(4734 S. K. m. 38, 54, 65) (5083 S. K. m. 2) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 18) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 15, 16, 79)
Toplantı No: 2014/007
Gündem No: 37
Karar Tarihi: 23.01.2014
Karar No: 2014/UH.II-470
Şikayetçi: Nihat Özel Sağlık Hizmetleri Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi (Pilot Ortak), KOCASİNAN MAH. ACIÇEŞME SOK. NO:14 KAT:3 D:6 KIRKLARELİ
İhaleyi Yapan Daire: Adıyaman İli Kamu Hastane Birliği Genel Sekreterliği, Siteler Mah. Kavi Yolu İl Sağlık Müdürlüğü Binası 02100 ADIYAMAN
Başvuru Tarih ve Sayısı: 30.12.2013/41464
Başvuruya Konu İhale: 2013/138089 İhale Kayıt Numaralı "Veri Hazırlama Ve Yönlendirme" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Adıyaman İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından 07.11.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Veri Hazırlama ve Yönlendirme Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Nihat Özel Sağ. Hiz. Tem. Bilg. Gıda İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Arsemia Tem. Gıda ve Bilg. San. Tic. Ltd. Şirketi İş Ortaklığı’nın 16.12.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.12.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 30.12.2013 tarih ve 41464 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.12.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/5009 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklamalarının "giyim gideri için öngörülen tutarın virgülden sonra 4 basamaklı olduğu" gerekçesiyle reddedildiği, oysa aylık işçilik maliyeti hesabında virgülden sonra 2 basamaklı birim fiyatların kullanıldığı, giyim gideri hesaplanırken virgülden sonra 5 basamaklı birim fiyatlarla hesap yapılmasının mevzuata aykırı olmadığı iddia edilmektedir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının “Veri Hazırlama ve Yönlendirme Hizmet Alımı” şeklinde belirtildiği,
Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:
a-403 Kişi İçin Asgari Ücret
b-8 Kişi İçin Asgari Ücret ve %25 Fazlası
c- Ulusal Bayram ve Tatil Günleri 2014-2015 yılı için 29 gün olup 40 kişi ile toplam 1160 gün çalışılacaktır. Her bir gün için kişi başı 42,61 TL olarak Teklif fiyata dahil edilecektir.
25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:
1.Yemek için bir bedel öngörülmeyecek, Çalışanların yemek ihtiyaçları Hastane mutfağından karşılanacaktır.
2.Personele verilecek yol bedeli kişi başına günlük brüt 3.TL olmak üzere 26 gün üzerinden aylık yol ücreti nakdi olarak ödenecektir.
3.Personele yüklenici tarafından her yıl için verilmesi gereken giyim listesi teknik şartnamede belirtilmiştir
…25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir. 2.” düzenlemesinin yer aldığı,
Teknik Şartname’nin 3.3’üncü maddesinde “3.3 Çalışan personellere hastane idaresinin belirlediği tek tip kıyafet verilecektir. Aşağıda belirtilen personel kıyafetleri her personel için verilecek olup, renkleri idaremizce daha sonra belirlenecektir.
CİNSİ ADET YAZLIK KIŞLIK
Pantolon veya etek 2 1 1
Gömlek 2 1 1
Hırka/Süveter 1 - 1
Fular/kravat 1 1 1
” düzenlemesine,
Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde“9.1. İşe başlama tarihi 01.01.2014; işi bitirme tarihi 31.12.2015.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.
İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan 25’inci maddesinde yer verilen teklif fiyata dahil giderler esas alınarak yapılan hesaplama sonucunda, asgari işçilik maliyeti tutarının (giyim hariç, %3 sözleşme giderleri ve genel giderler dahil) 13.796.028,96 TL’ye tekabül ettiği tespit edilmiştir.
İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, ihaleye 4 teklif verildiği, Hassa Turizm Müh. Taş. İnş. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd Şti, Yapısan Nak. İnş. Gıda Bilg. Ya. Tem. Teks. Özel Eğ. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Nihat Özel Sağ. Hiz. Tem. Bilg. Gıda İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.- Arsemia Tem. Gıda ve Bilg. San. Tic. Ltd. Şirketi İş Ortaklığı ve Enkay Temizlik Ürünleri ve Hizmetleri Yemek İnşaat Taşımacılık Çevre Düzenleme San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulduğu,
Anılan isteklilere gönderilen 18.11.2013 tarihli yazılarda aşırı düşük teklif açıklamalarını 27.11.2013 tarihine kadar idareye sunmalarının istenildiği,
Hassa Turizm Müh. Taş. İnş. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd Şti, Yapısan Nak. İnş. Gıda Bilg. Ya. Tem. Teks. Özel Eğ. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Enkay Temizlik Ürünleri ve Hizmetleri Yemek İnşaat Taşımacılık Çevre Düzenleme San. ve Ticaret Ltd. Şti.nin idarece belirlenen süre içerisinde açıklama sunmadığı,
Başvuru sahibi Nihat Özel Sağ. Hiz. Tem. Bilg. Gıda İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.- Arsemia Tem. Gıda ve Bilg. San. Tic. Ltd. Şirketi İş Ortaklığı’nın açıklamasının “Kamu İhale Genel Tebliği’nin 15.5.2.1’inci maddesi gereğince kişi başı giyim bedeli için mevzuata aykırı şekilde virgülden sonra dört ondalıklı basamak kullanıldığı, tedavüldeki en düşük para biriminin 0,01 TL olması münasebeti ile söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması şeklen usulüne uygun olmakla beraber kişi başına 0,01 TL’nin altında fiyat teklif ettiği” gerekçesiyle yeterli görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, 29.11.2013 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Arıtem İnş. Bilgi İşl. Tem. Yem. Özel Sağ. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Almira Tem.Özel Sağ. ve Sos. Hizm. Yem. Ür. Hizm. Nak. İlaç. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aritmetik hata ve yuvarlama” başlıklı 16.5’inci maddesinde “16.5.1. Birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım ve toplamlarda hata olması durumunda aritmetik hata olduğu kabul edilecek ve teklif doğrudan değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalelerde, isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılarak, teklif verdiği diğer kısımlar üzerinden ihale sonuçlandırılacaktır.
16.5.2. Kısmi teklife izin verilip verilmediğine bakılmaksızın, birim fiyat üzerinden teklif alınan tüm ihalelerde istekliler, hizmet alımı ihalelerinde işçi sayısı üzerinden teklif alınan işçilik kalemleri hariç, birim fiyatları ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarları, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde verebileceklerdir. Ancak, toplam teklif tutarı virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.
Kısmi teklifin tek kalemden oluşması durumunda birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutar, en fazla virgülden sonra iki ondalık basamaklı olacak şekilde verilebilecektir. Kısmi teklifin birden çok kalemden oluşması halinde ise bu kalem tutarlarının toplanması sonucu bulunan kısım toplam tutarı en fazla virgülden sonra iki ondalık basamaklı olacak şekilde verilebilecektir. Bir başka ifadeyle kısmi teklifin birden çok kalemden oluşması halinde her bir kalemin birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde verilebilecek, ancak kısım toplam tutarı en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır….
16.5.2.1.İşçilik ücreti, yol ve yemek bedeli ile bunlar üzerinden alınan prim tutarları gibi işçilik kalemlerini oluşturan maliyet unsurlarına ilişkin hesaplama yöntemi, sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında kanunla ve idari düzenlemelerle belirlenmiş olup, bu çerçevede 1 TL (Bir Türk Lirası)’nin altındaki tutarlar iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılmaktadır. Sosyal güvenlik mevzuatındaki düzenlemelerin emredici nitelikte olması nedeniyle isteklilerin ilgili mevzuatı gereğince yapacakları işçilik hesaplamalarında da anılan yöntemin uygulanması zorunluluğu bulunmaktadır. Bu sebeple, hizmet alımı ihalelerinde birim fiyat teklif cetvelinde yer alan ve işçi sayısı üzerinden teklif alınan işçilik kalemlerinin birim fiyatları ile birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarları, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.” açıklaması,
Anılan Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde“…79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.
…79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.
…79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,
b. Fiyat teklifleri,
…
g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.
İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.
…
79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,
altında olamaz.
Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
…79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.
…79.4.2.15. Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.
Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.
İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura/fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.
İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.” açıklamaları yer almaktadır.
Söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, işçilik giderinin KİK işçilik hesaplama modülü üzerinden 13.796.028,96 TL olarak hesaplandığı, giyim giderini tevsik etmek için Öznem Tekstil ve İş Elbiseleri- Mehmet Küstük tarafından düzenlenmiş proforma faturanın sunulduğu, proforma fatura üzerinde “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutar tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yer aldığı ve ilgili meslek mensubu tarafından onaylandığı görülmüştür.
Giyime ilişkin proforma faturada pantolon için 0,0005TL, hırka/süveter için 0,0005 TL, fular/kravat için 0,0005 TL ve gömlek için 0,0005 TL olmak üzere toplam 2,877 TL öngörüldüğü belirlenmiştir.
5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun’un “Türk Lirası ile Yeni Türk Lirası arasında değişim oranı ve Yeni Kuruşa tamamlama” başlıklı 2’nci maddesinde “Türk Lirası değerler Yeni Türk Lirasına dönüştürülürken, birmilyon Türk Lirası (1.000.000 TL) eşittir bir Yeni Türk Lirası (l YTL) değişim oranı esas alınır.
Türk Lirası değerlerin Yeni Türk Lirasına dönüşüm işlemlerinin ve Yeni Türk Lirası cinsinden yapılan işlemlerin sonuçlarında ve ödeme aşamalarında yarım Yeni Kuruş ve üzerindeki değerler bir Yeni Kuruşa tamamlanır; yarım Yeni Kuruşun altındaki değerler dikkate alınmaz.
İlgili kanunları gereğince uygulanacak adlî ve idarî para cezalarının hesaplanmasında ve ödenmesinde, bir Yeni Türk Lirası’nın (1 YTL) altında kalan tutarlar dikkate alınmaz.” hükmü bulunmaktadır.
Söz konusu Kanun hükmünden, Yeni Türk Lirası (1.1.2009 tarihinden itibaren Türk Lirası) cinsinden yapılan işlemlerin sonuçlarında ve ödeme aşamalarında yarım Yeni Kuruşun (1.1.2009 tarihinden itibaren Kuruş) altındaki değerlerin dikkate alınmayacağı anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede işlem sonuçlarında ve ödeme aşamalarında geçerli olmayan bir tutar üzerinden proforma fatura düzenlenmesinin 5083 sayılı Kanun’a aykırı olduğu göz önünde bulundurulduğunda, başvuru sahibinin sunmuş olduğu proforma faturada toplam giyim gideri 2,877 TL öngörülmesinin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Kaldı ki, başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde de aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyatların, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde belirtildiği, birim fiyatlar ile miktarların çarpımının ise virgülden sonra iki ondalıklı basamak olacak şekilde yuvarlandığı görülmüş olup, anılan isteklinin birim fiyat teklif cetvelinde aşağıda yer verilmiştir.
A B
Miktarı
Sıra İş Kaleminin Adı İşçi Ay/gün/ Teklif Edilen4
No ve Kısa Açıklaması3 Birimi sayısı saat Birim Fiyat Tutarı
1 Asgari Ücret Kişi 403 24 1.387,30035 13.417.968,99
2 Asgari Ücret ve Asgari ücretin
%25 fazlası Kişi 8 24 1.709,53035 328.229,83
3 Ulusal Bayram ve Resmi
Tatil Günleri Asgari ücretli
İçin Kişi 40 29 42,96 49.833,60
TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç) 13.796.032,42
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.2’nci maddesi gereğince, birim fiyat üzerinden teklif hizmet alımı ihalelerinde işçi sayısı üzerinden teklif alınan işçilik kalemlerinde, hem birim fiyatların, hem de birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarların, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılması gerekmektedir.
