(4734 S. K. m. 37, 38, 56) (4857 S. K. m. 47) (İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik m. 20) (Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği m. 30)
Toplantı No: 2007/77
Gündem No: 48
Karar Tarihi: 14.12.2007
Karar No: 2007-UH.Z-4069
Şikayetçi: Edessa Yemekhanecilik San. ve Tic. A.Ş, Atatürk Bulvarı Şekerbank Üstü Abdullatif Yetkin İşhanı No:68 ŞANLIURFA
İhaleyi yapan idare: Diyarbakır Çocuk Hastalıkları Hastanesi Baştabipliği, Hastaneler Caddesi 21400 Dağkapı/DİYARBAKIR
Başvuru tarih ve sayısı: 16.11.2007 / 33431
Başvuruya konu ihale: 2007/140147 İhale Kayıt Numaralı “Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni Hizmeti Alımı” İhalesi
Kurumca Yapılan İnceleme ve Değerlendirme: 11.12.2007 tarih ve 08.21.00.0078/2007-79E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Diyarbakır Çocuk Hastalıkları Hastanesi Baştabipliği’nce 24.10.2007 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan “Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Edessa Yemekhanecilik San. ve Tic. A.Ş’nin 08.11.2007 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 09.11.2007 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 16.11.2007 tarih ve 33431 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.11.2007 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.
Karar:
Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:
İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; söz konusu ihaleye Edessa Yemekhanecilik San. ve Tic. A.Ş (Pilot ortak)- Ulusal Tem. Özel Sağ. Hiz. Gıda San. Ltd. Şti.- Ce-Ha Yemek Hiz. Tem. Sağlık Otom. İnş. Tic. Ltd. Şti. ortak girişimi olarak ihaleye iştirak edildiği, tekliflerinin idarece aşırı düşük olarak değerlendirilmesi üzerine belgelendirilmiş açıklamanın idareye sunulduğu, buna karşın kesinleşen ihale kararına ilişkin yazı ile ihalenin Baytekin İnş. Tem. Gıda Yemek Üretim Nak. Güv. ve Bilgisayar Hiz. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, tekliflerinin asgari maliyet tutarını karşılayan en avantajlı teklif olmasına karşın, ihalenin daha yüksek tutarda teklif sunan firma üzerinde bırakıldığı iddialarına yer verilmiştir.
A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Şikayet konusu ihaleye ait idari şartnamenin 2 nci maddesinde, ihale konusu hizmetin 2008-2009 yılları 24 aylık 60 kişi ile “Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni Hizmeti Alımı” olduğu belirtilmiştir.
Başvuru sahibi Edessa Yemekhanecilik San. ve Tic. A.Ş’nin şikayet konusu ihaleye teklif veren Edessa Yemekhanecilik San. ve Tic. A.Ş - Ulusal Tem. Özel Sağ. Hiz. Gıda San.Ltd.Şti.- Ce-Ha Yemek Hiz.Tem.Sağlık Otom.İnş.Tic.Ltd.Şti. iş ortaklığının pilot ortağı olduğu ve anılan ortaklık adına söz konusu ihaleye şikayet başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.
Başvuru sahibinin teklifinin idarece aşırı düşük bulunması üzerine 26.07.2007 tarih ve 7300 sayılı yazı ile; 1.143.312,36.-YTL’lik teklif bedelinin ayrıntılı bileşenleri göz önünde bulundurularak (çalıştırılacak personelin maaşları, SSK primleri, yol bedeli, giyim kuşam bedeli ve sözleşme giderleri) ve proforma faturalarla desteklenerek açıklanmasının istenildiği,
Başvuru sahibinin 26.10.2007 tarihli aşırı düşük teklif açıklamasında; idari şartnamede teklif maliyete dahil olduğu belirtilen giyim malzemesi bedeli için toplam 60,00.-YTL öngörüldüğü ve giyim bedelini tevsik etmek üzere İstanbul İş Elbiseleri Giyim Sanayi-Fevzi ASLAN tarafından düzenlenen 23.10.2007 tarihli proforma faturanın idareye sunulduğu anlaşılmıştır.
31.10.2007 tarihli ihale komisyonu kararında; başvuru sahibinin aşırı düşük açıklamasında giysi bedelini tevsik için sunduğu İstanbul İş Elbiseleri Giyim Sanayi firmasına ait proforma faturada birim fiyatların tek tek açıklanmadığı, 240 adet pantolon, 240 adet gömlek, 240 adet kazak ve süveter ve 240 adet kravat veya fular için toplam 60,00.-YTL fiyat verildiği, yapılan değerlendirmede Baytekin İnşaat Tem. Hiz. Gıda Yem. Ürt. Nakliye Güv. ve Bilgisayar Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. hariç hiçbir firmanın teknik şartnamede istenilen yaka kartı için fiyat belirtmediğinin görüldüğü, ayrıca tüm firmaların giyim için gerçeğe aykırı bedeller göstermesine ve 24 ay kar konulmadan hizmet vereceğine anlam verilemediği, hiçbir firmanın yaptığı açıklama yeterli görülmemekle birlikte hastanede hizmetin aksamaması ve kamu yararı düşünülerek idarece firma karı hariç belirlenen asgari maliyet toplamı olan bedele en yakın fiyatı veren Baytekin İnşaat Tem. Hiz. Gıda Yem. Ürt. Nakliye Güv. ve Bilgisayar Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. firması üzerinde ihalenin bırakılmasına karar verildiği ve ihale komisyonu kararının ihale yetkilisi tarafından 02.11.2007 tarihinde onaylandığı anlaşılmıştır.
Teklif fiyata dahil olan masraflara ilişkin olarak idari şartnamenin 26.3 maddesinde; “Ayrıca, personelin yol ve giyim ücreti teklif fiyata dahildir. Personelin 26 gün hesabıyla günlük geliş-gidiş yol ücreti 1,90.-YTL/gün olarak hesaplanmış olup, yol ücreti personele nakdi olarak ödenecek ve ödenecek meblağ personelin maaş bordrolarında gösterilecektir. Otomasyon işçilerinin her yıl için yazlık ve kışlık olmak üzere erkek işçiler için: 2 adet pantolon, 2 adet gömlek (kısa ve uzun kollu), 2 adet kravat ve 2 adet kazak süveter. Bayan işçiler için: 2 adet pantolon, 2 adet gömlek (kısa ve uzun kollu), 2 adet fular ve 2 adet kazak süveter yüklenici firma tarafından karşılanacaktır. Bu kıyafetlerin rengi ve şekli idareye onaylattırılacaktır. Kılık kıyafetler Devlet Memurları Kıyafet Yönetmeliğine uygun olacaktır. Personelin yemek bedeli ise Hastanemiz mutfağından ve Hastanemiz imkanlarıyla karşılanacak olup firmalar teklif mektuplarında bu hususta bir düzenleme yapmayacaklardır.”,
26.5 maddesinde; “Yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınmış olan iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranı %1,5 olarak alınmıştır.” düzenlemeleri yer almıştır.
İhale konusu hizmete ait teknik şartnamenin “Çalışanlar ve çalışma saatleri” başlıklı B maddesi 2 nci fıkrasında; “İşçilerin dağılım ve çalışma saatleri: İki vardiya halinde işçiler çalışacaktır. Vardiyada çalışacak işçi sayısını idare belirleyecektir. ..Hizmet kesintisiz 24 saat sürdürülecektir…”,
Anılan teknik şartnamenin “Personelle İlgili Yüklenicinin Yükümlülükleri” başlıklı F maddesi 2 nci fıkrasında; “Hizmet sunucu her işçi için resimli hastaneye giriş kartı düzenleyecektir…”, 7 nci fıkrasında; “Yüklenici firma işçiler için hazırlamış olduğu ve idarece kabul edilmiş olan yaka kimlik kartları olacak ve mutlaka takılacaktır.”, 9 uncu fıkrasında; “Yüklenici ayda bir işçilere düzenli bir şekilde başta hastanede yapılan hizmete yönelik çok yönlü eğitimler düzenleyecektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
4734 sayılı Kanunun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almıştır. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 72 nci maddesinde de benzer düzenlemeye yer verilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Teklif Fiyata Dahil Olacak Masraflar” başlıklı XIII/G maddesinde; “Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesi ve Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartnamelerin “Teklif Fiyata Dahil Olan Masraflar” başlıklı maddesi çerçevesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde aşağıdaki hususlara uyulması gerekmektedir:… 15- Yukarıda sayılan hususlardan teklif fiyatına dahil olacaklar idari şartnamede düzenlenecek, teknik şartnamede ise bunların uygulanması ilgili hükümlere yer verilecektir. Teknik şartnamede, teklife dahil olacak masraflara yer verilmeyecek, idari şartnamede yer alan hükümlerle çelişecek bir düzenleme yapılmayacaktır. 16 - İşin niteliği gereği resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca belirlenecek ücretin hesaplanabilmesi açısından çalışılacak gün ve personel sayısı ihale dokümanında belirtilecektir.”,
Kamu İhale Genel Tebliğinin XIII/H/b maddesinde; “Personel çalıştırılmasına dayalı olan (ağırlıklı olarak personel çalıştırılan, çalışacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma süresinin tamamının idare için kullanıldığı) hizmet alımı ihalelerinden; temizlik, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri ile sınırlı olmak üzere, verilmiş olan tekliflerin değerlendirilmesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin genel giderleri karşılamak üzere asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme ve genel giderler hesaplanacaktır. ….
