(4734 S. K. m. 54, 65) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 9) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 78, 79)
Toplantı No: 2013/021
Gündem No: 23
Karar Tarihi: 11.03.2013
Karar No: 2013/UH.II-1322
Şikayetçi: Tortamışlar Nakliyat Gıda Temizlik San. Ve Tic. Ltd. Şti., AKINCILAR MAH. KIZILAY SOK. NO:1 MANİSA
İhaleyi Yapan Daire: Isparta Devlet Hastanesi Baştabipliği, Keçeci Mahallesi Doğancı Yokuşu 32100 ISPARTA
Başvuru Tarih ve Sayısı: 18.02.2013/6111
Başvuruya Konu İhale: 2012/145003 İhale Kayıt Numaralı "Isparta 2.Basamak Sağlık Kurumları 2013 Yılı Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtımı Ve Sonrası Hizmetleri" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: Isparta Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından 12.11.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Isparta 2. Basamak Sağlık Kurumları 2013 Yılı Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtımı ve Sonrası Hizmetleri” ihalesine ilişkin olarak Tortamışlar Nakliyat Gıda Temizlik San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 04.02.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.02.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.02.2013 tarih ve 6111 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.02.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2013/779 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
Karar: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan firmaya ait aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde,
“2.1. İhale konusu hizmetin;
a) Adı: Isparta 2.Basamak Sağlık Kurumları 2013 yılı Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtımı ve Sonrası Hizmetleri
b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.
c) Yapılacağı yer: Isparta Devlet Hastanesi ve ek binaları, Isparta Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi, Eğirdir Kemik Ekl. Hast. Ted. ve Reh. Hastanesi, Yalvaç Devlet Hastanesi, Şarkikaraağaç Devlet Hastanesi...”düzenlemesi,
“Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde,
“20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.
20.2. Kısmi teklif verilebilecek kısımların listesi ekte belirtilmiştir.”düzenlemesi,
İdari Şartname ekinde ve birim fiyat teklif cetveli örneğinde belirtilen başvuru konusu ihaleye ilişkin kısımlar aşağıdaki gibidir:
1. Kısım: Isparta Devlet Hastanesi (Başvuru konusu kısım)
2. Kısım: Isparta Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi
3. Kısım: Eğirdir Kemik Eklem Hastalıkları Hastanesi
4. Kısım: Yalvaç Devlet Hastanesi
5. Kısım: Şarkikarağaç Devlet Hastanesi
Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde,
“25.1. vergi(KDV Hariç), resim, harç ve benzeri giderler, teklif fiyata dahil edilecektir.
25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1.
Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil edilecektir.
Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik gideri yer alır. (Kamu İhale Genel Tebliği md. 78.3)
İşçilere Teknik Şartnamede belirtildiği şekilde giyecek verilecek olup giyim bedeli teklif fiyata dahil edilecektir.
25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.
Personelin iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranı %1 (bir) olarak tespit edilmiştir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Başvuru sahibi Ortak Girişimin, söz konusu ihalenin beş kısmı için de teklif verdiği, 28.01.2013 tarihli ihale komisyonu kararına göre ihalenin hiçbir kaleminin başvuru sahibinin üzerinde bırakılmadığı ve söz konusu isteklinin sadece ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi konumunda olduğu 1’inci kısmına yönelik olarak itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşılmaktadır.
Başvuru sahibinin iddiası, ihalenin 1’inci kısmı üzerinde bırakılan firma tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı hakkındadır.
Başvuru konusu ihale yukarıda da aktarılan İdari Şartname düzenlemesinde görüldüğü üzere bir malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtımı ihalesidir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3 numaralı maddesine göre malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtımı ihaleleri personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olarak değerlendirilmemektedir.
Aynı Tebliğ’in 79.4 numaralı maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği ve dolayısıyla da kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edileceği açıklanmakla birlikte, mezkûr Tebliğ’de, malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtımı ihalesi gibi personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir ihalede aşırı düşük tekliflerin nasıl tespit edileceği hususunda net bir metot belirlenmemiştir.
Ancak istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararlarına göre personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ihalelerde de kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan teklifler, aşırı düşük teklif olarak kabul edilmekte ve yaklaşık maliyet hesabında idarece kâr oranı belirlenmemiş olması hâlinde bu oran, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen azami yüklenici kârı oranı olan %20 olarak kabul edilmektedir.
Bu doğrultuda, ihale işlem dosyasında bulunan yaklaşık maliyet tespit cetvelinde yüklenici kârına ilişkin olarak idarece herhangi bir oran belirtilmediği görüldüğünden, idare tarafından ihalenin başvuru konusu 1’inci kısmı için tespit edilen yaklaşık maliyetten %20 oranındaki yüklenici kârı hariç bırakıldığında elde edilen tutar 3.291.912,50 TL olmaktadır.
Başvuru konusu ihalede yukarıda belirtilen tutarın altında teklif veren geçerli teklif sahibi tek istekli İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.dir.
İhaleye ilişkin süreçte, İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 23.11.2012 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, adı geçen isteklinin 29.11.2012 tarihli teklif açıklamasını idareye sunduğu, söz konusu aşırı düşük teklif açıklamasının idare tarafından kabul edildiği ve 30.11.2012 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin 1’inci kısmının İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin üzerinde bırakıldığı, bunun üzerinde başvuru sahibi Tortamışlar Nakliyat Gıda Temizlik San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 12.12.2012 tarihinde Kurum kayıtlarına giren itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesi neticesinde alınan 07.01.2013 tarih ve 2013/UH.II-105 sayılı Kurul kararında belirtilen hususlar doğrultusunda idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması sonrasında 28.01.2013 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin başvuru konusu 1’inci kısmının İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.
07.01.2013 tarih ve 2013/UH.II-105 sayılı Kurul kararında “… kamu ihale mevzuatına göre teklifte önemli olduğu idarece tespit edilen bileşenlerin aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında belirtilmesi gerekirken, ilgili istekliye tebliğ edilen mezkûr yazıda söz konusu bileşenlere yer verilmemesi nedeniyle hangi maliyet bileşenlerinin inceleneceği hususunun belirli olmaması nedeniyle İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ve aşırı düşük teklif sorgulaması işleminin kamu ihale mevzuatına uygun olarak idare tarafından yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.” ifadeleri bulunmaktadır.
Mezkûr Kurul kararı dikkate alınarak idarece İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.ne tebliğ edilen 17.01.2013 tarihli aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında, adı geçen istekliden 25.01.2013 tarihine kadar açıklama yapması talep edilmiştir.
Bahsi geçen aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında, açıklama istenilen teklif bileşenleri,
“1. Örnek yemek menüsü ve listesine göre yemek girdisi maliyet açıklamaları
2. Devamlı çalışacak 60 personele ait işçilik maliyetleri açıklaması,
3. Yemek pişirme giderleri maliyet açıklamaları
4. Demirbaş malzeme ve araç-gereç maliyetleri açıklamaları
5. Diğer gider kalemleri maliyet açıklamaları” şeklinde sıralanmıştır.
Aynı aşırı düşük teklif sorgulaması yazısının ekinde, 2013 yılının Ocak ayının ilk haftasına ait örnek yemek menüsü ile diyet yemek ve diyet kahvaltı listesi bulunmaktadır.
İdarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler dikkate alınarak, İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması aşağıda incelenmiştir.
Buna göre, İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, genel maliyet tablosu, malzeme birim fiyat listesi, normal yemek çiğ maliyet tablosu, diyet yemek çiğ maliyet tablosu, normal kahvaltı çiğ maliyet tablosu, diyet kahvaltı çiğ maliyet tablosu, demirbaş malzeme listesi ve amortisman maliyeti hesabı, temizlik malzemeleri maliyet tablosu, çeşitli gıda malzemelerine ilişkin proforma faturalar, ilaçlama işine ilişkin fiyat teklifi, bakım-onarım işlerine ilişkin fiyat teklifi, makine-ekipmana ilişkin proforma fatura, çeşitli sarf malzemelerine ilişkin proforma fatura, işçilik maliyeti hesabı, Antalya Toptancı Hali’nin günlük fiyat listesi, 2012 Ekim ayına ait doğalgaz faturası, akaryakıt birim fiyatına ilişkin belge ve portör muayenelerine esas laboratuvar tetkikleri konulu genelgenin bir sureti bulunmaktadır.
a) Aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında açıklama istenilen teklif bileşenlerinin birincisi, örnek yemek menüsü ve listesine göre yemek girdisinin maliyetidir.
Buna göre, adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bulunan normal yemek çiğ maliyet tablosu, diyet yemek çiğ maliyet tablosu, normal kahvaltı çiğ maliyet tablosu ve diyet kahvaltı çiğ maliyet tablosu incelendiğinde, bahsi geçen tabloların içeriğinin aşırı düşük teklif sorgulaması ekinde bulunan örnek menülere göre hazırlandığı, bazı yemek çeşitlerinin girdilerinde, Teknik Şartname’de istenen miktarlara göre küçük farklılıklar bulunduğu görülmesine karşın (örneğin etli bezelye yemeğindeki girdiler vb.) genel olarak istekli tarafından belirlenen girdi miktarlarının idare tarafından belirlenen miktarlarla uyumlu olduğu görülmüştür.
Söz konusu maliyet tablolarında bulunan yemek girdileri için teklif edilen birim fiyatların, proforma faturalar veya ihale tarihinden bir gün önceki 10.11.2012 tarihli Antalya Toptancı Haline ait günlük fiyat listesi yoluyla temin edildiği belirlenmiştir.
Yemek girdilerini kapsayan beş adet proforma faturanın şekil şartları açısından Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olduğu tespit edilmiştir.
Hastalara verilecek ekmekle ilgili açıklama incelendiğinde, Teknik Şartname’ye göre her bir öğünde 150 gr ekmek verilmesi gerektiği, ekmek maliyetine ilişkin olarak adı geçen isteklinin sunduğu proforma faturanın şekil şartları açısından Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olduğu ve toplam 1.220.500 adet öğünde hastalara verilmesi gereken 183.075 kg ekmek için teklif edilen tutara ilişkin açıklamada kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı belirlenmiştir.
Dolayısıyla, örnek yemek menüsü ve listesine göre yemek girdilerine ilişkin olarak istekli tarafından yapılan açıklamanın kamu ihale mevzuatına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
b) Aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında açıklama istenilen teklif bileşenlerinin ikincisi, idare bünyesinde devamlı çalışacak 60 personele ait işçilik maliyetleridir.
Aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan genel maliyet tablosunda, personelin maaş vb. giderleri için 952.030,40 TL, kıyafet giderleri için ise 10.000,00 TL öngörüldüğü görülmektedir.
Teknik Şartname’nin “Hizmetin ifa şekli” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ihale konusu işin ifasının haftanın yedi günü sürdürüleceği belirtilmekte, aynı Şartname’nin “İşçi nitelikleri, sayıları ve çalışma saatleri” başlıklı 5’inci maddesinde, ihale konusu işin 60 işçi ile yürütüleceği ifade edilmektedir.
Dolayısıyla Teknik Şartname’de yer alan düzenlemelere göre 60 işçinin sürekli olarak idare bünyesinde çalışması gerekmektedir.
Sözü edilen aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan işçilik maliyeti hesabına ilişkin belgede, her bir personel için asgari ücretin %10 oranında fazlası tutarındaki bir ücretin ödenmesinin öngörüldüğü, ulusal bayram ve genel tatil günü sayısının 460 gün olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır.
Teknik Şartname’nin “Tarafların yükümlülükleri” başlıklı 7’nci maddesinin kırk beşinci fıkrasında, hizmetin devamı için ulusal bayram ve genel tatil günlerinde en az 30 işçi çalıştırılması gerektiği düzenlendiğinden, 2013 yılında söz konusu günlerde çalışma yapılacak toplam gün sayısı 14,5 x 30 = 435 olmaktadır ve isteklinin maliyet hesabında kullandığı gün sayısının zikredilen miktarın üzerinde olduğu görülmektedir.
İhale dokümanında personele ödenecek ücrete ilişkin bir düzenleme yer almadığından, istekli tarafından işçilik maliyeti hesabında kullanılan ücret, isteklinin inisiyatifindedir. Dolayısıyla, giyim gideri hariç işçilik maliyeti için hesaplanan tutarın kamu ihale mevzuatına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
İsteklinin öngördüğü giyim gideri ile ilgili olarak ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.24 numaralı maddesinde bulunan“Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.” açıklaması doğrultusunda personelin giyim giderine ilişkin olarak belge sunulmasına gerek olmadığından, söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında öngörülen kıyafet giderine ilişkin herhangi bir belge sunulmamış olmasının kamu ihale mevzuatına aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır.
Dolayısıyla, idare bünyesinde devamlı çalışacak 60 personele ait işçilik maliyetine ilişkin olarak istekli tarafından yapılan açıklamanın kamu ihale mevzuatına uygun dolduğu neticesine ulaşılmıştır.
c) Aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında açıklama istenilen teklif bileşenlerinin üçüncüsü yemek pişirme giderleri maliyetidir.
Teknik Şartname’nin “Tarafların yükümlülükleri” başlıklı 7’nci maddesinin elli altıncı fıkrasında “7.56. Hastane mutfağında müteahhit tarafından kullanılan elektrik, buhar ve su masrafları hastane idaresi tarafından karşılanacaktır. Yüklenici doğalgaz aboneliğini kendi üzerine yapacak ve ödeyecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.
Sözü edilen düzenleme doğrultusunda isteklinin elektrik ve su harcamasını belgelendirmesi gerekmemektedir.
Konuyla ilgili olarak isteklinin ihaleyi yapan idareden, 23.11.2012 tarihli dilekçe ile 2012 yılının Ekim ayındaki doğalgaz harcamasına ilişkin bilgi talep ettiği belirlenmiştir.
Söz konu bilgi talebine cevaben, idare tarafından adı geçen istekliye gönderilen 23.11.2012 tarihli yazının ekinde 2012 yılının Ekim ayındaki doğalgaz faturası bulunmaktadır.
İsteklinin, doğalgaz harcamasına ilişkin açıklamasını bahsi geçen faturada yer alan bilgilere dayandırdığı anlaşılmaktadır.
Mezkûr doğalgaz faturasında, bir aylık bedelin KDV hariç 1.327,12 TL olduğu, isteklinin de aylık doğalgaz gideri için 1.500,00 TL öngördüğü belirlenmiştir.
İhale dokümanında, işin ifası sırasında bir ayda harcanacak ortalama doğalgaz miktarına ilişkin bir bilgi bulunmadığından, istekli tarafından söz konusu giderin açıklanmasında kullanılan bu yöntemin mevzuata aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılmıştır.
d) Aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında açıklama istenilen teklif bileşenlerinin dördüncüsü, demirbaş malzeme ve araç-gereç maliyetleridir.
Söz konusu isteklinin, ihale konusu işte kullanılacak makine ve ekipman için üç sayfadan oluşan bir proforma fatura sunduğu ve bu proforma faturadaki toplam tutarın %20’sini amortisman bedeli olarak hesaplayarak teklif fiyatına dâhil ettiği anlaşılmıştır.
Bahsi geçen makine ve ekipmana ilişkin proforma faturanın idare tarafından Kuruma gönderilen suretinin üzerinde, proforma faturayı düzenleyen firmaya ilişkin bir bilgi görülemediğinden, söz konusu belgeler şifahen faks yoluyla idareden talep edilmiştir. Mezkûr proforma faturanın idarece faks yoluyla Kuruma gönderilen suretinin üzerinde, proforma faturayı düzenleyen firmanın kaşe ve imzasının bulunduğu görülmüştür.
Sonuç itibariyle, sözü edilen proforma faturanın şekil şartları açısından Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olduğu tespit edildiğinden, isteklinin demirbaş malzemelerine ilişkin açıklamasında da kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmamıştır.
e) Aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında açıklama istenilen teklif bileşenlerinin beşincisi, diğer gider kalemlerinin maliyetidir.
“Diğer gider kalemleri” ifadesi belirsizlik içerdiğinden, idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin, yukarıda (a), (b), (c) ve (d) maddeleri altında incelenen dört kalemden ibaret olduğu ve söz konusu dört kalem dışında kalan herhangi bir bileşen için aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında mezkûr istekli tarafından herhangi bir belge sunulmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.
Netice itibariyle, idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler doğrultusunda ihalenin 1’inci kısmına ilişkin olarak İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatına uygun olduğu sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Başvuru sahibinin (İhalenin 1. Kısım: Isparta Devlet Hastanesi) itirazen şikayet başvuru dilekçesinde “ihale üzerinde bırakılan firmaya ait aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı” şeklinde dile getirdiği iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca “…idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler doğrultusunda ihalenin 1’inci kısmına ilişkin olarak İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatına uygun olduğu sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.” yönünde karar verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;
Başvuru sahibi Ortak Girişimin, söz konusu ihalenin beş kısmı için de teklif verdiği 28.01.2013 tarihli ihale komisyonu kararına göre ihalenin hiçbir kaleminin başvuru sahibinin üzerinde bırakılmadığı, söz konusu isteklinin sadece ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi konumunda olduğu 1’inci kısmına yönelik olarak itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu ve başvuru sahibinin iddiasının, ihalenin 1’inci kısmı üzerinde bırakılan firma tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
İdarece İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.ne tebliğ edilen 17.01.2013 tarihli aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında, adı geçen istekliden 25.01.2013 tarihine kadar açıklama yapması talep edilmiştir. Bahsi geçen aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında, açıklama istenilen teklif bileşenleri,
“1. Örnek yemek menüsü ve listesine göre yemek girdisi maliyet açıklamaları
2. Devamlı çalışacak 60 personele ait işçilik maliyetleri açıklaması,
3. Yemek pişirme giderleri maliyet açıklamaları
4. Demirbaş malzeme ve araç-gereç maliyetleri açıklamaları
5. Diğer gider kalemleri maliyet açıklamaları” şeklinde sıralanmıştır. Aynı aşırı düşük teklif sorgulaması yazısının ekinde, 2013 yılının Ocak ayının ilk haftasına ait örnek yemek menüsü ile diyet yemek ve diyet kahvaltı listesi bulunmaktadır.
İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler dikkate alınarak incelenmiştir.
İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, genel maliyet tablosunu, malzeme birim fiyat listesini, normal yemek çiğ maliyet tablosunu, diyet yemek çiğ maliyet tablosunu, normal kahvaltı çiğ maliyet tablosunu, diyet kahvaltı çiğ maliyet tablosunu, demirbaş malzeme listesi ve amortisman maliyeti hesabını, temizlik malzemeleri maliyet tablosunu, çeşitli gıda malzemelerine ilişkin proforma faturaları, ilaçlama işine ilişkin fiyat teklifini, bakım-onarım işlerine ilişkin fiyat teklifini, makine-ekipmana ilişkin proforma faturayı, çeşitli sarf malzemelerine ilişkin proforma faturayı, işçilik maliyeti hesabını, Antalya Toptancı Hali’nin günlük fiyat listesini, 2012 Ekim ayına ait doğalgaz faturasını, akaryakıt birim fiyatına ilişkin belgeyi ve portör muayenelerine esas laboratuvar tetkikleri konulu genelgenin bir suretini sunmuştur.
a) Aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında açıklama istenilen teklif bileşenlerinin birincisi, örnek yemek menüsü ve listesine göre yemek girdisinin maliyetidir.
Buna göre, adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bulunan normal yemek çiğ maliyet tablosu, diyet yemek çiğ maliyet tablosu, normal kahvaltı çiğ maliyet tablosu, ve diyet kahvaltı çiğ maliyet tablosu incelendiğinde, bahsi geçen tabloların içeriğinin aşırı düşük teklif sorgulaması ekinde bulunan örnek menülere göre hazırlandığı, bazı yemek çeşitlerinin girdilerinde, Teknik Şartname’de istenen miktarlara göre küçük farklılıklar bulunduğu görülmesine karşın (örneğin etli bezelye yemeğindeki girdiler vb.) genel olarak istekli tarafından belirlenen girdi miktarlarının idare tarafından belirlenen miktarlarla uyumlu olduğu görülmüştür.
Söz konusu maliyet tablolarında bulunan yemek girdileri için teklif edilen birim fiyatların, proforma faturalar veya ihale tarihinden bir gün önceki 10.11.2012 tarihli Antalya Toptancı Haline ait günlük fiyat listesi yoluyla temin edildiği belirlenmiştir.
Yemek girdilerini kapsayan beş adet proforma faturanın şekil şartları açısından Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olduğu tespit edilmiştir.
Ancak, çeşitli gıda maddelerini kapsayan üç adet proforma faturayı düzenleyen firmaların ve toptancı halinin Antalya’da faaliyet gösterdiği, buna karşın ihaleyi yapan idarenin Isparta’da bulunduğu dikkate alındığında, ilgili gıda malzemelerinin nakliye masraflarının da açıklanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)”açıklaması yer almaktadır.
Aşırı düşük teklif açıklaması dâhilindeki genel maliyet tablosunda, personel ve malzeme nakli için toplam 12.702,00 TL öngörülmüştür. Nakliye masrafının hesaplanmasında kullanılan akaryakıt birim fiyatı için Petrol Ofisi A.Ş.nin internet sitesinden elde edilen 11.11.2012 tarihindeki motorin fiyatlarının kullanıldığı belirlenmiştir.
Genel maliyet tablosunda, personel servisi ve malzeme nakli için günlük ortalama 100 km, yıllık ise 36.500 km yol yapılacağı belirtilerek toplamda 3.650 lt motorin tüketileceği öngörülmüş ve akaryakıt gideri bu miktar üzerinden hesaplanmıştır. Ancak akaryakıt birim fiyatı olarak öngördüğü fiyatın EPDK tarafından ilan edilen fiyatın altında olduğu belirlenmiştir.
Her ne kadar ihale dokümanında personelin ulaşım giderine ilişkin bir düzenleme tespit edilmemiş olmakla birlikte, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında personelin şirket araçlarıyla taşınacağı ifade edildiğinden, personel servisi sırasında ve malzeme nakli sırasında kat edilecek mesafelerin ayrımı, gıda malzemelerinin temin edileceği tedarikçilerin ihaleyi yapan idareye uzaklıkları vs. hususunda ve taşımayı yapacak araçların yakıt tüketimi konusunda bir belgelendirme yapılmamış olması, söz konusu isteklinin personel ve malzeme nakline ilişkin olarak belirlediği mesafeyi ve akaryakıt tüketim miktarını afaki kılmaktadır. Bu nedenle, malzeme ve personel nakline ilişkin giderin, kamu ihale mevzuatına uygun olarak tevsik edilmediği sonucuna varılmıştır.
b) Aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında açıklama istenilen teklif bileşenlerinin ikincisi, idare bünyesinde devamlı çalışacak 60 personele ait işçilik maliyetleridir.
Aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan genel maliyet tablosunda, personelin maaş vb. giderleri için 952.030,40 TL, kıyafet giderleri için ise 10.000,00 TL öngörüldüğü görülmektedir.
Teknik Şartname’nin “Hizmetin ifa şekli” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, ihale konusu işin ifasının haftanın yedi günü sürdürüleceği belirtilmekte, aynı Şartname’nin “İşçi nitelikleri, sayıları ve çalışma saatleri” başlıklı 5’inci maddesinde, ihale konusu işin 60 işçi ile yürütüleceği ifade edilmektedir. Dolayısıyla Teknik Şartname’de yer alan düzenlemelere göre 60 işçinin sürekli olarak idare bünyesinde çalışması gerekmektedir.
Sözü edilen aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan işçilik maliyeti hesabına ilişkin belgede, her bir personel için asgari ücretin %10 oranında fazla ücret ödenmesinin öngörüldüğü, ulusal bayram ve genel tatil günü sayısının 460 gün olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır.
Teknik Şartname’nin “Tarafların yükümlülükleri” başlıklı 7’nci maddesinin kırk beşinci fıkrasında, hizmetin devamı için ulusal bayram ve genel tatil günlerinde en az 30 işçi çalıştırılması gerektiği düzenlendiğinden, 2013 yılında söz konusu günlerde yapılacak toplam gün sayısı 14,5 x 30 = 435 olmaktadır ve isteklinin maliyet hesabında kullandığı gün sayısının zikredilen miktarın üzerinde olduğu görülmektedir.
İhale dokümanında personele ödenecek ücrete ilişkin bir düzenleme yer almadığından, istekli tarafından işçilik maliyeti hesabında kullanılan ücret, isteklinin inisiyatifindedir. Dolayısıyla, giyim gideri hariç işçilik maliyeti için hesaplanan tutarın kamu ihale mevzuatına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Ancak, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde, “…Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik gideri yer alır. (Kamu İhale Genel Tebliği md. 78.3) İşçilere Teknik Şartnamede belirtildiği şekilde giyecek verilecek olup giyim bedeli teklif fiyata dahil edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Konuyla ilgili olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.” açıklaması,
Aynı Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında,
“79.3. Asgari işçilik maliyeti;
i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),
ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,
iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.”açıklaması bulunmaktadır.
Anılan Tebliğ’in yukarıda aktarılan 78’inci maddesinin üçünü fıkrasındaki açıklama doğrultusunda, başvuru konusu ihale personel çalıştırılmasına dayalı bir ihale olmamakla birlikte, haftalık çalışma saatlerinin tamamını idare bünyesinde geçirecek personel sayısı belirlenmiş olduğundan, işçilik gideri, teklif fiyata dâhil giderler arasındadır ve idarece teklifte önemli olan bileşenler arasında zikredildiğinden, söz konusu giderin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kamu ihale mevzuatına uygun bir şekilde açıklanması gerekmektedir.
Aynı Tebliğ’in yine yukarıda aktarılan 79’uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre ise işçilik maliyetini oluşturan unsurlar içerisinde giyim gideri de yer almaktadır. Dolayısıyla, İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan düzenlemesine göre işçilik maliyeti dâhilinde giyim gideri de olduğundan, bu giderin de belgelendirilmek suretiyle açıklanması zorunludur.
Teknik Şartname’nin “Tarafların yükümlülükleri” başlıklı 7’nci maddesinin dokuzuncu fıkrasında personele verilecek kıyafetlerin detaylı bir listesi bulunmaktadır.
Yapılan bu tespitler doğrultusunda, adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan genel maliyet tablosunda personele verilecek kıyafet gideri için 10.000,00 TL öngörülmesine karşın teklif edilen bu tutarın tevsikine ilişkin olarak söz konusu istekli tarafından herhangi bir belge sunulmadığı belirlendiğinden, bu durumun kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.
e) Aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında açıklama istenilen teklif bileşenlerinin beşincisi, diğer gider kalemlerinin maliyetidir.
“Diğer gider kalemleri” ifadesi belirsizlik içerdiğinden, bu bileşen kapsamında yapılan açıklamalar isteklinin tercihine bırakılmıştır.
Konuyla ilgili olarak söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında, mutfak, yemekhane ve depoların ayda iki defa ilaçlanması, yemekhane, depo ve mutfağın yıllık bakım ve onarımı, temizlik sarf malzemeleri ve portör muayenesine ilişkin belgeler bulunmaktadır.
Teknik Şartname’de belirtilen portör muayenelerinin ücretsiz olarak yapıldığını tevsik için Portör Muayenelerine Esas Laboratuar Tetkikleri Genelgesinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulduğu belirlenmiştir. Bahsi geçen Genelgede, portör muayenelerinin ücretsiz yapılacağı belirtilmekte ve portör taramasında yapılacak tetkikler sıralanmaktadır.
Ancak Teknik Şartname’nin “Tarafların yükümlülükleri” başlıklı 7’nci maddesinin on birinci fıkrasında, portör muayene ve tetkiklerinin 2005/9 sayılı Portör Muayenelerine Esas Laboratuar Tetkikleri Genelgesine göre yaptırılacağı ve işe başlamadan önce söz konusu testlere ilaveten Hep-B, Hep-C, HIV testleri de yaptırılarak sonuçların hastane idaresine sunulacağı düzenlenmiştir.
Bu doğrultuda, ihale konusu işte çalıştırılacak personel için yaptırılacak Hep-B, Hep-C, HIV testlerinin maliyetinin bulunması hâlinde, “diğer maliyet kalemleri” içinde, söz konusu testlere ilişkin giderlerin de tevsik edilmesi gerektiği buna karşın isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında mezkûr testlerin maliyetlerine ilişkin bir açıklamanın bulunmamasının kamu ihale mevzuatına aykırılık oluşturduğu sonucuna varılmıştır.
Netice itibariyle, İlarya Gıda Yemek Hiz. Tem. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin ihalenin 1’inci kısmına ilişkin olarak yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu tespit edilen mevzuata aykırılıklar nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul çoğunluğunun “başvurunun reddine” ilişkin kararına katılmıyoruz. (¤¤)