Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-057 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 19-38/565-234
Karar Tarihi : 07.11.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Bahar ERSOY ZENGİN, Cüneyd DAL, Nezir Furkan KIRAN,
Elif Nurdan ŞARBAK, Abdulsamed TÜRLÜ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Re’sen
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Kamil Koç Otobüsleri A.Ş.
Merkez Mahallesi Bağlar Sokak Kağıthane Ofispark B2 Blok
Kat:5 No:30 Kağıthane/İstanbul
- Metro Turizm Seyahat Organizasyon ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Özgür YANAR
Kuştepe Mah. İnönü Cad. No:4 İzmen Sitesi B1 Blok K:10 D:104
Şişli/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Kamil Koç Otobüsleri A.Ş. ve Metro Turizm Seyahat
Organizasyon ve Ticaret A.Ş.’nin birlikte fiyat belirlemek suretiyle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kamil Koç Otobüsleri A.Ş. (KAMİL KOÇ) ve Metro Turizm
Seyahat Organizasyon ve Ticaret A.Ş.’nin (METRO) birlikte fiyat belirlemek suretiyle
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini
ihlal edip etmediklerinin tespiti.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.04.2019 tarih ve 2828 sayı ile giren
başvuru üzerine, KAMİL KOÇ’un şehirler arası yolcu taşımacılığı hizmetleri pazarında
yıkıcı fiyat uyguladığı iddiasına yönelik olarak önaraştırma yapılmasına 13.06.2019 tarih
ve 19-21/318-M sayı ile karar verilmiştir. Bu karar üzerine düzenlenen 17.07.2019 tarih
ve 2019-4-021/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu 24.07.2019 tarihli Kurul toplantısında
görüşülmüş ve söz konusu önaraştırma kapsamında 17.06.2019 tarihinde KAMİL KOÇ’ta
yapılan yerinde incelemede elde edilen e-posta yazışmasının şüphe doğurması
nedeniyle KAMİL KOÇ ve METRO’nun birlikte fiyat belirlemek suretiyle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespitine yönelik olarak 19-26/395-M sayı
ile re’sen önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili Kurul kararı üzerine hazırlanan
30.10.2019 tarih, 2019-4-057/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Kamil Koç Otobüsleri A.Ş. ve Metro Turizm
Seyahat Organizasyon ve Ticaret A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
19-38/565-234
2/14
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. Kamil Koç Otobüsleri A.Ş. (KAMİL KOÇ)
(5) Türkiye’nin ilk karayolu yolcu taşıma şirketi olarak faaliyetlerine devam eden KAMİL KOÇ
yaklaşık 8.000 kişilik çalışanı ve ortalama 1.100 araçlık filosu ile toplam 60 il, 288 ilçe ve
Türkiye’de 607 bilet satış noktasında, Yunanistan’da ise 10 bilet satış noktasında hizmet
sunmaktadır.
I.1.2. Metro Turizm Seyahat Organizasyon ve Ticaret A.Ş. (METRO)
(6) Metro Holding’e bağlı olan METRO, filosunda 495’i kendine ait olmak üzere toplamda
1221 otobüs ile ulaşım sektöründe faaliyet göstermektedir. Türkiye’de 79 ilde toplam
1.000’den fazla aktif acentesiyle yurt içi ve yurt dışı bilet satış ağına sahiptir.
I.2. İlgili Pazarlar
(7) Önaraştırmanın konusunu, karayoluyla şehirler arası yolcu taşımacılığı yapan
teşebbüslerin faaliyetleri oluşturmaktadır. Bu açıdan, geçmiş tarihli Kurul kararları1 da
dikkate alınarak ilgili ürün pazarı “karayolu ile şehirler arası yolcu taşımacılığı pazarı”
şeklinde belirlenmiştir. Diğer yandan ulaşılan sonucu etkilemediğinden ilgili coğrafi pazar
tanımlamasına gidilmemiştir.
I.3. İlgili Mevzuat
(8) 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (Bakanlık)
tarafından çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği ve “Karayolu ile Şehirlerarası Yolcu
Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ” ilgili alana
dair düzenlemelerdir.
(9) Karayolu Taşıma Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde; kamuya açık
karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarının, taşımacıların, taşıma
acentelerinin, taşıma işleri komisyoncularının, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerinin,
taşıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç,
yapıların ilgili Kanun kapsamına girdiği belirtilmiştir.
(10) Söz konusu Kanun’un 5. maddesinde; “Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri
komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan
yetki belgesi alınması zorunludur” ifadesi yer alırken, 11. maddesinde;
“Ücret ve Zaman Tarifeleri
Madde 11: Düzenli yolcu ve eşya taşımaları, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ücret
tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanır ve
Bakanlığa bildirilir.
Ücret tarifelerine uyulması ve bu tarifelerin görülebilecek şekilde işyeri, terminal ve bilet
satış yerlerine asılması ve taşıtlarda bulundurulması zorunludur.
Yolcu ve eşya taşıma, yükleme, boşaltma, depolama ve aktarma hizmetleri de dâhil
olmak üzere ücret tarifelerinin, ülke ekonomisi ve kamu yararı aleyhine sonuç vermesi
ve aşırı ücret uygulanması veya rekabet ortamının bozulması halinde ve gerektiğinde
taban ve tavan ücretleri Bakanlıkça tespit edilebilir.
Ücret tarifeleri başlangıç ve bitiş noktaları arasında gidiş ve dönüşte aynı şekilde
1 20.09.2012 tarih ve 12-44/1344-449 sayılı; 11.04.2013 tarih ve 13-21/289-139 sayılı; 01.10.2014 tarih ve
14-37/713-318 sayılı Kurul kararları.
19-38/565-234
3/14
düzenlenir. Değişik fiyat tarifesi uygulanamaz.
Düzenli yolcu ve eşya taşımaları zaman tarifesine tabidir. Taşımacılar tarafından
geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanan zaman tarifeleri, Bakanlıkça
onaylandıktan sonra yürürlüğe girer…” açıklaması bulunmaktadır.