Buna karşın, başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelinin işçilik üzerinden teklif alınan 1’inci ve 2’nci kalemlerinde öngördüğü birim fiyatların virgülden sonra iki ondalıklı basamaktan fazla olacak şekilde verildiği görülmüştür. Dolayısıyla anılan isteklinin teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.2’nci maddesine uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması da mevzuata uygun bulunmuştur.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.
Anılan Tebliğ açıklaması uyarınca, personel çalıştırılmasına dayalı olan incelemeye konu ihalede kârsız yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmemesi gerekmektedir.
İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, ihale onay belgesinin eki yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yüklenici kârının ve genel giderlerin tek bir kalem olarak gösterilmesi nedeniyle kâr tutarı belirlenemediğinden, 15.01.2014 tarihli ve 214 sayılı Kurum yazısı ile idareye yaklaşık maliyet hesabında öngörülen kâr tutarı sorulmuştur.
İdarenin 16.01.2014 tarihli ve 555 sayılı cevap yazısında, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde genel gider olarak ifade edilen giderin giyim gideri olduğu ve genel gider olarak 16,44 TL öngörüldüğü, yüklenici kârının ise 551.133,95 TL olarak belirlendiği belirtilmiştir.
Bu çerçevede, başvuru konusu ihalede kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının 13.796.045,40 TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda, bu tutarın üzerinde teklif veren Enkay Temizlik Ürünleri ve Hizmetleri Yemek İnşaat Taşımacılık Çevre Düzenleme Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun bulunmamıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Enkay Temizlik Ürünleri ve Hizmetleri Yemek İnşaat Taşımacılık Çevre Düzenleme Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.
EK GEREKÇE
Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirtilen iddiası kapsamında Kurulca, Enkay Temizlik Ürünleri ve Hizmetleri Yemek İnşaat Taşımacılık Çevre Düzenleme Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddiası hakkında Kurulca verilen karar gerekçesine katılmakla birlikte, başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;
Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinde; “İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.“ açıklaması yer almaktadır.
Kurumca bu açıklama uyarınca yapılan incelemelere göre, hizmet alımlarında aşırı düşük teklif açıklamasında giyim bedeline ilişkin yapılan açıklamalarda, istekli tarafından giyim bedeline ilişkin sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda, belirtilen proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesi, ayrıca konunun önemine göre de Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılması hususlarının anlaşılması gerektiğinin aşikar olması nedeni ve bu yönde verilen Kurul Kararları ile konu içtihat niteliğini kazanmış olmasının yanında Tebliğin yukarıda sözü edilen düzenlemesi birbirine bağlı/bağımlı iki temel açıklamadır.
Şöyle ki; cari piyasa koşullarına, temel ekonomik verilere ve hayatın olağan durumuna uygun olmadığı anlaşılan fiyat teklifinin bir şekilde şekle uygun olarak müşavir tarafından tevsik edilmesi halinde, bu durumun ilgili vergi dairesine bildirilerek “bu tevsikin” doğruluğunun testi istenilmekte ve sistemin sigortası genel kabulüyle yapılmış bir mevzuat düzenlemesi şeklinde tezahür etmiştir. Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinin birbirine bağımlı son açıklama cümlesinin uygulanmaması halinde başlangıç cümlesine göre tekliflerin değerlendirilmesinin sağlıklı ve hukuken uygun bir yanı olmayacaktır.
İstekliler tarafından asgari işçilik bedelinin çok az üstünde verilen teklif bedelinin en düşük teklife yakın olmasının sağlanması için teklif bileşenlerinden olan giyim bedeli açıklamasına yönelik olarak verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşük bedelli olarak oluşturulduğunun konu ile ilgili içtihat niteliğinde verilmiş Kurul kararlarından anlaşıldığı, verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılmasına rağmen, düşük bedelli de olsa, istekli tarafından verilen proforma fatura ve fiyat tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümlerine göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespiti halinde anılan açıklamanın mevzuat uyarınca uygun görüldüğünün içtihat niteliğinde verilmiş olan Kurul kararlarından anlaşıldığı, ancak sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılması durumunda da, teklif açıklaması bu yönden mevzuata uygun görülmekle birlikte proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşüklüğünün düzenlenen ve idareye sunulan belgenin usulüne uygun olmadığına ilişkin eylemi ortadan kaldırmayacağı düşüncesi ile, Kanunun temel ilkelerinden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda çalıştırılmasının temini yönünden incelenmesi için bağlı bulunan vergi dairesine gönderilmiştir.
Yukarıda yapılan iki değerlendirmenin belge üzerinde aynı anda var olduğu durumda, bildirim yapılmasının anlamlı olduğu yönünde bütünlük sağladığı şeklinde yapılan değerlendirmelerin birbirinden bağımsız işletilmesi durumunda, yani aşırı düşük açıklamada, isteklinin giyime ilişkin sunduğu proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının açıkça bilinmesine rağmen, sırf, anılan belgelerin Tebliğinin sözü edilen açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartlara uygun olarak taşıdığı tespitine dayanılarak isteklinin açıklamasının mevzuata uygun olduğunu kabul etmenin mevzuat ile çelişki yarattığı, bu nedenle, anılan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı durumunun incelenmesi için Tebliğin ilgili açıklaması uyarınca ilgili vergi dairesine bile bile gönderilmemesi durumunda, Kanunda belirtilen temel ilkelerden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda zedelendiği işlemlerin gerçekleştirilmiş olacağı düşüncesiyle, Tebliğin ilgili açıklamalarına göre, belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, vergi dairesine bildirim yapılmasına gerek görülmeyen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının, ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşıldığı durumda, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının “mevzuata uygun olmadığı” şeklinde gerekçe ile kabul edilmemesi gerekmektedir.
İncelemeye konu ihalede;
Aşırı düşük teklif açıklaması “Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.2’nci maddesi gereğince, birim fiyat üzerinden teklif hizmet alımı ihalelerinde işçi sayısı üzerinden teklif alınan işçilik kalemlerinde, hem birim fiyatların, hem de birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarların, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılması gerekmektedir. Buna karşın, başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelinin işçilik üzerinden teklif alınan 1’inci ve 2’nci kalemlerinde öngördüğü birim fiyatların virgülden sonra iki ondalıklı basamaktan fazla olacak şekilde verildiği görülmüştür. Dolayısıyla anılan isteklinin teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.2’nci maddesine uygun olmadığı” gerekçesi üzerinden uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması Kurulca da yerinde bulunan Nihat Özel Sağ. Hiz. Tem. Bilg. Gıda İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.- Arsemia Tem. Gıda ve Bilg. San. Tic. Ltd. Şirketi İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu bilgi ve belgelerin yukarıda aktarılan değerlendirmeler ışığı altında incelenmesi sonucunda;
Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte çalışacak personelin giyim giderinin maliyetine dayalı açıklamasının tevsiki için; çeşitli giyim malzemelerine ayrı ayrı olmak üzere 0,0005 TL olarak önerilen birim fiyatlar üzerinden toplamda 2,877 TL fiyat öngören Öznem Tekstil ve İş Elbiseleri- Mehmet KÜSTÜK tarafından istekli adına tanzim edilen 03.11.2013 tarihli proforma ile ekinde maliyet/satış tespit tutanağının (Ek-O.5) sunulduğu anlaşılmış olduğundan, anılan isteklininaşırı düşük açıklaması kapsamında sunduğu; proforma fatura ile maliyet/satış tespit tutanağında, ön görülen giyim maliyet bedellerinin maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığından teklifinin bu gerekçe ile de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,
Ayrıca, aynı istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte çalışacak personelin giyim giderinin maliyetine dayalı açıklamasının tevsiki için; çeşitli giyim malzemelerinin her birine ayrı ayrı olmak üzere 0,0005 TL olarak önerilen birim fiyatların 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyetinin Para Birimi Hakkında Kanunda belirtilen tedavüldeki para birimleri arasında yer almadığı, tedavülden çıkarılmış para birimine denk gelecek birim fiyatların önerilmesinin belge düzenlenmesinde sahteciliğe ışık tuttuğu da değerlendirildiğinden,
5083 sayılı Türkiye Cumhuriyetinin Para Birimi Hakkında Kanunda belirtilen tedavüldeki para birimleri arasında sayılmayan birim fiyat teklif edilmesinin belge düzenlemesinde sahteciliğe ışık tuttuğu hususlarına sebep olan Öznem Tekstil ve İş Elbiseleri- Mehmet KÜSTÜK ile anılan şahsın SMMM’si olan Aytaç ACARDAĞ’ın bu yöndeki kusurlarının incelenerek gereğinin yapılması hususlarında Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerektiği,
Değerlendirilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiası kapsamında Kurulca verilen karar gerekçesine katılmakla birlikte, başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda; ticari şirketlerin iktisadi amacının kâr elde etmek olduğu, kâr elde etmese dahi en azından zarar etmemek üzere ticari faaliyetlerine devam etmelerinin bir zorunluluk olduğu aksi takdirde söz konusu şirketlerin zarar etmemek ve kâr elde etmek için kayıt dışı ticari yollara başvurmalarının kuvvetle muhtemel olduğu düşüncesi ile, inceleme konusu ihalede giyim giderine ilişkin açıklamaları kapsamında verdikleri proforma faturada önerilen teklif fiyatların maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı belirlenen; aşırı düşük teklif açıklaması “Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.2’nci maddesi gereğince, birim fiyat üzerinden teklif hizmet alımı ihalelerinde işçi sayısı üzerinden teklif alınan işçilik kalemlerinde, hem birim fiyatların, hem de birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarların, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılması gerekmektedir. Buna karşın, başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelinin işçilik üzerinden teklif alınan 1’inci ve 2’nci kalemlerinde öngördüğü birim fiyatların virgülden sonra iki ondalıklı basamaktan fazla olacak şekilde verildiği görülmüştür. Dolayısıyla anılan isteklinin teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.2’nci maddesine uygun olmadığı” gerekçesi üzerinden uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması Kurulca da yerinde bulunan Nihat Özel Sağ. Hiz. Tem. Bilg. Gıda İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.- Arsemia Tem. Gıda ve Bilg. San. Tic. Ltd. Şirketi İş Ortaklığının teklifinin bu gerekçeler ile de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği ve bu gerekçelerin de Kurul karar gerekçeleri içinde yer alması gerektiği,
Ayrıca, aynı istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte çalışacak personelin giyim giderinin maliyetine dayalı açıklamasının tevsiki için; çeşitli giyim malzemelerinin her birine ayrı ayrı olmak üzere 0,0005 TL olarak önerilen birim fiyatların 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyetinin Para Birimi Hakkında Kanunda belirtilen tedavüldeki para birimleri arasında yer almadığı, tedavülden çıkarılmış para birimine denk gelecek birim fiyatların önerilmesinin belge düzenlenmesinde sahteciliğe ışık tuttuğu da değerlendirildiğinden,
5083 sayılı Türkiye Cumhuriyetinin Para Birimi Hakkında Kanunda belirtilen tedavüldeki para birimleri arasında sayılmayan birim fiyat teklif edilmesinin belge düzenlemesinde sahteciliğe ışık tuttuğu hususlarına sebep olan Öznem Tekstil ve İş Elbiseleri- Mehmet KÜSTÜK ile anılan şahsın SMMM’si olan Aytaç ACARDAĞ’ın bu yöndeki kusurlarının incelenerek gereğinin yapılması hususlarında Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerektiği,
Yönündeki düşüncem ile, bu hususlar dışında Kurul çoğunluğunca alınan karar gerekçesine katılıyorum. (¤¤)