(4734 S. K. m. 17, 37, 38, 54, 55, 65) (Kamu İhale Genel Tebliği m. 78, 79)
Toplantı No: 2012/026
Gündem No: 7
Karar Tarihi: 07.05.2012
Karar No: 2012/UH.I-1959
Şikayetçi: Assos Sosyal Hizmetler San. Ve Tic. Ltd. Şti., Camikebir Mah. Dr. Fuat Kılıç Cad. No : 18/D ŞANLIURFA
İhaleyi yapan idare: Yüreğir Belediye Başkanlığı Park ve Bahçeler Müdürlüğü, Sinan Paşa Mah. Mithat Özsan Bulvarı No: 7 01220 ADANA
Başvuru tarih ve sayısı: 25.04.2012 / 15810
Başvuruya Konu İhale: 2012/16459 İhale Kayıt Numaralı "Belediyemiz Sınırları İçerisindeki Çocuk Parkı, Dinlenme Alanı, Spor Ve Yeşil Alanı Temizliği Ve Bakım - Onarım Hizmeti Alım İşi" İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 03.05.2012 tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.(1644).(0254)./2012-31E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Yüreğir Belediye Başkanlığı Park ve Bahçeler Müdürlüğü tarafından 09.03.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Belediyemiz Sınırları İçerisindeki Çocuk Parkı, Dinlenme Alanı, Spor ve Yeşil Alanı Temizliği ve Bakım - Onarım Hizmeti Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Assos Sosyal Hizmetler San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 11.04.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.04.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 25.04.2012 tarih ve 15810 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.04.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;
1) 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
2) Kula İnşaat Temizlik Tekstil-Rahim Kula tarafından düzenlenen proforma fatura ve eki tutanağın ilgilinin bağlı olduğu Maltepe Vergi Dairesi Müdürlüğüne gönderilmesine,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar: Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; giyim malzemelerine ilişkin teklif fiyatlarının hayatın olağan akışına uygun olmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İtirazen şikâyete konu husus ile ilgili olarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde;
“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
(2) İhale komisyonu;
a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü,
hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.
(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.
(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.”hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;
“Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;
İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.
…
79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.
79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.
79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;
a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.
79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.
79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.
İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;
a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,
b. Fiyat teklifleri,
c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,
ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,
d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,
e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,
…
79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;
a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,
b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,
altında olamaz.
…
Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
…
79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.
79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.
(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.
(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.
Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.
Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.
İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.
İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.
79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.
Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.
Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.
…
…
79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklaması bulunmaktadır.
İhale konusu işin tanımı idari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Belediyemiz Sınırları İçerisindeki Çocuk Parkı, Dinlenme Alanı, Spor ve Yeşil Alanı Temizliği ve Bakım Onarım Hizmeti Alım İşi” olarak yapılmış ve aynı şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde; “25.1. Her türlü ulaşım, sigorta, vergi, resim, harç vb. giderler.
25.2.25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.
25.3.Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:
25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:
Hizmet alımı işinde çalıştırılacak olan 72 (yetmişiki) adet elemandan Peyzaj Mimarına % 100, Elektrikçi, Kaynak, Sıhhi Tesisat, Hafif Ticari Araç Sürücüsü ve Ağır Vasıta Şoförlerine % 20, brüt asgari ücretin fazlası ödenecektir.
25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:
Yemek bedeli günlük brüt 8,37 TL. olup, bir ay 26 gün üzerinden yemek bedelleri hesaplanarak nakdi olarak yüklenici tarafından işçi ücretleri ile birlikte ödenecek ve her ay işçi ücret bordrosunda gösterilecektir.
Yol bedeli günlük brüt 3,07 TL olup, bir ay 26 gün üzerinden yol bedelleri hesaplanarak nakdi olarak yüklenici tarafından işçi ücretleri ile birlikte ödenecek ve her ay işçi ücret bordrosunda gösterilecektir.
…
25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.
İhale konusu işte çalışacak personellerin meslek hastalıkları ve iş kazası prim oranları %3 olarak uygulanacaktır.” düzenlemesine yer verilmek suretiyle toplam 72 personel ile 9 ay süresince yapılacak hizmet işi için;
- Brüt asgari ücret ve katları üzerinden ödenecek işçilik ücretinin,
- Aylık 26 gün üzerinden günlük brüt 8,37 TL’lik yemek ücretinin,
- Aylık 26 gün üzerinden günlük brüt 3,07 TL’lik yol ücretinin,
- Teknik şartnamenin “Çalışan personellerin kıyafet ve ekipmanı” başlıklı 4.3 üncü maddesinde sayılan; 72’şer adet kısa kollu t-şört, yazlık işçi elbisesi, kışlık işçi elbisesi, şapka (yazlık), şapka (kışlık), yağmurluk, çizme ve iş eldiveni olmak üzere toplam 576 parça giyim malzemesine ilişkin maliyetin,
Teklif fiyatına dahil giderleri oluşturduğunun ve kısa vadeli sigorta risk prim oranının % 3 olduğu ifade edilerek, teklif fiyatı aşırı düşük olarak değerlendirilen Assos Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden 20.03.2012 tarihli yazı ile giyim malzemelerinin teklif fiyatına ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklamasının istendiği ve sunulan 26.03.2012 tarihli açıklamanın, giyim malzemesi için teklif edilen fiyatın hayatın olağan akışına aykırı olduğu gerekçesiyle uygun görülmeyerek, isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.
Bu çerçevede itirâzen şikâyete konu husus incelendiğinde;
Başvuru sahibinin ihale konusu işte kullanılacak giyim malzemesi için teklif ettiği tutarın tevsiki amacıyla Kula İnşaat Temizlik Tekstil-Rahim Kula tarafından ihale konusu işin İKN’si ve ismi yazılmak suretiyle düzenlenen bila tarihli proforma fatura ile faturaya ait maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, faturanın teknik şartnamenin 4.3 üncü maddesinde sayılan giyim malzemelerine ilişkin olduğu, üzerinde “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şerhinin bulunduğu ve SMMM tarafından onaylandığı, fatura ekinde yer alan maliyet/satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde ise “dönemi” bölümünde tutanağın 2011 yılına ait olduğunun belirtildiği ancak, hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun ifade edilmemesi sebebiyle son geçici vergi beyanname dönemine ait olup olmadığının anlaşılamadığı görülmüştür. Dolayısı ile, istekli tarafından yapılan açıklamanın içeriğine ilişkin bir değerlendirme yapılmadan önce, söz konusu maliyet satış tutarı tespit tutanağında yer alan “ağırlıklı ortalama birim satış tutarları” nın ait olduğu vergi beyanname döneminin tespit edilmesi ve anılan bilgi eksikliği ortadan kaldırıldıktan sonra istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, öncelikle Assos Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından giyim malzemelerinin fiyatını tevsik amacıyla sunulan proforma faturaya dayanak teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanağının hangi döneme ait olduğunun araştırılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;
Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirtilen iddiasına yönelik olarak Kurul çoğunluğunca “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.
Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinde;“İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.“ açıklaması yer almaktadır.
Kurumca bu açıklama uyarınca yapılan incelemelere göre, hizmet alımlarında aşırı düşük teklif açıklamasında giyim bedeline ilişkin yapılan açıklamalarda, istekli tarafından giyim bedeline ilişkin sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda, belirtilen proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesi, ayrıca konunun önemine göre de Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılması hususlarının anlaşılması gerektiğinin aşikar olması nedeni ve bu yönde verilen Kurul Kararları ile konu içtihat niteliğini kazanmış olmasının yanında Tebliğin yukarıda sözü edilen düzenlemesi birbirine bağlı/bağımlı iki temel açıklamadır.
Şöyle ki; cari piyasa koşullarına, temel ekonomik verilere ve hayatın olağan durumuna uygun olmadığı anlaşılan fiyat teklifinin bir şekilde şekle uygun olarak müşavir tarafından tevsik edilmesi halinde, bu durumun ilgili vergi dairesine bildirilerek “bu tevsikin” doğruluğunun testi istenilmekte ve sistemin sigortası genel kabulüyle yapılmış bir mevzuat düzenlemesi şeklinde tezahür etmiştir. Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinin birbirine bağımlı son açıklama cümlesinin uygulanmaması halinde başlangıç cümlesine göre tekliflerin değerlendirilmesinin sağlıklı ve hukuken uygun bir yanı olmayacaktır.
İstekliler tarafından asgari işçilik bedelinin çok az üstünde verilen teklif bedelinin en düşük teklife yakın olmasının sağlanması için teklif bileşenlerinden olan giyim bedeli açıklamasına yönelik olarak verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşük bedelli olarak oluşturulduğunun konu ile ilgili içtihat niteliğinde verilmiş Kurul kararlarından anlaşıldığı, verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılmasına rağmen, düşük bedelli de olsa, istekli tarafından verilen proforma fatura ve fiyat tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümlerine göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespiti halinde anılan açıklamanın mevzuat uyarınca uygun görüldüğünün içtihat niteliğinde verilmiş olan Kurul kararlarından anlaşıldığı, ancak sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılması durumunda da, teklif açıklaması bu yönden mevzuata uygun görülmekle birlikte proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşüklüğünün düzenlenen ve idareye sunulan belgenin usulüne uygun olmadığına ilişkin eylemi ortadan kaldırmayacağı düşüncesi ile, Kanunun temel ilkelerinden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda çalıştırılmasının temini yönünden incelenmesi için Kurulca bağlı bulunan vergi dairesine gönderilmiştir.
Yukarıda yapılan iki değerlendirmenin belge üzerinde aynı anda var olduğu durumda, bildirim yapılmasının anlamlı olduğu yönünde bütünlük sağladığı şeklinde yapılan değerlendirmelerin birbirinden bağımsız işletilmesi durumunda, yani aşırı düşük açıklamada, isteklinin giyime ilişkin sunduğu proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının açıkça bilinmesine rağmen, sırf, anılan belgelerin Tebliğinin sözü edilen açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartlara uygun olarak taşıdığı tespitine dayanılarak isteklinin açıklamasının mevzuata uygun olduğunu kabul etmenin mevzuat ile çelişki yarattığı, bu nedenle, anılan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı durumunun incelenmesi için Tebliğin ilgili açıklaması uyarınca ilgili vergi dairesine bile bile gönderilmemesi durumunda, Kanunda belirtilen temel ilkelerden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda zedelendiği işlemlerin gerçekleştirilmiş olacağı düşüncesiyle, Tebliğin ilgili açıklamalarına göre, belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, vergi dairesine bildirim yapılmasına gerek görülmeyen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının, ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşıldığı durumda, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı gerekçesi olarak kabul edilmemesi gerekmektedir.
İncelemeye konu ihalede başvuru sahibinin iddiası yukarıda aktarılan değerlendirmeler ışığı altında değerlendirildiğinde, başvuru sahibinden idarece, giyim malzemelerinin teklif fiyatına ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklamasının istendiği ve sunulan 26.03.2012 tarihli açıklamanın, giyim malzemesi için teklif edilen fiyatın hayatın olağan akışına aykırı olduğu gerekçesiyle uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda, başvuru sahibi tarafından giyime ilişkin aşırı düşük açıklamasının tevsiki için ihale konusu işte kullanılacak olan her bir giyim malzemesi için 0,72 TL ve toplam 5,76 TL fiyatın öngörüldüğü Kula İnşaat Temizlik Tekstil-Rahim Kula tarafından düzenlenen bila tarihli proforma faturanın hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığından anılan isteklinin bu gerekçe ile de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,
Hususu değerlendirilmiş olduğundan, başvuru sahibinin dilekçesindeki iddialarına yönelik Kurul kararında belirtilen “Bununla birlikte, tutanağın “dönemi” bölümünde 2011 yılına ait olduğunun belirtildiği ancak, hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun ifade edilmemesi sebebiyle son geçici vergi beyanname dönemine ait olup olmadığının anlaşılamadığı görülerek, maliyet satış tutarı tespit tutanağında yer alan “ağırlıklı ortalama birim satış tutarları”nın ait olduğu vergi beyanname dönemi araştırıldıktan sonra isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.” gerekçesine katılmamakla birlikte, yukarıda açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin giyimine ilişkin açıklamaları kapsamında verdikleri proforma faturadaki teklif fiyatların hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılarak ihale işlemlerine devam edilmesi ile ihalenin sonuçlandırılması gerektiği yönündeki düşüncemle, bu hususa yönelik Kurul çoğunluğunca alınan karara katılmıyorum.
KARŞI OY
İncelemeye konu ihalede;
Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak; giyim malzemelerine ilişkin teklif fiyatlarının hayatın olağan akışına uygun olmadığı gerekçesiyle, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeyerek, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin, mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.
İdari şartnamenin 2. maddesinde ihale konusu işin tanımı; “Belediyemiz Sınırları İçerisindeki Çocuk Parkı, Dinlenme Alanı, Spor ve Yeşil Alanı Temizliği ve Bakım onarım Hizmeti Alım İşi” olarak yapılmıştır.
İdari şartnamedeki düzenlemeler uyarınca, başvuruya konu ihaleye ilişkin işçilik ücreti, yemek ve yol maliyeti ile %3 sözleşme giderleri ve genel giderleri payı dahil teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin 995.072,67 TL olduğu, başvuru sahibi Assos Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden 20.03.2012 tarihli yazı, giyim malzemelerinin teklif fiyatına ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklamasının istendiği ve sunulan 26.03.2012 tarihli açıklamanın, giyim malzemesi için teklif edilen fiyatın hayatın olağan akışına aykırı olduğu gerekçesiyle uygun görülmeyerek, isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.
Bu çerçevede itirazen şikâyete konu husus incelendiğinde;
Başvuru sahibinin ihale konusu işte kullanılacak olan her bir giyim malzemesi için 0,72 TL ve toplam 5,76 TL olmak üzere % 3 sözleşme giderleri ve genel giderler payı dahil 5,93 TL teklif ettiği ve bu tutarın tevsiki amacıyla Kula İnşaat Temizlik Tekstil-Rahim Kula tarafından ihale konusu işin İKN’si ve ismi yazılmak suretiyle düzenlenen bila tarihli proforma fatura ile faturaya ait maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, faturanın teknik şartnamenin 4.3 maddesinde sayılan giyim malzemelerine ilişkin olduğu, üzerinde “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şerhinin bulunduğu ve SMMM tarafından onaylandığı görülerek, anılan faturanın şekli açıdan Kamu İhale Genel Tebliğinde yer verilen açıklamalara uygun olduğu anlaşılmıştır.
Fatura ekinde sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde ise, faturaya konu teklif fiyatlarına ilişkin açıklamanın “satış tutarları” üzerinden yapıldığı, faturaya konu tüm giyim malzemelerinin “ağırlıklı ortalama birim satış tutarları” nın 0,01 TL olarak gösterildiği fatura ile tutanakta yer alan verilerin birbiri ile örtüştüğü tespit edilmiştir. Dolayısı ile her ne kadar teklif fiyatları hayatın olağan akşına aykırılık teşkil edecek şekilde düşük olsa da, incelemeye konu proforma fatura ve faturaya ait maliyet/satış tutarı tespit tutanağının, şekli açıdan Kamu İhale Genel Tebliğinde yer verilen açıklamalara uygun olması karşısında, anılan fiyat düşüklüğü kamu ihale mevzuatında yer alan hükümler çerçevesinde bir değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak kabul edilemeyeceğinden, itirazen şikâyete konu idare işleminin mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bununla birlikte, tutanağın “dönemi” bölümünde 2011 yılına ait olduğunun belirtildiği ancak, hangi geçici vergi beyanname dönemine ait olduğunun ifade edilmemesi sebebiyle son geçici vergi beyanname dönemine ait olup olmadığının anlaşılamadığı görülerek, maliyet satış tutarı tespit tutanağında yer alan “ağırlıklı ortalama birim satış tutarları”nın ait olduğu vergi beyanname dönemi araştırıldıktan sonra, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.15 maddesinde yer alan “İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.”açıklaması doğrultusunda; proforma fatura ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki verilerin birbirini doğruladığı göz önünde bulundurularak, hayatın olağan akışına aykırı derecede düşük fiyat teklifini içeren fatura ve eki tutanağın, faturayı düzenleyen ilgilinin bağlı olduğu Maltepe Vergi Dairesi Müdürlüğüne gönderilmesinin uygun olacağı sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Assos Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından giyim malzemelerinin fiyatını tevsik amacıyla sunulan proforma faturaya dayanak teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanağının hangi döneme ait olduğunun araştırılarak açıklamasının değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede;
1) Anılan Kanunun 54. maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,
2) Assos Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında giyim bedelini tevsik etmek üzere sunulan proforma faturanın gönderilmesi suretiyle, proforma faturada yer alan fiyatların ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin incelenmek ve değerlendirilmek üzere proforma faturayı düzenleyen Kula İnşaat Temizlik Tekstil-Rahim Kula tarafından düzenlenen proforma fatura ve eki tutanağın ilgilinin bağlı olduğu Maltepe Vergi Dairesi Müdürlüğüne bildirilmesine,
Karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, karara katılmıyorum. (¤¤)