(11) Şehirler arası yolcu taşımacılığı ile ilgili başka bir düzenleme, Karayolu Taşıma
Yönetmeliği’dir. Anılan Yönetmelik’in 56. maddesinde; yolcu terminalleri ile tarifeli yolcu
ve kargo taşımacılığı faaliyetlerinin ücret tarifesine tabi olduğu belirtilip, bu tarifenin usul
ve esasları ile uyulmaması halinde uygulanacak cezalar düzenlenmiştir. 64. maddesinde
ise yetki belgesi sahiplerinin Kanun ve bu Yönetmelik kapsamında yer alan her türlü
faaliyetlerinin Bakanlığın denetimine tabi olduğu ifade edilmektedir.
(12) Diğer bir düzenleme ise, 29.01.2013 tarihli ve 28543 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
67 No’lu “Karayolu İle Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban
Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ”dir. Anılan Tebliğ ile karayoluyla şehirler arası yolcu
taşımacılığı yapacak olan D1 yetki belgesi sahiplerinin uyacakları ve kilometre esasına
göre uygulanacak olan asgari taban ücret tarifesi belirlenmiştir. Söz konusu Tebliğ’in 2.
maddesinin (c) bendinde; “Yetki belgesi sahipleri Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 57 nci
maddesi çerçevesinde indirimli yolcu bileti kesme haklarını, bu Tebliğ ile belirlenen taban
ücret tarifesinden daha aşağı olmamak üzere kullanabilirler.” düzenlemesi yer
almaktadır.
I.4. Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.4.1. KAMİL KOÇ’tan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(13) 13.06.2019 tarih ve 19-21/318-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen önaraştırma
kapsamında 17.06.2019 tarihinde KAMİL KOÇ’ta yapılan yerinde incelemede aşağıda
sunulan Belge 1 elde edilmiştir.
Belge 1
(14) KAMİL KOÇ Çorum Acentesi İşletmecisi (…..) tarafından 08.05.2019 tarihinde KAMİL
KOÇ İç Anadolu Bölge Müdürü (…..)’a gönderilen, içeriğinde (…..)’ın ifadelerinin de
bulunduğu, bilgi kısmında KAMİL KOÇ Operasyon Direktörü (…..), KAMİL KOÇ Konya
Otogar Müdürü (…..), KAMİL KOÇ Kayseri Otogar Müdürü (…..), KAMİL KOÇ Ankara
Otogar Birim Yöneticisi (…..), KAMİL KOÇ İç Anadolu Bölge Yöneticisi (…..), KAMİL KOÇ
Ankara Otogar Birim Yöneticisi (…..), KAMİL KOÇ Ankara Otogar Birim Yöneticisi (…..),
KAMİL KOÇ Ankara Otogar Birim Yöneticisi (…..), KAMİL KOÇ Ankara Otogar Birim
Yöneticisi (…..), KAMİL KOÇ Amasya Otogar Birim Yöneticisi (…..), Aksaray Otogar
Yöneticisi (…..), KAMİL KOÇ Ankara Bölge Bilet Satış Takım Lideri (…..) ile KAMİL
KOÇ’un Erzurum ve Malatya birimlerinin adreslerinin olduğu “Re Fiyatlar hk” konulu e-
posta yazışmasında aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır:
(…..) → (…..)
“(…..) Bey kolay gelsin,
Biz, Metro Turizm ile beraber görüşerek 25.04.2019 tarihinde bir zam yaptık, 27.05.20192
tarihi itibarı ile de tekrar anlaşmalı fiyatlarımızı bildirmiştik.
2 Belge içerisinde yer verilen e-posta tarihinin 08.05.2019 olduğu göz önünde bulundurulduğunda yazışma
içerisinde yer alan 27.05.2019 tarihinin sehven yazılmış olabileceği, esasen kast edilen tarihin 27.04.2019
olabileceği kanaatine varılmıştır. İlgili yazışma hakkında yapılan değerlendirmelerde her iki tarihi de
kapsayacak zaman aralığı dikkate alınmıştır.
19-38/565-234
4/14
Dünkü sistem üzerindeki fiyat değişikliklerinde bazı fiyatların altta kaldığı, bazı
fiyatlarında aşırı yukarı çıktığı görülmektedir. Örneğin Çorum-Ankara fiyatının düşük
kalması, Çorum-Didim fiyatının yüksek olması gibi fiyatlarımızın gözden geçirilmesini rica
ederiz.
Saygılarımla.
(…..) “
07.05.2019- 15:08 (…..) aşağıdaki e-postayı yazmıştır:
“Arkadaşlar merhaba,
Fiyatlar Genel Müdürlükte yeni bir sistemle otomatik olarak ayarlanacaktır. Ayarlama
işlemleri bugün, yarın sonuçlanacaktır. Herkes kendi bölgesindeki fiyatları kontrol edip,
anlaşmalı olduğumuz yerlerde - + fiyatlarda problem var ise görüşülerek düzeltilecektir.
Kontrol edilmesini rica ederim… ”
(15) Bunun üzerine, aynı tarihte söz konusu e-posta, KAMİL KOÇ İç Anadolu Bölge Müdürü
tarafından KAMİL KOÇ Operasyon Direktörü (…..)’e “Bilgilendirme” ifadesiyle iletilmiştir.
Son olarak, KAMİL KOÇ Operasyon Direktörü de söz konusu e-postayı aynı tarihte
KAMİL KOÇ Strateji ve İş Geliştirme Müdürü ile KAMİL KOÇ Genel Müdürüne iletmiştir.
Belge 2
(16) 29.08.2019 tarihinde KAMİL KOÇ İç Anadolu Bölge Yöneticisi (…..) ile KAMİL KOÇ
Operasyon Direktörü (…..) arasında geçen “Fiyat değişikliği hk” konulu yazışmada
aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:
(…..) → (…..)
“… Uygun görürseniz ekte belirtilen fiyatların değiştirilmesini talep etmekteyim…”
(…..) → (…..)
“ok”
(17) (…..)’ın söz konusu e-postayı aynı tarihte KAMİL KOÇ çalışanı (…..)’e iletmesi üzerinde
taraflar arasında gerçekleşen yazışmalara aşağıda yer verilmiştir:
(…..) → (…..)
“…(…..) beyinde onayıyla gerekli değişikliğin yapılmasını rica ederim…”
(…..) → (…..)
“…Bizim tarafa, değişiklik talebinin nedenini belirtmem gerekiyor.
Hangi konudan dolayı değiştirmek istiyorsunuz?”
(…..) → (…..)
“(…..) yolcu sayısını ve doluluğunu artırmak için fiyat düşürüyoruz.
Ek bilgi almak istersen telefonla görüşebiliriz.”
Belge 3
(18) KAMİL KOÇ Kayseri Otogar Müdürü (…..) tarafından 11.09.2019 tarihinde KAMİL KOÇ
İç Anadolu Bölge Yöneticisi (…..)’a gönderilen “Fiyat Değişikliği HK” konulu, ekindeki fiyat
listesinde Kayseri kalkışlı bazı hatlar için fiyat düşüşü öngörülen e-posta yazısında şu
ifadelere yer verilmiştir:
(…..) → (…..)
19-38/565-234
5/14
“…Kayseri'de ki yolcu düşüşünden dolayı uygun gördüğünüz takdirde ekteki fiyat
değişikliklerini yapmak istemekteyiz…”
Belge 4
(19) KAMİL KOÇ Konya Otogar Müdürü (…..) tarafından 11.09.2019 tarihinde KAMİL KOÇ İç
Anadolu Bölge Yöneticisi (…..)’a gönderilen “Fiyatlar hk” konulu, ekindeki fiyat listesinde
Konya kalkışlı hatlar için fiyat düşüşü öngörülen e-posta yazısında şu ifadelere yer
verilmiştir:
(…..) → (…..)
“(…..) bey,
Konya kış sezonu için ön gördüğümüz fiyat listesi EK'tedir.
Bilgilerinize arz ederim.”
Belge 5
(20) KAMİL KOÇ İç Anadolu Bölge Yöneticisi (…..) tarafından 18.09.2019 tarihinde KAMİL
KOÇ Operasyon Direktörü (…..)’e gönderilen “Fiyat değişikliği hk” konulu, ekindeki fiyat
listesinde Çorum ve Sungurlu kalkışlı bazı hatlarda fiyat düşüşü öngörülen e-posta
yazısında şu ifadelere yer verilmiştir:
(…..) → (…..)
“…Sezonun bitmesi ve yolcu sayısındaki düşüş nedeniyle Çorum-İzmir-Çorum
hattında 2+2 sefer fiyatının ekteki gibi olmasını talep ediyoruz…”
Belge 6
(21) 23.09.2019 tarihinde KAMİL KOÇ İç Anadolu Bölge Yöneticisi (…..) ile KAMİL KOÇ
Operasyon Direktörü (…..) arasında geçen “Fiyat değişikliği hk” konulu, ekindeki fiyat
listesinde Kayseri kalkışlı bazı hatlar için fiyat düşüşü öngörülen yazışmalarda şu
ifadelere yer verilmiştir:
(…..) → (…..)
“…Kayseri bölgesinde yaşanan yolcu düşüşünden dolayı uygun görürseniz ekteki
fiyatların değiştirilmesini talep etmekteyiz…”
(…..) → (…..)
“ok”
Belge 7
(22) 23.09.2019 tarihinde KAMİL KOÇ İç Anadolu Bölge Yöneticisi (…..) ile KAMİL KOÇ
Operasyon Direktörü (…..) arasında geçen “Fiyat talebi hk” konulu, ekindeki fiyat
listesinde Amasya, Suluova, Merzifon, Tokat ve Turhal kalkışlı bazı hatlar için fiyat
düşüşü öngörülen yazışmada şu ifadelere yer verilmiştir:
(…..) → (…..)
“…Amasya bölgesinde yaşanan yolcu düşüşünden dolayı uygun görürseniz ekteki
fiyatların değiştirilmesini talep etmekteyiz…”
(…..) → (…..)
“ok”
19-38/565-234
6/14
I.4.2. METRO’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
Belge 8
(23) bolu.metroisletme@ (BOLU METRO) adresinden METRO çalışanları (…..)
ve (…..) ile harekat@ adresine gönderilen ve METRO çalışanı (…..)
tarafından cevaplanan “FİYAT HAKKINDA” konulu ve 05.02.2019 tarihli yazışmalarda
aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:
bolu.metroisletme@ → (…..), (…..), harekat@
“KAMİL KOÇ FİYAT KIRMIŞTIR ACİL BİR ŞEKİLDE FİYATLARIN GİRİLMESİ
HUSUSUNDA YARDIMCI OLUR MUSUNUZ ?
BOLU - ANKARA (…..) TL
BOLU İSTANBUL (…..) TL
BOLU GEBZE (…..) TL
BOLU İZMİT (…..) TL
BOLU ADAPAZARI (…..) TL
BOLU BARTIN (…..) TL
BOLU ÇAYCUMA (…..) TL
BOLU DEVREK (…..) TL
BOLU KARABÜK (…..) TL
BOLU KASTAMONU (…..) TL
BOLU AKÇAKOCA (…..) TL
BOLU ALAPLI (…..) TL
BOLU EREĞLİ (…..) TL
BOLU BURSA (…..) TL
BOLU YALOVA (…..) TL
BOLU BALIKESİR (…..) TL
BOLU MANİSA AKHİSAR (…..) TL
BOLU İZMİR (…..) TL
BOLU SAMSUN (…..) TL
BOLU ORDU (…..) TL
BOLU GİRESUN (…..) TL
BOLU TRABZON (…..) TL
BOLU RİZE (…..) TL
BOLU HOPA (…..) TL
(…..) → bolu.metroisletme@, (…..), harekat@
“Fiyatlar güncellenmiştir.”
Belge 9
(24) METRO çalışanı (…..) tarafından harekat@,
isletme@ ve METRO İzmir İşletme Müdürlüğü adreslerine gönderilen
ve bilgi kısmında METRO çalışanları (…..) ile (…..)’ın olduğu ve METRO çalışanı (…..)
tarafından cevaplanan “EGE Fiyatları Sürekli Kontrol” konulu ve 18.02.2019 tarihli
yazışmalarda şu ifadelere yer verilmiştir:
(…..) → harekat@, isletme@ ve METRO İzmir
İşletme Müdürlüğü
“İstanbul-Cine - (…..) TL
İstanbul-Muğla – (…..) TL
İstanbul-Marmaris – (…..) TL fiyatları karşılıklı olarak güncelleyelim.
19-38/565-234
7/14
İstanbul-Söke-Milas-Bodrum-Turgutreis (…..) TL
Özellikle Ege fiyatları sürekli kontrol edilsin, Kamil Koç ve Pamukkale firmalarının internet
siteleri bilgisayarda açık dursun, her saat başı takip edilerek fiyat farkları tespit edilsin.
Bodrum
Marmaris
Fethiye
Denizli
Nazilli
İzmir”
(…..) → (…..), harekat@, isletme@ ve METRO
İzmir İşletme Müdürlüğü
“(…..) Bey,
Fiyatlar güncellendi,
Bilgilerinize.”
Belge 10
(25) METRO çalışanı (…..) tarafından METRO çalışanları (…..) ile (…..)’a gönderilen “RE:
komisyon kontrol listesi” konulu ve 20.02.2019 tarihli yazışmalarda aşağıdaki ifadelere
yer verilmiştir:
(…..) → (…..)
“Selamlar,
Ankara-Bartın - 6 sefer olması hedefleniyor, şu anda mevcutta 4 seferimiz var, bu 4
sırada komisyon desteği ile yürütülmeye çalışılıyor.
Ankara-Ereğli (Kdz) – 11-12 seferden şu anda 4 sefere düştük, 6-7 sefer yapmamız
gerekiyor, mevcut seferlere de (…..) komisyon desteği ile yürütmeye çalışıyoruz.
Ankara-Karabük – Şu anda 3-4 sıraya düştük, minimum 10 sefer seviyesindeydi,
komisyon ve araç desteği verebilirsek tekrardan 10 sefer seviyesinde oluruz.
Ankara-Kastamonu - Fiyat yok, %(…..) komisyon ile 7-8 sefer yapılabilir, şu anda 3
sefere düştü.
Yukarıdaki hatlarda gerek sefer sayısında gerekse fiyat konusunda rakiplerle yoğun
rekabetimiz var. Rakibin yaptığı yoğun sefer düzenine fiyat ile karşılık vermek
durumunda kalıyoruz.
Bundan dolayı Ankara çıkışlarında komisyon desteği zorunlu oluyor…”
I.4.3. Teşebbüsler Tarafından Yapılan Açıklamalar
(26) Önaraştırma kapsamında, dosya konusu iddiaların değerlendirilmesinde kullanılmak
üzere KAMİL KOÇ’tan ve METRO’dan genel fiyatlama politikası, illerdeki organizasyon
yapısı, acentelik/bayilik ilişkisi ve fiyatların acenteler/bayiler tarafından nasıl belirlendiği
hususlarında bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
(27) KAMİL KOÇ’tan gelen cevabi yazıda özetle; KAMİL KOÇ’un faaliyet gösterdiği
pazarlardaki operasyonlarını bölge müdürlükleri aracılığı ile organize ettiği, operasyonel
yönetiminin Kuzey Marmara, Güney Marmara, Akdeniz, İç Anadolu, Ege ve Karadeniz
olmak üzere altı ana bölgeye ayrıldığı, satış noktalarının bir kısmının KAMİL KOÇ
tarafından işletildiği, bir kısmının ise Bakanlık’ın bilgisi dâhilinde F1 belgesine sahip
sözleşmeli acenteler ile akdedilen Acentelik Sözleşmesi çerçevesinde acenteler
tarafından işletildiği, acenteler tarafından işletilen noktalarda acentelerin Türk Ticaret
Kanunu ve taraflar arasında akdedilmiş acentelik sözleşmesiyle sınırlı olarak faaliyette
bulundukları, acentelerin sorumluluğunun bilet satışı, otogara giriş/çıkışın kontrolü ve
19-38/565-234
8/14
takibi ile yolcu listelerinin hazırlanması ile sınırlı olduğu, acentelerin bilet fiyatlama ile ilgili
herhangi bir sorumluluğunun ve yetkisinin bulunmadığı, KAMİL KOÇ tarafından bilet
fiyatlarının tanımlandığı sisteme acentelerin erişim sağlamalarının ve fiyat değişikliği
yapmalarının mümkün olmadığı, bilet fiyatlarının münhasıran KAMİL KOÇ tarafından
belirlenmekte olduğu ve belirlenen fiyatların acentelere bildirildikten sonra uygulandığı,
acente faaliyetlerinin yolcu taşıma biletleri ve rezervasyon kuponları satışı ile sınırlı
olduğu, bunun dışında kalan işler bakımından acentenin yetkili olmadığı ve hatlardaki
fiyatların konuyla ilgili yetkili KAMİL KOÇ personeli tarafından merkezi olarak belirlendiği
ifade edilmiştir.
(28) Cevabi yazıda, KAMİL KOÇ’un bilet fiyatlama sürecine etki eden unsurlara aşağıdaki
şekilde yer verilmiştir:
- Yolcu talep tahmini: İlgili dönemde yolcu talebinin durumu, piyasadaki sezonsallık
ve hattın özellikleri çerçevesinde tahmin edilmeye çalışılmaktadır. Yapılan tahmin
çalışması neticesinde talebin yüksek olacağı öngörülen aylarda bilet fiyatlarında
değişiklik yapılabilmektedir.
- Sezonsallık: Özellikle turizm merkezlerine seyahatler yaz aylarında artış
göstermektedir. Bununla birlikte, resmi tatiller, okul kapanış ve açılış dönemleri
de talebin yükselmesine neden olabilmektedir. Karayolu ile şehirler arası yolcu
taşımacılığı faaliyetinin sezonsal yapısı fiyatlama davranışlarına etki
edebilmektedir. Örneğin, yaz aylarında turizmin artmasıyla birlikte, belirli hatlarda
bilet fiyatları üzerinde yukarı yönlü bir hareket oluşabilmektedir. Eylül ayı itibariyle
talebin azalmasıyla birlikte bilet fiyatları düşüş trendi gösterebilmektedir.
- Yolcu sayısı değişimi: Belirli bir hat bakımından yolcu sayısında zaman içerisinde
değişim, talep tahmini bakımından bir gösterge olarak değerlendirilmekte ve
fiyatlama kararına etki etmektedir.
- Rakip firma fiyatları: KAMİL KOÇ tarafından uygulanan fiyatların belirlenmesinde
kamuya açık kaynaklar ve piyasa araştırmaları vasıtası ile hakkında bilgi sahibi
olunan rakip firma fiyatları dikkate alınmaktadır.
- Alternatif ulaşım vasıtalarının fiyatları: Yolcuların alternatif ulaşım vasıtalarıyla
ulaşım sağlamalarının mümkün olduğu hatlarda, alternatif vasıta fiyatları, KAMİL
KOÇ tarafından uygulanan fiyatlar bakımından fiyatlama kararlarına etki
etmektedir.
- Otobüs işletme maliyetlerindeki artışlar: Otobüs işletme maliyetlerindeki
değişimler, KAMİL KOÇ’un fiyat uygulamalarına yansımaktadır.
(29) Anılan yazıda, KAMİL KOÇ İç Anadolu Bölge Müdürü (…..) tarafından 07.05.2019
tarihinde gönderilen e-postada yer alan “… anlaşmalı olduğumuz yerlerde fiyatlarda
problem var ise görüşülerek düzeltilecektir.” ifadesinde kastedilen yerlerin, KAMİL
KOÇ’un sözleşmeli olarak çalıştırdığı otobüslerin3 faaliyet gösterdiği hatlar olduğu,
3 KAMİL KOÇ tarafından gönderilen yazıda, KAMİL KOÇ’un aktif olduğu hatlarda yer alan otobüslerin
özmal, sözleşmeli veya wet-lease olarak üç kategoriye ayrıldığı; özmal otobüslerin, mülkiyeti ve sair
masrafları KAMİL KOÇ’a ait otobüsler olduğu; sözleşmeli otobüs modelinin ise; otobüsün mülkiyetinin
başka bir kişi veya teşebbüse ait olduğu, yakıt, kaptan maaşı, otoyol/köprü geçiş ve otogar çıkış ücretleri,
araç bakım ve sigorta ücretleri gibi operasyonel maliyetlere sözleşmeli otobüs işletmecisinin katlandığı ve
karşılığında yolcu bilet gelirleri üzerinden sözleşmeli otobüs işletmecisine ödeme yapılan bir iş modelini
ifade ettiği; son olarak wet-lease modelinin ise, otobüs, sürücü ve bakıma ilişkin maliyetler ile sigorta
maliyetinin araç sahibi tarafından karşılandığı, host maliyeti de dahil olmak üzere diğer masraf ve risklerin
ise kiralayan otobüs firmasına ait olduğu bir iş modeline karşılık geldiği bildirilmiştir.
19-38/565-234
9/14
KAMİL KOÇ’un sözleşmeli olarak faaliyetlerini mülkiyeti bir başka kişi ya da teşebbüse
ait araçlarla gerçekleştirdiği ve sözleşmeli otobüs işletmecilerinin KAMİL KOÇ tarafından
belirlenen bilet fiyatlarından gelir elde etmeleri nedeniyle etkilendiği, yukarıda anılan
ifadelerin (…..) tarafından sözleşmeli otobüs işletmelerinin KAMİL KOÇ ile ticari ilişkilerini
sürdürmeleri ve KAMİL KOÇ filosunda kalmaya devam etmeleri amacıyla yazıldığı ifade
edilmiştir.
(30) KAMİL KOÇ’un sözleşmeli otobüs işletmecisi (…..) tarafından 08.05.2019 tarihinde
gönderilen e-posta içerisinde yer alan “Biz Metro Turizm ile beraber görüşerek
25.04.2019 tarihinde bir zam yaptık, 27.05.2019 tarihi itibarı ile de tekrar anlaşmalı
fiyatlarımızı bildirmiştik.” ifadesinde bahsi geçen anlaşmayla ilgili olarak KAMİL KOÇ’un
hiçbir dahli ve bilgisinin bulunmadığı, (…..)’in KAMİL KOÇ çalışanı olmadığı, sırasıyla
yöneticisi ve sahibi konumunda olduğu Assam Turizm Seyahat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
ve Çorum Şahin Lider Anatolia Taş. İnş San. Tic. A.Ş. unvanlı şirketler aracılığıyla
kendisine ait 21 otobüsü ile sözleşmeli olarak KAMİL KOÇ adına faaliyet gösterdiği ve
anılan e-postada zam yapıldığı belirtilen 25.04.2019 tarihinde KAMİL KOÇ tarafından
zam yapılmadığı, buna ilaveten e-postanın yazıldığı tarih olan 08.05.2019 tarihinde
KAMİL KOÇ’un 27.05.2019 itibarıyla belirlenen ya da bildirilen bir fiyatı da bulunmadığı
ifade edilmiştir.
(31) Ayrıca, 2019 yılı Mayıs-Haziran aylarında yaşanan fiyat artışlarının, ilgili ayların yolcu
talebinin arttığı veya artma eğilimi gösterdiği aylar olması sebebiyle gerçekleştiği, yolcu
talebinin düşük seviyede olduğu kış dönemlerinde fiyat artışına gidilmediği, fiyat
artışlarının genellikle sezonsallık etkileri ile yaz dönemlerinde gerçekleştirildiği ve 2019
yılı Mayıs-Haziran döneminin Ramazan Bayramı tatiline denk gelmesi nedeniyle de bu
aylarda fiyat artışının yaşandığı belirtilmiştir.
(32) METRO’dan gelen cevabi yazıda ise; METRO’nun fiyat politikasının merkezden
belirlendiği, fiyat politikasına genel maliyetlerin (yakıt, otoyol, personel, vergi vb.) ve
mevsim etkisi ile oluşan müşteri taleplerindeki artış ve azalışların yön verdiği, bununla
birlikte araçların segment durumlarının (2+1 veya 2+2 koltuk yapısı), araç içi hizmet
farklılaşmasının, rakip firmaların uyguladığı fiyat politikalarının ve Bakanlık tarafından
yayımlanan fiyat tarifelerinin fiyatlama sürecine etki ettiği, şirketin genel yapı olarak
franchising (bayilik) sistemi ile yönetilmekte olduğu, bilet fiyatları belirlenirken ilgili
hatların bağlı olduğu bayilerin görüşlerinin ve önerilerinin alındığı, nihai tüketiciye satış
yapılırken bayilerin belirlenen fiyatlar üzerinden belirli oranlarla indirim yapma haklarının
bulunduğu ifade edilmiştir.
I.5. Değerlendirme
(33) Rekabet Kurulunun 13.06.2019 tarih ve 19-21/318-M sayılı kararı ile yürütülen
önaraştırma kapsamında 17.06.2019 tarihinde KAMİL KOÇ’ta yapılan yerinde
incelemede elde edilen ve yukarıda Belge 1 başlığı altında yer verilen e-posta
yazışmasının, rakipler arasında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti
sınırlayıcı bir anlaşma yapılmış olması şüphesi doğurması nedeniyle 24.07.2019 tarih ve
19-26/395-M sayılı Kurul kararı uyarınca KAMİL KOÇ ve METRO hakkında önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir.
(34) Önaraştırma kapsamında gerçekleştirilen yerinde incelemelerde, KAMİL KOÇ ile
METRO’nun fiyatları birlikte belirlediği şüphesini uyandıran başkaca herhangi bir delile
ulaşılamamıştır. Belge 1’de yer alan e-posta yazışmalarının ise; KAMİL KOÇ’ta elde
edilen şirket içi yazışmalardan oluştuğu, herhangi bir METRO çalışanının yazışmalarda
yer almadığı, bu çerçevede tek taraflı beyanlar içeren bir iç yazışma olduğu
görülmektedir.
19-38/565-234
10/14
(35) Bu nedenle, Belge 1’de yer alan yazışmaların yapılan yerince incelemelerde elde edilen
diğer bilgi ve belgeler ile uyumluluk arz edip etmediği ve teşebbüslerin fiyatlamaya ilişkin
verilerinin Belge 1’deki şirket içi e-posta yazışmalarını destekler nitelikte olup olmadığı
hususları incelenmiştir. Ayrıca, “Biz, Metro Turizm ile beraber görüşerek 25.04.2019
tarihinde bir zam yaptık, 27.05.2019 tarihi itibarı ile de tekrar anlaşmalı fiyatlarımızı
bildirmiştik…” şeklindeki beyanın yer aldığı e-postanın Çorum acentesi tarafından
oluşturulduğu dikkate alındığında, fiyat tespitine yönelik anılan beyanın doğruluğunun
araştırılması gereği ortaya çıkmıştır.
(36) Yukarıda Belge 2’den başlayıp, Belge 10’a kadar yer verilen yazışmalar ile KAMİL KOÇ
ve METRO’nun fiyat politikalarına ilişkin verdikleri bilgiler değerlendirildiğinde, yerinde
incelemede elde edilen delillerin, Belge 1’de yer alan yazışma içeriğini desteklemediği
kanaatine varılmıştır.
(37) Bununla birlikte, Belge 1’i destekler nitelikle ekonomik delillerin bulunup bulunmadığını
belirlemek amacıyla önaraştırma tarafı teşebbüslerin, Belge 1’de beyan edilen tarihten
dört ay öncesi ile beş ay sonrasını kapsayacak dönem içerisinde uyguladıkları fiyatlar
incelenmiştir. Bu inceleme çerçevesinde teşebbüslerin fiyat verileri, söz konusu
yazışmada bahsedilen Çorum-Didim ve Çorum-Ankara hatları ve yazışmada adı geçen
teşebbüs çalışanlarının sorumlu oldukları il ve bölgeler esas alınarak değerlendirilmiştir.
(38) Yazışmada, Çorum haricinde Ankara, Aksaray, Amasya, Erzurum, Kayseri, Konya ve
Malatya illerindeki teşebbüs çalışanlarına veya bu illerdeki organizasyonların e-posta
adreslerine yer verildiği tespit edilmiştir. KAMİL KOÇ’tan elde edilen açıklamalar
çerçevesinde, söz konusu illerin KAMİL KOÇ’un İç Anadolu Bölge Müdürlüğünün yetki
ve sorumluluk alanında olduğu anlaşılmıştır. Bu doğrultuda, İç Anadolu Bölgesi’nde en
çok kullanılan hattın Ankara çıkışlı ve varışlı hatlar olmasının muhtemel olduğu
gözetilerek, önaraştırma kapsamında, söz konusu yazışmada adı geçen illerden
Ankara’ya ve Ankara’dan söz konusu illere yapılan seferlere odaklanılmıştır. Bununla
birlikte, hatlardaki fiyat değişimlerinin her iki yönde de benzer şekilde seyretmiş olması
ve ilgili şehirden Ankara’ya yapılan sefer ile Ankara’dan ilgili şehre yapılan seferde kayda
değer bir fiyat farkı olmaması nedeniyle aşağıda sadece Ankara varışlı hatlara yönelik
ulaşılan sonuçlara yer verilmiştir.
(39) Bu kapsamda, KAMİL KOÇ ve METRO’nun başta e-posta yazışmasına konu olan
Çorum-Didim ve Çorum-Ankara hatları olmak üzere Aksaray-Ankara, Amasya-Ankara,
Erzurum-Ankara, Kayseri-Ankara, Konya-Ankara ve Malatya-Ankara hatlarında karşılıklı
olarak uygulanan aylık ortalama bilet fiyatları ve ilaveten, gün bazında karşılıklı olarak
Çorum-Didim ve Çorum-Ankara hatlarında uygulanan ortalama bilet fiyatları
incelenmiştir.
(40) Belge 1’de yer alan iletişimde adı geçen iki hattan biri olan Çorum-Didim hattında
teşebbüslerin uyguladıkları fiyatlara ilişkin aylık değişim Grafik 1’de gösterilmektedir:
Grafik 1: Çorum-Didim Hattı Aylık Bilet Fiyatı Değişimi
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen veriler ile raportörlerce yapılan hesaplamalar
(41) Grafik 1 incelendiğinde, 2019 yılı başından Nisan ayına kadar geçen sürede KAMİL
KOÇ’un bilet fiyatlarında düşüş gözlemlenmekteyken, yaz sezonunun açıldığı Nisan-
19-38/565-234
11/14
Haziran arası dönemde ise bilet fiyatlarında artış yaşandığı görülmektedir. Söz konusu
dönemde yaşanan fiyat artışına Haziran ayının ilk haftasına denk gelen dokuz günlük
Ramazan Bayramı tatilinin de etkisinin olduğu değerlendirilmektedir. Takip eden iki aylık
yaz döneminde (Temmuz-Ağustos) ise fiyatlarda kayda değer bir değişimin olmadığı,
ancak yaz döneminin kapanması ve eğitim-öğretim döneminin açılması nedeniyle talep
düşüklüğü yaşanan Eylül ayında bilet fiyatlarının düşüş eğilimine girdiği anlaşılmaktadır.
