Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-1-070 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 19-39/609-262
Karar Tarihi : 12.11.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER : Dr. Hilmi BOLATOĞLU, Dilan TOPRAK, Ahmet YALÇIN,
Yakup GÖKALP
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Kalekim Kimyevi Maddeler San. ve Tic. A.Ş.
Temsilcisi: Hakan HARAÇ
Büyükdere Cad. Kaleseramik Binası Levent, İSTANBUL
(1) D. DOSYA KONUSU: Kalekim Kimyevi Maddeler San. ve Tic. A.Ş.’nin yetkili
satıcıları ile akdettiği Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’ne menfi tespit belgesi
verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 05.10.2018 tarih ve 7221
ile intikal eden bildirim üzerine düzenlenen 26.07.2019 tarih ve 2018-1-070/MM sayılı
Muafiyet/Menfi Tespit Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 12.11.2019 tarihli
toplantısında görüşülmüştür.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Kalekim Kimyevi Maddeler Sanayi ve Ticaret A.Ş. (KALEKİM) ile yetkili satıcılar
arasında akdedilmesi planlanan “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin rekabet
kısıtlamaları içermesi nedeniyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesine aykırılık teşkil ettiği, bu nedenle ilgili
sözleşmeye Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi
verilemeyeceği,
- KALEKİM’in seramik yapıştırıcıları ve derz dolgu malzemeleri pazar payı
toplamının %40’ı aşması nedeniyle, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) çerçevesinde “Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi”nin grup muafiyetinden yararlanamayacağı,
- 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi çerçevesinde yapılan bireysel muafiyet
değerlendirmesi sonucunda; anılan maddede belirtilen tüm şartların sağlandığı
göz önüne alınarak, KALEKİM ile Yetkili Satıcılar arasında akdedilmesi planlanan
“Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”ne 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca
bireysel muafiyet tanınabileceği
ifade edilmiştir.
19-39/609-262
2/6
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflar
G.1.1. Kalekim Kimyevi Maddeler Sanayi ve Ticaret A.Ş. (KALEKİM)
(4) Kale Grubu bünyesinde 1973 yılında kurulan KALEKİM, seramik yapıştırıcıları ve derz
dolguları dışında yapı kimyasallarının üretiminde de faaliyet göstermektedir.
G.2. İlgili Pazar
G.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(5) Bildirim Formunda yer alan bilgilere göre KALEKİM’in yürüttüğü faaliyetler beş başlık
altında toplanmaktadır. Bunlar seramik yapıştırıcıları, derz dolgu malzemeleri, su
yalıtım ve yüzey hazırlık malzemeleri, boya ve sıvalar ve ısı izolasyon sistemleridir.
(6) Seramik yapıştırıcıları seramik, mozaik, dekoratif tuğla, doğal taş, traverten gibi
kaplama malzemelerinin yatay ve düşeyde banyo, mutfak gibi ıslak hacimlerde beton
sıva gibi yüzeyler üzerine uygulanmasında kullanılan çimento esaslı yapıştırma
harcıdır. Derz dolgu, bir yapının iki bölümü ya da iki eş yapı arasındaki boşluğu
doldurmaya yarayan kimyasal bileşiktir ve banyo, mutfak, balkon, teras, antre veya
havuz gibi bölgelerde karoların arasını doldurmak amacıyla kullanılmaktadır. Isı
yalıtımı, bir hacimdeki istenen ortam sıcaklığının, hacmi çevreleyen çevre
sıcaklığından en az etkilenmesi için yapılan uygulamalara denilmektedir. Dolayısıyla
ısı yalıtımı farklı sıcaklıktaki iki hacim arasındaki ısı alışverişini sınırlamak ve ısı
kayıp ve kazançlarını azaltmak amacıyla kullanılmaktadır. Su yalıtımı, bir nesneyi veya
yapıyı su geçirmez veya suya dayanıklı hale getirme işlemidir. Bu işlem sayesinde
yalıtılan malzeme ya da yapı sudan etkilenmeden kalır veya belirtilen koşullar altında
su girişine karşı direnç gösterir. Bu tür eşyalar ıslak ortamlarda veya su altında belirtilen
derinliklerde kullanılabilir.
(7) Açıklamalardan anlaşılacağı üzere, yukarıda yer verilen ürünlerin kullanım alanları ve
kullanım amaçları farklılaşmaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde dosya kapsamında ilgili
ürün pazarlarının “seramik yapıştırıcılar pazarı” ve “derz dolgu malzemeleri pazarı”,
“su yalıtım ve yüzey hazırlık malzemeleri pazarı”, “boya ve sıvalar pazarı” ve “ısı
izolasyon malzemeleri pazarı” olarak tanımlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(8) Yukarıda sayılan ürünlerin, ülke genelinde önemli bir bölgesel farklılık göstermeden
pazarlanabildiği ve kullanılabildiği, tüketicinin farklı coğrafi noktalardan tercih
yapmasının önünde engel bulunmadığı, sözleşme imzalanacak yetkili satıcıların tüm
ülke sınırları içerisinde faaliyet gösterecek olması hususları dikkate alınarak ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
G.3. Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin Kapsam ve Niteliği
(9) Başvurunun esas konusunu KALEKİM ile yetkili satıcıları arasındaki “Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi” (Sözleşme) oluşturmaktadır. Bildirim konusu Sözleşme, KALEKİM
tarafından üretilen ve/veya ithal ve/veya satın alma yoluyla elde edilen ürünler ile
bunlarla ilgili sair malzemenin, yetkili satıcılar tarafından KALEKİM’den satın alınması
ve yine yetkili satıcılar tarafından kendi nam ve hesabına ve riski tamamen kendisine
ait olmak üzere pazarlanması, satılması ve gerekli satış sonrası hizmetlerin
19-39/609-262
3/6
sağlanabilmesi ile ilgili tarafların karşılıklı hak, yükümlülük ve esaslarını düzenlemekte
ve kapsamaktadır.
(10) Anılan Sözleşme’nin 2. maddesinde söz konusu ürünlerin KALEKİM tarafından üretilen
ve/veya ithal ve/veya satın alma yoluyla elde edilen ve muhtelif nedenlerle kapsam,
nitelik ve çeşidi zaman zaman KALEKİM tarafından değiştirilebilen tüm ürün grupları
ile bunlarla ilgili yan ve uygulama destek malzemeleri anlamına geldiğine yer
verilmiştir.
(11) Sözleşme’nin “Başlangıç Tarihi ve Süre” başlıklı 4. maddesinde Sözleşme’nin imza
tarihinden itibaren yürürlüğe gireceği, bir yıllık süre için akdedildiği ve Sözleşme’nin
sona ereceği tarihten bir ay önce aksine bildirim yapılmadığı takdirde aynı süre ve
şartlar altında uzayacağı, ancak beş yıllık sürenin sonunda herhangi bir ihbar veya
bildirime gerek olmaksızın kendiliğinden sona ereceği hükümlerine yer verilmiştir.
(12) Sözleşme’nin “Temel Esaslar ve Yetkili Satıcının Atanması” başlıklı 5. maddesinin
birinci fıkrasında KALEKİM’in ürünlerini satması, pazarlaması ve gerekirse satış
sonrası hizmetleri gerçekleştirmesi için yetkili satıcıları atayacağı, marka imajını
koruma ve kalite kaygısı çerçevesinde yetkili satıcının bulunduğu coğrafi konum, hitap
ettiği müşteri kitlesi vb. gibi ekonomik, rasyonel ve objektif kriterler çerçevesinde tek
marka münhasırlığı ve tek marka yetkili satıcılığı ilişkisi tesis edebileceği ifade
edilmektedir.
(13) Sözleşmenin anılan hükmünün ikinci fıkrasında KALEKİM’in yetkili satıcının faaliyet
gösterdiği bölge, il, ilçe veya sair mahalde başka yetkili satıcılık tesis edebileceği gibi
doğrudan kendisi de acente, şube, mağaza, irtibat ofisi kurarak veya sair bir surette
faaliyette bulunabileceği hususları ifade edilmektedir. Ayrıca aynı maddenin beşinci
fıkrasında yetkili satıcıların ancak KALEKİM’in onayı ile alt yetkili satıcılık tesis etme
yetkisine sahip olacakları hükmüne yer verilmektedir.
(14) Sözleşme’nin “Satış Esasları” başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasında KALEKİM ile
yetkili satıcılar arasında uygulanacak satış fiyatlarının, KALEKİM’in gerekli gördüğü
zamanlarda tespit ve sirküle edeceği fiyatlar baz alınarak ve bu fiyatlara sözleşmesel
yetkili satıcılık tenzilat oranları uygulanarak tespit edileceği ifade edilmektedir. Aynı
maddenin üçüncü fıkrasında ise KALEKİM’in Sözleşme’nin eki niteliğinde olan satış
sirkülerindeki tavsiye edilen satış fiyatları ve sair satış esaslarını her zaman ve tek yanlı
olarak değiştirme yetkisine sahip olacağı hükmü yer almaktadır.
(15) Sözleşme’nin 6. maddesinin ikinci fıkrasında ise yetkili satıcının ürünleri dilediği
fiyattan satma serbestisine sahip olduğu belirtilmiş olup, KALEKİM’in ancak azami fiyat
ve tavsiye fiyatı tespit etme yetkisine haiz olduğu ifade edilmektedir. Aynı hükmün
dördüncü fıkrasında ise KALEKİM’in belirleyeceği objektif kriterler çerçevesinde ve eşit
konumdaki yetkili satıcılar arasında ayrım yapmaksızın, satış ve pazarlaması belirli
özellik ve standart gerektiren kimi ürünleri, belli kriterlere sahip yetkili satıcılara satma
veya satmama hakkına sahip olacağı ifade edilmektedir.
(16) Yine Sözleşme’nin 6. maddesinin ikinci fıkrasına göre, KALEKİM bölgedeki pazar
durumu/gelişimini ve teknik gelişmelerle ilgili diğer faktörleri göz önüne alarak ürünlerin
içerik, kapsam, nitelik ve/veya türleri ile miktar, özellik ve koşullarını, tek taraflı olarak
19-39/609-262
4/6
değiştirme ve/veya herhangi bir ürün grubunun üretim ve/veya satışını durdurma
ve/veya iptal etme hak ve serbestisine sahip olacaktır.
(17) Sözleşme’nin “Raporlama Faaliyeti ve Denetim” başlıklı 11. maddesinin üçüncü
fıkrasında; “IT alt yapı çalışmaları KALEKİM tarafından yapılmak kaydı ile yetkili
satıcının bilgisayar sistemleri üzerinde prim takip sistemi kurulacaktır. Bu sistemin
amacı, yetkili satıcının prime hak kazanması durumunda prim miktarlarının
hesaplanması, prim ödeme zamanlamasının planlanması, ödenmiş ve ödenecek
primlerin kaydının tutulması elektronik olarak bu sistem üzerinden KALEKİM ve yetkili
satıcı tarafından yapılacaktır. Bu sistem üzerinden sağlanan veriler yetkili satıcı ve
KALEKİM tarafından satış geliştirme faaliyetlerinde kullanılabilir. İşbu madde tek
başına KALEKİM'e prim ödeme zorunluluğu getirmemekte olup prim esasları satış
sirkülerinde belirlenmektedir” hükmü yer almaktadır.
G.4. Menfi Tespite İlişkin Değerlendirme
(18) KALEKİM bildirime konu Sözleşme için menfi tespit talebinde bulunmuş olup, teşebbüs
Sözleşme’ye menfi tespit belgesi verilememesi durumunda muafiyet tanınması
talebinin bulunmadığını özellikle belirtmiştir. Bildirime konu Sözleşme, sağlayıcı
seviyesinde faaliyet gösteren KALEKİM ile perakende seviyesindeki yetkili satıcılar
arasındaki alım satım koşullarını düzenlemektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında
dikey anlaşmalar; “üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki
ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmet alımı, satımı veya yeniden
satımı amacıyla yapılan anlaşmalar” olarak tanımlanmaktadır. Anılan Tebliğ hükmü
ışığında, üst pazarda bulunan KALEKİM ile alt pazarda yer alan yetkili satıcılar
arasında akdedilen Sözleşme, rekabet hukuku bakımından dikey anlaşma niteliği
taşımaktadır.
(19) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca, “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar… hukuka aykırı ve yasaktır.”
(20) 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinde “İlgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın, kararın,
eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerine aykırı
olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebilir” hükmü yer almaktadır.
(21) Bildirime konu Sözleşme’nin “Satış Esasları” başlıklı 6. maddesinin ikinci fıkrasında
“Yetkili satıcı, Sözleşme uyarınca alacağı ürünleri, dilediği fiyattan satma serbestisine
sahiptir. KALEKİM, anılan ürünlerin, satış sirkülerinde belirtilen veya zaman zaman
değiştirilebilecek olan tavsiye niteliğindeki fiyatlardan müşterilere satılmasını yetkili
satıcıya tavsiye edebileceği gibi, azami satış fiyatı tespit ve tavsiye etmek yetkisine de
sahiptir” düzenlemesi yer almaktadır.
(22) Bu hükümden anlaşıldığı üzere, yetkili satıcıların anlaşma konusu ürünleri dilediği
fiyattan satma serbestisine sahip olduğu ifade edilmiş olsa da KALEKİM’in söz konusu
ürünlerin azami fiyat ve tavsiye fiyatını tespit etme yetkisini haiz olduğu görülmektedir.
Sağlayıcının dağıtıcı tarafından uygulanacak yeniden satış fiyatlarını doğrudan
belirlemesi dikey fiyat tespiti niteliğinde olup genellikle yasaklanan bir rekabet ihlali
19-39/609-262
5/6
olarak değerlendirilirken, “azami satış fiyatı belirlenmesi”, “satış fiyatı tavsiyesi”
şeklindeki uygulamalar tavsiye fiyatın ya da azami fiyatın sabit fiyata dönüşmesi
şeklindeki rekabetçi riskleri içerebilmektedirler.
(23) Diğer yandan, Sözleşme’nin “Raporlama Faaliyeti ve Denetim” başlıklı 11. maddesinin
üçüncü fıkrasında bilişim alt yapısı üzerinde KALEKİM’in prim takip sistemi kuracağı
belirtilmekte, bu sistem vasıtasıyla yetkili satıcıların prime hak kazanması durumunda
prim miktarlarının hesaplanması, prim ödemelerine ilişkin planların yapılması
amaçlanmaktadır. Her ne kadar sözleşme ile doğrudan rekabet etmeme yükümlülüğü
getirilmemiş olsa da, ciro üzerinden prim/indirim sistemlerinin dolaylı biçimde
münhasırlığa yol açma ihtimali bulunmaktadır.
(24) Bunlara ek olarak, inceleme konusu Sözleşme’nin 6. maddesinin ikinci fıkrasında
KALEKİM’in belirleyeceği objektif kriterler çerçevesinde eşit konumdaki yetkili satıcılar
arasında ayrım yapmaksızın satış ve pazarlaması belirli özellik ve standartları
gerektiren kimi ürünleri, belli kriterlere sahip yetkili satıcılara satma veya satmama
hakkına sahip olacağı düzenlenmiştir. Anılan hükmün “seçici dağıtım” türünde bir
uygulamaya yol açabileceği görülmektedir.
(25) Yukarıda açıklanan nedenlerle, bildirime konu Sözleşme’nin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında olduğu ve anılan Sözleşme’ye menfi tespit belgesi
verilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
19-39/609-262
6/6
H. SONUÇ
(26) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Kalekim Kimyevi Maddeler
San. ve Tic. A.Ş. ile yetkili satıcılar arasında akdedilmesi planlanan Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi’ne 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olması nedeniyle aynı
Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, gerekçeli
kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık
olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy