Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-021 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 19-40/658-283
Karar Tarihi : 14.11.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Metin HASSU, Elif Nurdan ŞARBAK, Abdulsamed TÜRLÜ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - A Pamukkale Taşımacılık Turizm Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Ferhat CİMBAR
Ufuk Üniversitesi Cad. Next Level Loft Ofis No:4 K:27 D:74
Söğütözü/Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Kamil Koç Otobüsleri A.Ş.
Panayır Mah. İstanbul Cad. No:421/A Osmangazi/Bursa
(1) E. DOSYA KONUSU: Kamil Koç Otobüsleri A.Ş.’nin şehirlerarası yolcu
taşımacılığı hizmetleri pazarında yıkıcı fiyat uygulayarak 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesini ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Kamil Koç Otobüsleri A.Ş.’nin (KAMİL KOÇ)
ülke genelinde en çok yolcu taşıyan otobüs firması olarak pazar lideri konumunda
olduğu, A Pamukkale Taşımacılık Turizm Ltd. Şti.’nin (PAMUKKALE) konkordato
başvurusu yaptığı 2018 yılının Kasım ayı ile konkordatonun iflasa dönüştüğü 2019
yılının Mart ayı arasında Kamil Koç Otobüsleri A.Ş.’nin otobüs biletlerinde ülkenin
ekonomik koşulları göz önüne alındığında beklenmedik şekilde fiyat indirimi yaptığı,
PAMUKKALE’nin Marmaris-Antalya ve Didim-Antalya seferlerinden araçlarını çekmesi
ile birlikte KAMİL KOÇ’un bilet fiyatlarını yaklaşık %40 oranında artırarak rakibi piyasa
dışına itme amacı taşıdığını gösterdiği, PAMUKKALE bünyesinde bulunan 75 aracı
yüksek ücretlerle kendi bünyesine kattığı, KAMİL KOÇ’un sözü edilen eylemleri yoluyla
PAMUKKALE’yi piyasadan çekilmeye zorladığı iddia edilerek, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun (4054 Sayılı Kanun) kapsamında ihlal niteliğindeki
faaliyetleri nedeniyle KAMİL KOÇ hakkında soruşturma açılması, idari para cezası
uygulanması ve bu teşebbüsün rekabete aykırı davranışlarını bırakması için aynı
Kanun’un 9. maddesi uyarınca “ihlale son verme” kararı verilmesi talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.04.2019 tarih ve 2828 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 22.05.2019 tarih ve 2019-4-021/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu Kurulunun (Kurul) 13.06.2019 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 19-21/318-M
sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 17.07.2019 tarih ve 2019-4-021/ÖA sayılı rapor
görüşülerek karara bağlanmıştır.
19-40/658-283
2/8
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; KAMİL KOÇ hakkında 4054 sayılı Kanun’un
41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(6) İlgili ürün pazarı, dosya konusu faaliyetler dikkate alınarak “karayolu ile şehirlerarası
yolcu taşıma hizmetleri” olarak tespit edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
(7) Başvuru konusu iddialar Türkiye içerisinde PAMUKKALE ve KAMİL KOÇ’un rakip
oldukları tüm hatlara ilişkin olduğu için ilgili coğrafi pazar ‘’Türkiye’’ olarak belirlenmiştir.
Bununla birlikte, PAMUKKALE’nin faaliyetlerini durdurmasını takiben KAMİL KOÇ’un
%40 zam yaparak hasat imkânı elde ettiği iddiası çerçevesinde, “Marmaris-Antalya” ve
“Didim-Antalya” güzergâhları ayrıca incelenmiştir.
I.2. İlgili Pazara İlişkin Bilgiler
(8) Önaraştırmaya konu faaliyetler esas olarak Marmaris-Antalya ve Didim-Antalya
hatlarında gerçekleştirilmektedir. Önaraştırma kapsamında hakkında inceleme
yürütülen teşebbüsten ilgili pazara ilişkin bilgiler talep edilmiş ve söz konusu bilgiler
Kurumumuza iletilmiştir. Bu bilgilere göre, Marmaris-Antalya ve Didim-Antalya
hatlarında hâlihazırda faaliyet gösteren diğer teşebbüsler aşağıdaki gibidir:
Tablo-1: Marmaris-Antalya ve Didim-Antalya Hatlarında Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Listesi
Marmaris-Antalya Hattı Didim-Antalya Hattı
GÜNEY AKDENİZ1 GÜNEY AKDENİZ
PAMUKKALE PAMUKKALE
METRO
YENİ MARDİN
Kaynak: KAMİL KOÇ’tan Gelen Cevap Yazısı
I.3. Elde Edilen Belgeler
(9) KAMİL KOÇ yetkilileri Türkiye geneli, Marmaris-Antalya ve Didim-Antalya hatlarındaki
pazar paylarına ilişkin bilgi sahibi olmadıklarını ifade etmişlerdir. Ancak KAMİL KOÇ’un
2018 yılı sonu itibarıyla toplam (…..) adet aracının faaliyet gösterdiği ve tüm Türkiye’de
D1 yetki belgesine sahip toplam 6871 adet araç olduğu bilgisine ulaşılmıştır. Bu bilgiler
dikkate alındığında teşebbüsün tahmini pazar payının yaklaşık %(…..) olduğu
değerlendirilmektedir.
(10) KAMİL KOÇ’un Türkiye geneli, Marmaris-Antalya ve Didim-Antalya seferlerine ilişkin
ortalama bilet fiyatlarına ve doluluk oranlarına aşağıda yer verilmiştir:
1 GÜNEY AKDENİZ göndermiş olduğu cevabi yazıda Mayıs 2018- Mayıs 2019 döneminde Marmaris-
Antalya hattında faaliyetinin olmadığını belirtmiştir.
19-40/658-283
3/8
Tablo-2: KAMİL KOÇ’un Ortalama Bilet Fiyatları (TL) ve Doluluk Oranları (%)
(…..TİCARİ SIR…..)
(11) Ek olarak teşebbüsten ve rakiplerinden elde edilen Mayıs 2018-Mayıs 2019 tarihleri
arasında her ayın 15’ine ait yolcu listeleri ve uygulanan fiyatlara ilişkin belgeler dikkate
alınarak yapılan hesaplama ile elde edilen Marmaris-Antalya ve Didim-Antalya
hatlarına ait grafikler ve anılan hatlara ilişkin kar/zarar tabloları aşağıda yer almaktadır.
Grafik 1: Marmaris-Antalya Hattı Uygulanan Fiyatlar (TL)
(…..TİCARİ SIR…..)
Grafik 2: Didim-Antalya Hattı Uygulanan Fiyatlar2
(…..TİCARİ SIR…..)
Tablo-3: Didim-Antalya Hattı Kar/Zarar
(…..TİCARİ SIR…..)
Tablo-4: Marmaris-Antalya Hattı Kar/Zarar
(…..TİCARİ SIR…..)
I.4. Değerlendirme
(12) İnceleme konusu iddiaları; KAMİL KOÇ’un, PAMUKKALE’nin konkordato başvurusu
yaptığı 2018 yılı Kasım ayı ile konkordatonun iflasa dönüştüğü 2019 yılı Mart ayı
arasında, otobüs biletlerinde ülkenin ekonomik koşulları göz önüne alındığında,
beklenmedik şekilde fiyat indirimi yaptığı, PAMUKKALE’nin Marmaris-Antalya ve Didim-
Antalya seferlerinden araçlarını çekmesi ile birlikte fiyat artışına gidildiği ve
2 KAMİL KOÇ’un Kasım 2018 ve Ocak 2019 aylarında faaliyeti bulunmakla birlikte, ayın 15’ine ait
listelerde bilet satışı olmadığından grafikte ilgili aylara ait veri yer almamaktadır.
19-40/658-283
4/8
PAMUKKALE bünyesinde bulunan 75 adet aracı yüksek ücretlerle kendi bünyesine
aldığı, tüm bu uygulamaların PAMUKKALE’yi pazardan dışlama amacı taşıdığı iddiaları
oluşturmaktadır.
(13) Şikayet dilekçesinde ilk şikayetin kapsamını hem PAMUKKALE’nin hem de KAMİL
KOÇ’un faaliyette bulunduğu seferlerdeki otobüs bilet ücretlerinde beklenmedik bir fiyat
indirimi iddiası oluştursa da önaraştırmada özellikle PAMUKKALE’nin fiili olarak
faaliyetlerine son verdiği hatlar olan Didim-Antalya ve Marmaris-Antalya seferlerine
yoğunlaşılmıştır.
(14) KAMİL KOÇ’ta yapılan yerinde incelemede şirket çalışanlarının bilgisayarlarında
inceleme yapılmış ve anılan hatlarda faaliyette bulunan teşebbüslerden 2018 yılının
Mayıs ayı ile 2019 Mayıs ayı arası her ayın 15’inde gerçekleştirmiş oldukları seferlere
ait yolcu sefer listeleri talep edilerek, bu seferlerde uygulanan bilet fiyatları
incelenmiştir.
(15) KAMİL KOÇ’un, hem PAMUKKALE’nin ekonomik zorluğunu fırsat bilerek bilet
fiyatlarında indirime gittiği iddiası hem de Marmaris-Antalya ve Didim-Antalya hattında
PAMUKKALE’nin çekilmesi ile birlikte bu güzergâhlarda %40 oranında fiyat artışı
yaptığı iddiası asıl olarak Karayolu Taşıma Yönetmeliği (Yönetmelik) kapsamında
değerlendirilmelidir. Nitekim Yönetmelik’in “Denetim” başlıklı 64. maddesinde “Yetki
belgesi sahiplerinin Kanun ve bu Yönetmelik kapsamında yer alan her türlü faaliyetleri
Bakanlığın denetimine tabidir.” hükmü bulunmaktadır. Bu nedenle söz konusu iddiaların
T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (Bakanlık) nezdinde çözümlenmesi gerektiği
değerlendirilmektedir. Ayrıca Yönetmelik’in “ücret tarifeleri” başlığında “Yetki belgesi
sahipleri, tespit edilmiş ücret tarifelerinin üzerinde ücret alamaz ve %30’dan fazla
indirim uygulayamazlar. Ancak, tarifeli yolcu taşımacıları önceden Bakanlıktan izin
almak suretiyle yılda bir kez ve 4 ayı geçmemek üzere, sefere çıkardığı taşıtın toplam
koltuk sayısının %10’unu aşmayacak sayıdaki koltuk için %30 indirim sınırlamasına tabi
olmaksızın özel indirim uygulayabilirler. Bu fıkraya uymayan yetki belgesi sahiplerine
her tespit için 5 uyarma verilir.” ifadeleri yer almaktadır. Esasen teşebbüsler
belirledikleri ücretleri Bakanlık’a bildirerek onay almakla yükümlüdürler ve belirlenen bir
fiyatın veya yapılan indirimin belirli bir güzergâhta rekabet ortamını bozması durumda
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun, “Yolcu ve eşya taşıma, yükleme, boşaltma,
depolama ve aktarma hizmetleri de dahil olmak üzere ücret tarifelerinin, ülke ekonomisi
ve kamu yararı aleyhine sonuç vermesi ve aşırı ücret uygulanması veya rekabet
ortamının bozulması halinde ve gerektiğinde taban ve tavan ücretleri Bakanlıkça tespit
edilebilir.” Şeklindeki 11. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Bakanlık tarafından taban
fiyatın belirlenmesi ve bu fiyatın altına inilmesi durumunda yaptırım uygulanması
mümkündür. Nitekim KAMİL KOÇ’a, İzmir-Denizli hattında onaylı fiyatın %30 altında
satış yaptığı için Bakanlık tarafından idari para cezası uygulanmıştır.
(16) Önaraştırma kapsamında Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü ile yapılan görüşmede,
özellikle CİMER aracılığıyla otobüs firmalarının faaliyetleri ile ilgili şikâyetlerin
taraflarına çok kolay şekilde ulaştığı, sektör üzerinde denetimlerin ve müdahalelerin
hassas şekilde yapıldığı, ayrıca Haziran 2019’dan itibaren otobüs firmalarının yolcu
bazlı fiyat, hareket saati, varış saati gibi birçok unsurun kurulan Ulaştırma Elektronik
Takip ve Denetim Sistemi ile Bakanlık yetkililerince izlenebileceği ve yapılan denetimin
kalitesinin artacağı bilgilerine ulaşılmıştır.
(17) Şikâyet dilekçesinde yer alan söz konusu bu iddiaların her ne kadar Bakanlık
tarafından çözülmesi gerektiği düşünülse de Tebliğ’de yer alan ücret tarifesinin
güncellenmemesi otobüs firmalarının bilet fiyatlarını serbestçe belirlemelerine ve
rekabet hukuku bakımından yıkıcı fiyat uygulamasına gitmelerine sebep olabilmektedir.
19-40/658-283
5/8
Yıkıcı fiyat uygulanması ihtimalinin olması dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
anlamında hakim durumun kötüye kullanılması değerlendirmesi yapılmıştır.
(18) 4054 sayılı Kanun’un “Hakim Durumun Kötüye Kullanılması” başlıklı 6. maddesinin
birinci fıkrasında “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir
bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hakim durumunu tek başına yahut
başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması
hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü bulunmaktadır. Aynı fıkranın “a) Ticarî faaliyet
alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak engel olunması
ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler…”
bendinde, rakipleri dışlayıcı davranışın kötüye kullanma hallerinden biri olduğu
belirtilmiştir. Söz konusu madde kapsamında incelenen bir davranışın ihlal teşkil
edebilmesi için davranışı gerçekleştiren teşebbüsün ilgili pazarda hakim durumda
olması ve davranışın kötüye kullanma niteliği taşıması unsurlarının her ikisinin de
bulunması gerekir. Bu çerçevede, öncelikle KAMİL KOÇ’un 6. madde kapsamında,
yıkıcı fiyatlama yoluyla kötüye kullanma eyleminde bulunup bulunmadığı
değerlendirilmiştir.
(19) Yıkıcı fiyat, hakim durumdaki bir teşebbüsün pazar gücünü korumak veya artırmak
üzere mevcut veya potansiyel rakiplerinden birini veya daha fazlasını piyasa dışına
çıkarmak ya da rakibin rekabetçi davranışını engellemek için kısa vadede maliyetinin
altında satış fiyatı belirleyerek zarar etmeyi göze aldığı rekabet karşıtı bir fiyatlama
stratejisidir. Hakim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki
Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’da (Kılavuz) belirtildiği üzere, hakim
durumdaki teşebbüsün incelenen davranışı açısından uyguladığı fiyat ile katlandığı
maliyetinin karşılaştırıldığı yıkıcı fiyat analizinde, söz konusu davranış sonucunda eşit
etkinlikteki bir rakibe piyasanın kapanmasının muhtemel olup olmadığının araştırılması
esastır3.
(20) Yıkıcı fiyatın, rekabet ihlali olarak belirlenebilmesi için genel olarak “iktisadi üstünlük”,
“olağandışı düşük fiyat”, “niyet” ve “hasat” unsurlarının ön plana çıktığı görülmektedir.
(21) İktisadi üstünlük, genel olarak bir teşebbüsün rekabeti kısıtlayabilmesi veya
bozabilmesi için rakiplerine oranla bir üstünlüğünün veya avantajının olmasıdır. Bu
üstünlüğün kaynağı sahip olunan mali güç ile ilişkilendirilmektedir. Böylece yıkıcı fiyat
uygulamasına giren teşebbüs, maliyet altı fiyatlandırma ile oluşan zarara rakibine göre
daha uzun süre dayanabilecektir.
(22) Olağan dışı düşük fiyat, çeşitli maliyet kıstasları ile kıyaslandığında iktisadi açıdan
makul bir açıklaması olmayan, rekabeti verimlilik dışında adil olmayan alana çeken
böylece rakipleri güç duruma sokmayı amaçlayan bir fiyatlama politikasıdır. Bu tür bir
analizde fiyatın iktisadi bakımdan anlamlı olması önem arz etmektedir. Örneğin, fiyat
indirimi firmanın ilgili ürün pazarındaki karlılığını sürdürmesine engel oluşturmayacaksa
yıkıcı fiyattan bahsetmek mümkün değildir.
(23) Pazar gücü ve düşük fiyat unsurlarına göre niyet ve hasat unsurları daha sübjektif
kavramlardır. Niyet, yıkıcı fiyat uygulamasını gerçekleştiren teşebbüsün rakibi piyasa
dışına itme amacı gütmesidir. Örneğin, talep daralması veya kapasite fazlası gibi
piyasa koşullarının zorlaması ile olan uygulamaların rakibi etkisizleştirme amacı
taşımadığı değerlendirilebilecektir.
(24) Son olarak hasat unsuru, yıkıcı fiyat uygulamalarının rasyonel bir strateji olup
olmadığını sorgulayan bir uygulamadır. Yıkıcı fiyat uygulayan teşebbüs, rakipleri
3 Kılavuz, para.51
19-40/658-283
6/8
etkisizleştirdikten sonra fiyat kırma sonucu uğradığı zararları kapatabilmek için fiyatları
tekrar yükseltmekte ve uzun vadeli kazançlar elde etmektedir. Böylece teşebbüs eğer
hasat yapabilecekse uygulama iktisaden anlamlı ve mantıklı olacaktır.
(25) Bu kapsamda niyet ve hasat unsurları değerlendirilirken, pazardaki giriş-çıkış engelleri
ile üretim araçlarının niteliğine bakılarak, pazarın yapısının yıkıcı fiyat uygulamasına
elverişli olup olmadığı tespit edilir.
(26) Yüksek başlangıç maliyetleri, know-how ve pazardaki yoğunlaşma oranı gibi giriş
engellerinin varlığı pazardaki potansiyel rekabet bakımından önem arz etmektedir.
Piyasaya girişlerin kolay olması hakim durumdaki firmanın bu tür bir uygulamaya
gitmesinin kendisine yarar sağlamayacağından hareketle tekelci fiyatlama yapmasına
engel olurken, piyasaya girişin yüksek maliyetli ya da zaman alıcı olması tekelci
fiyatlama yapabilmesini mümkün kılmaktadır. Böylelikle rakiplerini etkisizleştirdikten
sonra piyasaya yeni girişler olana dek geçen sürede tekelci fiyatlama yaparak zararını
fazlasıyla karşılayacağını düşünen firma yıkıcı fiyatlamayı uygulayabilecektir. Pazarın
yapısına ilişkin diğer etken olan çıkış engelleri ise, rakibin piyasadan çıkarılması
aşaması için önem taşımaktadır. Çıkış engellerinin yüksek olması batık maliyetlerine
oranla firmaların pazarda kalma çabasını artıracak, bu da hakim durumdaki firmanın
yıkıcı fiyat uygulama güdüsünün azalmasına sebep olacaktır.
(27) Yukarıda yer alan yıkıcı fiyat uygulamasına ilişkin genel nitelikli açıklamalar inceleme
konusu olaya özgülenerek KAMİL KOÇ’un ilgili pazarda iktisadi üstünlüğe/hakim
duruma sahip olup olmadığı değerlendirilmeksizin hakim durumun kötüye kullanılması
olarak nitelenebilecek bir eylemin söz konusu olup olmadığı değerlendirilmiştir.
(28) Öncelikle fiyat açısından yapılan değerlendirmede, özellikle PAMUKKALE’nin çıktığı
hatlar olan Didim-Antalya ve Marmaris-Antalya hattındaki otobüs bilet ücretlerine
bakılmıştır. Rekabet Kurulunun 28.10.2010 tarih ve 10‐68/1445‐545 sayılı Volkan Metro
kararında mazot, personel gideri, ikram gideri, otoyol ve otogar ücretleri toplamının
taşınan yolcu sayısına bölünmesiyle ortalama kaçınılabilir maliyetin (OKM)
hesaplanabileceği ifade edilerek, uygulanan KDV hariç ortalama bilet fiyatlarının
OKM’nin altında kalması durumunda olağanüstü düşük fiyatın gerçekleşeceği
belirtilmiştir. KAMİL KOÇ tarafından verilen bilgiler doğrultusunda yapılan
hesaplamalarda Didim-Antalya seferlerinde Tablo-3’de görüleceği üzere sadece Ekim
2018’de bilet fiyatlarının OKM’nin altında olduğu bunun sebebinin ise Ekim ayında en
düşük doluluk seferlerinin gerçekleştirilmesi, dolayısıyla indirime gidilerek talepteki
düşüşün artırılması ve böylece yolcu sayısının artırılarak karlılığın sağlanması olduğu
anlaşılmıştır. Marmaris-Antalya seferlerinde de kış döneminde yaşanan talep
azalmasının engellenmesi amacıyla ve Enflasyonla Topyekûn Mücadele Kampanyası
dolayısıyla indirim uygulamalarının gerçekleştirildiği ilgili teşebbüs tarafından
belirtilmiştir. Bu veriler çerçevesinde söz konusu uygulamanın olağanüstü düşük fiyat
şeklinde yorumlanması mümkün görülmemektedir. Kaldı ki, Tablo 2’de yer alan
verilerde Kamil KOÇ’un Türkiye geneli bilet fiyatı ortalamalarında da yıkıcı fiyat
oluşturabilecek dalgalanmalara rastlanmamıştır.
(29) Hem Kamil Koç hem de rakip teşebbüslerden gelen bilet fiyatları incelendiğinde,
yukarıda yer verilen Grafik 1 ve Grafik 2’de görüleceği üzere, bilet fiyatlarının
çoğunlukla birbirine yakın seyrettiği, hiçbir dönem olağandışı düşük olmadığı anlaşılmış
olup, ek olarak iddia edilen hasat imkanının varlığı incelenmiş, PAMUKKALE’nin
hatlardaki faaliyetlerine son verdiği 2019 Şubat ayından sonra KAMİL KOÇ’un bilet
fiyatlarına %40 oranında zam yaptığına dair bir veriye rastlanmamıştır. Kaldı ki fiyat
tarifeleri, otobüs firmaları tarafından bir ön yazı ile birlikte iki nüsha halinde Bakanlığa
teslim edilmektedir. Akabinde ise fiyat tarifeleri Bakanlık tarafından incelenip
19-40/658-283
7/8
“Görülmüştür” şerhi düşülerek ve tarih belirtilerek otobüs firmalarına verilmektedir.
Firmalar da Bakanlık tarafından şerh düşülen bu liste üzerinden faaliyet göstermektedir.
Ayrıca 4925 sayılı Kanun’un 11. maddesinin üçüncü fıkrasında rekabet ortamının
bozulması durumunda taban ve tavan ücretlerinin belirlenmesi hususunda Bakanlıka
açıkça yetki verilmiştir.
(30) Değinilmesi gereken bir diğer konu, otobüs ile yolcu taşıma sektörünün rekabeti
olumsuz etkileyecek bir yıkıcı fiyatlama uygulaması için uygun bir yapıda olmamasıdır.
Şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapılabilmesi için alınması zorunlu D türü yetki belgesi,
başlangıç yatırım maliyeti ve otogara giriş tarifesi haricinde sektörde ciddi nitelikte
pazara giriş engeli bulunmamaktadır. Sektörde arz fazlası bulunmakta ve sektöre
girişlerin ve sektördeki firmalar açısından hatlar arasındaki geçişlerin oldukça kolay
olduğu gözlenmektedir. Bu sebeple yıkıcı fiyatlama yoluyla rakip dışlandığında yerine
yenisinin gelmesi önünde bir engel bulunmamaktadır. Didim-Antalya seferlerinde
PAMUKKALE ve GÜNEY AKDENİZ, Marmaris-Antalya seferlerinde ise METRO,
GÜNEY AKDENİZ ve YENİ MARDİN firmaları faaliyette bulundukları için inceleme
konusu hatlarda rakip firmalar ve potansiyel rekabetin olduğu görülmektedir. Söz
konusu özelliklerden dolayı sektörde yıkıcı fiyatlama uygulamasıyla rakiplerin piyasa
dışında bırakılmasının oldukça zor olduğu değerlendirilmektedir. Kaldı ki sektörde yer
almak isteyen teşebbüslerin kendi öz malı dışında sözleşme yoluyla araç bulma
olanakları da bulunmaktadır.
(31) Şikayet konusu bir diğer iddia, PAMUKKALE bünyesinde bulunan 75 adet aracı yüksek
ücretlerle KAMİL KOÇ’un kendi bünyesine kattığıdır. KAMİL KOÇ tarafından gelen
bilgiler doğrultusunda, PAMUKKALE bünyesindeki araçlarla anlaşılan komisyon
oranları ve aylık kira bedellerinin aynı dönemde sözleşme yapılan başka firmalarla
benzer olduğu görülmektedir. Ayrıca daha avantajlı tekliflerin sunulması halinde
firmaların ve araç sahiplerinin farklı firmalarla çalışmayı tercih edebildiği ve kolaylıkla
değişiklik yapılabildiği, PAMUKKALE’nin durumundan da kaynaklı olarak araç
sahiplerinin diğer firmalara geçişlerinin öngörülebilir olduğu sonucuna varılmıştır.
(32) Yıkıcı fiyat uygulandığına yönelik şikayet konusu iddialar hakkında yapılan
değerlendirmeler sonucunda, KAMİL KOÇ’un rakiplerini dışlama niyetinin bulunmadığı,
fiyat listelerine bakıldığında kötüye kullanmaya yönelik bir tespit yapılamadığı ayrıca
Bakanlık tarafından fiyatların kontrol edildiği söz konusu sektörde yıkıcı fiyat
uygulamasının elverişli olmadığı değerlendirilmiştir. Bir diğer şikayet olan 75 adet
aracın KAMİL KOÇ’un kendi bünyesine katmasına ilişkin olarak ise, araç sahiplerinin
farklı firmalarla anlaşmasının özellikle PAMUKKALE’nin ekonomik zorluğunun olduğu
dönemde makul olduğu değerlendirilmiştir.
(33) PAMUKKALE önaraştırma süresinin bitimine yakın ek iddialarda bulunmuş ve bu
iddialar 11.07.2019 tarih ve 4583 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. Söz konusu
yazıda, Bodrum-Antalya, Denizli-Bursa, İzmir-Aydın ve İzmir-Denizli hatlarında KAMİL
KOÇ’un yıkıcı fiyat uygulayarak hakim durumunu kötüye kullandığı ve bu suretle
PAMUKKALE’yi piyasada etkisiz hale getirerek rekabet hukukunu ihlal ettiği iddiasında
bulunulmuştur.
(34) Bu ek iddialar hakkında KAMİL KOÇ’tan bilgi talebinde bulunulmuş ve 17.07.2019 tarih
4700 sayı ile gelen cevabi yazıda, ek iddia konusu hatlarda nispeten fiyatların daha
düşük olduğu, İzmir-Denizli hattında KAMİL KOÇ dışında PAMUKKALE, METRO,
NİLÜFER, BALIKESİR ULUDAĞ, ISPARTA PETROL, KONTUR, GÜNEY AKDENİZ ve
ALAŞEHİR SARIKIZ firmalarının rekabet ettiği, anılan hatta PAMUKKALE’nin KAMİL
KOÇ’tan daha çok sefer yaptığı bilgilerine yer verilmiştir. Diğer iddia konusu hatlarda
ise yine başka rakiplerin faaliyet gösterdiği ve iki teşebbüsün sefer sayılarının benzer
19-40/658-283
8/8
olduğu anlaşılmaktadır. Gelen ek belgelerden, KAMİL KOÇ’un fiyatlama politikasının
rakibi piyasa dışına çıkarma amacı gütmediği, uygulanan fiyatların düşük kalmasının
nedeninin sektördeki arz fazlası, rakiplerle olan fiyat rekabeti ve doluluk oranlarını
artırma hedefi olduğu anlaşılmıştır.
(35) Yukarıdaki yer verilen bilgi ve değerlendirmeler doğrultusunda, KAMİL KOÇ’un iddia
konusu eylemlerinin kötüye kullanma niteliğinde olduğu yönünde bir değerlendirme
yapılamayacağı, bu nedenle KAMİL KOÇ’un uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesini ihlal etmediği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(36) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy