(4734 S. K. m. 37, 38, 54, 65)
Toplantı No: 2008/083
Gündem No: 117
Karar Tarihi: 29.12.2008
Karar No: 2008/UH.II-5144
Şikayetçi:
Derya Restaurant Gıda Dayanıklı Tük. Mad. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti., Bayır Mah. Fevzi Fırat Cad. No:65 KARABÜK
İhaleyi yapan idare:
Karabük Doğum ve Çocuk Bakımevi Baştabipliği, Beşbinevler Mah. 76. Cad. No:1 KARABÜK
Başvuru tarih ve sayısı:
03.12.2008 / 35115
Başvuruya konu ihale:
2008/124921 İhale Kayıt Numaralı “2009-2010 Yılı İhtiyacı olan 10 İşçi İle Malzemeli Yemek Pişirme ve Dağıtma İşi” İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme:
05.12.2008 tarih ve II.H.50.71.G029/2008-41E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Karabük Doğum ve Çocuk Bakımevi Baştabipliği tarafından 06.10.2008 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2009-2010 Yılı İhtiyacı 10 İşçi İle Malzemeli Yemek Pişirme ve Dağıtma İşi İhalesi” ihalesine ilişkin olarak Derya Restaurant Gıda Dayanıklı Tük. Mad. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 11.11.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 14.11.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 03.12.2008 tarih ve 35115 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.12.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
İdarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; 16.10.2008 tarihinde yapılan ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olduklarının kendilerine bildirildiği, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi firmanın aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermemesi nedeniyle ihalenin kendi üzerilerinde bırakılması gerekir iken ihalenin iptal edilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddiasına yer verilmiştir.
İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; “İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.
Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerin eksik olması veya belgelerde önemsiz bilgi eksikliği bulunması halinde, idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik belge veya bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede eksik belge veya bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır.
En son aşamada, isteklilerin teklif mektubu eki cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Teklif edilen fiyatları gösteren teklif mektubu eki cetvelde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması halinde, isteklilerce teklif edilen birim fiyatlar esas alınmak kaydıyla, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re´sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan teklif isteklinin esas teklifi olarak kabul edilir ve bu durum hemen istekliye yazı ile bildirilir. İstekli düzeltilmiş teklifi kabul edip etmediğini tebliğ tarihini izleyen beş gün içinde yazılı olarak bildirmek zorundadır. İsteklinin düzeltilmiş teklifi kabul etmediğini süresinde bildirmesi veya bu süre içinde herhangi bir cevap vermemesi halinde, teklifi değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatı gelir kaydedilir.” Hükmü,
Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,
“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39 uncu maddesinde; “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,
“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40 ıncı maddesinde ise; “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.
Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin sadece en düşük fiyat esasına göre belirlenmesinin mümkün olmadığı durumlarda; işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerler olarak ifade edilmesi zorunludur. Parasal değerler olarak ifade edilmesi mümkün olmayan unsurlar için ihale dokümanında nispi ağırlıklar belirlenir.
Bu Kanunun 63 üncü maddesine göre ihale dokümanında yerli istekliler lehine fiyat avantajı sağlanacağı belirtilen ihalelerde, bu fiyat avantajı da uygulanmak suretiyle ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenerek ihale sonuçlandırılır.
En düşük fiyatın ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak değerlendirildiği ihalelerde, birden fazla istekli tarafından aynı fiyatın teklif edildiği ve bunların da ekonomik açıdan en avantajlı teklif olduğu anlaşıldığı takdirde, ikinci fıkrada belirtilen fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınmak suretiyle ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenerek ihale sonuçlandırılır.
İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.
İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.
İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.
İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan isteklinin 58 inci maddeye göre yasaklı olup olmadığını anılan maddeye göre teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır.” hükmü yer almaktadır.
Anılan hükümler uyarınca, ihalenin iptali konusunda kamu yararı ve hizmet gerekleri sınırlandırılmış ve kanunda belirtilen usule tabi takdir yetkisi bulunmaktadır.
İncelenen ihalenin 06.10.2008 tarihinde yapıldığı, ihaleye 5 isteklinin katıldığı, isteklilerin sunmuş oldukları teklif dosyalarının açılarak değerlendirmeye tabi tutulduğu, 4 teklifin geçerli sayıldığı, 10.10.2008 tarihli tutanak ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi firmaya ait teklifin kurumca belirlenen yaklaşık maliyetten %34, diğer katılan firmaların ortalamasından %12 civarında düşük olması nedeniyle aşırı düşük fiyat sorgulaması yapılmasının kararlaştırıldığı, ancak firmanın kendisine açıklama için verilen 21.10.2008 tarihine kadar açıklamasını kuruma vermediği halde 21.10.2008 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin Esen Sosyal Hizmetler firması üzerinde bırakıldığı, ancak, söz konusu firmanın sözleşme imzalamaya gelmemesi ve aşırı düşük teklif açıklamasını idareye sunmaması üzerine komisyon üyeleri tarafından hazırlanan 04.11.2008 tarihli tutanağın ita amiri tarafından aynı tarihte onaylanması ile ise ihalenin iptal edildiği görülmüştür.
İhalenin iptal edildiği tutanakta ise; söz konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi firmadan 10.10.2008 tarihinde vermiş olduğu fiyatla ilgili olarak 21.10.2008 tarihine kadar cevap verilmek üzere aşırı düşük teklif sorgulamasının istendiği, verilen süre içerisinde yazılarına olumlu yada olumsuz hiçbir cevap verilmediği, kurum menfaati düşünülerek 22.10.2008 tarihinde ihalenin en düşük teklifi veren Esen Sosyal Hizmetler firması üzerinde bırakıldığı, ve kararın 23.10.2008 tarihinde firmalara gönderildiği, ihale komisyonunun; ihale üzerinde bırakılan firmanın ihaleyi almak istemediği, aşırı düşük teklif fiyat sorgulamasına bilerek cevap vermeyerek kendi teklifini değerlendirme dışı bıraktırarak ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi firma üzerinde bırakılmasını istediği şüphesine hasıl olduğu, anılan firmanın kurumun yazısına olumlu yada olumsuz yanıt vermediği, kurumca 20 ve 21 Ekim tarihlerinde defalarca aranılmış olmasına rağmen telefona çıkan sekreterin ısrarla ilgililere ulaşamadığını söylemesinin, görüşmek üzere kuruma davet edildiklerinde 03.11.2008 tarihinde görüşmeye gelecekleri bildirildiği halde gelmemelerinin bu şüpheyi daha da güçlendirdiği, ilgili firmanın verilen süre içerisinde cevap vermemesi üzerine 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesi gereği teklifin geçersiz sayılması, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi firmanın teklif fiyatı ile en düşük firma teklif fiyatı arasında aşırı fark olması nedeniyle kurum çıkarları doğrultusunda anılan firma üzerinde bırakılmayarak ihalenin iptal edilmesine ihale komisyonunca
Oybirliği ile karar verildiği hususları yer almaktadır.
4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesine göre yapılan değerlendirme sonucunda, 38 nci madde gereğince yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerin reddedilmesi gerekmektedir. Anılan Kanunun 39 uncu maddesine göre ise; ihale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal edebilmektedir. 40 ıcı madde de ise; 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacağı, ihale yetkilisinin, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylayacağı veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal edeceği hükmü bulunmaktadır.
Başvuruya konu ihalede; aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan firmanın açıklama sunmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve komisyon tarafından diğer tekliflerin değerlendirilmesine geçilmesi gerekir iken, ihalenin açıklamada bulunmayan firma üzerinde bırakılmasının yukarıda belirtilen mevzuat hükümlere uygun olmaması nedeniyle 21.10.2008 tarihli İhale Komisyonu kararı ile sonrasında firmanın sözleşme imzalamaya gelmemesi ve aşırı düşük teklif açıklamasını idareye sunmaması üzerine ihalenin iptal edilmesinin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.
Söz konusu ihalede ihale komisyonu kararının ve sonrasında alınan ihalenin iptal kararının mevzuata aykırı olduğu bu sebeple de aşırı düşük teklif sorgulamasından sonra yapılan işlemler ve yukarıda mevzuata aykırılığı tespit edilen ihalenin iptali kararının iptalinin uygun olacağı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
İdarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptaline,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesine göre yapılan değerlendirme sonucunda, 38 nci madde gereğince yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerin reddedilmesi gerekmektedir. Anılan Kanunun 39 ncu maddesine göre ise; ihale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal edebilmektedir. 40 cı madde de ise; 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacağı, ihale yetkilisinin, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylayacağı veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal edeceği hükmü bulunmaktadır.
Başvuruya konu ihalenin iptal gerekçesinin "ekonomik açıdan en avantajlı 1. teklifi sunan Essen Sosyal Hizmetler San. Ve Tic. Ltd. Şti. firmasından istenilen aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermemesi" olduğu, oysa ki ihale komisyonunun usulsüz olarak almış olduğu karar ve ihale yetkilisinin onayı ile ihalenin kesinleştiği, kesinleşen söz konusu ihale kararının bir başka ihale komisyonu kararı ile iptal edilmiş olduğu ancak mevzuata aykırı olan söz konusu işlemler neticesinde ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılamadığının ve sonuçlandırılamayacağının açık olduğu, bu sebeple mevzuata aykırı olarak alınan ihale kararının iptaline yönelik işlemin yerinde olduğu düşünüldüğünden, söz konusu ihalede 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin 2 inci fıkrasının (c) bendi uyarınca itirazen şikayet başvurusunun uygun bulunmadığına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum. (¤¤)