(42) METRO tarafından uygulanan bilet fiyatlarına bakıldığında ise daha farklı bir durum
ortaya çıkmaktadır. Şöyle ki, Belge 1’de yer alan yazışmada ifade olunan 25.04.2019
tarihinde METRO’nun Çorum kalkışlı Didim varışlı hatta seferinin bulunmadığı, bu hattaki
ilk seferin 01.05.2019 tarihinde düzenlendiği ve bu tarihten sonraki seferlerin dahi bir süre
boyunca dört günde bir sefer olacak şekilde organize edildiği, sonrasında ise özellikle
yaz döneminin başlamasıyla seferlerin sıklaştığı görülmektedir. Bu bakımdan ilgili hatta
her gün seferi bulunan KAMİL KOÇ’un aksine METRO, yılbaşından Mayıs ayına kadar
bu hatta sefer düzenlememiş olup söz konusu durum, yazışmada geçen 25.04.2019
tarihinde anlaşarak zam yapıldığına dair ifade ile çelişmektedir.
(43) Diğer taraftan, Belge 1’de geçen, “…fiyat değişikliklerinde bazı fiyatların altta kaldığı, bazı
fiyatlarında aşırı yukarı çıktığı görülmektedir. Örneğin Çorum-Ankara fiyatının düşük
kalması, Çorum-Didim fiyatının yüksek olması gibi fiyatlarımızın gözden geçirilmesini rica
ederiz.” ifadelerinden Çorum-Didim hattında KAMİL KOÇ’un uyguladığı bilet fiyatının
iddia olunan anlaşmaya göre yüksek kaldığı ve yazışmanın gerçekleşme tarihi olan
08.05.2019 tarihinden sonra bu durumun düzeltileceği anlamı çıkmaktadır. Ancak KAMİL
KOÇ’un günlük fiyat verileri incelendiğinde, 08.05.2019 tarihinde (…..) TL olan ortalama
bilet fiyatının düşürülmediği aksine artırıldığı ve 30.05.2019 tarihi itibarıyla (…..) TL’ye
kadar çıktığı görülmektedir. Bu bakımdan, Belge 1’de yer alan ifadelerin KAMİL KOÇ
tarafından uygulanan fiyat politikası ile uyum arz etmediği değerlendirilmektedir.
(44) Diğer taraftan hattın ters yönlü işleyişine ilişkin olarak Didim-Çorum hattındaki aylık bilet
fiyatı değişimi Grafik 2’de gösterilmektedir:
Grafik 2: Didim-Çorum Hattı Aylık Bilet Fiyatı Değişimi
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen veriler ile raportörlerce yapılan hesaplamalar
(45) KAMİL KOÇ’un Didim-Çorum hattında uygulanan ortalama bilet fiyatlarının, hattın ters
yönünde (Çorum-Didim) uygulanan ortalama bilet fiyatları ile paralellik arz ettiği ve
özellikle yaz dönemi başlangıcı olan Nisan-Haziran döneminde fiyatlarda artış yaşandığı
gözlemlenmektedir. METRO ise, Çorum-Didim istikametinden farklı olarak Didim-Çorum
hattı seferlerine daha erken bir tarihte, 24.04.2019 tarihinde başlamıştır. Bununla birlikte,
Belge 1’de iddia olunan anlaşmanın tarihi olan 25.04.2019 tarihinden 10.05.2019 tarihine
kadarki dönemde METRO’nun fiyatlarında zammın aksine kimi günlerde düşüş, bu
tarihten Haziran ortası döneme kadar ise artış yaşanmıştır. Diğer taraftan gerek Çorum-
Didim gerek Didim-Çorum istikametlerinde hiçbir dönemde KAMİL KOÇ ve METRO’nun
uyguladıkları bilet fiyatlarında kesişme olmamış ve her iki teşebbüsün bilet fiyatlarında
birbirinden farklılık (yaklaşık (…..) ila (…..) TL arasında) oluşmuştur.
(46) Belge 1’de adı geçen bir diğer hat olan Çorum-Ankara hattında teşebbüslerin
uyguladıkları fiyata ilişkin aylık değişim Grafik 3’te gösterilmektedir:
19-38/565-234
12/14
Grafik 3: Çorum-Ankara Hattı Aylık Bilet Fiyatı Değişimi
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen veriler ile raportörlerce yapılan hesaplamalar
(47) Çorum-Ankara istikametinde KAMİL KOÇ ve METRO’nun uyguladığı bilet fiyatlarına
bakıldığında, METRO’nun Ocak-Eylül arası dönemde tüm aylarda KAMİL KOÇ’a göre
daha düşük fiyatlar uyguladığı ve iki teşebbüsün fiyatlarının hiçbir dönemde kesişmediği
görülmektedir. Ocak-Şubat arasındaki dönem hariç olmak üzere diğer aylarda yaşanan
fiyat değişimlerinin paralel olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, Nisan ayı itibarıyla
yaz döneminin başlangıcı ile artan talebe bağlı olarak bilet fiyatlarında artış
yaşanabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Diğer taraftan, talep açısından çok farklılık
arz etmeyen Temmuz-Ağustos aylarında bilet fiyatlarında dikkat çekici bir değişimin
olmaması, teşebbüslerin talep ve mevsim etkisinden bağımsız bir fiyat artışına
gitmediğini göstermektedir.
(48) Diğer taraftan Belge 1’de, Çorum-Ankara hattında KAMİL KOÇ’un uyguladığı bilet
fiyatlarının iddia olunan anlaşmada belirlenen seviyeden düşük kaldığı belirtilmiş ve buna
göre fiyatın gözden geçirileceği beyan edilmiştir. Ancak Mayıs ayının başında
gerçekleşen yazışmadan sonraki döneme bakıldığında, Mayıs ayı ile Haziran ayı
arasındaki ortalama bilet fiyatlarındaki değişim KAMİL KOÇ’ta yaklaşık %(…..) iken
METRO’da bu oran yaklaşık %(…..) olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu oranlar
değerlendirildiğinde, e-posta yazışmasında bilet fiyatının düşük kaldığı ve güncellenmesi
gerektiği bildirilen Çorum-Ankara hattında, e-posta yazışmasından sonraki dönemde
KAMİL KOÇ’un, rakibi METRO’dan daha az oranda bir artışa gittiği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla, düşük kaldığı söylenmesine rağmen KAMİL KOÇ’un bilet fiyatındaki artış
oranından daha yüksek bir oranda METRO tarafından zam yapılmıştır. Esasen bu
durumun da, KAMİL KOÇ ile METRO’nun birlikte fiyat tespit ettiklerini göstermekten uzak
olduğu anlaşılmaktadır.
(49) Belge 1’de adı geçen hatlar olan Çorum-Didim ve Çorum-Ankara hatlarına ilişkin
yukarıda yer verilen analizlerin yanı sıra, e-posta yazışmasında adı geçmemesine
rağmen e-postanın bilgi kısmında yer alan şahısların görevli bulundukları il ve bölgeler
dikkate alınarak seçilen başka hatlara ilişkin olarak da KAMİL KOÇ ve METRO’nun fiyat
verileri incelenmiştir.
(50) Bu hatlardan Aksaray-Ankara hattında Ocak-Haziran dönemine kadar KAMİL KOÇ’un
bilet fiyatları, METRO’nun uyguladığı bilet fiyatlarının üzerinde seyrederken Haziran ayı
ile birlikte bu durumun değiştiği ve METRO’nun bilet fiyatlarının KAMİL KOÇ tarafından
uygulanan bilet fiyatlarının üzerine çıktığı görülmektedir. Ayrıca, Belge 1’de yer alan iddia
konusu anlaşma tarihinden (25.04.2019) önce iki teşebbüsün bilet fiyatları arasındaki
farkın, bu tarihten sonra daha da açılması dikkat çekmektedir. İlgili hattaki fiyat
değişimleri Grafik 4’te yer almaktadır:
Grafik 4: Aksaray-Ankara Hattı Aylık Bilet Fiyatı Değişimi
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen veriler ile raportörlerce yapılan hesaplamalar
19-38/565-234
13/14
(51) Fiyat değişimlerinin analiz edildiği bir diğer hat olan Amasya-Ankara hattında yılın ilk üç
ayında METRO’nun bilet fiyatlarının KAMİL KOÇ’un bilet fiyatlarından yüksek olduğu,
Nisan ayında ise bu durumun değiştiği ve KAMİL KOÇ’un METRO’ya oranla daha yüksek
bir fiyat politikası izlediği, ancak Mayıs ayı ile birlikte METRO tarafından tekrar KAMİL
KOÇ’un fiyatlarının üzerinde fiyatlama yapıldığı ve aradaki farkın yaz aylarında daha da
açıldığı gözlemlenmektedir. Özellikle Belge 1’de yer alan ve anlaşarak zam yapıldığına
dair beyanın ilgili olduğu Nisan ayında en yüksek fiyat uygulayan teşebbüsün değişmesi,
söz konusu yazışmanın fiili durum ile örtüşmediğini göstermektedir. İlgili hattaki fiyat
değişimleri Grafik 5’te yer almaktadır:
Grafik 5: Amasya-Ankara Hattı Aylık Bilet Fiyatı Değişimi
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen veriler ile raportörlerce yapılan hesaplamalar
(52) Erzurum-Ankara hattında gerçekleşen bilet fiyatları değişiminde yılbaşından itibaren iki
teşebbüsün bilet fiyatları arasındaki farkın açıldığı, KAMİL KOÇ’un fiyatlarının
METRO’nun fiyatlarının üzerinde seyrederken yaz dönemi itibarıyla fiyat farkının
azaldığı, bununla birlikte örneğin Haziran-Temmuz döneminde KAMİL KOÇ’un ortalama
bilet fiyatlarında düşüş gözlenirken METRO’nun ortalama bilet fiyatlarında artış
yaşandığı gözlemlenmektedir. İlgili hattaki fiyat değişimleri Grafik 6’da yer almaktadır:
Grafik 6: Erzurum-Ankara Hattı Aylık Bilet Fiyatı Değişimi
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen veriler ile raportörlerce yapılan hesaplamalar
(53) İnceleme konusu hatlardan olan Kayseri-Ankara hattında, Mayıs ayına kadar
teşebbüslerin bilet fiyatlarının birbirine yakın ve paralel seyrettiği, ancak Belge 1’de yer
alan tarihlerin aksine Mayıs ayı itibariyle teşebbüslerin bilet fiyatları arasındaki farkın
açıldığı ve Temmuz-Eylül döneminde ise bu farkın kapandığı görülmektedir. İlgili hattaki
fiyat değişimleri Grafik 7’de yer almaktadır:
Grafik 7: Kayseri-Ankara Hattı Aylık Bilet Fiyatı Değişimi
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen veriler ile raportörlerce yapılan hesaplamalar
(54) Konya-Ankara hattındaki bilet fiyatlarına bakıldığında ise yılbaşından itibaren
teşebbüsler arasındaki fiyat farkının korunduğu ve teşebbüslerin fiyatları arasında bir
kesişme yaşanmadığı gibi daha yüksek fiyat uygulayan teşebbüsün de değişmediği
görülmektedir. İlgili hattaki fiyat değişimleri Grafik 8’de yer almaktadır:
Grafik 8: Konya-Ankara Hattı Aylık Bilet Fiyatı Değişimi
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen veriler ile raportörlerce yapılan hesaplamalar
19-38/565-234
14/14
(55) Malatya-Ankara hattında ise, yılın ilk üç ayında teşebbüslerin bilet fiyatlarının birbirine
yakın seyrettiği, Nisan ayında ise METRO’nun indirime gitmesiyle bilet fiyatları arasındaki
farkın açıldığı anlaşılmakta, yaz döneminin başlamasıyla her iki teşebbüsün bilet
fiyatlarında artış yaşandığı gözlemlenmektedir. İlgili hattaki fiyat değişimleri Grafik 9’da
yer almaktadır:
Grafik 9: Malatya-Ankara Hattı Aylık Bilet Fiyatı Değişimi
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen veriler ile raportörlerce yapılan hesaplamalar
(56) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, Belge 1’de yer alan beyanların doğruluğunun
teyit edilemediği; elde edilen diğer e-posta yazışmaları ile teşebbüsler tarafından sunulan
bilgilerin, Belge 1 ile uyum arz etmediği; söz konusu teşebbüsler arasında bilet
fiyatlarında kayda değer bir paralelliğin bulunmadığı; teşebbüslerin fiyatlama
politikalarının esasen mevsimsellik, rakiplerin fiyatları ve işletme maliyetleri üzerine
şekillendiği ve böylesi bir pazar yapısında teşebbüsler arasındaki bazı dönemlerdeki fiyat
paralelliğinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak nitelendirebilmesi
için gereken ilave delillerin bulunmadığı dikkate alındığında, teşebbüslerin rekabeti
sınırlayıcı bir anlaşma içerisinde oldukları yönünde bilgi, belge ve bulgunun mevcut
olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(57) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60
gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy