roca ve Kalekim yetkili satıcıları yukarıda yer verilen
belgeleri destekleyici açıklamalarda bulunmamış; alıcıların kendi satış fiyatını
belirleme serbestisini engellemeye yönelik çabaların etkili olmadığını ifade
etmiştir.
Bu nedenle aşağıdaki koşulların yerine getirilmesi halinde, Kaleseramik ve
Kalekim’e soruşturma açılmayacaktır:
1) Alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisini engellemeye yönelik
çabalara imkan vermesi nedeni ile yetkili satıcılık sözleşmelerinin 9 uncu 400
maddesinin (b) bendinin kaldırılması,
2) Yetkili satıcılık sözleşmelerinin 8/1 maddesi ile getirilen “belirsiz süreli rekabet
etmeme yükümlülüğü”nde, 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği”ne uygunluk sağlayacak değişikliklerin yapılması,
3) Yukarıda yer verilen Kalekim sirkülerleri, Tara Yapı Malz. Tic. San. A.Ş.
hakkındaki yazı ve benzeri dokümanların yetkili satıcılara gönderilmeyeceğinin
taahhüt edilmesi,
4) Rekabet Kurumu’nun onayı alındıktan sonra tüm yetkili satıcılara gönderilecek
bir yazı ile yetkili satıcıların aşağıdaki konularda bilgilendirilmesi:
410
- Kale Grubu hakkında yürütülen önaraştırmanın konusu ve sonucu,
05-39/548-125
10
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, 2002/2 sayılı “Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği” ve “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’ne Yönelik Kılavuz” çerçevesindeki Rekabet Kurulu kararı
uyarınca, Kale Grubu’nun, yalnızca, sabit veya asgari satış fiyatına
dönüşmemesi koşuluyla, azami satış fiyatını belirleyebileceği veya satış fiyatını
tavsiye edebileceği, bunun dışındaki bir hareketin ise, alıcıların kendi satış
fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi olarak nitelendirilebileceği ve 4054
sayılı Kanun’un 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde Kale Grubu
şirketlerinin yıllık gayri safi gelirinin yüzde onuna kadar para cezası ile 420
cezalandırılabileceği,
Yukarıda yer verilen şartlar Kale Grubu vekili tarafından da kabul edilmiş; bu
konuda müvekkil şirket yetkililerinin de onayının alındığı ifade edilmiştir.
Kaleseramik, eldeki örnekler çerçevesinde 06.01.2004’ten itibaren imzalamaya
başladığı yetkili satıcılık sözleşmelerine ilişkin menfi tespit/muafiyet talebini
02.02.2005’te yapmıştır. Keza, Kalekim, eldeki örnekler çerçevesinde
01.01.2004’ten itibaren imzalamaya başladığı yetkili satıcılık sözleşmelerine
ilişkin menfi tespit/muafiyet talebini 31.01.2005’te yapmıştır. Bu nedenle 4054 430
sayılı Kanun’un “Para Cezaları” başlıklı 16 ncı maddesi gereğince, Kaleseramik
ve Kalekim ile bunların yönetim organlarında görev alan gerçek kişilere para
cezası uygulanması gerekmektedir.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Kale Pazarlama Ticaret A.Ş.’nin Nisan 2003 itibariyle ürün satış, dağıtım ve
pazarlama faaliyetlerini üretici şirketlere devrettiğine; bu nedenle Kale Pazarlama 440
Ticaret A.Ş. hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2- Kale Pazarlama Ticaret A.Ş.’nin yukarıda sözü edilen faaliyetlerini
devretmesinin sonucu olarak sözleşme taraflarının değişmesi nedeniyle Kurul’a
bildirilen;
a) Kaleseramik Çanakkale Kalebodur Seramik Sanayi A.Ş. ve Kalekim Kimyevi
Maddeler Sanayi A.Ş.’nin yetkili satıcılık sözleşmelerinin 9/b maddesinin,
alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisini engellediğine; bu nedenle
2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği” ile tanınan grup 450
muafiyetinden yararlanamayacağına,
b) Kaleseramik Çanakkale Kalebodur Seramik Sanayi A.Ş. ve Kalekim Kimyevi
Maddeler Sanayi A.Ş.’nin yetkili satıcılık sözleşmelerinin 8/1 maddesi ile getirilen
“belirsiz süreli rekabet etmeme yükümlülüğü”ne de, 2002/2 sayılı “Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği” ile tanınan muafiyetin
uygulanamayacağına,
05-39/548-125
11
3- a) Alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisini engellemeye yönelik
çabalara imkan vermesi nedeni ile yetkili satıcılık sözleşmelerinin 9. maddesinin 460
(b) bendinin sözleşme metninden çıkarılmasına,
b) Yetkili satıcılık sözleşmelerinin 8/1 maddesi ile getirilen “belirsiz süreli rekabet
etmeme yükümlülüğü”ne ilişkin hükümlerde, 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği”ne uygunluk sağlayacak değişikliklerin yapılmasına,
c) Kalekim Kimyevi Maddeler Sanayi A.Ş. sirkülerleri, Tara Yapı Malz. Tic. San.
A.Ş. hakkındaki yazı ve benzeri dokümanların yetkili satıcılara
gönderilmeyeceğinin taahhüt edilmesine,
470
d) Rekabet Kurumu’nun onayı alındıktan sonra tüm yetkili satıcılara gönderilecek
bir yazı ile yetkili satıcıların aşağıdaki konularda bilgilendirilmesine:
- Kale Grubu hakkında yürütülen önaraştırmanın konusu ve sonucu,
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, 2002/2 sayılı “Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği” ve “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’ne Yönelik Kılavuz” çerçevesindeki Rekabet Kurulu kararı
uyarınca, Kale Grubu’nun, yalnızca, sabit veya asgari satış fiyatına
dönüşmemesi koşuluyla, azami satış fiyatını belirleyebileceği veya satış fiyatını
tavsiye edebileceği, bunun dışındaki bir hareketin ise, alıcıların kendi satış 480
fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi olarak nitelendirilebileceği ve 4054
sayılı Kanun’un 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde Kale Grubu
şirketlerinin yıllık gayri safi gelirinin yüzde onuna kadar para cezası ile
cezalandırılabileceği,
bu düzeltmelerin 60 gün içerisinde yerine getirilerek Rekabet Kurumu’na
bildirilmesine; Kurulumuzca gerekli görülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya
devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16
ve 17 nci maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine,
490
4- Eldeki örnekler çerçevesinde 6.1.2004’ten itibaren imzalamaya başladığı
yetkili satıcılık sözleşmelerine ilişkin menfi tespit/muafiyet talebini 2.2.2005’te
yapan Kaleseramik Çanakkale Kalebodur Seramik Sanayi A.Ş. ve eldeki örnekler
çerçevesinde 1.1.2004’ten itibaren imzalamaya başladığı yetkili satıcılık
sözleşmelerine ilişkin menfi tespit/muafiyet talebini 31.1.2005’te yapan Kalekim
Kimyevi Maddeler Sanayi A.Ş.’ye Kanun’un 16. maddesinin (c) bendi gereğince
(2005/3 sayılı Tebliğ ile değişik 2005/2 sayılı Tebliğ’e göre) ayrı ayrı 1.450’er YTL
ve yine aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca Kaleseramik Çanakkale
Kalebodur Seramik Sanayi A.Ş.’nin söz konusu tarihte yönetim organlarında
görevli olan Dr. İbrahim BODUR, Osman OKYAY, Sıtkı KAYRAK, Ferdi 500
ERDOĞAN, Tayfun PARPUCU, K.Tarık ÖZÇELİK, İlhami TEZCAN’a ve Kalekim
Kimyevi Maddeler Sanayi A.Ş.’nin söz konusu tarihte yönetim organlarında
görevli olan Dr. İbrahim BODUR, H. Zeynep BODUR OKYAY, Dr. Süleyman
05-39/548-125
12
BODUR, Osman OKYAY, K. Tarık ÖZÇELİK, Yılmaz ZEYLAN, Tayfun
PARPUCU, Hilmi BODUR ile Hamdi ENGİN’e teşebbüslere verilen cezanın
takdiren % 5’i oranında olmak üzere ayrı ayrı 72,5’er YTL para cezası
verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
510
Full & Egal Universal Law Academy