Asgari işçilik maliyeti; brüt asgari ücret ile idari şartnamede öngörülen yemek, yol ve giyim bedeli ile işveren sigorta prim tutarından oluşmaktadır. …Resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca hesaplanacak ücret, idari şartnamede yapılan belirlemeye göre brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin fazlası üzerinden belirlenecektir.
İşçilik, malzeme ve diğer maliyet kalemleri dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre idarece belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecek, istekliler tarafından yapılan bu açıklamalara ilişkin belgeler değerlendirilerek karar verilecektir.
Aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 sözleşme ve genel giderleri karşılamayan teklifler reddedilecektir. Asgari işçilik maliyeti ve bu maliyet üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderleri karşılayan teklifler, idari şartnamede belirtilen diğer maliyet kalemleri (malzeme vb.) dikkate alınmak suretiyle değerlendirilerek ihale sonuçlandırılacaktır.
Söz konusu ihalelere ait malzemeye ve diğer maliyet kalemlerine ilişkin sözleşme giderinin de asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler içinde yer aldığı kabul edildiğinden, malzeme ve diğer maliyet kalemleri için ayrıca sözleşme gideri hesaplanmayacaktır….
Hizmet alım ihalelerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi çerçevesinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması durumunda idarelerce açıklama talep yazılarında, "teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilerek" açıklama istenecektir...” açıklamaları yer almıştır.
Şikayet konusu ihaleye ait ihale dokümanı uyarınca; söz konusu “Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni Hizmeti Alımı” işinin hastanede yürütülecek tıbbi sekreterlik, veri giriş, bilgisayar kullanım hizmetleri ile faturalandırma ve diğer bilgisayar kayıt hizmetlerinden oluştuğu anlaşılmıştır.
İhale konusu işin niteliği gereği ve ihaleye ait teknik şartnamenin B maddesinin 2 nci fıkrasında ihale konusu hizmetin kesintisiz 24 saat sürdürüleceği belirtildiğinden söz konusu ihalede resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü hizmetin sürdürüleceği anlaşılmasına karşın, çalışılacak gün ve personel sayısının ihale dokümanında belirtilmemesi nedeniyle resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca ödenecek ücret tutarının hesaplanabilmesi ve dolayısıyla ihale konusu işe ait asgari maliyetin hesaplanabilmesi ve tekliflerin değerlendirilebilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Diğer yandan ihaleye ait teknik şartnamenin F maddesinin 2 nci ve 7 nci fıkrasında; yüklenici firmanın ihale konusu işte çalıştıracağı işçiler için “hastane giriş kartı” “yaka kimlik kartı” düzenleyeceği, ayrıca aynı maddenin 9 uncu fıkrasında; yüklenicinin çalışacak işçilere ayda bir eğitim vereceği belirtilmiştir. İdari şartnamede teklif maliyetine dahil olan masraflar arasında teknik şartnamede yer alan “hastane giriş kartı”, “yaka kimlik kartı” ve eğitim gideri maliyetine yer verilmediği, buna karşın ihale üzerinde bırakılan Baytekin İnşaat Tem. Hiz. Gıda Yem. Ürt. Nakliye Güv. Ve Bilgisayar Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük açıklaması incelendiğinde; yaka kartı ve eğitime ilişkin maliyetleri teklif maliyetine dahil ederek teklif fiyatını belirlediğinin anlaşıldığı, ayrıca 31.10.2007 tarihli ihale komisyonu kararında, Baytekin İnşaat Tem. Hiz. Gıda Yem. Ürt. Nakliye Güv. ve Bilgisayar Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. dışında hiçbir firmanın aşırı düşük açıklamalarında teknik şartnamede istenilen yaka kartı için fiyat belirtmediği ifadesine yer verilerek, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında yapılan açıklamaların yeterli görülmemesinin gerekçeleri arasında teknik şartnamede istenilen yaka kartı için bedel öngörülmemesine de yer verildiği anlaşılmıştır.
Mevzuat uyarınca teklife dahil olacak masraflara idari şartnamede yer verilmesi teknik şartnamede teklife dahil olacak masrafların belirtilmemesi gerekmesine karşın, idarece idari şartnamede teklif maliyete dahil masraflar arasında gösterilmeyen bahse konu maliyet kalemlerine teknik şartnamede yer verilmesinin istekliler açısından tereddüt doğurucu nitelikte olduğu, nitekim Baytekin İnşaat Tem. Hiz. Gıda Yem. Ürt. Nakliye Güv. ve Bilgisayar Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. dışında aşırı düşük açıklaması yapan istekliler tarafından söz konusu maliyet kalemlerinin teklif maliyetine dahil edilmediği görüldüğünden, söz konusu ihalede tekliflerin sağlıklı bir şekilde değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesinin (ğ) bendi yönünden incelenmesi sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:
ğ) İhale dokümanının ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılması yönünden yapılan incelemede;
Söz konusu ihaleye ait idari şartnamenin VI-Diğer Hususlar bölümünde yer alan 63 üncü maddesinde; “Ek maddeler ihalenin bütününü teşkil ettiğinden, yüklenici firma bu maddelere de kesinlikle riayet edecektir. İstekliler bu şartnamenin diğer hususlar bölümünde yer alan maddeleri okuduğuna ve kabul ettiği yönünde taahhütname verecektir.” düzenlemesine yer verilmesi suretiyle isteklilerden teklifleri ile birlikte idari şartnamenin diğer hususlar bölümünde yer alan maddeleri okuduğuna ve kabul ettiklerine dair taahhütname verilmesi istenilmiştir.
Bununla birlikte; ihaleye ait ilanda ihaleye katılabilmek için istenen belgeler arasında söz konusu taahhütname sayılmamıştır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İhale ve ön yeterlik ilanlarının düzenlenmesi” başlıklı 30 uncu maddesinde; “…İhale ve ön yeterlik ilanlarında yer alan bilgiler ile ihale veya ön yeterlik dokümanını oluşturan belgelerde idarece yapılan düzenlemelerin birbirine uygun olması gerekir…” hükmü yer almıştır.
İstekliler tarafından teklifleri ile birlikte idareye sunulan teklif mektuplarında söz konusu işe ait ihale dokümanını oluşturulan bütün belgelerin okunduğu ve bütün koşullarıyla kabul edildiği belirtildiğinden, ayrıca ihaleye katılabilmek için istenen belgeler kapsamında söz konusu taahhütnameye sadece idari şartnamede yer verildiği, ihaleye ait ilanda yer verilmediği anlaşıldığından ihale ilanı ve dokümanda yer alan söz konusu düzenlemelerin birbirine uygun bulunmamasının isteklileri tereddüte düşürücü nitelikte olması nedeniyle ve söz konusu ihalede Başel Temizlik İnş. Tur. Bilg. Medikal Sağ. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.’ne ait teklifin söz konusu taahhütnamenin verilmemesi nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı dikkate alındığında, isteklilerin teklifleri ile birlikte söz konusu taahhütnameyi sunmaları gerektiğine ilişkin olarak idari şartnamede yapılan düzenleme mevzuata aykırı bulunmuştur.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,
Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.
Karşı Oy:
EK GEREKÇE
1) 4734 sayılı Kanun Temel İlkeler başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında " İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur” hükmü yer almaktadır.
İncelemeye konu ihalede 14 ihale dokümanı satın alındığı, ihaleye 7 isteklinin teklif verdiği ve tek geçerli teklifin bulunduğu göz önüne alındığında, 4734 sayılı Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasında öngörülen ilkeler inceleme konusu ihalede oluşmamıştır.
2) İdari şartnamenin “Diğer Hususlar” bölümünde yer alan 63 üncü maddede; “Ek maddeler ihalenin bütününü teşkil ettiğinden, yüklenici firma bu maddelere de kesinlikle riayet edecektir. İstekliler bu şartnamenin diğer hususlar bölümünde yer alan maddeleri okuduğuna ve kabul ettiği yönünde taahhütname verecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir. Ancak ihale ilanında ihaleye katılabilmek için istenen belgeler arasında söz konusu taahhütname sayılmamıştır.
Hizmet Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 30 uncu maddesinde, ihale ve ön yeterlik ilanlarında yer alan bilgiler ile ihale veya ön yeterlik dokümanını oluşturan belgelerde idarece yapılan düzenlemelerin birbirine uygun olması gerektiği hükmü yer almaktadır.
Söz konusu düzenleme gereği istenen taahhütnameyi sunmadığı gerekçesiyle teklif değerlendirme dışı bırakılan bir isteklinin bulunduğu dikkate alındığında, ihale ilanı ile idari şartnamede yer alan düzenlemelerin bir biri ile uyumlu olmamasının isteklileri tereddüde düşürücü mahiyettedir. Bu da yukarıda anılan mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat aykırılıkları nedeniyle de ihalenin iptal edilmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılıyorum. (¤¤)